یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ / Sunday, 26 June, 2016

رنگرزی


رنگرزی● عوامل موثر بر رنگرزی
یکی از عوامل موثردر ارتقای کیفیت قالی موضوع رنگرزی مواد اولیه آن است لذا ارایه مطالبی در رابطه با آموزش رنگرزی می تواند نقش موثری در ارتقای کیفیت و افزایش ارزش افزوده آن داشته باشد، بالاخص توجه به آموزش رنگرزی پشم و ابریشم با مواد رنگرزی شیمیایی از اهمیت مضاعفی برخوردار است زیرا رنگرزان بسیاری از کارگاه های رنگرزی سنتی و خانوارهای روستایی شناخت بسیار کمی از اینگونه مواد رنگرزی دارند. شخصاً بارها شاهد روشهای غلط و اشتباه رنگرزی پشمم و ابریشم در کارگاه های رنگرزی بوده ام. این موضوع انگیزه ای برای این جانب شد که علیرغم شرایط بد روحی در این خصوص تذکراتی داشته باشم.
رنگرزی یک فرآیند شیمیایی است باید تمامی مراقبت های لازم به عمل آید ، در صورت بروز هرگونه مشکلی امکان برگشت فرآیند وجود نداشته و اصلاح کیفیت محصول نیز مستلزم انجام هزینه های گزافی خواهد بود که از توجیه اقتصادی برخوردار نمی باشد.
قبل از هرگونه توضیحی در خصوص فرآیند و شیوه رنگرزی مواد اولیه مورد نیاز قالیبافی با انواع مواد رنگرزی شیمیایی لازم است عوامل موثر بر رنگرزی را مختصراً توضیح دهم. مهمترین عوامل موثر بر کیفیت رنگرزی به شرح زیر است:
۱) نوع کالا و ویژگی های آن: بخش قابل توجهی از رنگرزی مواد اولیه قالیبافی به شیوه رنگرزی تمایلی انجام می گیرد در نتیجه هر یک از الیاف نساجی به گروه خاصی از مواد رنگزا تمایل ذاتی(آفینیته) دارند.
رنگرز با توجه به نوع کالا رنگزای مورد نظر خود را انتخاب می کند علاوه بر نوع کالا، کاربرد کالا در آینده نیز تعیین کننده مواد رنگزای مصرفی در رنگرزی می باشد فی المثل در مورد رنگرزی مواد اولیه قالیبافی باید از رنگزاهایی استفاده شود که از حداکثر ثبات شستشویی ،سایشی و نوری برخوردار باشند ولی در مورد رنگرزی الیاف مورد استفاده در بافت یک پارچه پرده ای ممکن است ثبات نوری رنگ بیشتری مد نظر قرار گیرد.
گروه های مختلفی از مواد رنگزا منجمله مواد رنگرزی اسیدی ،کرومی ،متال و ... تمایل ذاتی نسبتاً خوبی به پشم دارند. علاوه برنوع کالا ویژگی های مختلف آن منجمله ظرافت و تمیزی و رنگ و یکنواختی و ... بر کیفیت رنگرزی موثر است.
۲) نوع ماده رنگزا:
یکی دیگر از عوامل موثر بر رنگرزی نوع مواد رنگزای مصرفی در فرآیند رنگرزی است. شرکتهای مختلف سازنده مواد رنگزای بسیار متنوعی می باشند که چنانچه رنگرز از ویژگی های آنان شناخت کافی نداشته باشد نمی تواند در انتخاب ماده رنگزای مورد نظر خود و روش رنگرزی بهترین گزینه را انتخاب کند.
