چهارشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۶ / Wednesday, 21 February, 2018

رنگرزی


رنگرزی
● عوامل موثر بر رنگرزی
یکی از عوامل موثردر ارتقای کیفیت قالی موضوع رنگرزی مواد اولیه آن است لذا ارایه مطالبی در رابطه با آموزش رنگرزی می تواند نقش موثری در ارتقای کیفیت و افزایش ارزش افزوده آن داشته باشد، بالاخص توجه به آموزش رنگرزی پشم و ابریشم با مواد رنگرزی شیمیایی از اهمیت مضاعفی برخوردار است زیرا رنگرزان بسیاری از کارگاه های رنگرزی سنتی و خانوارهای روستایی شناخت بسیار کمی از اینگونه مواد رنگرزی دارند. شخصاً بارها شاهد روشهای غلط و اشتباه رنگرزی پشمم و ابریشم در کارگاه های رنگرزی بوده ام. این موضوع انگیزه ای برای این جانب شد که علیرغم شرایط بد روحی در این خصوص تذکراتی داشته باشم.
رنگرزی یک فرآیند شیمیایی است باید تمامی مراقبت های لازم به عمل آید ، در صورت بروز هرگونه مشکلی امکان برگشت فرآیند وجود نداشته و اصلاح کیفیت محصول نیز مستلزم انجام هزینه های گزافی خواهد بود که از توجیه اقتصادی برخوردار نمی باشد.
قبل از هرگونه توضیحی در خصوص فرآیند و شیوه رنگرزی مواد اولیه مورد نیاز قالیبافی با انواع مواد رنگرزی شیمیایی لازم است عوامل موثر بر رنگرزی را مختصراً توضیح دهم. مهمترین عوامل موثر بر کیفیت رنگرزی به شرح زیر است:
۱) نوع کالا و ویژگی های آن: بخش قابل توجهی از رنگرزی مواد اولیه قالیبافی به شیوه رنگرزی تمایلی انجام می گیرد در نتیجه هر یک از الیاف نساجی به گروه خاصی از مواد رنگزا تمایل ذاتی(آفینیته) دارند.
رنگرز با توجه به نوع کالا رنگزای مورد نظر خود را انتخاب می کند علاوه بر نوع کالا، کاربرد کالا در آینده نیز تعیین کننده مواد رنگزای مصرفی در رنگرزی می باشد فی المثل در مورد رنگرزی مواد اولیه قالیبافی باید از رنگزاهایی استفاده شود که از حداکثر ثبات شستشویی ،سایشی و نوری برخوردار باشند ولی در مورد رنگرزی الیاف مورد استفاده در بافت یک پارچه پرده ای ممکن است ثبات نوری رنگ بیشتری مد نظر قرار گیرد.
گروه های مختلفی از مواد رنگزا منجمله مواد رنگرزی اسیدی ،کرومی ،متال و ... تمایل ذاتی نسبتاً خوبی به پشم دارند. علاوه برنوع کالا ویژگی های مختلف آن منجمله ظرافت و تمیزی و رنگ و یکنواختی و ... بر کیفیت رنگرزی موثر است.
۲) نوع ماده رنگزا:
یکی دیگر از عوامل موثر بر رنگرزی نوع مواد رنگزای مصرفی در فرآیند رنگرزی است. شرکتهای مختلف سازنده مواد رنگزای بسیار متنوعی می باشند که چنانچه رنگرز از ویژگی های آنان شناخت کافی نداشته باشد نمی تواند در انتخاب ماده رنگزای مورد نظر خود و روش رنگرزی بهترین گزینه را انتخاب کند.
۳) حمام رنگرزی:
بالاخص در مورد رنگرزی با مواد رنگزای شیمیایی انتخاب حمام رنگرزی از اهمیت بسیار خاصی برخوردار است. حمام رنگرزی می بایست منطبق با ویژگی های کالا و مواد رنگزای انتخابی باشد از آنجا که عمدتاً رنگرزی مواد الویه قالیبافی درپاتیل سنتی انجام میگیرد،بر استفاده از جنس استیل ، دوار بودن و متناسب بودن آن با حجم کالا تاکید می گردد. البته با عنایت به تکنولوژی معاصر امروزه دستگاه های رنگرزی ساخته شده که علاوه بر گردش کالا ومحلول دارای امکانات جانبی بسیار خوبی است
۴) آب:
مهمترین شرط تحقق شفافیت رنگ مواد اولیه رگرزی شده استفاده از آب مناسب در رنگرزی می باشد. متاسفانه در حال حاضر در بسیاری از کارگاه های رنگرزی از آبهای سخت برای رنگرزی استفاده می شود. وجود املاح کلسیم و منیزیم در این آبها باعث کدر شدن رنگ الیاف می گردد استفاده از سختی گیر آب از حداقل نیازهای کارگاه رنگرزی محسوب می گردد. لازم به تذکر است آب یکی از ابزارهای کنترل رنگرزی است.
