یکشنبه ۲ مهر ۱۳۹۶ / Sunday, 24 September, 2017

هنر و کلام الهی


هنر و کلام الهی
قابلیت قصه‌ها و مفاهیم قرآنی برای اقتباس نمایشی چقدر است؟ باید دانست که در دنیا تمامیت ادبیات و هنر دو سر چشمه اصلی دارد؛ کتاب آ‌سمانی و اسطوره‌های هر فرهنگ در کشور ما در سده معاصر به دلایل مختلف استفاده از کتاب آ‌سمانی‌‌مان قرآن کریم، در هنر و ادبیات فراگیر نشده است. در هر حال کتاب قرآن، جامع راهنمایی انسان‌ها به سوی سعادت است بنابراین نویسنده یک داستان نمایشنامه یا فیلمنامه که می‌کوشد در بهترین حالت فقط یک مضمون را به مخاطب انتقال دهد بدیهی است زمانی که به این اقیانوس می‌رسد فقط کافی است جرعه‌ای بنوشد تا بتواند مخاطب خود را سیراب کند این از نظر مضمون از نظر ساختار و فرم باید گفت که متن کلام آسمانی، درام نیست بنابراین طبیعی است که نویسنده باید به دراماتیزه کردن آن فکر کند اما قبل از شروع وجود عناصر متعدد از درام (همچون دیالوگ، موقعیت، شخصیت‌پردازی و ...) نشانگر آن است که این قصه‌ها قابلیت بالقوه‌ای در اقتباس دارند.
● دراماتیک کردن قصه‌های قرآنی به چه ترتیب است؟
نخست باید در نظر داشت که برای دراماتیزه کردن یک اثر، روندی باید طی شود. پله‌هایی باید پیموده شود خوشبختانه در این زمینه چند کتاب خوب وجود دارد .می‌ماند عرق‌ریزان روحی و ممارست نویسنده که کار کند و کارکند، تا به نتیجه برسد. بخشی از این عرق‌ریزان نویسنده یا هنرمند، آن است که از ظاهر قصه قرآنی بگذرد. بدون خواندن مستمر قرآن همراه با تفاسیر و شرح‌ها، نمی‌توان به کنه مضامین قصه‌‌ها پی برد. به این کارها بیفزایید تدبر و تامل خود نویسنده را می‌بینید که کار پرزحمتی است. یکی از دلایلی که اهل ادبیات و هنر به اقتباس از قصه‌های قرآنی روی نمی‌آورند، همین است. زحمت می‌خواهد حمایتی هم که در کار نیست ببینید در سال چقدر کار پژوهشی و تولید کتاب در زمینه مباحث علوم قرآنی منتشر می‌شود اما حتی یک مورد حمایت برای انتشار یک پژوهش قرآنی درباره مسئله اقتباس از قرآن کریم نمی‌بینید.
اما نمایشنامه‌نویس تا چه حد مجاز به حذف و اضافات تاریخ برای رسیدن به طرح نمایشنامه است؟ در این زمینه ذکر این نکته ضروری است که جدای از روند اقتباس که مربوط می‌شود به اقتباس از هر اثری، اقتباس از قرآن کریم به دلیل اتصال آن ذات باری تعالی، نیازمند حساسیت‌های ویژه‌ای است معمولا در خلق آثار هنری، قصه‌ها با تخیل و پرداخت‌های غیرمتعارف همراه می‌شود. اساسا تخیل است که اثر ادبی یا هنری خلق می‌کند اما حساسیت در آن است که تخیل بیاید و جایگاه اصل روایت را خدشه‌دار سازد. اگر پژوهش و ارائه راهکارها از سوی دشمنان دینی وجود می‌داشت، هنرمندان با آرامش خاطر وارد این وادی می‌شدند و می‌دانستند که باید در حذف و اضافات چه میزان اختیار دارند. به هر حال میزان حد مجاز حذف و اضافات تاریخ، خدشه‌دار نشدن قدسیت اصل قصه است و تا کار پژوهشی صورت نگیرد کسی نمی‌تواند حدش را عملا تشریح کند. تا آن زمان با آزمون و خطا پیش می‌رویم!
