سه شنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۷ / Tuesday, 19 February, 2019

کودکان کار و خیابان


کودکان کار و خیابان
از آنجا که دولت ها با کودکان خیابانی نه به عنوان کودکانی که باید مورد پرورش و حمایت قرار گیرند که چون آفتی که باید در ریشه کن کردن آن کوشید برخورد می کنند. این کودکان همواره در سرتاسر جهان در معرض خشونت جسمانی از سوی پلیس قرار گرفته و یا آشکارا به قتل می رسند و پیوسته تنها به دلیل بی خانمانی توسط پلیس بازداشت شده و یا از لحاظ کیفری به جرایمی نامشخص و جزئی متهم می شوند و اغلب برای مدتی طولانی در شرایطی نامساعد نگهداری می شوند یا به کانون های اصلاح و تربیت منتقل می شوند.
اگرچه این کودکان از سوی داخل و جوامع بین الملل مورد توجه عموم قرار دارند اما کانون اصلی این گونه توجهات اساساً مشکلات اجتماعی ناشی از حضور این کودکان - فقر، بی سوادی، ایدز، فحشا، سوءاستفاده های مادی- است. به استثنای کشتار گسترده کودکان خیابانی در برزیل و کلمبیا که در سال ۱۹۹۴ توسط دیده بان حقوق بشر گزارش شد و غالباً از سوی پلیس صورت گرفته بود، توجه اندکی به خشونت و سوءاستفاده دائمی پلیس، که کودکان زیادی متحمل آن هستند، شده است.
زندگی کودکان خیابانی از این زاویه، مرکز توجه تحقیقات و اقدامات دیده بان حقوق بشر است. در بسیاری از کشورها عموم مردم دیدگاهی شدیداً منفی نسبت به موضع کودکان خیابانی داشته و اغلب از اقداماتی که در جهت جمع آوری آنها از خیابان ها صورت گرفته حمایت کرده اند حتی اگر به گردآوری آنها از سوی پلیس یا کشتار آنها منتج شده باشند. گرایش غیر انسانی برخی از اجرا کنندگان قانون و شهروندان و صاحبان مشاغل و شرکت های خصوصی آنها به کودکان خیابانی بسیار نگران کننده است.
طبق گزارش دیده بان حقوق بشر در بلغارستان، گواتمالا، هند و کنیا خشونت پلیس علیه کودکان خیابانی بسیار گسترده بوده و معافیت از مجازات برای این گونه خشونت ها یک اصل پذیرفته شده و عادی است.
هم چنین عدم اقبال هیات اعمال قانون در رسیدگی و پیگیری دقیق و موثر موارد تجاوز به کودکان خیابانی موجب تداوم این گونه اعمال خشونت آمیز است. به دلیل اینکه این کودکان اغلب چاره یی جز شکایت مستقیم به پلیس علیه تجاوزات و خشونت های نیروهای آن ندارند، پلیس نیز از پاسخگویی به این موارد سر باز می زند. خطر انتقام جویی پلیس علیه آنها، هر کودکی را که برای شهادت و یا شکایت علیه یک مامور حاضر شود را تهدید می کند و این خود به عنوان یک عامل بازدارنده مهم محسوب می شود. کودکان خیابانی طیف گسترده یی را با شرایط متفاوت تشکیل می دهند که تعریف مشخص آنها اولین چالش در برابر ما است. براساس تعاریف سازمان های بین المللی همچون سازمان بهداشت جهانی، یونیسف و آژانس بین المللی کودکان خیابانی، کودکان خیابانی را می توان بر اساس وضعیت زندگی آنها به چهار گروه تقسیم کرد؛
۱) کودکان بی خانمان که خانه و خانواده ندارند و در خیابان زندگی می کنند.
۲) کودکانی که دارای خانه و خانواده هستند و به دلایلی مختلف از خانواده خود جدا شده اند و تنها به صورت گروه های کوچک و گاه زیر پوشش باند های مربوط زندگی می کنند.
۳) کودکانی که قبلاً بی خانمان بوده اند اما در حال حاضر در سرپناه ها و مراکز حمایتی نگهداری می شوند.
۴) کودکانی که دارای خانواده هستند و با خانواده خود زندگی می کنند اما به دلایل مختلف و عمدتاً فقر، زندگی خود را در خیابان می گذرانند. این گروه از کودکان به دو دسته تقسیم می شوند؛
▪ گروهی از آنان در خیابان به کارهای مختلف مانند فروش گل، روزنامه، زباله گردی و واکس زنی و مشاغل کاذب دیگر می پردازند که این گروه کودکان کار و خیابان را تشکیل می دهند.
▪ گروه دیگر به تنهایی یا به همراه پدر و مادر خود به گدایی مشغولند و برخی از آنها در سنین بسیار کم به عنوان ابزاری برای تکدی گری مورد سوء استفاده قرار می گیرند.
این درحالی است که همه این کودکان با تفاوت هایی که با یکدیگر دارند در موارد زیر مشترک اند؛
- بیشترین وقت خود را در خیابان می گذرانند.
- از حقوق اساسی خود همچون آموزش، تغذیه، بهداشت و امنیت محرومند.
- به علت حضور طولانی در خیابان ها، مشکلات و آسیب های فراوانی را تجربه می کنند.
● اما چرا توجه به پدیده کودکان خیابانی ضروری است؟
کودکان خیابانی پدیده یی رشد یابنده در جهان و در کشور ما است. بر اساس آمارهای موجود حدود صد میلیون کودک خیابانی در جهان وجود دارد که در کشور ما آمار دقیقی از این کودکان خیابانی در دست نیست اما با توجه به ازدیاد فقر در جامعه بدیهی است که هر روز به تعداد این کودکان در خیابان ها افزوده خواهد شد و از آن جایی که کودکان آسیب پذیرند و قادر به دفاع از خود نیستند و نیاز به حمایت و کمک بزرگسالان دارند، کودکان خیابانی به علت شرط خاص زندگی خود آسیب پذیری بیشتری نسبت به دیگر هم سن و سالان خود در برابر مشکلات دارند.
این درحالی است که در حال حاضر حدود ۱۰۰ میلیون کودک خیابانی در جهان زندگی پر رنجی را می گذرانند، ۲۵۰ میلیون کودک زیر سن قانونی کار در کشورهای جهان سوم به کار مشغولند، ۱۵۰ میلیون کودک در جهان از سوء تغذیه رنج می برند، ۱۰ میلیون کودک زیر ۵ سال هر سال در کشورهای در حال رشد از بیمارهای قابل پیشگیری و درمان جان خود را از دست می دهند، بیش از نیمی از کودکان آفریقایی از بیماری های ناشی از آلودگی آب و بهداشت رنج می برند و حدود یک چهارم از هفده میلیون نفر از کسانی که به علت بیماری ایدز فوت کرده اند از کودکان بوده اند.