۵) حرارت:
هر یک از انواع مواد رنگزای شیمیایی جهت افزایش سرعت رنگرزی و انجام آن در حداقل زمان ممکن نیاز به حرارت دارند. حرارت نیز علاوه بر نقش موثری که در سرعت رنگرزی دارد یکی از ابزارهای کنترل رنگرزی است و لازم است رنگرزجهت مطلوبیت کار حداکثر بهره وری را از این ابزار بنماید متاسفانه یکی از مشکلات استفاده از پاتیل سنتی این است که حرارت در قسمتهای مختلف حمام یکسان نمی باشد.
۶) مواد کمکی:
در بسیاری از حمام های رنگرزی علاوه بر ماده رنگزا و کالا نیاز به مواد تعاونی یا کمکی می باشد این مواد به دلایل مختلفی کاربرد دارند برخی از آنان به لحاظ نرم نمودن آب به کار می روند (سختی گیر آب)، بعضی دیگر تر کننده هستند و باعث رطوبت پذیری الیاف می شوند، تعدادی از مواد کمکی نیز به یکنواختی رنگ کمک می کنند و بالاخره برخی از آنها باعث افزایش سرعت رنگرزی و رمق کشی بیشتر میشوند و در تعدادی از حمام های رنگ نیز مجبوریم از مواد احیا کننده و اکسید کننده و ... استفاده کنیم.
صرفنظر از همه ی عوامل فوق مهارت و هنر نمایی رنگرز (آبدست) نقش بسیار حیاتی در کیفیت رنگرزی دارد. رنگرز می بایست شناخت کافی از خصوصیات شیمیایی و فیزیکی کالا ،ماده ی رنگزا ،حمام رنگ داشته و هر آنچه در فرآیند رنگرزی اتفاق می افتد را مشاهده نماید وآن را تجزیه وتحلیل نماید.
● رنگرزی پشم با مواد رنگزای اسیدی (لولینگ)
مواد رنگزای اسیدی عمدتاً نمک اسید سولفونیک که ساختمان مولکولی آنها اغلب از نوع آزو بوده ، به راحتی در آب حل شده ، یون منفی آنها با کاتیون پشم تشکیل پیوند یونی می دهد. تمایل ذاتی زیادی نسبت به الیاف پشم دارند لذا سرعت رنگرزی و مقدار مق کشی با استفاده از عواملی همچون دما، مقدار الکترولیت و اسید یته محلول کنترل می گردد.
مواد رنگرزی اسیدی بر حسب وزن مولکولی شان به سه گروه عمده طبقه بندی می گردند. کوچکترین و در عین حال شفافترین مواد رنگزای اسیدی را گروه خود یکنواخت شده یا لولینگ تشکیل می دهند. عمده ترین ویژگیهای مواد رنگزای اسیدی یکنواخت شونده به شرح زیر است:
۱) وزن مولکولی کمی دارند.
۲) شفاف هستند.
۳) عمده جذب و رمق کشی در دمای ۵۵-۴۰ درجه سانتیگراد انجام میگیرد.
۴) از مهاجرت بالایی برخوردار بوده و با توجه به وزن مولکولی کم سریعاً به داخل لیف پشم نفوذ میکنند.
۵) در دمای نزدیک به جوش بخشی از ماده رنگزا از لیف طرد گردیده و در نتیجه رنگرزی با این مواد نیاز به کنترل چندانی ندارد و وجه تسمیه نامگذاری این مواد رنگزا به همین خاطر است.
استفاده از مواد رنگزای اسیدی لولینگ بلحاظ ثبات بد شستشویی آنها برای رنگرزی خامه قالی به هیچ وجه توصیه نمی گردد.
