پنج شنبه ۵ مرداد ۱۳۹۶ / Thursday, 27 July, 2017

نکند قرآن نخوانیم


نکند قرآن نخوانیم
فکر می کنم تلاش بیهوده ای است اگر کسی بخواهد لزوم خواندن قرآن کریم را برای یک آدم مسلمان اثبات کند! چون همه آن آدم های مسلمان این را می دانند و بهتر از خودش می توانند برایش استدلال بیاورند. این را البته آمار می گوید و بیراه هم نمی گوید. کافی است دور و برمان را خوب نگاه کنیم و کمی هم سؤال کنیم، تا ساده ترین و با این حال محکم ترین دلایل آنها را برای این مسأله بشنویم. دلایلی که با همه پیش پا افتادگی، آن قدر در لایه های درونی شخصیت این آدم ها جای گرفته که به این راحتی نمی شود در ردشان دلیلی آورد. اما کو تا این علم الیقین بشود حق الیقین؟ مثل همه چیزهای دیگری که قبول شان داریم، اما فقط قبول شان داریم! مثل ۹۵ درصد آدم های دنیا که خدا را قبول دارند...
در هر حال یک گام جلو هستیم. همه می دانیم که باید- یا حداقل خوب است- که قرآن بخوانیم. آن هم نه تنها در مجلس ختم، بلکه به عنوان قسمتی از برنامه روزانه و حالا قرآن خواندن یا نخواندن، مسأله دقیقاً همین است! و یک سؤال مهم: چرا قرآن نمی خوانیم؟
سرانه مطالعه در ایران بسیار پائین است. آمار این سرانه را لااقل سالی چند بار به بهانه های مختلف از رسانه ها می شنویم. شاید تعمیم این آمار به قرآن کریم کار صحیحی نباشد، اما اگر منصف باشیم باید بپذیریم که اصولاً حس و حال نشستن و باز کردن یک کتاب را نداریم! و قرآن کریم هم- لااقل در صورتی که در دست ما است- یک کتاب است. هرچند حقیقت قرآن بسیار فراتر از آن است. شاید به همین خاطر است که مهدی، دانشجوی ۲۰ ساله ای که خیلی کم قرآن می خواند به عنوان نخستین دلیلی که به ذهنش می رسد و به زبان می آورد، می گوید: «چون کلاً کتاب کم می خوانم» با این که همچنان قصد نداریم لزوم خواندن قرآن کریم را اثبات کنیم، اما بد نیست کمی بیشتر به همین موضوع فکر کنیم. این که «ارتباط و انس» با قرآن کریم، که وضع مطلوب یک انسان مسلمان است، چقدر با «خواندن» قرآن به عنوان یک «کتاب» مرتبط است؟
با وجود این که استخاره، همراه داشتن قرآن کریم، داشتن قرآن در خانه و حتی نگاه به خط قرآن بدون خواندن آن، خود انواع ارتباط هستند و نوری که از حقیقت قرآن کریم
بر می خیزد، در هر نوعی از ارتباط که با قرآن کریم برقرار شود، اثرش را روی شخص می گذارد، چه دلیلی دارد که قرآن نخواندن افراد جامعه را به عنوان یک عیب به حساب بیاوریم؟ در حالی که می توانیم بیشتر به جنبه های عملی قرآن بپردازیم تا این که سعی کنیم خواندن آن را بدون این که تلاشی برای فهمش داشته باشیم، ترویج کنیم. درست مانند دختر خانمی که متصدی فروش عطر در یکی از ایستگاه های مترو بود و می گفت: «همه چیز که در خواندن قرآن کریم نیست، باید به آن عمل کرد.»
دکتر تهرانی کارشناس علوم قرآنی می گوید: «کلمات قرآن کریم ، اگر چه برایمان نامفهوم باشند، ولی در انبار ذهن و چشم انسان جای می گیرند و اثر خود را می گذارند . به ویژه اگر در دوره کودکی این کلمات به کسی آموخته شود.» راست هم می گوید! به قول خودش این همه ترانه و تبلیغ که در طول روز آن قدر برای بچه های ما تکرار می شود که در عمق ضمیر ناخود آگاه شان نفوذ می کند، پر است از عباراتی که آنها نمی فهمند اما به مرور زمان برایشان مفهوم می شود و اثرش را در زندگی آنها می گذارد.
خواندن قرآن کریم بدون فهم اگر به یک سنت تبدیل شود در عمل افراد را به سمت فهمیدن آن هم پیش می برد. چون «مگر می شود یک عمر چیزی را تکرار کنند و به این فکر نیفتند که معنی اش را بفهمند؟» مثل خیلی از قدیمی ها که بدون دانستن صرف و نحو، معنی آیات قرآن کریم را می فهمیدند.
ن● ظام آموزشی
در ظاهر تغیر نظام آموزشی ضربه بزرگی به فرهنگ قرآنی کشور ما زده است. این از حرف های دکتر تهرانی بر می آید. البته این تغییر نظام آموزشی مربوط به سال ها پیش از انقلاب است. زمانی که رضا خان بساط مکتب خانه ها را برچید.
تا پیش از آن، حکومت در نظام آموزشی دخالتی نداشت. حسن آن نظام آموزشی هم شروع آموزش با قرآن کریم به جای زبان فارسی بوده است. یعنی نخستین کلماتی که کودک در مدرسه یاد می گرفت، قرآن بود. این البته منافاتی با حفظ فرهنگ ملی نداشته است. طوری که هر کس مکتب را تمام می کرد، هم قرآن بلد بود، هم فارسی، هم حساب و هم خط و با این معلومات وارد بدنه اقتصادی کشور یعنی بازار می شد. دلیل فضای دینی حاکم بر بازار قدیم هم تا حدود زیادی همین مسأله بوده است. تا جایی که سنت قرآن خوانی میان بازاریان پیش از شروع کسب روزانه رواج داشته است.
با برچیدن مکتب خانه ها به وسیله رضاخان و حکومتی شدن آموزش، انتقال سنت قرآن خوانی از طریق فرهنگ مردم، کم کم متوقف شد و نظام آموزشی هم تلاشی در این جهت نمی کرد.
● مدرنیته
اما جامعه امروز گرفتار مشکل دیگری هم شده به نام مدرنیته. از عوارض این جامعه مدرن، یکی مشغله بیش از حد آدم ها و زندگی ماشینی است.