نیلوفر انسان
منابع
زنستان؛ کودکان خیابان / مترجم؛ مرجان نمازی
کودکان خیابانی؛ چالش ها و راهکارها

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

بررسی پدیده کودکان کار در ایران

بررسی پدیده کودکان کار در ایران
کودکان‌ کار و خیابان‌ به‌ دلیل‌ موقعیت‌ اجتماعی خود باید از حمایت‌ بیشتری‌ از سوی‌ جامعه‌ برخوردار شوندبر اساس‌ آمار سازمان‌ بین‌المللی‌ کار در سال‌ ۲۰۰۴ بیش‌ از ۲۴۳ میلیون‌ کودک‌ در سطح‌ جهان‌ مشغول‌ به‌ کار هستند که‌ بالاترین‌ سهم‌ را کشورهای‌ آفریقایی‌ و آسیایی‌ بویژه‌ هند و پاکستان‌ دارند.
ایران‌ نیز از کودکان‌ کار تهی‌ نیست‌ این‌ کودکان‌ به‌ دلیل‌ کم‌ سن‌ و سال‌ بودن‌ و عدم‌ نظارت‌ دستگاه‌ها در بسیاری‌ از موارد استثمار شده‌ و بر اساس‌ ارزش‌ واقعی‌ کار خود حقوق‌ دریافت‌ نمی‌کننددر ایران آمار دقیقی از تعداد کودکانی که در بخش های مختلف کار می کنند در دسترس نیست ولی برخی امارهای غیر رسمی تعداد این کودکان را بیشتر از ۹۰۰ هزار نفر برآورد کرده اند، یعنی ۹۰۰ هزار نفری که رسماً ثبت شده اند. از این تعداد نیمی کار ثابت دارند و به صورت تمام وقت کار می کنند. نیمی دیگر به عنوان کارگر فصلی در کوره پز خانه های آجر پزی و قالی بافی ها مشغول کار هستند.در مجموع ۸۰ درصد کودکان خیابانی، کودکان کار هستند که به علت فقر اقتصادی خانواده‌ها، مجبور به کار در خیابان هستند و بیشتر آنها در استان‌های خراسان، تهران، لرستان و کردستان به سر می‌برند.
۹۰درصد این کودکان دارای والدین هستند، ۸۰ درصدشان مهاجرند که ۴۲ درصد آنها از روستاها و شهرهای دیگر کشور و ۳۸ درصد از کشورهای دیگر آمده‌اند و از نظر جنسیت نیز ۷۸ درصد آنها مذکر و در فاصله ۵ تا ۱۸ سالگی قرار دارند.
این در حالیست که بر اساس قانون کار ایران، به کار گماردن کودکان کمتر از ۱۵ سال ممنوع است و به کار گیری نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ سال نیز در شغل های سخت و زیان آور ممنوع است. قانون کار ایران، کار کودکان زیر ۱۵ سال را ممنوع کرده اما کار برای رده های سنی ۱۵ تا ۱۸ سال که که قانون آنها را “نوجوان” می نامد، با شرایطی مجاز شناخته شده است ساعت کار نوجوانان در قانون کار یک ساعت کمتر از ساعت کار کارگران معمولی است و کارفرما حق ندارد کارهای اضافی سخت و زیان آور را به نوجوانان واگذار کند. چهار سال پیش دولت ایران برای حذف کار نوجوانان نیز مقررات تازه ای وضع کرد و بر اساس آن ۲۳ نوع شغل برای افراد ۱۵ تا ۱۸ ساله ای که با عملیاتی نظیر جوشکاری و کار با وسایل با ارتعاش بالا سرو کار دارند، ممنوع شد.شرط به کار گیری نوجوانان در قانون کار این است که نوجوان در بدو استخدام به وسیله سازمان تامین اجتماعی مورد آزمایش های پزشکی قرار بگیرد. این آزمایش ها حداقل سالی یک بار تجدید می شود و اگر آزمایش های پزشکی با نوع کار تناسب نداشته باشد کارفرما موظف است در حدود امکانات خود شغل کارگر را تغییر دهد. بر اساس این قانون، استفاده از کودکان و نوجوانان در حفر قنات، کار در دامداری ها، کشتارگاه ها، کارگاه های قالی بافی و زیلو بافی، کوره پز خانه ها و نانوایی ها ممنوع شده است.