ولی متاسفانه اکثر کارگاه های رنگرزی بالاخص توسط افراد مبتدی از همین موا د برای رنگرزی خامه قالی استفاده می نمایند ، دریک کارگاه رنگرزی ازمسئول کارگاه فلسفه استفاده از این مواد رنگزا را پرسیدم ایشان راحتی رنگرزی با این مواد و عدم نیاز به کنترل را مهمترین دلیل آن ذکر نمود شیوه اصولی رنگرزی پشم با این مواد رنگزابه شرح زیر است:
نسبت حجم حمام به وزن کالا تنظیم و نسبت به وزن کالا از ۳% اسید سولفوریک و۱۰% نمک سولفات سدیم استفاده نمود و حمام را به ۴۰ درجه سانتی گراد رسانیده در این درجه حرارت رنگرزی را شروعو بمدت ۳۰ دقیقه به جوش و سپس در جوش نیز رنگرزی رابر حسب تیرگی یا روشنی رنگ به مدت ۴۵ دقیقه تا یک ساعت ادامه می دهیم در پایان شستشوی خامه با آب ولرم ضروری است.
● طرز تشخیص مواد رنگزای اسیدی لولینگ :
۱) در دمای ۵۰ -۴۰ درجه بیشترین رمق کشی انجام میگرد.
۲) در محیط اسیدی قوی (۵/۲-۳ =PH ) جذب کامل شود.
۳) در دمای جوش بخشی از ماده رنگزا طرد می گردد.
۴) چنانچه کالای رنگ شده با مقداری کالای رنگ نشده در حمام قرار داده شود کالای رنگ نشده نیز کاملاً رنگی خواهد گردید!!!
استفاده از این گونه مواد رنگزا صرفاً برای مواقعی است که کالای مورد نظر بندرت شسته شود.
رنگرزی پشم با مواد رنگرزی اسیدی (میلینگ و سوپرمیلینگ)
مواد رنگرزی اسیدی میلینگ و سوپرمیلینگ بلحاظ دارا بودن ثبات شستشویی خوب تا خیلی خوب برای رنگرزی خامه قالی بسیار مناسب هستند اما متاسفانه بدلیل نیاز به کنترل همه جانبه عملیات رنگرزی و امکان پدید آمدن دو رنگی و البته قیمت بیشتر کمتر مورد استفاده قرار می گیرند. مواد رنگزای میلینگ دارای ویژگی های زیر می باشند:
۱) بلحاظ دارا بودن وزن مولکولی زیاد و ساختار مولکولی گسترده در آب به صورت کلوئیدی هستند.
۲) قدرت مهاجرت ماده رنگزا کم است
۳) دارای درجه بحرانی بوده و معمولاً در ۷۵- ۷۰ درجه سانتی گراد اگر از عوامل کنترلی استفاده نشود بدلیل مهاجرت گسترده امکان دو رنگی وجود دارد.
۴) اثر یکنواخت کنندگی سولفات سدیم بسیار کم است و باید از سایر عوامل بالاخص کنترل درجه حرارت و افزایش تدریجی آن جهت کنترل جذب و رمق کشی استفاده کرد.
برای رنگرزی پشم با مواد رنگزای اسیدی میلینگ نسبت به حجم حمام به وزن کالا را ۳۰:۱ گرفته ضمن اضافه کردن مقدار مورد نیاز نماده رنگزا ۳% اسید استیک و ۱۰% نمک سولفات سدیم به آن اضافه ، در درجه ۴۰ درجه سانتی گراد پشم به آن اضافه ،در مدت ۴۵ دقیقه درجه حرارت را به جوش رسانده ، رنگرزی را در در جوش به مدت ۴۵ دقیقه ادامه می دهیم .همانطور که گفته شد این مواد رنگزا بین ۷۰ تا ۷۵ درجه سانتی گراد دارای نقطه ی بحرانی بوده و می بایست نسبت به این موضوع هوشیار بود. بهترین گروه مواد رنگزای اسیدی سوپر میلینگ ها هستند که دارای خصوصیات ذیل می باشند:
۱) چون دارای مولکول گسترده ای می باشند در آب به صورت کلوئیدی و درجه ی تجمع آنها در محلول زیاد است.
۲) معمولاً در محیط خنثی رنگرزی می شوند.
