پنج شنبه ۲۸ دی ۱۳۹۶ / Thursday, 18 January, 2018

آداب تلاوت قرآن


آداب تلاوت قرآن
قرآن کتاب هدایت و راهنمای عمل است، که انس با آن ما را از هرچیزی بی نیاز می سازد و درمان دردهای روحی و اجتماعی است. اگر با این دید به سراغ آن برویم، و در صحنه زندگی از آن بهره بگیریم، از سرگردانی و گمراهی نجات می یابیم.
امام سجاد(علیه السلام) در اهمیت انس با قرآن می فرمایند:
«بار خدایا... و آن را روشنایی و نوری ساختی که ما با پیروی از آن، از تاریکی های گمراهی و نادانی رستگاری می یابیم. و آن را بهبودی و شفایی قراردادی برای کسی که به نیت فهمیدن و گرویدن و تصدیق کردن، برای شنیدنش سکوت کرده و خاموش شده. و ترازوی عدل و داد گردانیدی که زبانش از حق و درستی بر نمی گردد و آن را نور هدایت قراردادی که برهان و دلیل آن از گواهان خاموش نمی شود. وآن را علامت نجات و نشانه رهایی ساختی که هرکس راه و رسم راستین آن را قصد کند، گمراه نمی شود. و هرکس به دستگیره نگهداری آن دست بیاویزد، دستهای هلاکت و نابودی به او نمی رسد...»۱
همانطور که حضرت رسول اعظم (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار (علیهم السلام)، قرآن را کتاب زندگی دانسته و با تلاوت و تدبر در آیات آن، راه زندگی را جسته و برای مردم بیان می داشتند. در سال اتحاد اسلامی ، توجه ویژه به قرآن و رعایت آداب تلاوت و تدبر در آن، ما را به این کتاب هدایت نزدیکتر می سازد. لذا بحث آداب ظاهری و باطنی تلاوت قرآن کریم را مورد بررسی قرار می دهیم.
برای آنکه بتوانیم با تلاوت آیات نورانی قرآن به گوهرهای ناب آن دست یابیم و توفیق تدبر در آن را بیابیم، آداب ظاهری و باطنی تلاوت را باید رعایت کنیم.
● آداب ظاهری تلاوت قرآن کریم
الف) آداب قبل از قرائت
پاکیزگی بدن، وضوگرفتن یا غسل کردن قبل از تلاوت قرآن زمینه دریافت نور الهی و بهره مندی از آیات قرآن را فراهم می نماید. و البته طهارت با قصد قربت می تواند زمینه طهارت روح و پاکی از آلودگی های نفسانی و پلیدی غرور را فراهم سازد. «لایمسه الاالمطهرون» ۲ قرآن را مس نمی کنند مگر کسانی که طاهر شده اند.»
پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: گذرگاه قرآن را نظافت کنید: عرض شد: ای رسول خدا، گذرگاه قرآن چیست؟ فرمودند: دهانهایتان. عرض شد: با چه تمیزش کنیم؟ فرمودند: با مسواک نمودن. ۳
در این حدیث شریف، به نظافت جسم و خصوصا دهان اشاره شده است. تا دهان مجرای نور قرار گیرد و فرشتگان الهی از نزدیکی به قاری لذت می برند.
قرائت قرآن در حال ایستاده بهتر از نشسته و در حال نماز از سایر حالات بهتر است. حضرت باقر (علیه السلام) فرمود: «هر که قرآن را در حال ایستاده در نمازش بخواند، خداوند در برابر هر حرفی از آن صد حسنه برای او بنویسد، و هرکس آنرا در نمازش نشسته بخواند، خداوند برای هر حرفی پنجاه حسنه برایش بنویسد و هر که قرآن را در غیر از نمازش بخواند، خداوند برای هر حرفی ده حسنه برایش بنویسد.»۴
ب) آداب قرائت قرآن
۱) شروع قرائت قرآن با خواندن دعای آن: دعاهای مختلفی در هنگام شروع قرائت نقل شده است و خواندن آنها مستحب است که در کتب ادعیه آمده است.