با آنکه سال ها از تصویب این قانون کار و مقررات ممنوعیت کار کودکان و نوجوانان گذشته اما شواهد نشان می دهد که این قوانین تاثیری در به کارگیری کودکان نداشته است و استفاده از کودکان و نوجوانان در بسیاری از مشاغل نظیر نانوایی، آهنگری و قالیبافی در ایران مرسوم است. برای مثال، بسیاری از این کودکان، بر اثر فقر و نداری خانواده هایشان به کار طاقت فرسا در کارگاه ها و نیز فروشندگی در خیابان ها کشیده شده اند. اما هستند کودکانی که در خود خانواده ها به کار اجباری، از قبیل نگهداری از فرزندان کوچکتر، گماشته می شوند.
● علل اشتغال به کار کودکان
مسأله کار کودکان عمدتاً با فقر خانواده ها در ارتباط است؛ کودکان خانواده های کم درآمد و بی بضاعت ناگزیرند که یا با شرکت در کارهای دسته جمعی و یا یافتن کاری در خارج از منزل به نحوی در افزایش درآمد خانواده تأثیر گذار باشند.
فقر خانواده ها یکی از جنبه های عقب ماندگی اقتصادی اجتماعی و فرهنگی است که امروزه گریبانگیر بسیاری از جوامع و کشورها شده است. عامل عمده ی دیگری که موجب روی آوردن کودکان به بازار کار می باشد، فقدان یا نامطلوب بودن مراکز آموزشی و یا دور بودن این مراکز از محل زندگی کودکان است.
این امر خود ناشی از نارسایی هایی است که در تعمیم قوانین مربوط به حمایت و آموزش کودکان و همچنین، در امر نظارت برابری قوانین، وجود دارد و دیگر اینکه اشتغال به کار کودکان با افزایش معضلات اجتماعی، اعتیاد، طلاق، مهاجرت روستاییان به شهر ها، بیکاری و... که حاصل توزیع نابرابر ثروت و شکاف روزافزون طبقاتی هستند، نسبت مستقیم دارد؛ چرا که با وخیم شدن وضعیت خانواده ها از لحاظ اجتماعی و اقتصادی، بخشی از بار سنگین تأمین درآمد خانواده ها روی شانه های نحیف کودکان سنگینی می کند و هزاران کودک به رغم میل باطنی و به علت فقر خانواده هایشان در چرخه زودرس کار و تلاش جانفرسا قرار گرفته و نان آوران کوچک خانواده ها می شوند. و البته علل این نابسامانی را باید در سیاست های اقتصادی و اجتماعی اتخاذ شده جست وجو کرد.
کار در خیابان علاوه بر اینکه گریبانگیر هزاران کودک این سرزمین است نشان دهنده ناکارآمدی سیاست های اتخاذ شده در خصوص مسائل و معضلات اجتماعی است و شاید به همین سبب است که انواع و اقسام طرح های ضربتی و غیرضربتی برای جمع آوری این کودکان اجرا شده است..
گر غیر از این بود برای هزاران کودک کارگر دیگر که در کارگاه های پنهان به کار اشتغال دارند نیز باید حساسیت بیشتری نشان داده می شد چرا که آسیب هایی بسیار بیش از آنچه متوجه کودکان خیابانی است،دیگر کودکان شاغل را تهدید می کند.
از سویی دیگر عملکرد متناقض مسئولین اجرایی کشور در طرح ساماندهی کودکان خیابانی موجب روز افزون تعداد کودکان خیابانی نیز شده است.

وبگردی
پژو 206 دولت روحانی 72 میلیون تومان
پژو 206 دولت روحانی 72 میلیون تومان - در حالی که طی روزهای اخیر افزایش عجیب قیمت خودرو، بازار خرید و فروش را زمین گیر کرده و شرایطی ویژه بر این بازار حاکم کرده است، خودروسازان از امروز، ساعت ۱۰ صبح طرح ویژه پیش فروش فوری خودرو را با قول تحویل خودروها طی سی روز آغاز کرده‌اند.
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.