۳) از ثبات شستشویی خوبی برخوردارند.
۴) نمک سولفات سدیم نقشی در یکنواخت کنندگی رنگرزی ندارد.
۵) بلحاظ وزن مولکولی زیاد سرعت رنگرزی کم است و عمده ی جذب و رمق کشی در ۷۰ تا ۸۵ درجه سانتی گراد انجام می شود.
برای رنگرزی پشم با اینگونه مواد نسبت حجم حمام به وزن کالا تنظیم سپس از ۵% نمک سولفات سدیم و مقدار مورد نیاز ماده ی رنگزا استفاده درجه حرارت حمام را به ۴۰ درجه رسانیده، کالا را اضافه و در مدت ۴۵ دقیقه حمام را به جوش رسانیده و در جوش رنگرزی را به مدت یک ساعت ادامه می دهیم.
● معرفی مواد رنگزای اسیدی شرکت بایر:
شرکت مشهور بایر چند گروه از رنگ های اسیدی را تولید می نماید که منجمله میتوان به سوپراسن (ثبات شستشویی متوسط) ،سوپرامین (ثبات شستشویی نسبتاً خوب) ،سرپرانول (ثبات شستشویی خوب) ،الیزارین (ثبات شستشویی خوب) و اسیلان (ثبات شستشویی بد) اشاره نمود.

عبدالله احراری

منبع : دانش افزا

مطالب مرتبط

رنگرزی


رنگرزی
موادی که در ایران برای رنگرزی بکار می رود توام با مهارت ها و شگردهای قدیمی است رنگرزی از عواملی است که در ساختمان و ترکیب کلی قالی ایران مهم بوده و در واقع اهمیت آن به اندازه پشم و بافت و طرح است . نقص هر یک از اجزاء اصلی توازن کلی را بر هم می زند .
مواد رنگی فعلی اغلب از کشورهای غربی وارد شده و می توان آن ها را به دو گروه تقسیم کرد . رنگهای جوهری یا اصلی که به آن (( آنیلین )) گفته می شود ، ارزان تر و بکار بردن آن آسان ولی فرار است .
رنگهای ترکیبی که بمراتب مرغوب تر است و برای تثبیت آن از بیکرومات پتاسیم استفاده می کنند و در اصطلاح کلی ( رنگهای کرمی ) به آنها اطلاق میشود . رنگهای کرمی گران است و به کار بردن آن مستلزم مهارت فنی است و چنانچه خوب بکار برده شود بسیار ثابت خواهند بود .
رنگهای جوهری یا آنیلینی بقدری از کیفیت قالی ایران کاسته است که یکصد سال قبل ناصرالدین شاه و جانشین وی مظفرالدین شاه با قرار دادن جریمه برای استفاده کنندگان از این نوع رنگها به نوعی پشتیبانی خود را به عنوان حامیان هنر واقعی ، از هنرقالیبافی به اثبات رساندند . آنان استفاده از رنگهای فوق را ممنوع کردند.
میزان مصرف رنگ آنیلینی نسبت به وزن نخ یا پشم که باید رنگ شود تا ۱ درصد است . باین ترتیب مصرف ۹۰۰ گرم آنیلین برای ۲۵۰۰ تخته قالی ۴×۳ کفایت می کند بشرطی که تمام نخی که بمصرف بافت این قالیها می رسد با آنیلین رنگ شده باشد .
مایه های اصلی که برای آن از آنیلین استفاده می شود ، انواع رنگ سرخ است زیرا ماده رنگی قدیمی یعنی روناس که در ایران برای مایه های قرمز از آن استفاده می شود ، ماده ای گران قیمت است که اغلب به آسانی بدست نمی آید .
و کاربـرد آن نیـز آسان نـیست در حـالیکه مقدار کمی آنیلین قرمز ، نخ مورد نیاز روستائی بافنده را برروی اجاق خانه تامین می کند.
قالیبـافان ایرانی برای انواع رنـگ قهـوه ای و زرد از مواد دیگـری مانند پوست گردو ، پوسـت بلـوط (جفت ) ، پوست انار ، کاه ، برگ مو و اسپرک به جای آنیلین استفاده می کنند که اغلب این مواد ساده و ارزان در دسترس است . قالیبافان برای بدست آوردن رنگ آبی نسبت به نیلی پرطاووسی وفادار مانده اند و از رنگهای آبی اسیدی در تهیه این رنگ کمتر استفاده می کنند .
