چهارشنبه ۲۶ دی ۱۳۹۷ / Wednesday, 16 January, 2019

از بحران موشکی کوبا تا جمهوری چک و لهستان موشک های بحران آفرین


از بحران موشکی کوبا تا جمهوری چک و لهستان موشک های بحران آفرین
اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی پارادایم نزاع سرد بر تعاملات و روابط میان بازیگران به ویژه دو قطب اتحاد جماهیر شوروی و آمریكا سایه افكنده بود. سرویس های اطلاعاتی آمریكا به دنبال پرواز هواپیماهای جاسوسی بدون خلبان «یو ۲» متوجه استقرار موشك هایی در خاك كوبا شدند كه به سمت شمال آمریكا هدف گیری شده بود، «كندی» رئیس جمهور وقت آمریكا از خروشچف نخست وزیر شوروی سابق خواست كه نسبت به جمع آوری سكوهای پرتاب موشك خود از خاك كوبا اقدام كند، این مسئله نقطه آغازین بحران موشكی كوبا در اوایل دهه ۱۹۶۰ بود. آمریكا خواهان جمع آوری موشك های شوروی از خاك كوبا و شوروی نیز متقابلا خواهان جمع آوری موشك های آمریكا از خاك تركیه و ایتالیا بود.
تهدیدات امنیتی دو ابرقدرت، آنها را به جنگ اتمی نزدیك كرد تا اینكه آمریكا اولتیماتوم اتمی خود را هنگام عزیمت كشتی حامل تجهیزات نظامی شوروی به كوبا اعلام كرد و بازی با حاصل جمع صفر در بحران موشكی كوبا با برچیدن موشك های شوروی به نفع آمریكا به پایان رسید. اما امروز در دوران پس از جنگ سرد بار دیگر شاهد بحران مشابهی در جمهوری چك و لهستان هستیم، با این تفاوت كه این بار آمریكا قصد نصب موشك در چك و لهستان را دارد و روسیه مخالف استقرار این موشك ها است، ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه تهدید كرده است كه در صورت استقرار موشك های آمریكایی در چك و لهستان روسیه موشك های خود را به سمت اروپا نشانه گیری می كند.
روسیه هنوز بزرگترین كشور جهان از لحاظ وسعت جغرافیایی محسوب می شود، و خواهان كسب و توسعه حوزه نفوذ در اروپای شرقی است، روسیه سعی می كند كه این اقدام آمریكا را تهدید امنیتی جلوه دهد، اما تفاوت این بحران ها در چیست؟ عاقبت بحران به كجا می انجامد؟ و آیا بازی همچنان با حاصل جمع صفر است؟ و...
اصولا نظام بین الملل در دوران جنگ سرد كه بحران موشكی كوبا شكل گرفت تصمیم سازی ها و تصمیم گیری های مدیران و معماران بین المللی طبق برتری ساختار بر كارگزار (Agency) صورت می پذیرفت، ولی قاعده حاكم در عصر كنونی بالعكس یعنی برتری كارگزار بر ساختار بین المللی است.
بنابراین، بحران كنونی نه بین المللی است و نه سیستم حاكم بر نظام بین الملل تبیین گر این بازی است، بلكه این بحران میان دو بازیگر دولتی عصر حاضر رخ داده است. چرا كه اگر براساس ساختار بین المللی بحران را بررسی كنیم درخواهیم یافت كه اساسا روسیه ظرفیت رقابت با آمریكا را نخواهد داشت، ولی چون قاعده حاكم بر معادلات بین المللی برتری كارگزاران بر ساختار بین المللی است، روسیه نیز می تواند به عنوان یك بازیگر بحران آفرینی كند، از سوی دیگر بازی های بین المللی دوران جنگ سرد به همراه ریسك بالایی برگزار می شد، اما در دنیای فعلی با حاشیه های مهم تر از متنی چون رسانه ها، بازیگران غیررسمی غیردولتی روبه رو هستیم. بازیگران توانایی های یكدیگر را می شناسند و اغلب ظرفیت تشخیص هرگونه اقدامی از سوی حریف را دارند. در عصر جهانی شدن ارتباطات، رانت خبری و اطلاعاتی، هر بازیگر را در نظام بین الملل دچار چالش كرده است.
