جمعه ۳۱ فروردین ۱۳۹۷ / Friday, 20 April, 2018

فیزیولوژی خواب


فیزیولوژی خواب
همه ما از حالات متعدد فعالیت مغز شامل خواب و بیداری، تهییج و حتی درجات مختلف روحیه از قبیل نشاط ، افسردگی و ترس آگاه هستیم. تمام این حالات از نیروهای فعال کننده یا مهارکننده مختلف ناشی می شوند که معمولا در داخل خود مغز تولید می شوند.
خواب بعنوان یک حالت ناخودآگاهی تعریف می شود که با تحریکات حسی مناسب بتوان آن را به بیداری تبدیل کرد. خواب را باید از اغماء تمیز داد که یک حالت نا خودآگاهی است که شخص را نمی توان از آن بیدار کرد. باید دانست که خواب از دو مرحله خواب عمیق و خواب REM تشکیل شده است که بطور یک در میان نسبت به یکدیگر در طی شب حاصل می شوند.
● خواب عمیق:
این خواب بسیار استراحت بخش بوده و با کاهش تنوس رگهای خونی محیطی و کاهش بسیاری از اعمال نباتی دیگر بدن همراه است. بطوریکه فشار خون، تعداد ضربان قلب و متابولیسم پایه به میزان ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش پیدا می کند. به این نوع خواب ، خواب با امواج آهسته نیز گویند چون منحنی امواج مغزی در این حالت بسیار آهسته می باشد.
● خواب REM :
در یك خواب شبانه طبیعی دوره های خواب REM به مدت ۵ تا ۳۰ دقیقه بطور متوسط هر ۹۰ دقیقه یک بار ظاهر می شود و اولین دوره آن ۸۰ تا ۱۰۰ دقیقه بعد از بخواب رفتن شخص بوجود می آید. هنگامی که شخص بسیار خسته است مدت هر دوره خواب REM بسیار کوتاه بوده و حتی ممکن است وجود نداشته باشد. از طرف دیگر بتدریج که شخص استراحت می کند مدت دوره های خواب REM به مقدار زیاد افزایش می یابد. خواب REM دارای چند ویژگی است:
▪ معمولا با رویا همراه است.
▪ ضربان قلب و تنفس نامنظم می شود.
▪ بیدار کردن شخص نسبت به خواب آهسته مشکلتر است . با این وجود انسان معمولا در هنگام صبح در جریان خواب REM از خواب بیدار می شود.
▪ با وجود تنوس عضلانی در سراسر بدن ، معدودی حرکات عضلانی نامنظم به ویژه حرکات سریع چشم Rapid eye movement ایجاد می شود. به همین دلیل به آن خواب REM گویند.
▪ مغز در جریان این نوع خواب بسیار فعال است و متابولیسم مغز ممکن است تا ۲۰ درصد افزایش یابد. بطوریکه امواج مغزی شبیه حالت بیداری است و این یک مسئله متناقض است که با وجود فعالیت بارز مغز ، فرد کماکان در خواب بسر می برد.
● تئوری خواب:
قطع عرضی تنه مغز در ناحیه وسط پل مغزی سبب می شود که فرد هیچگاه به خواب نرود. بعبارت دیگر بنظر می رسد که مرکز یا مراکزی در زیر ناحیه پل مغزی وجود دارند که با مهار کردن سایر قسمتهای مغز بطور فعال موجب خواب می شوند. این تئوری موسوم به تئوری فعال برای خواب است.
تحریک نواحی از تنه مغز مانند هسته های سجافی Raphe) )، بخش Rostral هیپوتالاموس در ناحیه فوق کیاسمایی می تواند خوابی شبیه خواب طبیعی ایجاد نماید. مشاهدات نشان می دهد که نورون های موجود در هسته Raphe سروتونرژیک هستند بعبارت دیگر در پایانه عصبی این نورونها میانجی عصبی سروتونین ترشح می شود که با تولید خواب ارتباط دارد. بطوریکه اگر دارو های بلوکه کننده سروتونین ( مثل رزرپین) را به یک حیوان آزمایشگاهی بدهیم مشاهده خواهیم کرد که حیوان برای چند روزی نمی تواند بخوابد.
بنابراین می توان نتیجه گرفت که هنگامیکه مراکز خواب فعال نیستند هسته های مشبکی مزانسفالی و پل مغزی در اثر فعالیت تحریکی و خودبخودی ، قشر مغز و سیستم عصبی محیطی را فعال نگه می دارند. و هر دوی اینها سیگنالهای فیدبکی مثبت را مجددا به همان هسته های مشبکی فرستاده و آنها را بازهم بیشتر فعال می کنند. بدین ترتیب همینکه حالت بیداری شروع شد بعلت وجود فیدبک های مثبت سیتم عصبی تمایل به ادمه هشیاری دارد.
اما پس از آنکه مغز برای چندین ساعت بحالت فعال باقی ماند حتی نورونهای موجود در داخل سیستم فعال کننده هسته های مشبک ظاهرا خسته خواهند شد و از طرفی عوامل دیگری مراکز خواب را فعال می کنند. در نتیجه دوره فیدبکی مثبت بین هسته های مشبکی مزانسفالی و قشر مغز ، و همچنین دوره فیدبکی مثبت بین بین این هسته ها و سیستم عصبی محیطی مسدود می شوند و اثرات مهاری مراکز خواب رشته کار را بدست می گیرند و منجر به عبور سریع از حالت بیداری به حالت خواب می گردند.
● اثرات فیزیولوژیک خواب:
خواب دارای دو نوع اثر مهم فیزیولوژیک بر روی سیستم عصبی و سایر بخش های بدن می باشد. بنظر می رسد اثر اول مهمتر باشد زیرا شخصی که نخاعش در گردن قطع شده هیچگونه اثرات فیزیولوژیکی که قابل انتساب به دوره بیداری و خواب باشد در قسمتی از بدن که در زیر محل قطع قرار گرفته نشان نمی دهد. این فقدان خواب و بیداری موجب بروز هیچگونه آسیب قابل توجه ای در اندام های بدن نمی گردد.
بیداری طولانی اغلب همراه با اختلال پیشرونده اعمال روانی بوده و گاهی حتی موجب فعالیت های رفتاری غیر طبیعی سیستم عصبی می شود. همه ما با کندی جریان فکر پس از یک بیداری طولانی آشنا هستیم . علاوه بر آن شخص می تواند پس از بیداری اجباری بمدت طولانی ، بشدت تحریک پذیر شده و یا حتی دچار اختلالات روانی یا پسیکوز Psychosis)) شود.
▪ نكته های جالب :
- هر فرد بطور متوسط یک سوم عمر خود را در خواب می‌‌گذراند.
- بی‌خوابی سریعتر از بی‌غذایی موجب مرگ آدمی می‌‌شود.