پیرمرد خواربار فروشی که به روایت خودش ۴۰ سال است در این مغازه زیر پله کسب و کار می کند، برای قرآن نخواندن مردم این طور دلیل می آورد: «مردم وقت کم دارند. گرفتاری و فقر. دلیلش شاید فقر است!»
عارضه دیگر مدرنیته که خیلی هم بد نیست، این است که مردم جامعه دیگر کمتر چیزی را از روی تعبد و تسلیم می پذیرند و برای قبول هرچیزی دنبال دلیل هستند و از راه فهم وارد می شوند.
در نهایت با وجود نظام آموزشی فعلی و مدرنیته حاکم بر جامعه، با افرادی مدرن مواجهیم که می خواهند- یا قرار است- با چیزی ارتباط برقرار کنند که از طریق نظام آموزشی با آن مرتبط نشده اند، یعنی قرآن کریم. پس باید از طریق مفهومی این ارتباط را برقرار کرد.
● زبان
زبان قرآن هم یکی از عواملی است که تا حدودی بازدارنده افراد زیادی از خواندن قرآن است. یک دانشجوی دانشگاه علم و صنعت می گوید: « نمی شود به خاطر قرآن برویم عربی یاد بگیریم، باید بشود آن را فارسی خواند.» اما واقعیت این است که این یک «نباید» واقعی نیست بلکه ناشی از ناتوانی و کوتاهی در یادگرفتن زبان عربی است.
● قصه همیشگی
همه حرف ها منتهی می شود به همان قصه همیشگی: مسئولان مقصرند!
این حقیقتی است که تغییر اساسی در نظام آموزشی به ویژه در زمینه آموزش قرآن کریم ضروری است. مسلم است که بازگشت به نظام مکتب خانه ای امکان ناپذیر است، اما شیوه آموزش قرآن می تواند متحول شود. نگرش سیستم آموزش و پرورش هم به آموزش قرآن نگرش صحیحی نیست.
کلاس قرآن در حال حاضر به عنوان یک کلاس فوق برنامه تلقی می شود اما به طور مثال کلاس عربی بسیار با اهمیت است و این در حالی است که اصولاً آموزش عربی در سیستم آموزشی کشور ما با هدف توانایی خواندن و درک قرآن گنجانده شده است.
خود درس عربی هم به عنوان یک درس مستقل تدریس می شود و هر کس می تواند به آن علاقه مند باشد یا نباشد. تلاش ویژه ای هم برای علاقه مند کردن همه دانش آموزان به آن در کار نیست.
در کنار نظام آموزشی، رسانه هم نقش غیر قابل انکاری در این زمینه دارد. دکتر تهرانی می گوید: «اختیار خانواده ها در دست رسانه است.» به قول او این رسانه است که تصمیم می گیرد در یک شب خاص، مردم شاد باشند یا غمگین!
در چنین رسانه ای تولیدات قوی و اثر گذار و پرشماری برای جذب مخاطب به بسیاری از زمینه های «مباح» در کنار تولیدات
نه چندان با کیفیت و کم تعداد در زمینه قرآن کریم قرار می گیرند.
فرافکنی؟
اما آیا واقعاً همیشه تنها مسئولان مقصرند؟ مگر نه این که خانواده رانخستین نهاد در جامعه می دانیم؟ اما عادت کرده ایم که هیچ وقت از نقش خودمان به عنوان عناصر تشکیل دهنده جامعه صحبت نکنیم.
فرشید، سرباز شهرستانی که در تهران خدمت می کند ، قرآن نمی خواند. اما نکته مهم این جاست که او و بسیاری مانند او پدر و مادری مذهبی و سنتی دارند. از طرفی هم، محمد تقی میرزاجانی قاری ممتازی که رتبه نخست دانشجویان کشور را در کارنامه اش دارد، یک اعتراف تلخ می کند: «اگر کلاس ها و مسابقات و جلسات نبود، شاید ماهی یک بار هم سراغ قرآن نمی رفتم.»
تهرانی تأکید دارد که همه آنچه گفته است خطاب به مسئولان است، اما افراد جامعه نباید برای چنین مسائلی معطل حکومت بمانند.
باید بپذیریم که مشغله زندگی را بیشتر از واقعیت در ذهن خود پروبال داده ایم. به قول جواد سلطانی، جوان دیپلمه ای که در حال چسباندن پوستر به دیوار بود؛ وقتی ۱۲ ساعت از روز را به کار می پردازیم، گذاشتن ۵ دقیقه وقت روزانه برای خواندن قرآن کریم زمان زیادی نیست. او حتی وظیفه ای را هم متوجه مسئولان نمی داند و می گوید: «راه و چاه معلوم است. هرکس بخواهد خودش می رود».
یا این که هرچقدر هم که نظام آموزشی در این مورد برنامه ریزی کند، تکلیفی از گردن خانواده ساقط نمی شود، چه رسد به این که نظام آموزشی نارسایی یا کوتاهی هم داشته باشد و یا اگر واقعاً به خاطر نا آشنا بودن با زبان عربی قرآن
نمی خوانیم، چرا سعی نمی کنیم از ترجمه آن استفاده کنیم؟
به هر حال بیشتر آنچه که گفته شد، از آن دست حرف هایی است که از یک کارشناس و برنامه ریز آموزش قرآن کریم انتظار می رود. اما گاهی اوقات شنیدن حرف های کارشناسی، آن هم از نوع انتقاد از مسئولان، برای دیگران در حکم تخدیر می شود تا وظیفه شخصی خود را فراموش کنند! در حالی که خواندن قرآن و تدبر در آن وظیفه ای است که از طرف خود این کتاب به یک یک ما، محول شده بدون واسطه ای به نام حکومت.
و شاید بیشتر ما وضعیتی شبیه به مهندس جوانی داشته باشیم که می گفت: «یک بار یک اتفاق موجب شد که به سرم بزند شبی یک صفحه قرآن بخوانم که بعدها شد دو صفحه. این جوری بعد از یک سال قرآن را ختم می کردم که با یک ختم قرآن در ماه رمضان می شد سالی دو بار. اما این ختم هیچ وقت تمام نشد!» و وقتی پرسیدم چرا؟ چیزی نداشت بگوید، شانه بالا انداخت و گفت «نمی دانم. شاید غفلت.»

