چهارشنبه ۳ بهمن ۱۳۹۷ / Wednesday, 23 January, 2019

کدام دانشگاه مستقل از کجا


کدام دانشگاه مستقل از کجا
«استقلال دانشگاه» چندی است که ذهن بسیاری از علم پژوهان را به خود مشغول کرده است. آنان استدلال می کنند که تا دانشگاه ها به استقلال نرسند، فعالیت های آزاد علمی شکل نخواهد گرفت و دانشمندان نخواهند توانست با فراغ بال و فارغ از فشارهای «حکومت» آرزوی باروری و «توسعه عملی» را جامه تحقق بپوشانند.
اما درباره هر استقلالی حتی اگر پیش شرط بارور شدن جامعه علمی استقلال آن باشد باید این پرسش را مطرح کرد که «استقلال از کجا» مورد نظر است و البته در ادامه هم باید پرسید «استقلال برای رسیدن به چه هدفی»؟ معمولاً در این مورد هدف دستیابی به آزادی به منظور باروری و توسعه فعالیت های علمی بیان می شود و منظور از استقلال، استقلال از دولت و حاکمیت است. اما اگر استقلال را برای دستیابی به آزادی پژوهشی بخواهیم استقلال از دولت نمی تواند به تنهایی ما را به آن برساند.
چرا که نهادهای دیگری هم هستند که می کوشند دانشگاه را به انقیاد درآورند و با استفاده از توان دانشگاه به اهداف خود برسند. برای مثال نهاد صنعت یکی از این نهادها است. اگر دانشگاه ها در اختیار نهاد صنعت قرار بگیرند، از «آزادی پژوهش های علمی» خبری نخواهد بود و دانشگاه تبدیل خواهد شد به واحد پژوهشی بنگاه های بزرگ صنعتی؛ اتفاقی که در مورد بسیاری از دانشگاه ها در ایران و همه جای جهان افتاده است.
دانشگاه ها در بسیاری از کشورها از دولت ها مستقل اند اما از بنگاه های صنعتی نه. برای مثال سوگیری پژوهش های پزشکی در جهان به سمت بیماری های خطرناک در جوامع مدرن مانند ایدز ناشی از این امر نیست که ایدز بزرگترین بیماری کشنده در جهان است بلکه بیشتر از همه ناشی از این است که جوامع مدرن از این بیماری هراس دارند و بنگاه های اقتصادی فعال در صنعت داروسازی برآنند با یافتن درمان و ساختن داروهایی برای ایدز از این نگرانی ها سودی به جیب بزنند. (حال بماند که اگر بپرسیم این نگرانی ها از کجا ناشی شده است دیگر در چرخه ای می افتیم که یک سرش رسانه هایی هستند که همان بنگاه های اقتصادی تغذیه شان می کنند و سر دیگرش متخصصانی که در همان بنگاه ها مشغول به کارند.)
به طور خلاصه باید گفت استقلال نهاد دانشگاه از دولت و حاکمیت همیشه به نفع «مردم» و جامعه علمی تمام نخواهد شد، البته اگر از «مردم» مراد تمام آنها و نه کسانی که می توانند پولی به جیب صاحبان سرمایه بریزند، باشد. اما در ایران به سبب شرایط خاص اقتصادی و مدیریت واحدهای صنعتی قضیه شکل دیگری به خود می گیرد.
نهادهای اقتصادی بزرگ در ایران همگی در اختیار دولتند. بسیاری از کارخانه های بزرگ حامی دانشگاه، بسیاری از کارخانه های سازنده لوازم پزشکی و تمام صنایع مادر در اختیار دولت است. در ایران هنوز بخش خصوصی قدرتمندی که بتواند سرمایه گذاری های بلندمدت انجام دهد شکل نگرفته است.
هیچ بنگاه اقتصادی به شکل کارتل یا شرکت های زنجیره ای مشترک المنافع در اقتصاد ایران جایگاهی ندارد و در یک کلام «پول» دست دولت است و هر جا که به پشتوانه مالی بزرگ و سرمایه گذاری اقتصادی کلان نیاز باشد، مدیران دولتی در صف اول ایستاده اند. به همین دلیل در ایران استقلال دانشگاه از دولت به معنای حذف پشتوانه مالی دانشگاه است.
و البته نداشتن پشتوانه مالی برای دانشگاه به معنای مرگ آن است و این خواسته هیچ یک از کسانی که دم از استقلال دانشگاه می زنند، نیست. شاید بتوان ساده دلانه گفت که بهتر است دولت هر ساله بودجه ای در اختیار دانشگاه قرار دهد تا دانشگاهیان خود آن را صرف فعالیت های پژوهشی کنند تا آزادی علمی به دست آید و دانشگاهیان با فراغ بال به توسعه علمی کمک کنند. این خیال خام شاید با استعاره دولت به عنوان پدری مهربان و دلسوز که در پی تامین نیازهای اولیه کودکان خود است شکل گرفته، اما این پدر نه مهربان است و نه دلسوز. دولت هم در نهایت تنها در جایی سرمایه گذاری می کند که سودی در آن تشخیص دهد.
قوانین اقتصاد و سرمایه حتی اگر دولت سرمایه گذار باشد از اعتبار نخواهد افتاد، در نهایت تنها فرق این خواهد بود که دولت می تواند منافع عام را در نظر بگیرد و یک بنگاه اقتصادی بنا بر قانون بقا تنها به فکر منفعت خود است.
اما در ایران اتفاق دیگری هم همزمان رخ می دهد. استادان دانشگاه با نظر دولت انتخاب می شوند و بدین شکل حتی اگر مدیریت دانشگاه در اختیار آنها قرار بگیرد، مدیریت در دست عده ای قرار گرفته است که خود دولت (دولت به معنای حاکمیت سیاسی) آنها را برگزیده و حتی در مناصب دیگری هم آنها را به کار گرفته است. با این شرایط استقلال دانشگاه دیگر معنای خود را از دست می دهد و دیگر نمی توان با گرم کردن تنور بحث های مربوط به استقلال دانشگاه به هدف «آزادی های پژوهشی» و «توسعه علمی» اندیشید.
درست به دلیل همین شرایط است که استقلال دانشگاه اینجا از معنای خود تهی می شود و بر ضدخود عمل می کند، یعنی استقلال دانشگاه به حذف دانشگاه فعلی منجر می شود.
در این شرایط یا می توان با حذف چنین دانشگاهی که ما امروزه داریم، دانشگاهی جدید تاسیس کرد یا اینکه باید از ایده دانشگاه برای همیشه دست کشید و یک «یا»ی سومی هم وجود دارد و آن این است که باید با توجه به شرایط خودمان چاره ای برای دانشگاه ها پیدا کنیم. اما آن چاره هرچه باشد استقلال دانشگاه نیست.

