یکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶ / Sunday, 25 February, 2018

تصویر انسان در قرآن انسان به منزله عامل


تصویر انسان در قرآن انسان به منزله عامل
همان طور که می دانیم آیات بسیاری در قرآن کریم اختصاص به انسان یافته است و ترسیم کننده شخصیت آدمی می‌باشند. حال اگر امکان دارد قدری درباره تصویر انسان در قرآن برای ما توضیح فرمایید.
موجودیت یا شخصیت آدمی که در قرآن با واژه نفس از آن یاد شده است، عرصه یا میدانی است که عوامل و عناصر مختلفی از درون و بیرون آن دست اندرکارند. مهم‌ترین این عوامل و عناصر به شرح زیراند:
۱) معرفت و تمایلی درونی به خدا در عمق ضمیر انسان ریشه دوانده است که از آن تعبیر به فطرت شده است که هرگاه فعال و پویا شود، اضطراب را از صفحه شخصیت وی می‌زداید و آرامش و سکونی ژرف در آن پدید می‌آورد که به آن نفس مطمئنه گفته می‌شود.
۲) تمایلی نیرومند به آن چه نیازهای اولیه و غریزی انسان را برمی‌آورد. این تمایل می‌تواند چندان قوت بگیرد که مرزهای اخلاقی را درنوردد که به آن نفس اماره اطلاق می‌شود.
۳) عاملی برای بازشناسایی درست/ نادرست و خوب/ بد و راهیابی به سوی درستی و خوبی که مربوط به حوزه‌ عقل است.
۴) نیرویی برای انتقاد از خویش به هنگام در نوردیدن مرزها و روی آوردن به ناراستی‌ها که نفس لوامه است.
۵) نیرویی تعیین کننده برای اقدام و عمل که به اراده واختیار نامبردار است.
۶) نیروهای موثر اجتماعی (خانوادگی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی) که زمینه را برای شکل‌گیری جنبه‌ای اجتماعی در هویت فرد فراهم می‌آورند یعنی مناسبات فرد- امت است.
۷) محدودیت‌ها و ضعف‌های بالفعل و بالقوه که موجودیت آدمی را احاطه کرده‌اند؛ خواه برخاسته از زمینه‌های ارثی باشند، خواه حاصل قرار گرفتن فرد در موقعیت‌های معین، همچون دشواری، فقر و غنا باشند مفاهیمی چون «هلوع» بودن انسان. مجموعه این عوامل و عناصر شخصیت آدمی را شکل می‌دهد.
با توجه به توضیحی که از تصویر آدمی نمودید مشخص گردید که عرصه موجودیت یا شخصیت آدمی، میدان پر ازدحامی از عوامل و عناصر مختلف است. سوالی که در اینجا با توجه به این عوامل مطرح می‌شود این است که حاصل کشمکش میان این عوامل و نیروها چیست؟ در نگاه کلان، برآیند نهایی این عوامل و نیروها را چگونه باید ارزیابی کرد؟ به تعبیر دیگر، چه تصویر نهایی از انسان، در ورای تعامل و تقابل این عوامل و نیروها ظهور می‌کند؟
به نظر می‌رسد که پاسخ قرآن به این پرسش چنین باشد که در نگاه خرد، حاصل کشمکش میان این عوامل و نیروها، ظهور تلاطمی است در طول زندگانی فرد که زمانی همسو با یک عامل و نیرو و زمانی دیگر، همسو با عامل و نیرویی دیگر است. اما در نگاه کلان و با نظر به برآیند این عوامل و نیروها، نمی‌توان انسان را، در مجموع، دستخوش نیروهایی دانست که گاه او را به سویی برانند و گاه به سویی دیگر بکشانند. بلکه، مسئله بدین قرار است که در تحلیل نهایی، برآیند این کشمکش‌ها «عمل» آدمی است؛ عملی که هم از آن اوست، هم سازنده وی و شکل دهنده به هویت اوست. به گفته دیگر، این صحنه پر تزاحم از عوامل و نیروها، مانع از آن نیست که آدمی قادر بر عمل و منشا عمل خود باشد.
همین سعی و عمل آدمی است که هویت وی را ترسیم می‌‌‌‌کند: «و اینکه برای انسان جز حاصل تلاش او نیست و (نتیجه) کوشش او بزودی دیده خواهد شد.» (سوره نجم، ۴۰-۳۹.) بر این اساس می‌توان گفت که در دیدگاه قرآن، انسان موجودی در نظر گرفته شده که خود منشا عمل خویش است و با همین عمل‌ها هویت خود را رقم می‌زند. «انسان به منزله عامل» صورت‌بندی وسیع و فراگیری است که انسان را فراتر از طبقه‌بندی‌های خود مورد نظر قرار می‌دهد؛ خواه طبقه‌بندی آیینی همچون مومن/ مشرک یا طبقه‌بندی جنسی زن/ مرد یا نژادی و نظیر آن، به بیان دیگر، بالاترین افقی که قرآن ما را به نگریستن از آن به انسان فرا می‌خواند، این است که انسان را به منزله عامل در نظر بگیریم. مومن یا مشرک، زن یا مرد، سفید یا سیاه، همه موجودات به منزله عامل‌اند که هر چند هر یک متناسب با عمل خویش، هویت معینی را برای خود رقم می‌زند، اما همه منشاء عمل‌اند و با عمل خود، هویت خود را می‌سازند.