علی همایی نژاد

منبع : روزنامه ایران

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
محمد شجری , حجت الاسلام امام , معرفی رئیس , آژاکس , حمله هکری , شریعتی , متواری شدن , خانواده انگلیسی , فدراسیون بولینگ و بیلیارد , جشنواره پروین , ضمانت‌نامه مالی , انجمن مددکاری اجتماعی , معجزه درمانی , کمال شهسواری , سند بازبینی امنیت و دفاع استراتژیک دولت انگلیس , سید جواد قوام شهیدی , عربستانی‌ها , مصطفی رهبر , تراشیدن , منابع طبیعی هرمزگان , تمرهندی , به دانش آموزان , پارک جنگلی کیاشهر , آثار بخش جوانان , کلاه قرمزی در شبکه خانگی , عبدربه منصورهادی , داروهای دوران دوران بارداری , انفجار معدن زغالسنگ , مسجد سنگر است , حمید عیدی , سپاه فریمان , کارشناس فروش , فدراسین والیبال , رضا رستمی , سال 96 سال امتداد امید , آخرین روز , دامداری ها , 1000 , شرکت تابان , نمایشگاه طراحی و ساخت , ثبت‌نام الکترونیکی , علی فرخنده کیش , کاهو خواب آور است , پازیار , پایگاه هوایی الشعیرات , دانش هسته ایی , سخنگوی جدید وزارت امور خارجه آمریکا , کونگ فوکار , جستجو , افتابی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
منم آن دزد که شب نقب زدم ببریدم , سرآب پنجعلی، روستای توره، اراك , مواد گریم , مراسم , مراسم تحویل سال نو و ایام نوروز , در مرثیه‌ی قدوة الحکما کافی الدین عم خود , مشکلات داخلی , کلیات و مفاهیم , عقاب غول‌پیکر , انتقال غیرمستقیم(۲) , منابع و مخازن، نحوهٔ انتقال بیماری و دورهٔ قابلیت سرایت , ای دوست، بیا، که ما توراییم , آب و هوا , دفن بهداشتی زباله , آموزش و پرورش , گفتار نایبی در دم مرگ , دیابت نوع ۲ , حکایة العابد الذی کان قوته العلف لیأمن دینه من التلف , “آهنین راه” گچسر , آرامگاه سید شرفشاه، روستای دارسرا، رضوان شهر ,