بابک ذاکری

منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

سامانه خشک ارزشیابی در دانشگاه های ایران

سامانه خشک ارزشیابی در دانشگاه های ایران
آیا تا به حال شنیده اید دانشجویان بعد از گذشت چند جلسه از آغاز ترم به شدت از نحوه تدریس گله مندند؟ آیا شنیده اید که عموم دانشجویان، مفاهیم تدریس شده در کلا س را به صورت درجا متوجه نمی شوند؟ آیا می دانید بهترین زمان یادگیری، همان زمان حاضر شدن سر کلا س است؟ و...
پرسش های فوق، پاره ای از مشکلا ت آموزشی را بازگو می کند. باز خورد این مسائل عموما به اشکال مختلف نمایان می شود: استرس در مورد برخی دروس، بی نظمی های زیاد درآمد و شد به کلا س درس، عدم تمرکز در کلا س، حل نکردن تمرین های ارائه شده از سوی استاد، مطالعه شب امتحانی، نمرات نزدیک به ده و...
با توجه به آمارهای منتشره از سوی وزارتخانه های آموزش و پرورش و علوم می توان گفت این مشکل مختص به دانشگاه های کشور نیست و متاسفانه به یک بیماری فراگیر (اپیدمی) تبدیل شده، چه آنکه در سراسر حوزه های آموزشی به نحوی ناخوشایند خودنمایی می کند. آمار تاسف بار و نجومی مردودین در مدارس کشور و همچنین درصد بالا ی مشروطین در دانشگاه های ما موید همین مطلب است. البته در بدو امر دلا یل متنوعی در مورد این پدیده به ذهن متبادر می شود که اگر نگاهی دقیق به روند حذف واحد - اعم از اضطراری و پزشکی و... - در دانشگاه ها و همچنین میانگین پایین نمرات بیندازیم به وضوح نشانه های این بیماری را در نظام آموزشی خود لمس می نماییم. البته در این مقال کوتاه نمی توان به بازیابی ریشه های این روند - به تمام و کمال - دست یافت و ممکن است به هم بافتن این همه معلول ما را در یافتن علت یا علل مربوطه; عاجز و ناتوان سازد. با صرفنظر از برخی موارد ثابت نشده، نمی توانیم تاثیر نامطلوب «سامانه ارزشیابی» در نظام آموزشی خود را انکار کنیم. از مختصات بارز این سامانه; آزمون های خشک و غیرقابل انعطاف، تولید مدارک تحصیلی گنگ و نارسا و در نهایت، نابودی تدریجی استعدادهای دانشجویان در نطفه است. امروزه در نظام های آموزشی جاری در جهان، تعریف آزمون فراتر از یک امتحان کتبی دوساعته است که متاسفانه در - اکثر - دانشگاه های ایران این نکته کلیدی نادیده انگاشته می شود. از مختصات آزمون در نظام های آموزشی امروزی می توان به چند وجهی بودن، چند قسمتی بودن و منعطف بودن آن اشاره کرد. نکته ای که اینجا شایان ذکر است آنکه «منعطف بودن آزمون» به هیچ عنوان به معنای آسان بودن آن نیست بلکه ایجاد فرصت جبران برای دانشجو و همچنین بررسی تمام آموخته های او است که منعطف بودن آزمون را تضمین می کند. البته در سامانه ارزشیابی دانشگاه های ما، آزمون به معنای یک امتحان دو ساعته (متشکل از سه یا چهار سوال) است که به شدت خشک و غیرقابل قبول می نماید و با تعریف ارزشیابی و آزمون در نظام های آموزشی پیشرو در تضاد کامل است. چنین آزمونی که ثمره سامانه ارزشیابی ماست منجر به نظام آموزشی دافعه مدار شده است که در مقابل مفهوم نظام آموزشی جاذبه مدار به کار می رود، نظامی که بر مبنای مردود مداری استوار است و مردودسازی را به عنوان ارزش علمی مراکز آموزشی قلمداد می کند. در موارد زیادی مشاهده می شود که در درس های تخصصی، اصلی وحتی پایه مردودی های بیش از ۸۰ درصد وجود دارد، طرفه آنکه آن را دلیل تبحر و تخصص استاد تلقی می کنند. مورد بالا فقط گوشه ای از ضعف های عدیده نظام آموزش عالی ایران است و سیستم خشک و انعطاف ناپذیر نمره دهی یکی از علل آن است که نه فقط باعث هدر رفت سرمایه های مادی و غیرمادی دانشجویان می شود بلکه خلا قیت را به عنوان عنصری کلیدی در دورن این نسل به باد فنا خواهد داد.
در چنین موقعیتی تنها راه گریز از باتلا ق نظام آموزش عالی و سامانه ارزشیابی خشک و خشن آن; انتقال از نظام نمره مدار در نظام آموزش عالی به نظام دانش مدار و تخصص گرا و خلا قیت پرور است که علا وه بر ممانعت از سرکوب شدن استعدادها، سبب هدایت تحصیلی مناسب و شکوفایی استعدادها خواهد شد.