۳) حمام رنگرزی:
بالاخص در مورد رنگرزی با مواد رنگزای شیمیایی انتخاب حمام رنگرزی از اهمیت بسیار خاصی برخوردار است. حمام رنگرزی می بایست منطبق با ویژگی های کالا و مواد رنگزای انتخابی باشد از آنجا که عمدتاً رنگرزی مواد الویه قالیبافی درپاتیل سنتی انجام میگیرد،بر استفاده از جنس استیل ، دوار بودن و متناسب بودن آن با حجم کالا تاکید می گردد. البته با عنایت به تکنولوژی معاصر امروزه دستگاه های رنگرزی ساخته شده که علاوه بر گردش کالا ومحلول دارای امکانات جانبی بسیار خوبی است
۴) آب:
مهمترین شرط تحقق شفافیت رنگ مواد اولیه رگرزی شده استفاده از آب مناسب در رنگرزی می باشد. متاسفانه در حال حاضر در بسیاری از کارگاه های رنگرزی از آبهای سخت برای رنگرزی استفاده می شود. وجود املاح کلسیم و منیزیم در این آبها باعث کدر شدن رنگ الیاف می گردد استفاده از سختی گیر آب از حداقل نیازهای کارگاه رنگرزی محسوب می گردد. لازم به تذکر است آب یکی از ابزارهای کنترل رنگرزی است.
۵) حرارت:
هر یک از انواع مواد رنگزای شیمیایی جهت افزایش سرعت رنگرزی و انجام آن در حداقل زمان ممکن نیاز به حرارت دارند. حرارت نیز علاوه بر نقش موثری که در سرعت رنگرزی دارد یکی از ابزارهای کنترل رنگرزی است و لازم است رنگرزجهت مطلوبیت کار حداکثر بهره وری را از این ابزار بنماید متاسفانه یکی از مشکلات استفاده از پاتیل سنتی این است که حرارت در قسمتهای مختلف حمام یکسان نمی باشد.
۶) مواد کمکی:
در بسیاری از حمام های رنگرزی علاوه بر ماده رنگزا و کالا نیاز به مواد تعاونی یا کمکی می باشد این مواد به دلایل مختلفی کاربرد دارند برخی از آنان به لحاظ نرم نمودن آب به کار می روند (سختی گیر آب)، بعضی دیگر تر کننده هستند و باعث رطوبت پذیری الیاف می شوند، تعدادی از مواد کمکی نیز به یکنواختی رنگ کمک می کنند و بالاخره برخی از آنها باعث افزایش سرعت رنگرزی و رمق کشی بیشتر میشوند و در تعدادی از حمام های رنگ نیز مجبوریم از مواد احیا کننده و اکسید کننده و ... استفاده کنیم.
صرفنظر از همه ی عوامل فوق مهارت و هنر نمایی رنگرز (آبدست) نقش بسیار حیاتی در کیفیت رنگرزی دارد. رنگرز می بایست شناخت کافی از خصوصیات شیمیایی و فیزیکی کالا ،ماده ی رنگزا ،حمام رنگ داشته و هر آنچه در فرآیند رنگرزی اتفاق می افتد را مشاهده نماید وآن را تجزیه وتحلیل نماید.
● رنگرزی پشم با مواد رنگزای اسیدی (لولینگ)
مواد رنگزای اسیدی عمدتاً نمک اسید سولفونیک که ساختمان مولکولی آنها اغلب از نوع آزو بوده ، به راحتی در آب حل شده ، یون منفی آنها با کاتیون پشم تشکیل پیوند یونی می دهد. تمایل ذاتی زیادی نسبت به الیاف پشم دارند لذا سرعت رنگرزی و مقدار مق کشی با استفاده از عواملی همچون دما، مقدار الکترولیت و اسید یته محلول کنترل می گردد.
مواد رنگرزی اسیدی بر حسب وزن مولکولی شان به سه گروه عمده طبقه بندی می گردند. کوچکترین و در عین حال شفافترین مواد رنگزای اسیدی را گروه خود یکنواخت شده یا لولینگ تشکیل می دهند. عمده ترین ویژگیهای مواد رنگزای اسیدی یکنواخت شونده به شرح زیر است:
۱) وزن مولکولی کمی دارند.
۲) شفاف هستند.
۳) عمده جذب و رمق کشی در دمای ۵۵-۴۰ درجه سانتیگراد انجام میگیرد.
۴) از مهاجرت بالایی برخوردار بوده و با توجه به وزن مولکولی کم سریعاً به داخل لیف پشم نفوذ میکنند.