منبع : روزنامه رسالت

مطالب مرتبط

بررسی آیات نازل شده در شان امیر المومنین (ع)


بررسی آیات نازل شده در شان امیر المومنین (ع)
و اینکه این راه مستقیم من است پس پیرویش کنید و پیروی نکنید راه‌های مختلف را که از راه پراکنده‌تان می‌کند.در برهان از بریده و غیر او، از رسول خدا(ص) روایت کرده که فرمود و “ان هذا صراطی مستقیما ...” فرمود سوال کردم از خداوند که آن را برای علی قرار دهد پس چنین کرد.
سبل که موجب تفرقه هست انحراف از خط اهل‌بیت است و انحراف ولو کم باشد یا در جزئی از احکام باشد، در فروع یا اصول باشد مانند انحراف خط کج از مستقیم است که از انحراف کم شروع شده هرچه پیش رود فاصله زیادتر می‌‌شود. در روایات سبل را به اصحاب گمراهی و غاصبین تقسیم کرده‌اند.
“یا ایها النبی حسبک الله و من اتبعک من المومنین” (انفال، ۶۴)“ای پیامبر بس است تو را،‌ خدا و آنان که پیرویت کردند از مومنان”.برهان از حلیه الاولیاء از ابی‌هریره روایت کرده که این آیه در شان علی بن ابیطالب(ع) نازل شده و تایید می‌کند آن را آیه ۶۲ “حسبک الله هو الذی ایدک بنصره و بالمومنین” و روایات بسیار وارد شده که در ساق عرش نوشته شده “محمد رسول الله ایدته بعلی و نصرته به یا بعلی” و هرکه به تاریخ و روایات از شیعه و سنی مراجعه کند و کمترین اطلاعی داشته باشد نصرت علی(ع) را به اسلام می‌بیند و اگر او نمی‌بود نامی از اسلام باقی نمی‌‌ماند و خداوند علی را ناصر پیامبر و سبب حفظ دین قرار داد.
نظیر ضربت حضرت در احزاب، که به فرموده رسول خدا(ص) افضل از عبادت ثقلین تا قیامت است و در بدر و احد و حنین و غیره و بعد از رحلت رسول خدا(ص) با اینکه خلافت را غضب کردند پیوسته در قضاوتها و مشورتها که غاصبین با حضرت می‌نمودند سبب عزت اسلام و حفظ دین بود.
“اجعلتم سیقایه `الحاج و عماره المسجد الحرام کهن ءامن بالله و الیوم الاخر و جاهد فی سبیل الله لایستوون عندالله و الله لا یهدی القوم الظالمین* الذین ءامنوا و هاجروا و جاهدو فی سبیل‌الله باموالهم و انفسهم اعظم درجه عندالله و اولئک هم الفائزون* یبشرهم ربهم برحمه منه و رضوان و جنت لهم فیها نعیم مقیم*” (توبه، ۱۹، ۲۰ و ۲۱.)
“آیا قرار دادید آب دادن حاجیان و آباد کردن مسجدالحرام را مانند آنکه ایمان آورده است به خدا و روز بازپسین و کوشیده است در راه خدا؟ یکسان نیستند نزد خدا و خدا هدایت نمی‌کند گروه ستمگران را آنان که ایمان آوردند و هجرت کردند و کوشیدند در راه خدا با مالها و جانهای خود در بزرگترین مراتب نزد خدا هستند و آنان رستگارانند پروردگارشان به آنها نوید می‌دهد به رحتمی از خود و خشنودی و باغستانی که برای ایشان در آن نعمتی پایدار است”.
به روایت کثیری از مفسرین شیعه و سنی در شان علی بن ابیطالب(ع) نازل شده و اوصاف مذکوره در مورد امیرالمومنین(ع) است.
در برهان از ثعلبی که از مخالفین است روایت کرده که این آیه در شان علی بن ابیطالب و عباس بن عبدالمطلب و طلحه بن شیبه نازل شده و آن دو باهم تفاخر می‌کردند، پس طلحه گفت من مصاحب خانه خدا هستم کلیدهایش در دست من است و اگر بخواهم در مسجد بیتوته می‌کنم و عباس گفت من صاحب مقایه و آب دادن به حجاج و قائم به این امر هستم و علی(ع) فرمود نمی‌دانم چه می‌گویید، شش ماه قبل از همه مردم نماز گزاردم و من مصاحب جهادم پس نازل فرمود خداوند “اجعلتم سقایه الحاج ...”