منبع : پایگاه مقالات علمی ملاصدرا

مطالب مرتبط

رشد پیش از تولد در انسان

رشد پیش از تولد در انسان
و همانا ما انسان را از نطفه‏ای مرکب و ممزوج خلق کردیم تا او را آزمایش‏ کنیم ، پس شنوا و بینایش کردیم ، همانا راه را نیز به او نشان دادیم ،حال با خود اوست که سپاسگذاری نماید یا کفران نعمت . که اگر در راه راست قدم گذارد به سعادت می رسد و گر کفران نعمت کند ، منحرف می شود (سوره دهر/آیه . ۳ ).
رشد در انسان از زمان لقاح آغاز می شود وانسان زندگی خود را با نفوذ ۲۳ کروموزوم از اسپرم مرد که چیزی شبیه بچه قورباغه است به دیواره ی تخمک و در نتیجه رها سازی ۲۳ کروموزوم مادر در اثر شکسته شدن هسته ی درونی تخمک ، آغاز می کند . در واقع این حرکت اسپرم مرد به سوی لوله ی رحم و بارور کردن تخمک در راه رسیدن به رحم را لقاح گویند .
از این زمان است که رشد قبل از تولد در انسان تا پایان دوران بارداری به سه مر حله ی کلی تقسیم می شود ، که هر کدام از این مراحل ، مراحل جزعی بسیاری را درخود جای داده اند .
مراحل کلی رشد :
۱) مرحله ی تخمک
۲) مرحله ی رویان
۳)مرحله ی جنینی
▪ مرحله ی تخمک :
این مرحله بین صفر تا بیست ویک روزطول می کشد و در آن ، رشد اول با تشکیل تخم آغاز می شود . روز دوم وسوم این مرحله شامل همان مراحل اولیه ی شکافتگی و روز چهارم وپنجم نیز مرحله ی بلاستوسیت است که به صورت مستقل آغاز می شود در واقع بلاستوسیت همان مرحله ای است که تخم بارور شده شروع به تقسیم شدن می کند و در همان تقسیم سلولی به سمت دیواره ی رحم حرکت می نماید در روز ششم بلاستوسیت به مرکز دیواره ی عصبی رحم که محل لانه گزینی تخمک لقاح یافته است می چسبد و طی چند روز توده ای که شامل سلول های بیرونی و درونی است را تشکیل می دهد . سلول های بیرونی این توده که با نام علمی تروفوبلاست معروف است در نهایت نقش پوشش حفاظتی و منبع تغذیه ی را بازی کرده و سلول های درونی نیز تبدیل به جنین می شوند ، به این ترتیب مرحله ی تخمک به پایان می رسد .
▪ مرحله ی رویان : مرحله ی رویان از هفته ی دوم تا پایان ماه دوم ادامه دارد و در این میان جنین رابطه ی خود را با مادر آغاز می کند و در رشد خود به صورت سه لایه ی مجزا تفکیک می شود که هر یک مسئول ساختن قسمتی از اندامها ی جنین می باشند .
الف) اکتودرم ( لایه ی خارجی )
ب ) مزودرم ( لایه ی میانی )
پ ) آ ندودرم ( لایه ی درونی )
ـ اکتودرم (لایه ی خارجی ) : اکتودرم نهایتا&#۰۳۹; اندام های حواس پنجگانه ، ناخن ، مو ، پوست ، دندان ، غددپوستی و سیستم اعصاب را می سازد .
ـ مزودرم (لایه ی میانی ) :در این لایه دستگاههای وابسته به گردش خون ، دستگاه سیستم اسکلتی و عضلانی و دفع رشد می کنند .