● رنگهای کرمی ترکیبی
دومین گروه ا زدو گروه اصلی رنگهای شیمیائی رنگهای ترکیبی است که معمولاً برای ثبوت آن از بیکرومات پتاسیم استفاده می شود . بدین دلیل معمولاً آنها را (( رنگهای کرمی )) می نامند بطور کلی این رنگها در مقابل نور خورشید و شستشو با مواد قلیائی ( صابون و شوینده ها ) ثابت می مانند و رنگ نمی بازند .
اما تنها ثابت ماندن رنگ معیار سنجش خوبی و مرغوبیت رنگ نمی باشد .
اما یک نکته مهم و امتیاز برجسته رنگهای طبیعی و بومی و شیوه ای که رنگرزان ایرانی در بکارگیری آنها دارند این است که رنگهای طبیعی در مقابل نور و یا هنگام ترکیب با اکسیژن ( اکسیداسیون ) مقداری از قوت خود را از دست می دهند و بر اثر مرور زمان یا بکمک عامل سریعتر یعنی مواد قلیائی ، رنگها ملایمتر می شوند و در هم می آمیزند . همین فرار بودن جزئی رنگهای طبیعی است که موجب پدید آمدن مایه هائی چنین پخته و مطبوع و جا افتاده در قالیهای ایرانی می شود .
بهتر است برای بدست آوردن رنگهای زیبا و جادوئی پانصد سال به عقب برگردیم ، زیرا رنگهای مورد نظر ، آن مواد رنگی است که به مرور زمان رنگ باخته ودر عمق قالی آن هماهنگی و فروغ و درخشندگی و تلالو طبیعی را ایجاد کند .
در ایران چندین قرن است که این روشها اتخاذ شده و جایگزین کردن روشها سهل یا ازران نشانه کوته فکری و کندذهنی است زیرا صفت ممتاز فرش ایرانی رنگ آمیزی آن است که از فراورده های شیمیائی در رنگرزی نخ و ابریشم استفاده نگردد .
رنگرزان ایرانی برای ثابت نگاه داشتن رنگهای خود از زاج سفید استفاده می کنند در حالیکه رنگرزان مغرب زمین برای این منظور از بیکرومات استفاده می کنند بنابر عقیده عده ای ، اگر بنا باشد رنگها ی مصنوعی جایگزین رنگهای طبیعی ایران شود ، شاید بتوان پیوند شایسته ای بین این دو ترتیب داد . یعنی دوام و سهولت مصرف رنگهای غربی با شیوه قدیمی رنگرزان ایرانی در هم آمیخته شود .
● انواع رنگهای طبیعی :
۱) روناس Madder :
از مهمترین رنگهای طبیعی در ایران روناس است . بوته روناس Rubia tinctorium نوعی گیاه با دوام است که به طول یک متر یا بیشتر می رسد . گل آن زرد مایل به سبز است و ریشه ای ضخیم و نرم و گوشتی دارد که بعضی اوقات تا عمق ۲ متر میرسد . ریشه روناس از مایعی اشباع شده که دارای خاصـیت جذب اکسیـژن و تبـدیل آن به یک مـاده قرمز رنگ است . رنگ فقط در ریشه گیاه یافت می شود . نکته مهم اینکه میزان رنگ دهی ریشه روناس تا قبل ا ز۳ سال ناچیز است از سال سوم تا هفتم قدرت آن افزایش می یابد و پس از سال نهم ارزش خود را از دست می دهد .
ریشه این گیاه را در ماههای آبان یا آذر از زمین بیرون می کشند . خشک می کنند و می کوبند و آسیا می کنند و به صورت گرد زبری در می آورند و اغلب استفاده کننده ها برای جلوگیری از مخلوط شدن مواد دیگری غیر از جسم ریشه ، خودشان ریشه ها را خرد می کنند و برای رنگرزی ابتدا نخ را نیم ساعت در آب داغ می شویند و برای رفع چربی آن ۳% جوهر قلیا یا کمی صابون اضافه می کنند .