۲) پناه بردن به خدا از شر شیطان: استعاذه در لغت به معنای پناه بردن به خداست و به عبارتی، پناهنده شدن به خدا از شر بدی ها و شیطان است. استعاذه لفظی به گفتن ذکر «اعوذ بالله من الشیطان الرجیم» است ولی در واقع باید به خدا پناهنده شد. و با توسل جستن به ائمه اطهار (علیهم السلام) از خداوند بخواهیم که ما را در ظل توجهات خود قرار داده و پناهمان دهد تا از دسترس وسوسه های شیطان برهیم. چنانچه قرآن کریم می فرماید: «فاذا قرأت القرآن فاستعذ بالله من الشیطن الرجیم» ۵ چون خواهی قرآن را تلاوت کنی، از شر وسوسه شیطان، به خداوند پناه ببر.»
امام صادق(علیه السلام) در روایتی فرموده اند «اغلقوا ابواب المعصیه باالاستعاذه و افتحوا ابواب الطاعه بالتسمیه ۶ درهای معصیت را با استعاذه ببندید و درهای اطاعت را با گفتن بسم الله الرحمن الرحیم، باز نمایید.»
امام خمینی در مورد پناه بردن به خدا از شر شیطان فرموده اند: «از آداب مهمه قرائت... استعاذه از شیطان رجیم است، که خار طریق معرفت ومانع سیر و سلوک الی الله است. و این استعاذه و پناه بردن، با لقلقه لسان و صورت بی روح و دنیای بی آخرت تحقق پیدا نمی کند.
چنانچه مشهود است که این لفظ (استعاذه) را کسانی هستند که چهل، پنجاه سال گفته و از شر این رهزن نجات نیافته و در اخلاق و اعمال، بلکه عقاید قلبیه از شیاطن تبعیت و تقلید نموده اند. اگر درست پناه برده بودیم، از شر این پلید، ذات مقدس حق تعالی که فیاض مطلق و صاحب رحمت واسعه و قدرت کامله و علم محیط و کرم بسیط است ما را پناه داده بود. و ایمان و اخلاق و اعمال ما اصلاح شده بود.» ۷
۳) شروع قرائت با نام خدا: پس از پناه بردن به خدا و استعاذه از شر شیطان، انسان با نام و یاد خدا، شروع به قرائت می نماید، تا نفس خود را آماده تجلی نور حق نماید.
همانطور که در حدیث نبوی، نام خدا را در هر امری سفارش نموده است:«هر کار ارزشمندی که با اسم خدا شروع نشود، آن کار، ناقص و ابتر (ناتمام) است.»۸
در آیات کریمه قرآن هم یادآوری شده است که حضرت نوح در برابر سیل، طوفان و امواج نام خدا را بر زبان و قلبش جاری ساخت «بسم الله مجریها و مرسیها» ۹ حرکت و توقف کشتی با نام خدا انجام یافت.
همچنین حضرت سلیمان در ابتدای نامه خود به بلقیس نوشت:«انه من سلیمن و انه بسم الله الرحمن الرحیم» ۰۱ و خداوند هنگام تعلیم قرآن به پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه وآله) فرمود: «اقرا باسم ربک... ۱۱ (ای پیامبر) بخوان به نام پروردگارت»
نام و یاد خدا، موجب نورانیت قلب شده و انوار الهی در آن جا می گیرد و روح را صفا می بخشد.
۴) نگاه کردن به قرآن: بسیاری از صحابه، قرآن را از روی مصحف می خواندند و با نظر نمودن به آیات الهی، روح خود را صفا می بخشیدند.
حضرت صادق (علیه السلام) فرموده اند:«هر که قرآن را از روی آن بخواند از دیدگان خود بهره مند شود، و سبب سبک شدن عذاب پدر و مادرش گردد، اگرچه آن دو کافر باشند.» ۲۱
۵) خواندن قرآن با صدای خوش و با ترتیل: خواندن قرآن، لازم است با صدای زیبا باشد تا هم در روح فرد قاری اثرگذار باشد و هم شنوندگان با تلاوت زیبا، هرچه بیشتر در فضای معنوی آن قرار بگیرند. حضرت رسول اعظم (صلی الله علیه و آله) فرموده اند:«لکل شیء حلیه، و حلیه القرآن الصوت الحسن؛ ۳۱ برای هر چیزی زینتی است، و زینت قرآن، صوت زیبا و نیکوست.»