ـ آندودرم ( لایه ی داخلی ) : دستگاه حاضمه ، گوارشی ، کبد ، شش ها ، نای و برخی دستگاههای وابسته به غدد مانند غدد تیرویید ، بزاغی ، تیموس ، انواع غدد داخلی و غیره نتیجه ی تکامل این لایه می باشد.
ـ مرحله ی جنینی : سومین دوره ی رشد پیش از تولد دوران جنینی است که ا ز پایان ماه دوم تا تولد ادامه دارد . و در این مدت دستگاه های مختلف بدن که از دوره های قبل ناقص مانده است به طور کامل رشد یافته تکامل می یابند و کم کم شروع به کار می کند .
دورا ن رشد قبل از تولد را می توانیم همچنین به سه دوره ی سه ماهه ی کلی نیز تقسیم کرد :
الف) دوره ی سه ماهه ی اول :
ـ ماه اول : در ماه اول تقسیم سلولی انجام شده و آرایش صفحه ی رویانی به سوی اندام های جدید رشد پیدا خواهد کرد ، این همان مرحله ای است که سه لایه ی سلول که شامل اکتودرم ، مزودرم وآندودرم است تشکیل شده و شروع به ساختن اندام های مختلف بدن می کنند .در پایان ما ه اول جنین یک چهارم اینچ می شود و دستها و پاهای نخستین جنین کم کم مشخص می شود .
ـ ماه دوم : اندازه ی جنین در حدود یک و یک دوم افزایش پیدا کرده ، رشد صورت ، گردن آغاز و ماهیچه ها و غضروف استخوانی نیز تشکیل شده و رشد می کند .
ـ ماه سوم : در این ماه سلول ها به تدریج شروع به ترشح یک ماده ی محرک مثل صفرا می کند که در درون روده ترشح می شود ، کلیه ها شروع به کار می کنند ، استخوان ها و ماهیچه ها رشد تکمیلی خود را دنبال می کنند و در پایان ماه سوم حرکات خود به خودی دست ها ساق پا و انگشتان ممکن می شود .
ب) دوره ی سه ماهه ی سوم :
ـ ماه چهارم : در ماه چهارم کم کم قسمت های پایین بدن مشخص می شود رشد این قسمت ها در این مرحله سریع تر از قسمت های دیگر بدن است ، از مشخصه ی این دوره درست شدن پشت بدن دست ها و پاها و پایان رشد انگشتان است و جنین شروع به پرتاب کردن دست به طرف بیرون می کند .
ـ ماه پنجم : رشد پوست به آخرین شکل خود می رسد غدد عرق چربی شکل پیدا می کند و فعالیت خود را آغاز می کند . همچنین در این ماه مو ظاهر شده ، فعالیت های بی اختیاری رخ می دهد و شکل جنین به پشت خم شده و چین می خورد .
ـ ماه ششم : پلک ها در این ماه باز و تکمه های چشایی بر روی زبان ظاهر می شوند .
دوره ی سه ماهه ی سوم :
ـ ماه هفتم : دستگاه های خود مختار ضروری بدن برای حیات در این زمان شروع به کار می کنند و حفاظ نیمکره های مغزی تقریبا مغز کاملی را می سازند .
ـ ماه هشتم نهم : در این ماه چربی به سرعت شکل گرفته چروک های روی پوست هموار و صاف می شوند رنگ قرمز پوست کمرنگ و جنین موقعیت خود را در داخل رحم مادر به صورت مختصر تغییر می دهد و فعالیت دستگاه های گوارشی جنین بالا میرود ضربان قلب جنین تند شده دستگاه مدفوع جنین کامل و پس از آن کودک در رحم مادر به صورت مستقل موجودیت پیدا می کند .
و در نهایت زندگی پیش از تولد کودک به پایان می رسد و کودک دور جدید زندگی خود را آغاز می کند .