“یا ایها الذین ءامنوا اتقوا الله و کونوا مع الصابرین” (توبه، ۱۱۹)“ای کسانی که ایمان آوردید از خدا بترسید و با راستگویان باشید”.
مرویست که وقتی این آیه نازل شد، سلمان پرسید یا رسول‌الله این آیه عام است یا خاص. فرمود آنها که امر شده‌اند، پس عامه از مومنین مامور به آن هستند و اما صادقون، مخصوص برادرم علی و اوصیاء بعد از او تا روز قیامت است و معصیت با ائمه طاهرین ملازم بودن ایشان است، در طریق الی‌الله و مصر الی الله و مسیر زندگانی دنیا و نه تقدم بر ایشان و نه افراط جایز است که انسان را به مارقین ملحق می‌کند و نه تاخر و تفریط جایز است که موجب هلاکت و زهوق می‌‌شود در ادعیه وارد شده است “المتقدم لکم مارق و المتاخر عنکم زاهق و اللازم لکم لاحق”. چون کمال انسانیت در این انسانهای کامل است و اسوه حسنه ایشانند و مظهر تمام و کمال اسماء حسنی غیر از آنها نمی‌باشد و خلیفه‌الله در زمین که در ابتدای خلقت آدم(ع)، خداوند تعالی فرمود ایشانند و اگر آنها نمی‌بودند آدم خلق نمی‌شد چنانکه در روایت خداوند به آدم(ع) خطاب فرمود و بلکه آسمان و زمین خلق نمی‌‌شد.
“لولاک لما خلق الافلاک و لولا علی لما خلقتک و ...” پس اینکه عمر و عثمان مکرر از دهانشان صادر شد که لولا علی لهلکت یا لهلک عمر یا عثمان و امثال این کلمات فضیلت نمی‌باشد چون اگر علی نبود اساس آسمان و زمین خلق نمی‌شد و آدم خلق نمی‌شد تا برسد به عمر و عثمان. چه می‌دانستند که این ابوالحسن، که مسائل و محاکم خود را مکرر به او ارجاع می‌دادند فقط عالم و دانا و مصاحب و برادر رسول خدا(ص) بلکه خلیفه‌الله در روی زمین است و به اذن خدا ملکوت هرچیزی در دست اوست و ملائک موکل بر آسمانها و زمین و شب و روز و ملک‌الموت و ملک باران و غیره به فرمان او در کارند و به واسطه او باران نازل می‌‌شود و دانه جوانه می‌زند و درختان شکوفه بر می‌آورند “بکم فتح الله و بکم یختم و بکم ینزل الغیث و بکم یمسک السمآء ان تقع علی الارض الا باذنه” و او بود با تمامی انبیاء از آدم تا خاتم و یاری کننده ایشان در دین خدا بود و توبه آدم به نام خمسه طیبه قبول شد و کشتی نوح از غرق شدن ایمن شد “اتاکم الله ما لم یوت احدا من العالمین” و به برکت ولایت او و اهل‌بیت عبادات قبول می‌‌شود.
و عبادت بی‌ولایت پوست بی‌مغز و ظاهر بی‌باطن و طبل توخالی است. “بمولاتکم تقبل الطاعه المفترضه” خلاصه کلام آنکه “فبلغ الله بکم اشرف محل المکرمین و اعلی منازل المقربین و ارفع درجات المرسلین حیث لا یلحقه لا حق و لا یفوقه قائق و لایسبقه سابق و لا یطمع فی ادراکه طامع حتی لایبقی ملک مقرب و لا نبی مرسل و لا صدیق و لا شهید و لا عالم و لاجاهل و لادنی و لا فاضل و لامومن صالح و لا فاجر طالح و لا جبار عنید و لا شیطان مرید و لا خلق فیما بین ذلک شهید الاعرفهم جلاله امرکم و عظم خطرکم و کبر شانکم ...” “یعنی پس به برکت شما خداوند ما را به شریفترین مقامات بزرگ و بالاترین منازل نزدیکان و رفیع‌ترین درجات فرستادگان رسانید آنجا که احدی به پایه آن نرسد و کسی بر بالاترش دست نیابد و بر آن پیشی نگیرد و در ادراک آن به طمع خام نیفتد تا باقی نماند فرشته مقربی و نه پیغمبری مرسل و نه صدیق و نه شهیدی و نه عالم و نه جاهلی و نه پستی و نه فاضلی و نه مومن صالح و نه فاجر طالحی و نه گردنکش عنودی و نه دیو مردودی و نه آفریده‌ای که فیمابین آن حضور یابد مگر اینکه بشناسد آن را به جلالت امر شما و عظمت مقام شما و بزرگی منزلت شما ...”