ائمه اطهار (علیهم السلام) نیز با تلاوت زیبا و دلنشین خود موجب دلگرمی و جذب مردم به قرآن کریم می شدند چنانچه علی بن الحسین (علیه السلام) در خواندن قرآن، خوش صداترین مردم بود. امام باقر (علیه السلام) نیز صدایی خوش تر از دیگران داشت: ۴۱
۶) قرائت با حزن و اندوه: حضرت صادق (علیه السلام) در رابطه با خواندن قرآن همراه حزن فرموده اند: «ان القرآن نزل بالحزن فاقروه بالحزن؛ ۵۱ قرآن برای اندوه (و تاثر در نفوس مردمان) نازل شده پس آن را با آواز حزین بخوانید.»
آداب باطنی تلاوت قرآن کریم
الف) رفع حجاب ها
۱) رفع حجاب خودبینی:
یکی از حجاب هایی که در راه نفس وجود دارد، حجاب تکبر است که شیطان از آن بهره برده و نمی گذارد که انسان به راحتی از آن خلاصی یابد. و با وجود این حجاب انسان به فهم درستی از آیات نمی رسد.
۲) رفع حجاب آراء فاسد:
اگر انسان با اعتقادات غلط و نابجا به سراغ قرآن برود، آن عقاید باطل، موجب می شود تا فهم صحیحی از آیات نداشته و مطابق با نظر غلط خود، آنها را معنی نماید.
۳) حجاب عدم تفکر و تفسیر به رای:
یکی دیگر از راههای نفوذ شیطان آن است که انسان بدون تدبر در فهم معانی آن و با رای غلط خود به تلاوت قرآن بپردازد و آنها رانسنجیده، و از شناخت آیات الهی محروم بماند.
۴) رفع حجاب گناه:
گناه موجب کدورت و تباهی و سیاهی در قلب شده انسان را از درک حقایق بازمی دارد.
۵) رفع حجاب حب دنیا:
از حجاب های مهم دوستی و محبت نسبت به دنیاست که انسان را از ذکر و یاد حق بازمی دارد. امام خمینی (رحمه الله) فرموده اند: «قلب به واسطه این محبت از ذکر خدا غافل می شود و از ذکر و مذکور اعراض می کند و و هرچه علاقمندی به دنیا و اوضاع آن زیادت شود، پرده و حجاب قلب ضخیم تر گردد...» ۶۱
۶) خود را مخاطب قرآن قرار دادن:
انسان در هنگام قرائت قرآن، باید طوری به معانی آن توجه نماید که گویی قرآن با او سخن می گوید و او در مقابل آیات الهی قرار داشته و مخاطب این آیات است و لذا در برابر آیات بشارت، ازخداوند فضلش را بطلبد و در برابر آیاتی که ازعذاب الهی خبر می دهد، رهایی از آن عذاب را از خدا بخواهد.
در سیره امام رضا (علیه السلام) آمده است که در راه سفر به خراسان، شبها در بسترشان، بسیار قرآن می خواند وهرگاه به آیه ای که ازبهشت یاد شده بود می رسید، از خدا آن را مسئلت می کرد و اگر از آتش یاد می شد، به خدا پناه می برد. ۷۱
ج) تدبر در آیات الهی:
انسان باید همواره در هنگام تلاوت آیات الهی، در فهم معانی آن بکوشد. چنانچه پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) فرموده اند:«وای به حال کسی که آن را بخواند و در آن نیندیشد.» ۸۱ قرآن نیز شرط بهره مندی از آیات الهی را تدبر دانسته و می فرماید:«افلایتدبرون القرآن ام علی قلوب اقفالها»۹۱
براستی مانع و کلید قفل دلها، گناه است. با دل زنگ زده و قفل خورده نمی توان به سراغ نور رفت و آن را در دل خود جای داد.

زهرا ارجمندشکوهی
۱-صحیفه سجادیه، ترجمه محمد رسولی، ص ۵.۲۸
۲-واقعه ..۷۹
۳-میزان الحکمه، محمدمحمدی ری شهری، ج ۸، ص ۵۸-.۸۶
۴-اصول کافی، ج ۴، باب ثواب قراءه القرآن ج ۱، ص .۴۱۴
۵-نحل. ۸۹.
۶-سفینه البحار، شیخ عباس قمی، ج ۲، ص ۷۱۴.
۷- آداب الصلوه ، امام خمینی، ص ۴۴۲، (با تلخیص).