آمریكا ظرفیت و توانایی روسیه را می شناسد و همه گزینه های مقابله با او را می داند، همچنین روسیه نیز توانایی و ظرفیت و اهداف آمریكا از این اقدام را می فهمد و لذا هیچ كدام از بازیگران اقدام غیرعقلانی را صورت نخواهند داد چرا كه بازی آمریكا و روسیه به عنوان كارگزاران سیستم بین الملل، اكنون خارج از ریسك پذیری نسبت به بحران موشكی كوبا در دهه ۱۹۶۰ است. دلیل این ادعا اقدام نكردن روسیه، در مورد حمله آمریكا به عراق و افغانستان است كه حوزه پراهمیت شوروی سابق بود.
پس بحران كوبا با بحران چك و لهستان دارای تفاوت های ماهیتی هستند، ماهیت بحران موشكی كوبا برگرفته از نظام دو قطبی، ساختار محور، میان دو ابرقدرت بر سر حفظ حوزه نفوذ قدرت بود ولی ماهیت بحران چك و لهستان منشعب از نظام برتری طلبان، كارگزار محور، میان یك ابرقدرت و یك قدرت منطقه ای، بر سر كسب و توسعه حوزه نفوذ قدرت است. حقیقتا شوروی و آمریكا در بحران موشكی كوبا به دنبال حفظ حوزه نفوذ خود بودند، لیكن امروزه آمریكا و روسیه بر سر توسعه حوزه نفوذ خود در اروپای شرقی تلاش می كنند.
از سوی دیگر اروپای شرقی نقطه ابهام سیاست خارجی آمریكا پس از جنگ سرد بوده است، روسیه نیز براساس حقایق تاریخی موجود روابط بین الملل در اروپای شرقی فصل الخطاب نبوده و نیست. اروپای شرقی كه غرق در ارزش ها و الگوهای رفتاری غرب و نظام لیبرال سرمایه داری است و همراه خود حافظه تاریخی شرقی و وابستگی به شرق را یدك می كشد، هیچ گاه نمی تواند نقطه و حوزه نفوذ شرق یا غرب باشد.
و شاید هم از همین روست كه «جرج» بوش در قلعه «پراگ» در كنار رئیس جمهور چك می گوید: «جنگ سرد به پایان رسیده است، مردم چك ناچار نیستند كه فقط دوست دولت آمریكا باشند یا متحد اتحاد جماهیر شوروی. اكنون می توان دوست هر دو بود.» پس با چنین شرایطی بحران موشكی چك و لهستان برخلاف بحران كوبا در قالب بازی با حاصل جمع غیرصفر تئوریزه می گردد و برد آمریكا به معنای باخت روسیه نیست و باخت روسیه نیز به معنای برد آمریكا نیست.

مهدی وحیدی

منبع : روزنامه کیهان

مطالب مرتبط

اردوغان و تغییر فاز فعالیت ارتش در ترکیه

اردوغان و تغییر فاز فعالیت ارتش در ترکیه
ترکیه به عنوان یک عضو سازمان NATO دارای ساختار ارتش نسبتا قدرتمند بوده و بخصوص از سال های ۱۹۵۰ به بعد خود راکاملا با چارچوب ساختار و برنامه های NATO منطبق ساخته و سعی نموده است به عنوان یک عضو فعال در کلیه وظایف محوله و ماموریت های ناتو انجام وظیفه نماید. البته اینکه این ماموریت ها تا چه اندازه مطابق منافع ملی ترکیه بوده و ملت ترکیه از آن ماموریت ها چه عایدی خواهد داشت مسائلی بوده است که اصلا مطرح نبوده و جوابی برای آنها وجود نداشته است.
ارتش ترکیه به خصوص در دوران جنگ سرد بخشی از خطوط مقدم دفاعی NATO در برابر اتحاد جماهیر شوروی کمونیستی بوده ولی در عین حال هرگز وظایف اصلی خود را که از طرف سازمان نظامی آتلانتیک شمالی یعنی NATO به آن محول شده بود فراموش نکرده و هرگاه احساس می کرد که گروه های مردمی و خارج از کنترل، درصددند قدرت را به دست گیرند به بهانه حفظ نظام لائیک بدون هیچ گونه تردیدی وارد عمل می شد و با کودتای نظامی قدرت را به دست می گرفت وپس از مدت زمانی که احساس می کرد که شیرازه همه چیز به هم خورده و دیگر نیازی به حضور نظامیان در صحنه سیاسی نیست، با انجام انتخابات جدید خود را کنارمی کشیدند.