۵) در دمای نزدیک به جوش بخشی از ماده رنگزا از لیف طرد گردیده و در نتیجه رنگرزی با این مواد نیاز به کنترل چندانی ندارد و وجه تسمیه نامگذاری این مواد رنگزا به همین خاطر است.
استفاده از مواد رنگزای اسیدی لولینگ بلحاظ ثبات بد شستشویی آنها برای رنگرزی خامه قالی به هیچ وجه توصیه نمی گردد.
ولی متاسفانه اکثر کارگاه های رنگرزی بالاخص توسط افراد مبتدی از همین موا د برای رنگرزی خامه قالی استفاده می نمایند ، دریک کارگاه رنگرزی ازمسئول کارگاه فلسفه استفاده از این مواد رنگزا را پرسیدم ایشان راحتی رنگرزی با این مواد و عدم نیاز به کنترل را مهمترین دلیل آن ذکر نمود شیوه اصولی رنگرزی پشم با این مواد رنگزابه شرح زیر است:
نسبت حجم حمام به وزن کالا تنظیم و نسبت به وزن کالا از ۳% اسید سولفوریک و۱۰% نمک سولفات سدیم استفاده نمود و حمام را به ۴۰ درجه سانتی گراد رسانیده در این درجه حرارت رنگرزی را شروعو بمدت ۳۰ دقیقه به جوش و سپس در جوش نیز رنگرزی رابر حسب تیرگی یا روشنی رنگ به مدت ۴۵ دقیقه تا یک ساعت ادامه می دهیم در پایان شستشوی خامه با آب ولرم ضروری است.
● طرز تشخیص مواد رنگزای اسیدی لولینگ :
۱) در دمای ۵۰ -۴۰ درجه بیشترین رمق کشی انجام میگرد.
۲) در محیط اسیدی قوی (۵/۲-۳ =PH ) جذب کامل شود.
۳) در دمای جوش بخشی از ماده رنگزا طرد می گردد.
۴) چنانچه کالای رنگ شده با مقداری کالای رنگ نشده در حمام قرار داده شود کالای رنگ نشده نیز کاملاً رنگی خواهد گردید!!!
استفاده از این گونه مواد رنگزا صرفاً برای مواقعی است که کالای مورد نظر بندرت شسته شود.
رنگرزی پشم با مواد رنگرزی اسیدی (میلینگ و سوپرمیلینگ)
مواد رنگرزی اسیدی میلینگ و سوپرمیلینگ بلحاظ دارا بودن ثبات شستشویی خوب تا خیلی خوب برای رنگرزی خامه قالی بسیار مناسب هستند اما متاسفانه بدلیل نیاز به کنترل همه جانبه عملیات رنگرزی و امکان پدید آمدن دو رنگی و البته قیمت بیشتر کمتر مورد استفاده قرار می گیرند. مواد رنگزای میلینگ دارای ویژگی های زیر می باشند:
۱) بلحاظ دارا بودن وزن مولکولی زیاد و ساختار مولکولی گسترده در آب به صورت کلوئیدی هستند.
۲) قدرت مهاجرت ماده رنگزا کم است
۳) دارای درجه بحرانی بوده و معمولاً در ۷۵- ۷۰ درجه سانتی گراد اگر از عوامل کنترلی استفاده نشود بدلیل مهاجرت گسترده امکان دو رنگی وجود دارد.
۴) اثر یکنواخت کنندگی سولفات سدیم بسیار کم است و باید از سایر عوامل بالاخص کنترل درجه حرارت و افزایش تدریجی آن جهت کنترل جذب و رمق کشی استفاده کرد.