۸- تفسیر صافی، ج ۱، ص ۲۵؛ نقل از المیزان، ج ۱، ص ۵۲، (ترجمه موسوی همدانی).
۹- هود.۴۱.
۱۰- نمل.۳۰.
۱۱- علق.۱.
۲۱- اصول کافی، باب قراءه القرآن فی المصحف، ج ۴، ص ۷۱۴، ح۱.
۳۱- همان، باب ترتیل القرآن بالصوت الحسن، ص ۰۲۴، ح ۹.
۴۱- همان، ص ۰۲۴، ح ۱۱.
۵۱- اصول کافی، باب ترتیل القرآن بالصوت الحسن، ج ۴، ص ۸۱۴، ح ۲.
۶۱- قرآن، باب معرفت الله، سخنان امام خمینی درباره قرآن، ص ۹۸.
۷۱- گزیده میزان الحکمه، ص ۶۳۷، ح .۵۱۹۲
۸۱- بحار، ج ۱۴، ص ۳۵۲.
۹۱- محمد. ۴۶۴ ۷۹۶

منبع : روزنامه کیهان

مطالب مرتبط

تسبیح موجودات در قرآن کریم


تسبیح موجودات در قرآن کریم
در علوم تجربی، موجودات (هر شیئی كه لباس هستی و وجود بر تن دارد) از دو حال خارج نیست؛ یا زنده است، یاغیر زنده؛ معیار زنده بودن، مشاهده آثار حیات- نظیر: تنفس، تغذیه و حركت- است و هر چه كه فاقد این صفات باشد غیر زنده محسوب می شود. اما در فرهنگ قرآن، ملاك زنده بودن و حیات با آنچه كه دانشمندان علوم تجربی می گویند كاملاً فرق دارد. در قرآن كریم، میزان بهره مندی از خشیت الله، معیار زنده بودن است. قرآن، زنده بودن را به حیات دل منوط می داند و حیات دل را در گرو خشیت الهی معرفی می كند. كلام الهی، حیات را به تندرستی و تنومندی و سلامتی جسم و حركت و تغذیه و تنفس و غیره نمی داند و چنین موجودی- اعم از انسان و یا غیر انسان- در دیدگاه قرآن، زنده نیست. بلكه، قرآن خشیت را علامت حیات قلب و قساوت را ممات آن می داند. مانند این آیه: "الم یان للذین آمنوا ان تخشع قلوبهم لذكر الله و ما نزل من الحق ولا یكونوا كالذین اوتواالكتاب من قبل فطال علیهم الامد فقست قلوبهم و كثیر منهم فاسقون(۱). آیا وقت آن نرسیده كه گروندگان [ظاهری از باطن بگروند] دل هایشان به یاد خدا خاشع گردد و به آنچه از حق نازل شد، بذل توجه كنند و مانند كسانی كه پیش از این برایشان كتاب آسمانی تورات آمد نباشند سپس زمانی طولانی بر آنها گذشت [و خداوند را فراموش كردند] و قلبهایشان قساوت پیدا كرد و بسیاری از آنها فاسق و نابكارند".
روشن است كه اگر یاد خداوند در عمق جان قرار گیرد و همچنین در آیاتی كه بر پیامبر(ص) نازل شده است به درستی تدبر شود مایه خشوع می گردد، ولی قرآن گروهی از مومنان را در اینجا سخت ملامت می كند كه چرا در برابر این امور خاشع نمی شوند و چرا همچون بسیاری از امت های پیشین گرفتار غفلت و بی خبری (همان غفلتی كه نتیجه آن قساوت دل و همان قساوتی كه ثمره آن فسق و گناه است!) شده اند؟
این آیه از آیات تكان دهنده قرآن مجید است، قلب و روح انسان را در تسخیر خود قرار می دهد و پرده های غفلت را می درد. در طول تاریخ، افراد بسیار آلوده ای را می بینیم كه با شنیدن آن چنان تكان خوردند كه در یك لحظه با تمام گناهان خود وداع گفتند و حتی بعضاً در صف زاهدان و عابدان قرار گرفتند­(۲). از آن جا كه زنده شدن قلبهای مرده با ذكر الهی و پیدا كردن حیات معنوی در پرتو خشوع و خضوع در مقابل قرآن، شباهت زیادی به زنده شدن زمین های مرده به بركت قطرات حیاتبخش باران دارد در ادامه این آیه می افزاید: "اعلموا ان الله یحیی الارض بعد موتها، بدانید خداوند زمین را بعد از مرگ آن زنده می كند".