وبگردی
مراسم افتتاحیه سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر
مراسم افتتاحیه سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر - سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر شامگاه چهارشنبه با نمایش «آن سوی ابرها» ساخته مجید مجیدی در سینما فلسطین آغاز بکار کرد.
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس - بازیگر سریال "تعطیلات رویایی" از حمله افراد ناشناس به خود خبر داد. مریم معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفت.
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت - سعید مرتضوی که در روزهای گذشته خبری از او نبود و حتی سخنگوی دستگاه قضایی گفته بود حکم جلبش صادر شده اما گیرش نیاورده‌اند، به گفته همسرش در تهران است.
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد - «احمد مهران فر» بازيگر نقش «ارسطو عامل» در سريال پايتخت ۵ در اینستاگرام خود از ازدواجش با «مونا فائض پور» خبر داد.
اقدام عجیب سیف/ پرداخت پاداش 1 میلیارد و 200 میلیون تومانی به معاون
اقدام عجیب سیف/ پرداخت پاداش 1 میلیارد و 200 میلیون تومانی به معاون - عضو کمیسیون برنامه‌، بودجه و محاسبات مجلس از پرداخت پاداش میلیاردی در بانک مرکزی خبر داد و گفت: آقای سیف، رئیس کل بانک مرکزی؛ معاون خود را بازنشسته کرد و به او یک میلیارد و 200 میلیون تومان پاداش داد و دوباره این معاون بازنشسته را یک هفته بعد در همان شغل منصوب کرد.
حکومت نمی‌تواند ارتباط درستی با مردم برقرار کند
حکومت نمی‌تواند ارتباط درستی با مردم برقرار کند - خود اين سیاست‌گذاران توليد داخلي را بي اعتبار كردند، امنيت شبكه‌هاي داخل را از بين بردند و... حالا اعتراض مي‌كنند كه چرا رفتيد سراغ شبكه‌هاي خارجي؟ و مدعی‌اند که همه اطلاعات دست موساد و سيا و ام‌آي‌سيكس است؛ گویی که مثلا در ایمیل یاهو و جی‌میل چنین نیست؟! درحالي‌كه مسئوليت این وضع بر عهده سيستم است. وقتي رسانه‌هاي داخل تحت فشار هستند و رسانه رسمی یکسویه هر چه می‌خواهد می‌گوید و با اخبار نا‌صحیح مواجه…
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی - صحبت های جنجالی رییسی پیرامون استفاده روحانی از نام امام رضا در انتخابات
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند!
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند! - محمد غرضی می‌گوید: زمانی که به عنوان وزیر در وزارت حضور یافتم بیش از ۵۰۰ نفر را دیدم نامه‌هایی که از داخل به خارج و از خارج به داخل کشور ارسال می‌شدند را چک می‌کردند و به صورت سه شیفت فعالیت می‌کردند و نامه‌ها را می‌خواندند.
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟ - در قسمت های اخیر سریال پایتخت بازیگر جدیدی به جمع خانواده معمولی پیوسته است؛ نیلوفر رجایی فر نقش الیزابت را در سریال پایتخت ۵ ایفا می کند ؛ این بازیگر با جلب اعتماد سیروس مقدم این فرصت ط بازی در سریال پر طرفدار پایتخت را به دست آورد .
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم - ویدیوهایی از نسیم نجفی اقدم در شبکه های اجتماعی به زبان های انگلیسی و فارسی موجود است که در آن ها وی از حذف ویدیوهای خود توسط یوتیوب شکایت دارد.
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟ - بگذارید اینطور بپرسم: مگر کیروش، مربی تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران عرق نمی‌خورد؟ نمی‌رقصد؟ مگر برانکو و شفر نمازشب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و اصولگرا و ارزشی و انقلابی هستند؟!
رقص های قبل از تو سوء تفاهم بود
رقص های قبل از تو سوء تفاهم بود - پایتخت ۵ با داستان های نقی و تقی ، رحمت و رحمان و رحیم سارا و نیکا و ارسطو و پرستوش
گفتگو با فرد کشمیری به نام سرباز روح الله که در ایران به سفارتخانه‌ها حمله می‌کرد
گفتگو با فرد کشمیری به نام سرباز روح الله که در ایران به سفارتخانه‌ها حمله می‌کرد - خشت خام / نوبت سی و پنجم / گفتگوی حسین دهباشی با سرباز روح الله رضوی