برای رنگرزی پشم با مواد رنگزای اسیدی میلینگ نسبت به حجم حمام به وزن کالا را ۳۰:۱ گرفته ضمن اضافه کردن مقدار مورد نیاز نماده رنگزا ۳% اسید استیک و ۱۰% نمک سولفات سدیم به آن اضافه ، در درجه ۴۰ درجه سانتی گراد پشم به آن اضافه ،در مدت ۴۵ دقیقه درجه حرارت را به جوش رسانده ، رنگرزی را در در جوش به مدت ۴۵ دقیقه ادامه می دهیم .همانطور که گفته شد این مواد رنگزا بین ۷۰ تا ۷۵ درجه سانتی گراد دارای نقطه ی بحرانی بوده و می بایست نسبت به این موضوع هوشیار بود. بهترین گروه مواد رنگزای اسیدی سوپر میلینگ ها هستند که دارای خصوصیات ذیل می باشند:
۱) چون دارای مولکول گسترده ای می باشند در آب به صورت کلوئیدی و درجه ی تجمع آنها در محلول زیاد است.
۲) معمولاً در محیط خنثی رنگرزی می شوند.
۳) از ثبات شستشویی خوبی برخوردارند.
۴) نمک سولفات سدیم نقشی در یکنواخت کنندگی رنگرزی ندارد.
۵) بلحاظ وزن مولکولی زیاد سرعت رنگرزی کم است و عمده ی جذب و رمق کشی در ۷۰ تا ۸۵ درجه سانتی گراد انجام می شود.
برای رنگرزی پشم با اینگونه مواد نسبت حجم حمام به وزن کالا تنظیم سپس از ۵% نمک سولفات سدیم و مقدار مورد نیاز ماده ی رنگزا استفاده درجه حرارت حمام را به ۴۰ درجه رسانیده، کالا را اضافه و در مدت ۴۵ دقیقه حمام را به جوش رسانیده و در جوش رنگرزی را به مدت یک ساعت ادامه می دهیم.
● معرفی مواد رنگزای اسیدی شرکت بایر:
شرکت مشهور بایر چند گروه از رنگ های اسیدی را تولید می نماید که منجمله میتوان به سوپراسن (ثبات شستشویی متوسط) ،سوپرامین (ثبات شستشویی نسبتاً خوب) ،سرپرانول (ثبات شستشویی خوب) ،الیزارین (ثبات شستشویی خوب) و اسیلان (ثبات شستشویی بد) اشاره نمود.

عبدالله احراری

منبع : دانش افزا

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
دختران پایتخت , ضربه به سر , تعلیم سربازان , عملیات کابل برگردان , رریس جمهور , اسارت زنان , گنم , والیبال نشسته , کازرون , سپاه بسیج , ادبیات وحشت , محسن حاجی حسنی کارگر , توسعه زیرساخت , آتش گرفتن خودرو , تغذیه هیولای داعش , هزینه خدمات , 35 هکتار , معاون ریس جمهور , بالگرد سعودی , قطار مترو , فرودگاه همدان , خدا شناسی , حذف اولین نماینده , خصوصیات رفتاری , حجت الاسلام علی مهدوی راد , قطار تهران به شمال , در طب , دانشکده فنی , محمد منصوری بروجنی , بلیت های پارالمپیگ , دفتر ایران , سلطه غرب , سنوگرافی , آزار و اذیت جنسی زنان , ابن خفیف , کلیه، , فروش فوری , گاززنجان , طالبیان , قبایل سلفی , ماهی ها گناهکارند , منطقه هرندی , نواقص , حامد کفاش , C 130 , گنجشک مرده , تور جهانی والیبال ساحلی , توماس وینتر , تست اعتیاد به تلفن همراه , نشنال جئوگرافیک ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
عفونت‌های چشمی , تو هر روزی از آن پشته برآیی , اشکنه با رب انار , اردستان , اَروِیع (سوسنگرد) , سوگ‌ها و عزاها، استان مركزی , جدول مصارف انرژی در فنلاند , آمفتامین‌ها , هپاتیت مزمن B , بار دگر شور آورید این پیر درد آشام را , آشنایی بانک‌های ایران با اتوماسیون بانکی , کمبود نفت و تراکتور , بیماری کلیه (۳) , مگلومین آنتیموانات - MEGLUMINE ANTIMONATE , روش بررسی ساختاری بازار , اصل چهارم , درمان التهاب مفصل , گاه‌شماری و گاه‌نامه , مدل‌های برنامه‌ریزی آموزش و پرورش , تنور ,