برخی منابع مهم خبری
rasad.org رصد , ikcopress.com ایران خودرو , ebtekarnews.com روزنامه ابتکار , filmnews.ir فیلم نیوز , tamashagar.net تماشاگر , khordadnews.ir خرداد نیوز , musiceiranian.ir موسیقی ایرانیان , salamatnews.com سلامت , awalnews.ir اول نیوز , namayande.com نماینده , seraj24.ir سراج 24 , telna.ir تلنا , kayhan.ir روزنامه کیهان , chidaneh.com چیدانه , lisna.ir لیزنا , ساخت و ساز , roozannews.ir روزنامه روزان , bankia.ir بانکیا , iran-newspaper.com روزنامه ایران , irna.ir ایرنا , asemanweekly.com آسمان , dchq.ir ستاد مبارزه با مواد مخدر , estekhdam.com استخدام , fardanews.com فردا نیوز , eshetab.com شتاب , 9sobh.ir 9 صبح , kojaro.com کجارو , vista.ir اخبار روز , edunews.ir آموزش , banifilm.ir روزنامه بانی فیلم ,

وبگردی
مزخرفات علی ضیا در دفاع از آزاده نامدای / فیلم
مزخرفات علی ضیا در دفاع از آزاده نامدای / فیلم - علی ضیاء مجری برنامه فرمول یک درباره بحث‌های پیش آمده پیرامون عکس‌های آزاده نامداری صحبت کرده است.
آزاده نامداری و جنجال تصاویر بی حجابش / فیلم
آزاده نامداری و جنجال تصاویر بی حجابش / فیلم - آزاده نامداری به انتشار تصاویر بی حجابش واکنش نشان داد
قدرت گرفتن نسلى از آقازاده هاى متوهم و وقيح
قدرت گرفتن نسلى از آقازاده هاى متوهم و وقيح - نادر فتوره چی روزنامه نگار در این باره خطاب به حمید رضا عارف توئیت کرده است: «موفقيت هاى رانتى» تو و امثال تو به دليل ژن خوب نيست، به دليل ساختار فاسد است.» او همچنین در توئیتی دیگر به تندی نوشته است: «پسرعارف تصويرى از آينده منطقى وضع موجود است: قدرت گرفتن نسلى از آقازاده هاى متوهم و وقيح كه هيچ نسبتى با انقلاب٥٧، به غير از«سفره» آن ندارند.»
رونمایی پسر عارف از ژن آقازادگی
رونمایی پسر عارف از ژن آقازادگی - صحبت های عجیب پسر عارف که انتقادات زیادی داشت
اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین
اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین - دهان آتنا را گرفتم به اتاق پشتی بردم، او را خفه کردم و ...
 اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو
فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو - لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو / این فرد چند مسافر مترو و یک مامور ناجا را با چاقو مجروح و به سمت پلیس های دیگرحمله کرد، در اینجا بود که پلیس به او شلیک میکند...
گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان / سعید امامی در زندان کشته شد
گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان / سعید امامی در زندان کشته شد - خشت خام / نوبت بیست و ششم / گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان
عملیات انتحاری داعش در بالای شهر تهران! / عکس
عملیات انتحاری داعش در بالای شهر تهران! / عکس - این تصویر از صبح امروز در برخی شبکه های مجازی دست به دست می چرخد و برخی کاربران خوش ذوق با شوخی معنی داری درباره آن نوشته اند که این تصویر متعلق به بمب گذاری انتحاری داعش نیست و برای یکی از فروشگاه های بالای شهر تهران است که مد خاصی در پوشاک میان جوانان را ترویج می کند.
    پربازدیدها