وبگردی
افشای ماجرای ضرب و شتم زهرا کاظمی بعد از 14 سال
افشای ماجرای ضرب و شتم زهرا کاظمی بعد از 14 سال - آیا مرتضوی از نزد خود زهرا کاظمی را جاسوس می خواند یا از جایی به او دیکته شده بود که ماجرا را به مسیر جاسوسی ببرد و برای کشور هزینه درست کند؟!
لحظات ترسناک فرود بدون چرخ فوکر١٠٠ هواپیمایی آسمان
لحظات ترسناک فرود بدون چرخ فوکر١٠٠ هواپیمایی آسمان - در این ویدئو لحظات نفس گیر و ترسناک فرود بدون چرخ فوكر ١٠٠ هواپیمایی آسمان در اردیبهشت١٣٩٣ در زاهدان را مشاهده می کنید. در این سانحه هواپیما به سلامت فرود آمد اما از چرخه خارج شد.
هر جایی فضول باشی‌ها و حمله‌ورها کمترند حجاب بهتر است
هر جایی فضول باشی‌ها و حمله‌ورها کمترند حجاب بهتر است - سید مهدی طباطبایی: هر جایی که فضول باشی ها، حمله ورها و حمله کننده ها کمتر هستند، حجاب خانم ها هم بهتر است.
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس - این ماده نه درباره بدحجابی یا تشویق به بدحجابی که مشخصاً درباره دایر کردن مرکز فحشا است و رکن مادی جرم ماده مذکور، دایر کردن مرکز فساد و فحشاست.
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد - خاطره فرزند آیت الله فاضل لنکرانی: " پدر خطاب به آیت الله جنتی در خصوص احمدی نژاد گفت: من نیستم، شما هستید، امروز جلوی ما ایستاد، در آینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد و تمام زحمات آقای خمینی را بر باد خواهد داد"
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد !
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد ! - صراحت مرتضی حیدری، مجری برنامه پایش درباره پشت پرده طولانی بودن مراحل صدور مجوزهای کسب و کار
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    مطنجن مرغابی (گیلان)
    اگر رب انار شیرین باشد می توانید شکر را حذف کنید ؛ یا اگر ترشی آن کافی نباشد چند قاشق آب غوره یا آب لیمو اضافه کنید...