برخی منابع مهم خبری
faryadgar.com فریادگر , vatanemrooz.ir روزنامه وطن امروز , weblogina.com وبلاگینا , iranfile.ir ایران فایل , namanews.com نما , p30world.com پی سی ورلد , esteghlaljavan.ir روزنامه استقلال جوان , fdn.ir فرهیختگان , asrarnews.ir روزنامه اسرار , iranestekhdam.ir ایران استخدام , cinetmag.com سی نت , ut.ac.ir دانشگاه تهران , parsine.com پارسینه , bimehnews.ir بیمه , dadna.ir دادنا , irdiplomatic.com ایران دیپلماتیک , peymane.ir پیمانه , zistboom.com زیست‌بوم , hooshnews.com هوش نیوز , newsrahemardom.ir روزنامه راه مردم , farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , dolatebahar.com دولت بهار , javanonline.ir روزنامه جوان , emrouzin.com امروزین , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , avapress.com صدای افغان , armandaily.ir روزنامه آرمان , saat24.com ساعت 24 , puyesh.net پویش , borhan.ir برهان ,

استخدام بازارياب  ◊  ٠٩٣٩٩٧٣٢٠٢٧
وبگردی
مهرورزی احمدی نژاد - اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور گفت: از یک جمع سی نفره دولت دهم، به 27 نفر از خودشان نشان درجه دو و درجه یک با 75 و 100 سکه دادند آنهم بدون برگزاری هر گونه مراسم و تشریفاتی به صورت مخفیانه!
ناگفته های تکان دهنده از اتوبوس سربازان کشته شده / فیلم - به گفته دکتر حریرچی این اتوبوس سه بار مواد مخدر، سیگار و میوه قاچاق کرده و مسافران غیرمجاز زیادی را جاسازی کرده بود.
شلوار عجیب این بازیگر سوژه شد! - سیاوش خیرابی بازیگر مجموعه های روتین تلویزیونی در مراسمی اکران خصوصی یک فیلم سینمایی با ظاهری عجیب ظاهر شد.
دیدار ولیعهد سعودی با بنیانگذار فیس بوک / تصاویر - شاهزاده محمد بن سلمان در این سفر آمریکا با وزیر دفاع و خارجه، شماری از اعضای کنگره و باراک اوباما رئیس ایالات متحده هم دیدار کرده بود.
فیلم/ اشک‌های پرستو صالحی در «ماه عسل» - پرستو صالحی بازیگر سینما و تلویزیون در برنامه امروز «ماه عسل» از خاطرات تلخ گذشته و حسرت نبود پدرش گفت.
لحظه دستگیری تروریست‌ها در تهران / فیلم - فیلم لحظه حمله تیم عملیاتی وزارت اطلاعات به محل استقرار تروریست‌های تکفیری در تهران منتشر شد.
کشته شدن دختر جوان توسط پدر در خوی / فیلم - پدر بی رحمی با شلیک گلوله فرزند دخترش را در انتهای بلوار ولیعصر، نرسیده به میدان ولایت فقیه خوی به قتل رساند. به گفته شاهدان عینی در این تیراندازی فرزند دختر خانواده در دم کشته شده است. علت این جنایت هنوز مشخص نشده و کارشناسان پلیس آگاهی در حال بررسی صحنه جرم هستند.
گاف باورنکردنی در برنامه ماه عسل / تصاویر - اشتباه صورت گرفته در برنامه چند شب قبل ماه عسل، موجی از انتقادها در فضای مجازی را در پی داشته و واکنش ها به این گاف علمی همچنان ادامه دارد.
فیلم/ گاف تاریخی صدای آمریکا در پخش زنده - اتاق فرمان شبکه صدای آمریکا به جای پخش زنده برنامه شباهنگ، 18 دقیقه داخل استودیو را به اشتباه برای بینندگان پخش می‌کند.