"قد بینا لكم الایات لعلكم تعقلون(۳). ما آیات خود را برای شما بیان كردیم شاید اندیشه كنید".
در حقیقت، این آیه هم اشاره ای است به زنده شدن زمین های مرده به وسیله باران و هم زنده شدن دل های مرده به وسیله ذكر الله و قرآن مجید كه از آسمان وحی بر قلب پاك محمد(ص) نازل شده و هر دو شایسته تعمل و تدبر(۴) ( تعقل در آیات خلقت و تدبر در آیات وحی) است.
خداوند متعال خشوع را- كه زاییده خشیت الهی است- در مقابل قساوت قرار می دهد. حیات قلوب- را كه در سایه ذكر الله به دست می آید- خشوع نامیده و ممات دل ها را به خاطر اعراض از یاد و ذكر حق حاصل می شود، قساوت می نامد؛ یعنی قساوت نتیجه اعراض و غفلت و بی خبری از یاد خداست.
دلیل این كه خشوع، زاییده خشیت الهی است، آیه ۲۱ سوره حشر است كه می فرماید. "لو انزلنا هذاالقرآن علی جبل لرایته خاشعاً متصدعاً من خشیهٔ الله و تلك الامثال نضربها للناس لعلهم یتفكرون؛ اگر ما این قرآن عظیم الشان را بر كوه نازل می كردیم مشاهده می كردی كه كوه از ترس و خشیت الهی، خاشع و ذلیل و متلاشی می گشت و این امثال را برای مردم بیان می كنیم باشد كه اهل عقل و تفكر باشند". اگر اهل عقل و فكرت باشیم به خوبی متذكر این حقیقت خواهیم شد كه وقتی قرآن و ذكر و یاد حق، بر كوه نازل می شود، حیات پیدا می كند و زنده می شود و از شدت درك و شعور، از این كه نمی تواند ظرفیت تحمل این بار سنگین را داشته باشد، خاشع می شود. یعنی كوه در سایه ذكر خدا، آثار حیات را از خودش نشان می دهد و آن چیزی نیست جز خشوع در برابر قرآن و خداوند متعال (۵).
از نظر قرآن، همه موجوداتی كه به ذكر و یاد خدا مشغولند، زنده اند حتی سنگ و سایر جامداتی كه از نظر علوم تجربی در صف غیر زنده ها قرار می گیرند؛ لذا دل های كافران و فاسقان به خاطر اعراض از یاد خدا، چنان قساوتی پیدا می كنند كه از سنگ هم بدتر و حتی سخت تر می شوند، چرا كه سنگها زنده اند، چون از آنها آب حیات جاری است و برخی از آنها از شدت خشیت الهی، فرو می افتند و خاضعانه پیشانی بر آستان قدس ربوبی می سایند: "ثم قست قلوبكم من بعد ذلك فهی كالحجارهٔ او اشد قسوهٔ و ان من الحجارهٔ لما یتفجر منه الانهار و ان منها لما یشقق فیخرج منه الماء و ان منها لما یهبط من خشیهٔ الله و ما الله بغافل عما تعملون(۶). بعد از این ماجراها و دیدن این گونه آیات و معجزات و عدم تسلیم در برابر آنها، دل های شما سخت شد همچون سنگ یا سخت تر، چرا كه پاره ای از سنگ های می شكافد و از آن نهرها جاری می شود یا لااقل بعضی از آنها شكاف می خورد و قطرات آب از آن تراوش می نماید و گاه پاره ای از آنها (از فراز كوه) از خوف و خشیت خدا فرو می افتد و خداوند از آنچه انجام می دهید غافل نیست".این كه خداوند متعال لفظ "و ان منها" (و بعضی از آنها) را آورده، اشاره ای است به این نكته كه جمادات و نباتات و هر صنفی از موجودات- اعم از انسان و غیر انسان- همگی دارای شعورند منتها درجات این شعور متفاوت است و در سایه این شعور، عظمت و ابهت ساحت عظیم الهی را درك می كنند و از شدت خوف و خشیت از هیمنت و جلالت الهی، فرو می غلتند و خاشع می شوند و در برابر قدرت لایزال خالق و پروردگار بی همتایشان به خود می لرزند.(۷)
این هبوط و خشوع درعین حال كه آثار حیات و زنده بودن آنهاست، نشان دهنده شعور و آگاهی آنها نسبت به عظمت رب العالمین است؛ زیرا خشوع و هبوط در برابر یك قدرت برتر در سایه شعور و آگاهی به دست می آید و هر چه این آگاهی و معرفت بیشتر باشد، میزان خشوع نیز فزونی می یابد و در این میان بدترین جنبنده ها، كافرانی هستند كه به خدا ایمان نیاورده و متذكر آیات حق نمی شوند و همچون كر و لال هایی هستند كه تعقل نمی ورزند و بهره ای از شعور و عقل ندارند و یا اگر دارند از آن بهره نمی جویند: "ان شرالدواب عندالله الصم البكم الذین لایعقلون(۸)" و
"ان شرالدواب عندالله الذین كفروا فهم لایومنون(۹)".