اما تئاتر مدرن چگونه پذیرایی نمایش‌های قرآنی می‌شود؟ در بررسی‌ این نکته اول باید دید منظور از نمایش‌های قرآنی چیست؟ اگر صرفا مضامین دین خدا مطرح است، به عبارتی داریم از مجموعه خصائل و ارزش‌های متعالی انسانی حرف می زنیم در این صورت، این مضامین را در بسیاری آثار نمایشی غربیان هم می‌توان یافت. اما اگر دنبال خلق نمایش‌هایی هستیم که هم فرم و هم محتوا، همسو با ذات قرآن باشد آن وقت نیازمند ایجاد فرم‌هایی هستیم فراتر از فرم‌های موجود چرا که فرم‌های موجود نمایشی بویژه فرم‌های مدرن، برگرفته از مبانی فلسفی اندیشمندان غربی است. بنابراین نیازمند قرار دادن بنیادهای فلسفی شرقی و اسلامی در فرم‌های ایرانی - اسلامی هستیم کاری است سخت، اما شدنی. کتاب “نمایش ماوراء” (انتشارات حوا) به سهم خود در پژوهشی مفصل به این موضوع پرداخته و موقتا نام نمایش شرقی مدرن بر آن نهاده شده است. طبیعی است که رسیدن به این فرم (با هر نام دیگر) کار مستمر صاحب‌نظران را می‌طلبد.
آیا نمایشنامه‌ای صرفا به شخصیت‌ها یا مفاهیم قرآنی بپردازد، قرآنی است؟ باتوجه به تعریف شخصیت‌پردازی در نمایشنامه باید گفت الزاما خیر می‌شود نمایشنامه‌ای ضددینی براساس روایات قرآنی نوشت. مهم آن است که سیر روایت و چینش شخصیت‌ها و کنش‌ آنها در موقعیت‌ها به چه چیز ختم می‌شود. بسیاری از نمایشنامه‌ها یا سریال‌های تلویزیونی یا فیلم‌های سینما یا داستان‌های موجود برگرفته از شخصیت‌ها و قصه‌های قرآنی نه ضد دینی که غیردینی هستند. یک قصه یا فیلم مثل انبوه آثار دیگر که فقط شخصیت‌های خود را از قصه‌های قرآنی گرفته‌ا‌ند اما آن را نمی‌توان نمایشنامه یا داستان قرآنی دانست.
چرا که فراتر از ظواهر، روح قرآن در آن جاری نیست و با خواندن یا تماشای آن حسی (نه شبیه) بلکه همسو با قرآن از آن دریافت نمی‌شود.
به هر حال چون تعریف مشخصی از هنر قرآنی نداریم، فقط می‌شود نظرات شخصی را شنید که فلان اثر آیا قرآنی است یا خیر؟
و هر کس با ملاک‌های شخصی (و نه مورد توافق جمع) می‌گوید که مثلا این اثر به صرف اینکه یک مفهوم انسانی را بیان می‌کند، پس اثر دینی و قرآنی است، یا دیگری می‌گوید که اثر قرآنی باید فقط از شخصیت‌ها و داستان‌های قرآنی به شکلی وفادارانه استفاده کند. در پژوهش اقتباس از قرآن کریم باید به این امر پرداخته شود و البته وقت زیادی می‌برد و هیچ امیدی هم که به حمایت وجود ندارد، سبب شده کار،‌ نیمه تمام بماند.
ما نیازمند امر پژوهشی و همه جانبه در این زمینه هستیم.