سپس مدت ۱۲ ساعت آن را در آب سردی که در آن مقداری زاج سفید افزوده اند خیس می کنند و گاهی به جای خیساندن ، نخ را مدت یکساعت در محلول آب و زاج سفید می جوشانند تا خاصیت رنگ پذیری بیابد . سپس محلول روناس را به روش زیر تهیه می کنند :
ابتدا رونا س نرم و الک شده را بر حسب وزن نخ جدا کرده و در مقدار کمی آب می جوشانند تا ماده رنگی از ریشه جدا شود . سپس تفاله ها را از مواد جدا میکنند . و به نسبت سیری یا روشنی رنگ دلخواه ، آب به آن می افزایند .
در ایـن مرحله نخی که خاصیت رنـگ پذیری یافته است را در خمـره می اندازند و رنگ را به آن می افزایند و خمره را به جوش می آورند و پس از ینم ساعت جوشاندن کمی آبغوره به آن اضافه می کنند و یکساعت دیگر می جوشانند سپس نخ را مدت ۱۲ ساعت در این محلول در حال سرد شدن باقی می گذارند ( می خیسانند ) سرانجام آن را در آب روان خوب آبکش میکنند .
در همدان و در بیجـار برای ایجـاد خاصیـت رنگ پذیری نخ ، از مخلوط دوغ و زاج سفیـد استفـاده می کننـد و در اراک در محـلول رنگ رونـاس ، دوغ می افزایند و با این عمل نوعی مایه آبی به نخ می دهند که شاید بعلت جدا شدن نمک کلسیم موجود در روناس باشد .
۲) اسپرگ : weld dyer’s rocket
اسپرگ گیاه ظریفی است که در اغلب نقاط ایران به طور وحشی می روید و در خراسان آن را کشت می کند . ساقه و برگ و گل این گیاه نوعی رنگ زرد بیرون می دهد که به تنهائی یا با سایر مواد رنگی برای رنگرزی نخ و شیشه بکار می رود . چنانچه نخ را ابتدا با اسپرک و سپس با نیل پر طاووسی رنگ کنند ، انواع زیبای رنگ سبز بدست می آید .
برای رنگ کردن اسپرک را که خرد کرده اند بمدت یکساعت می جوشاند و نخی را که در محلول آب وزاج سفید برای خاصیت رنگ پذیری جوشانیده اند ، در خمره ای می ریزند و محلول اسپرک جوشاده شده را در خمره ریخته و می گذارند دوباره بجوش آید ( بمدت یک ساعت ) و می گذارند نخها تا ۱۲ ساعت در محلول در حال سرد شدن بماند ( خیسانده شود ) سپس در آب روان شستشو می دهند .
۳) برگ مو :
برگ مو برای رنگ زرد زیاد مورد استفاده قرار می گیرد . رنگ زرد برگ مو از رنگ زرد اسپرک روشن تر است و لطافت آن کمتر ولی روش رنگ کردن یکی است .
۴) پوست انار : Pomegranate _ ( Punico Granatum )
یکی دیگر از مواد رنگی که برای تولید رنگ زرد مورد استفاده زیاد دارد ، پوست انار است . این رنگ ارزان و به فور یافت می شود لکن رنگ زرد آن تیره است روش رنگرزی آن همانند دو ماده دیگر است .
۵) پوست گردو : Walnut _ ( Luglans Species )
برای بدست آوردن مایه های زیبائی از رنگهای شتری و قهوه ای از پوست گردو استفاده می کنند . رنگرزان نخ را برای آنکه خاصیت رنگ پذیری بیابد ۲ تا ۳ روز در آب آهک خیسانده سپس در آب روان می شویند و بعد بواسطه زاج سفید رنگ را ثابت کرده و مدت یکساعت و نیم در خمره ای که تا ۳/۱ وزن نخ پوست گردو در آن ریخته اند می جوشانند .
از ترکیب پوست گردو و روناس و اسپرک و سایر مواد رنگی انواع زیبائی از رنگ بدست می آید .
۶ ) پوست بلوط : Oak _ ( Quercus Species )
پوست بلوط با جفت در لرستان فراوان بدست می آید و در نواحی همدان و کردستان برای تهیه رنگ قهوه ای مصرف می شود . روش رنگرزی همانند سایر رنگها ست .