جالب این جاست که هر موقع که نظامیان در ترکیه به بهانه های واهی دست به کودتا زده و به زعم خود کشور را از خطر خارجی و از هم پاشیدن نجات دادند، در اولین انتخابات، ملت ترکیه رای به کسانی دادند و کسانی راسر کار آوردند که کاملا برخلاف نظر نظامیان بود.
ارتش ترکیه تاکنون به خاطر عضویت در ناتو در تعداد زیادی از عملیات نظامی شرکت کرده است که حتی اکثر اوقات مردم ترکیه قادر به نشان دادن محل و مکان عملیات های فوق در روی نقشه نیستند نمی دانند که ارتش ترکیه در مکان های یاد شده از کدام منافع ملت و دولت ترکیه دفاع نموده و به خاطر آن جان جوانان ترکیه را فدا نموده و یا به خطر انداخته است.
اولین بار ترکیه ۱۹۵۳ جهت شرکت در جنگ کره و آمریکا نیرویی در اختیار آمریکا قرار داد و این روند همچنان تا امروز ادامه داشته است. جالب این جاست که ارتش ترکیه در حالی که در خارج از مرزهای خود در حال کمک کردن به صلح جهانی است در داخل ترکیه تاکنون نتوانسته است در برابر گروه های مسلح مخالف دولت اقدام موثری از خود نشان داده و امنیت مردم ترکیه را حفظ نماید.
زمانی که ارتش ترکیه در داخل د رمسائل سیاسی که مربوط به آن نیست قد علم کند و با اعلامیه های تند و تیز خود سیاسیون را تهدید می کند ، امر و نهی می کند و راه و روش مملکت داری را به دولتمردان دیکته می کند همان موقع هواپیماهای متجاوز آمریکا و اسراییل در فضای آسمان ترکیه بدون کوچکترین ترس و ممانعتی به پرواز در آمده و امنیت این کشور را به خطر می اندازند و جالب این است که کوچکترین اظهارنظر و اعتراضی از سوی فرماندهان عالی رتبه نظامی صورت نمی گیرد و همین رفتار و مسائل باعث گشته است که مردم و روشنفکران ترکیه احتمال دهند که این اقدامات تجاوز کارانه آمریکا و اسراییل با اطلاع هیئت فرماندهی ارتش ترکیه صورت گرفته است که در صورت صحت این موضع جایگاه ارتش ترکیه به طور جد مورد سوال واقع خواهد شد.
طی سال های اخیر و با گسترش امکانات ارتباط جمعی و افزایش آگاهی مردم احساس می شود که دیگر دوران یکه تازی ارتش ترکیه نیز به پایان رسیده و مجبور است هر اقدام خود را در پیشگاه مردم توجیه کنند. و افت شدید محبوبیت ارتش در نزد مردم نشان می دهد که مردم ترکیه دیگر حاضر نیستند در برابر یکه تازی های ارتش سکوت نمایند .
در ضمن حضور دولت اردوغان که خود از یک خانواده اسلامی بوده و به خاطر دفاع از ارزش های اسلامی زندانی گشته است باعث شده که فرماندهان عالی رتبه ارتش مانند سال های قبل در سیاست مداخله نکنند. ارتش درابتدای انتخابات ریاست جمهوری، به شدت با انتخاب عبدالله گل مخالف بود و با انتشار اعلامیه در سایت اینترنتی ستاد مشترک ارتش و تهدیدات شدید مانع انتخابات عبدالله گل شد و عملا" ترکیه را با یک بن بست مهم سیاسی روبه رو ساخته بود.
پس از تجدید انتخابات مجلس و آرای بیش از ۴۷درصد حزب عدالت و توسعه، ارتش کاملا متوجه مخالفت مردم با اقدامات زورگویانه شده و طی تشکیل جلسات متعدد داخلی میان فرماندهان عالی ارتش تصمیم به سکوت و عدم مداخله در مسائل جاری کشور گرفتند و لذا علی رغم فشارهای زیاد از سوی سیاستمداران شکست خورده که سعی داشتند ارتش را مجددا وادار به مداخله در مسائل سیاسی نمایند. بیوک آنیت به صراحت اعلام نمود که ترجیح می دهد در مسائل سیاسی مداخله نکنند و اگر احیانا" کشور با خطر جدی روبه رو شد مداخله خواهد کرد. اما این ظاهر قضیه بود و ژنرال های موجود ارتش در صورت فراهم بودن شرایط آمادگی کامل را دارند که مجددا در امور داخلی کشور مداخله کرده و شرایط را به نفع خود تغییر دهند.
- این مسلم است که ژنرال ها به هیچ وجه بافت فعلی مجلس ترکیه که حزب عدالت و توسعه اردوغان است را قبول نداشته اند.