عبدالحمید ریاحی

منبع : روزنامه رسالت

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
اقدس الهی , پارک ملی خجیر و سرخه حصار , عسل و فروردین , ابیانه , هفته دوم و سوم , تظاهرات ضد جنگ , استقبال از درب حرم , تحریم‌ ایران با موضوع حقوق بشر , روابط تجاری ایران و عمان , یک ساله شدن برجام , راهنمای تور , شناخت جوانان , مرگ و میر انسان ها , تحریکات الکتریکی , طرح محیط یار , آمادگی ترکیه , صلصالی , احیای زاینده رود , کلید موفقیت , پرنده های خشن , استخدام غیر قانونی , الفریج , روایتی از ترور رزم آرا , حین بدلکاری , میروسلاو کلوزه , طرح ملی ایمنی و سلامت مسافران نوروزی , کارت پستال تبریک , اعزام نیرو , نروژ , استقلال‌خوزستان , پایگاه نظامی العمری , غار بورنیک , مسابقات المپیک پیشکسوتان جهان , بمبئی , سرهنگ جلیلیان , شرکت , کشف لوازم غیر بهداشتی , ترومبون , البر , کسپرسکی فارسی , مسابقات تنیس روی میز آزاد , حفظ استقلال , صندوق اعتباری , گشایش‌های سال 96 , خسارت محصولات , علی آخی زاد , علی بن فطیس المری , بالاترین سطح سواد , طوفان جوناس , لذت دیدن آثار ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
دوام نثر پهلوی , آرکانجِلو کورلّی , ادبیات , آلفرد آدلر (Alfred Adler) , ۱۸۱۸ م. ماشین چاپ استوانه‌ای ایستاده - چاپ دوطرفه , یا حادی‌النیاق قد ذبت فی‌الفراق , علائم حیاتی , تحولات علمی و تکنولوژیکی , ترسا بچه‌ای شنگی زین نادره دلداری , ماه شب گمرهان عارض زیبای تست , میراث فرهنگی و صنعت توریسم (۳) , جدول حمل و نقل-راه‌آهن (عبور و مرور) , علائم و نشانه‌ها , اسكلهٔ باستانی بندر لافت، بندرلافت، بندرعباس , زیتون , آزمایش با استفاده از دو گروه شاهد و آزمایش , هضم , سابقه , گازطبیعی , معاینه همراستائی چشم‌ها ,

برخی منابع مهم خبری
emrouziha.com امروزیها , tadbirvaomid.ir تدبیر و امید , tct.ir شرکت مخابرات , sena.ir سنا , 8sobh.ir هشت صبح , hengamnews.com هنگام‌نیوز , tamashanews.com تماشا , rahedaneshjou.ir راه دانشجو , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , itiran.com آی تی ایران , vetnews.ir وت نیوز , banifilm.ir روزنامه بانی فیلم , roydadnews.ir رویداد , jamejamonline.ir جام جم , rasaneh.org رسانه , absarnews.com ابصار , teribon.ir تریبون , energynewcomes.com تازههای انرژی , newsrahemardom.ir روزنامه راه مردم , afaghnews.ir آفاق , khademnews.com خادم , cinemanegar.com سینما نگار , arshnews.ir عرش , fa.irannuc.ir ایران هسته ای , eghtesadeiranonline.com اقتصادایران آنلاین , elpress.ir ائل پرس , iranbalkan.net ایربا , bartarinha.ir برترینها , persianacademy.ir فرهنگستان زبان , alamto.com آلامتو ,

وبگردی
آغداش تو را سننه !؟
آغداش تو را سننه !؟ - علی معلم دامغانی، رییس فرهنگستان هنر اخیرا نامه ای به روسای قوای سه گانه و وزرای ارشاد و اطلاعات و نیز فرمانده ‏ناجا ‏درباره 500 اثر هنری ضبط شده در این فرهنگستان نوشته است.‏
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب - فیلم پخش شدن محموله تریاک کف جاده و جمع کردن توسط مردم!
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم - رامبد جوان همسر سوم خود نگار جواهریان را به خندوانه دعوت کرد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟ - متاسفانه جامعه ما و نظام ها و نهادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه افراد را تشویق و حتی وادار می کنند چیزی غیر از آن خود واقعی خود باشند. اگر خانم نامداری خود را خیلی محجبه نشان نمی داد شاید این واکنش بی رحمانه نسبت به ایشان ایجاد نمی شد.
 اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
    پربازدیدها