وبگردی
تجمع بازنشستگان مقابل وزارت کار
تجمع بازنشستگان مقابل وزارت کار - صبح سه‌شنبه (۲ بهمن) جمعی از بازنشستگان کشور از جمله معلمان بازنشسته در اعتراض به وضعیت معیشتی و همچنین وضعیت نامشخص صندوق بازنشستگی، روبروی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تجمع کردند و همین مسأله هشتگ #بازنشستگان را در فضای مجازی پربازتاب کرد.
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی - همه چیز درباره ساخت و ساز فاطمه حسینی، داماد شمخانی و داماد صفدرحسینی | سر کشیدن دوربین مخفی شهرداد به ساختمان های آقازاده ها در لواسان! | پخش اختصاصی از صفحه آپارات آوانت
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی - رحیم پورازغدی در مراسمی که با موضوع فجای مجازی بود،گفت: دختر خانم چادری یک عکس آنچنانی از خودش گذاشته و نوشته زن نباید قربانی نگاه شهوت مردانه بشه، بعد پسره زیر پستش نوشته"ما رایت الا جمیلا"
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم.
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. - رئیس کل دادگستری خراسان رضوی: ما در نظام جمهوری اسلامی به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. اگر فردی در زمان طاغوت در زندان بود، حبسش از مجازات اخروی او کم نمی کرد اما امروز اگر این تحمل کیفر یا قصاص و شلاق و دیگر احکام توسط حکام اسلامی و شرعی انجام می شوند یکی از آثار اخروی آن برای محکومان این است که این مجازات در آخرت از آنها برداشته می شود
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم - بعد از فروکش کردن گازها، به حفاری ادامه دادیم و به یک مخزن بزرگ و استثنایی رسیدیم که بسیار عظیم تر از آنی بود که تصور می کردیم برای جایی مثل پلاسکو ساخته شود. برآورد ما از ابعاد این انبار فاضلاب این است که بین 400 الی 500 متر مکعب وسعت دارد و گازهای محبوس شده در این انبار در چندین دهه برای انتشار بوی بد در محدوده بزرگی از تهران کفایت می کند.
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ - مهدی یراحی، خواننده ای که اخیرا موزیک ویدئوی جدید و اعتراضی خود با نام «پاره سنگ» را منتشر کرده است، از طرف برخی رسانه ها و مجید فروغی، مدیر روابط عمومی هنری مورد انتقاد قرار گرفته و شایعه هایی درباره ممنوع الفعالیت شدن یراحی به دلیل این ویدئو کلیپ و همچنین پوشیدن لباس کارگران گروه ملی در حمایت از مردم اهواز در کنسرت 6 دی ماه خود مطرح شده است. یراحی از جمله خواننده هایی است که همیشه نسبت به اتفاقات…
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان !
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان ! - گویا تلخی پخش فیلم صحنه دار، بیش از مرگ ۱۰ نفر است. درست همانطور که مسئله حجاب برای خیلی‎ها مهم تر از معیشت مردم است.
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی !
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی ! - انقلاب فرهنگی از این بالاتر که فرزند عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در آمریکا تابعیت بگیرد و از آنجا برای ایرانیان سبک زندگی تدریس بکند؟
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.