- این مسلم است که ژنرال ها حضور عبدالله گل را در مقام ریاست جمهوری ترکیه که یک فرد معتقد و متدین بوده و از خانواده مذهبی وارد صحنه سیاسی شده و همسر وی علی رغم همه فشارهای لائیک ها در پوشش اسلامی خود اصرار داشته و حتی چند سال پیش، قبل از دولت اردوغان موضع ممنوعیت حجاب در ترکیه رابه دادگاه حقوق بشر اتحادیه اروپا برده و فرجام خواهی نموده بود، تحمل نداشته و ندارند.
- به خاطر همین مسائل بود که فرماندهان عالی رتبه ارتش ترکیه پس از انتخاب عبدالله گل به مقام ریاست جمهوری در هیچ یک از مهمانی های عبدالله گل شرکت نداشته اند.
اما آیا ارتش علی رغم چنین دیدگاهی چرا تاکنون سکوت اختیار کرده و اقدامی در برابر وضعیت موجود انجام نداده است؟ برای این سوال دلایل زیر قابل طرح است:
- سیاست های دوراندیشانه رجب طیب اردوغان
- فشارهای اتحادیه اروپا
- عدم بی تفاوتی مردم ترکیه در برابر حوادث اتفاق افتاده در داخل کشور
- تغییر سریع شرایط جهانی و تضعیف مواضع NATD
- فشارها و تهدیدات مضاعف آمریکا بر ترکیه
تصویب لایحه شناسایی قتل عام ارامنه از سوی دولت عثمانی در کمیسیون سیاست خارجی کنگره آمریکا به مثابه قطره ای شد که آب موجود در لیوان را سر ریز نموده و دیگر هیچ بهانه ای در دست ارتش ترکیه باقی نگذاشت که هنوز هم از دوستی آمریکا دفاع کرده و خود را در چارچوب برنامه های تجاوزکارانه آمریکا مطرح می سازد.
تاکنون مخالفت با آمریکا در میان رده های پایین ارتش ترکیه به اوج خود رسیده و این موضوع حتی از سوی فرماندهان عالی رتبه نیز به زبان آورده شده بود ولی از آنجایی که فرماندهان عالی رتبه ارتش دست پرورده ناتو بوده و خود را مدیون آمریکا و ناتو می دانند به صراحت قادر به مخالفت با اقدامات و درخواست های آمریکا نبودند ولی اقدام اخیر کنگره آمریکا ناخواسته وضعی را پیش آورد که حتی فرماندهان نیز مجبور شدند به طور علنی نظرات خود را اعلام کنند.
به طوری که یاشار بیوک آنیت رییس ستاد مشترک ارتش ترکیه پس از تصویب لایحه مزبور طی اظهارات تندی در برابر خبرنگاران اعلام نمود که آمریکا با این کار خود در واقع به پای خود تیر زده و پای خود را لنگ ساخته است. در روزهای بعد نیز مشاهده می کنیم که علی رغم مخالفت آمریکا و رژیم اسراییل و فشارهای مضاعف علیه دولت آنکارا ترکیه از بشار اسد رییس جمهور سوریه دعوت به عمل آورده و اعلام می نماید که دو کشور در صدد ایجاد روابط استراتژیک میان خود هستند. آن چیزی که در رابطه با ارتش ترکیه مشهود است این است که دیگر این ارتش، ارتش سابق ترکیه نیست که به طور دربست خود را در اختیار فرامین آمریکا و ناتو قرار داده و در اهداف آنها به عنوان نیروهای پیش قراول شرکت داشته باشند.
آن چیزی که مسلم است رده های فرماندهی پایین و بدنه ای ارتش دیگر دقیقا چنین تمایل و خواستی را ندارند و رفته رفته اعتراض خود را به صورت بلند فریاد می زنند و خواست و تمایل خود را بیان می دارند. باتوجه به اینکه بدنه ارتش ترکیه شکل یافته از همین ملت مسلمان ترکیه است که هم اکنون بیش از ۹۰درصد آن مخالف اقدامات جنایت آمیز آمریکا در نقاط مختلف جهان می باشند طبعا همین بدنه نیز دارای چنین احساس و تمایل به آمریکا بوده و چه بسا در برابر تمایلات آمریکایی فرماندهان عالی رتبه بعضا صدای مخالفت خود را به گوش دیگران می رسانند.