فیلم جنجالی جشن دانش آموزی دختران یزدی - در جشن پایان سال دانش آموزان دختر در یکی از مدرسه های استان یزد، در اقدامی جنجالی و قابل تأمل، مجری مراسم دانش آموزان را به پرتاب چادرهای خود به هوا فرا خواند.
تازه ترین دستپخت «ماه عسل» برای بینندگان روزه دار - کار به جایی رسید که اشک این مادر خشکید و پس از سی و چند سال دوری از فرزند، نتوانست در دیدار با گمشده ی پیدا شده اش، بگرید و به راحتی ابراز احساسات کند!
افتتاحیه فیلم سینمایی ایستاده در غبار - گزارش تصویری / مراسم افتتاحیه فیلم سینمایی ایستاده در غبار شامگاه پنج‌شنبه ۲۰ خرداد با حضور عوامل فیلم، جمعی از هنرمندان و اهالی سینما در پردیس سینمایی کوروش برگزار شد.
حجله برای محمدعلی کلی در تهران/ عکس - در تهران به مناسبت فوت محمد علی کلی حجله برپا شد.
معاون وزیر یقه خود را در مجلس پاره کرد / تصاویر - خلیل آقایی معاون پارلمانی وزارت جهاد کشاورزی در جلسه علنی امروز (سه‌شنبه) مجلس شورای اسلامی هنگام نطق محمدعلی پورمختار نماینده مردم کبودرآهنگ، با عزت‌الله یوسفیان‌ملا نماینده مردم آمل، بر سر موضوعی درگیری لفظی پیدا کرد که به دنبال این درگیری، آقایی یقه‌اش را با فریاد و عصبانیت پاره کرد.
گلشیفته مدل تبلیغات یک بانک آلمانی / عکس - گلشیفته فراهانی مدل تبلیغات یک بانک آلمانی شد.
جنجال برسر لباس نفیسه روشن در اینستاگرام / تصاویر - بیش از هزاروپانصد اظهار نظر و بیش از بیست‏‌هزارکلمه متن! نه، اشتباه نکنید، این آمار مربوط به بحث و بررسی یکی از مهم‏ترین مسائل سیاسی و اجتماعی کشور مثلاً تصویب برجام و مناقشات هسته‏‌ای نیست! این دو عدد، فقط مربوط به کامنت‏‌هایی می‏شود که مخاطبان صفحه اینستاگرام نفیسه روشن، بازیگر تلویزیون، درباره یک پست او در این شبکه اجتماعی به اشتراک گذاشته‏‌اند
تصویر خالکوبی بر دست ترانه علیدوستی - نشان فمنیستی بر ساعد دست ترانه علیدوستی
کتک خوردن دختر ایرانی در مبارزه mma ارمنستان - فیلمی در فضای مجازی منتشر شده که دختر نوجوان ایرانی با لباس کاراته در مسابقات MMA ارمنستان حضور دارد و به شدت کتک می خورد اما ماجرا گسترده‌تر از اینهاست و تیمی 10 نفره با پرچم ایران در این مسابقات حضور دارد که دو دختر نوجوان هم در قفس به روی رینگ می‌روند و البته به شدت کتک می‌خورند.
عوامل فیلم فروشنده برروی فرش قرمز کن 2016 - آخرین نمایش رسمی فیلم «فروشنده» ساخت اصغر فرهادی در بخش مسابقه اصلی جشنواره فیلم کن با حضور عوامل این فیلم روی فرش قرمز همراه بود. در این مراسم چهره‌هایی چون اصغر فرهادی، شهاب حسینی، ترانه علیدوستی، بابک کریمی، فرید سجادحسینی،پریسا بخت‌آور و « الکساندر مَلت گای» تهیه کننده فرانسوی این فیلم حضور داشتند.
ترانه علیدوستی در جشنواره کن 2016 / فیلم - سرانجام انتظارها برای ایرانی ها به پایان رسید و در آخرین روز جشنواره کن 2016 فیلم فروشنده اصغر فرهادی اکران شد. این فیلم که با استقبال و نقد های بسیار مثبت منتقدان همراه شده است, جزء شانس های اول دریافت جایزه نخل طلا می باشد.
پربازدیدها