۷) نیل پر طاووسی : Indigo _ ( Indigofera Species )
نیل پر طاووسی در کرمان کشت می شد و تا اندازه ای در خوزستان که در گذشته از نوع هندی آن وارد و مصرف می شد ، که متاسفانه اینک انواع مصنوعی آن جایگزین شده است اغب آن را با روش تخمیر در خمره های مخصوص سفالی با استفاده از گل رس و نیل و کربنات دو پتاس ( بسیار نرم که از سوزاندن گیاهان بدست می آمد) و گلوکز و آهک آب دیده ، بدست می آوردند کار تخمیر مواد گاهی تا ۱۲ روز بطول می انجامد . نخ رنگ شده رنگی بین زرد و سبز دارد که وقتی در معرض هوا قرارگیرد تدریجاً به آبی مبدل می شود . این رنگ آبی بسیار زیباست بطوریکه فرآورده های شیمیایی هرگز توان ایجاد چنین رنگی را ندارد .
۸) قرمزدانه : van leeuwen
قرمزدانه یک ماده رنگی غیر ایرانی و وارداتی است که از مکزیک و جزایر قناری بدست می آید و در خراسان و کرمان مورد استفاده بوده است .
حشره قرمزدانه ، از حشرات بومی مکزیک است و از گیاهان خانواده کاکتوس تغذیه می کند . نخستین بار کورتز ( cortez ) به این نکته پی برد که اقوام ازتک از آن استفاده می کنند . در سال ۱۵۲۵ این حشره در اروپا شناخته شد و در سال ۱۷۰۳ وان لیون van leeuwen ثابت کرد که این تخم گیاه نیست بلکه حشره است این حشره در اوایل قرن نوزدهم به اروپا رفت این حشره از میوه درخت انجیر هندی هم تغذیه می کند .
یعنی حشره پوست درخت انجیر هندی را سوراخ می کند و شیره آن را می مکد و نوعی صمغ ترشح میکند . این صمغ بصورت پوششی سخت تمام شاخه را می پوشاند . در داخل این پوشش جنس ماده این حشرات که تعدادشان از جنس نر آن زیادتر است برای تمام عمر زندانی می شود . شاخه هائی که حشرات سفت و سخت چون قشری روی آن را پوشانده اند تحت فشار قرار گرفته و نرم می شوند و در نتیجه ، فر آورده ای که در هندوستان (‍( لاک )) نامیده می شود به معنی ( صدها هزار ) ، بوجود می آید .
لاک از ۷۰% تا ۹۰% صمغ ۲% تا ۱۰% رنگ قرمز تشکیل شده است معمولاً ماده رنگی را جدا کرده و بصورت قالب های کوچک می فروسند .این ماده از طریق هندوستان به خراسان و کرمان وارد شده و در شرق ایران هنوز هم لاک نامیده می شود . البته قرمزدانه مکزیک و جزایر قناری بسیار مرغوب تر است . در غرب و شمال غرب ایران چون گیاه روناس بطور طبیعی می روید ، مصرف لاک یا قرمزدانه چندان رونقی نداشته است .
برای استفاده از رنگ قرمزدانه نخ را مدت ۲۴ ساعت در آب آهک می خیسانند ( البته این کار به دوام نخ لطمه می زند ) تا رنگ قرمز بدست آمده درخشان تر باشد سپس کلاف نخ را می شویند و سپس آن را در مخلوطی از آب و زاج سفید که قدری روناس به آن اضافه کرده اند می جوشانند و در نتیجه مایه قرمز روشنی بدست می آید سپس کلاف نخ را باردیگر شستشو می دهند و خشک می کنند و این بار در محلول قرمزدانه و جوهر لیمو و یا زرشک می جوشانند و سرانجام می شویند و خشک می کنند .


وبگردی
سیف و بازی تکراری غیر مجازها !
سیف و بازی تکراری غیر مجازها ! - حرفهای تکرای بانک مرکزی در مورد صرافی ها و موسسات مالی غیر مجاز با یک جستجوی ساده در اینترنت.
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    کاش به اندازه روزی که به پایان برده‌ام مفید بوده باشم
    به پایان هر روز که می‌رسم حس می‌کنم که مهر باطل شد بر آن روز زده‌ام باطل شد به راحتی یک روز دیگر باطل شد آنقدر مهر می‌زنم و می‌زنم تا آخرین برگه و آخرین مهر طنین مهرها در …