همین پیشامدها باعث گشته است که فرماندهی عالی ارتش نیز تاکنون در برابر اقدامات و اظهارات ضد آمریکایی سکوت اختیار نموده و جهت جلوگیری از آن اقدام انجام ندهند و حتی خودشان نیز مجبور شوند تا اظهار نظرات ضد آمریکایی بر زبان بیاورند. دیگر احساس می شود که ارتش حداقل در ظاهر قضیه مجبور گشته است خود را تابع برنامه های دولت آقای اردوغان نموده و کرارا اعلام نمایند که چه در رابطه با مسایل حملات اخیر تروریستی پ.ک.ک و چه در رابطه با سایر مسائل دیگر هر دستور و فرمانی که از سوی دولت به آنها داده شود اجرا خواهند کرد.

وبگردی
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی - همه چیز درباره ساخت و ساز فاطمه حسینی، داماد شمخانی و داماد صفدرحسینی | سر کشیدن دوربین مخفی شهرداد به ساختمان های آقازاده ها در لواسان! | پخش اختصاصی از صفحه آپارات آوانت
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی - رحیم پورازغدی در مراسمی که با موضوع فجای مجازی بود،گفت: دختر خانم چادری یک عکس آنچنانی از خودش گذاشته و نوشته زن نباید قربانی نگاه شهوت مردانه بشه، بعد پسره زیر پستش نوشته"ما رایت الا جمیلا"
شبکه سه - میثاقی  و ماجرای عبور از فردوسی‌پور
شبکه سه - میثاقی و ماجرای عبور از فردوسی‌پور - در گذشته برنامه‌های پخش زنده فوتبال روی بازی متمرکز بود اما میثاقی در این برنامه بخش‌های مهمی از حواشی و سوژه‌ها را مورد توجه قرار می‌دهد که دست برنامه «نود» را خالی می‌کند.
(ویدئو) خوراندن گُل به کودکان گل‌فروش در کرمان!
(ویدئو) خوراندن گُل به کودکان گل‌فروش در کرمان! - فیلمی از کودکان کار و خیابان که از سوی فردی در شهرداری کرمان مجبور به خوردن گل‌هایشان شده‌اند منتشر شده
بدون تعارف و بدون محتوی / این دو در تلویزیون واقعا چه میکنند !
بدون تعارف و بدون محتوی / این دو در تلویزیون واقعا چه میکنند ! - بدون تعارف با سواره ای که از حال پیاده ها خبر دارد
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم.
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. - رئیس کل دادگستری خراسان رضوی: ما در نظام جمهوری اسلامی به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. اگر فردی در زمان طاغوت در زندان بود، حبسش از مجازات اخروی او کم نمی کرد اما امروز اگر این تحمل کیفر یا قصاص و شلاق و دیگر احکام توسط حکام اسلامی و شرعی انجام می شوند یکی از آثار اخروی آن برای محکومان این است که این مجازات در آخرت از آنها برداشته می شود
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم - بعد از فروکش کردن گازها، به حفاری ادامه دادیم و به یک مخزن بزرگ و استثنایی رسیدیم که بسیار عظیم تر از آنی بود که تصور می کردیم برای جایی مثل پلاسکو ساخته شود. برآورد ما از ابعاد این انبار فاضلاب این است که بین 400 الی 500 متر مکعب وسعت دارد و گازهای محبوس شده در این انبار در چندین دهه برای انتشار بوی بد در محدوده بزرگی از تهران کفایت می کند.
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ - مهدی یراحی، خواننده ای که اخیرا موزیک ویدئوی جدید و اعتراضی خود با نام «پاره سنگ» را منتشر کرده است، از طرف برخی رسانه ها و مجید فروغی، مدیر روابط عمومی هنری مورد انتقاد قرار گرفته و شایعه هایی درباره ممنوع الفعالیت شدن یراحی به دلیل این ویدئو کلیپ و همچنین پوشیدن لباس کارگران گروه ملی در حمایت از مردم اهواز در کنسرت 6 دی ماه خود مطرح شده است. یراحی از جمله خواننده هایی است که همیشه نسبت به اتفاقات…
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان !
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان ! - گویا تلخی پخش فیلم صحنه دار، بیش از مرگ ۱۰ نفر است. درست همانطور که مسئله حجاب برای خیلی‎ها مهم تر از معیشت مردم است.
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی !
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی ! - انقلاب فرهنگی از این بالاتر که فرزند عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در آمریکا تابعیت بگیرد و از آنجا برای ایرانیان سبک زندگی تدریس بکند؟
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.