با مقایسه این دو آیه و تدبر در آنها، این نكته معلوم می شود كه كافران همان كر و لال هایی هستند كه عقل خود را به كار نمی گیرند؛ بدترین جنبنده های مرده ای كه به خاطر اعراض از ذكر حق و ایمان به آن، حیات قلوب خود را از دست داده و سنگدل شده اند و در صف بدترین موجودات قرار دارند، چرا كه حتی سخت ترین و بی جان ترین اشیاء، نظیر سنگ هم از همان درجه و مقدار شعوری كه بهره مند است، استفاده كرده و قدرت و آیات الهی را دریافته، از عظمت آنها بر خود می لرزد(۱۰) و متلاشی می شود:
"لو انزلنا هذا القرآن علی جبل لرایته خاشعاً متصدعاً من خشیهٔ الله".
تمامی موجودات- اعم از جاندار و بی جان- مراتبی از شعور و آگاهی را دارند. ولی انسان دارای مرتبه ای بالاتر از شعور و فهم است. هر كدام از آنها كه از موهبت شعور و فهم خودش استفاده كرده و عظمت خالق و آیات او را درك كند، خاشعانه و خاضعانه در مقابل ساحت الهی سر فرود می آورد، از خشیت خداوند ترس و خوف پیدا می كند و در زمره زندگان- و نه مردگان و اموات- محسوب می شود.● طرح یك سوال
نوبت به طرح این سوال می رسد كه منظور از تسبیح موجودات چیست، موجودات به چه كیفیتی و چگونه خداوند متعال را تسبیح می گویند و آیا اصلاً تمام موجودات تسبیح می گویند یا تسبیح گویی فقط خاص نوع بشر است و آیا این تسبیح به زبان حال است یا به زبان قال؟
پاسخ همه این پرسش ها در سور مسبحات- كه از سوره اسراء شروع می شود و به ترتیب به سور: حدید، حشر، صف، جمعه، تغابن و در نهایت به سوره اعلی ختم می شود- موجود است. بارزترین آیه ای كه به صورت كامل به تمامی این سوالات پاسخ می دهد، آیه ۴۶ از سوره اسراء می باشد. دراین آیه آمده است:
"تسبح له السموات السبع والارض ومن فیهن و ان من شیء الا یسبح بحمده و لكن لا تفقهون تسبیحهم انه كان حلیماً غفوراً؛ هفت آسمان و زمین و هر چه در آنهاست همه به تسبیح و ستایش خدا مشغولند و موجودی نیست جز آن كه ذكرش، تسبیح و ستایش اوست، لیكن شما تسبیح آنها را درك نمی كنید. همانا او بسیار بردبار و آمرزنده است".
ناگفته پیداست كه این آیه به وضوح نشان می دهد: عالم شگرف هستی با آن نظام عجیبش، با آن همه رازها و اسرار، با آن عظمت خیره كننده و با آن ریزه كاریهای حیرت زا، همگی "تسبیح و حمد" خدا می گویند. آیه "وان من شیء الا یسبح بحمده؛ و موجودی نیست جز آن كه ذكرش تسبیح و ستایش اوست". چنان آشكارا و عیان به تسبیح همه موجودات كه تحت همه موجودات كه تحت عنوان "شیء" قرار بگیرند- اعم از جاندار و بی جان- دلالت می كند كه نیازی به بحث و گفت وگو ندارد و ظهور معنای "و ان من شیء" در مورد تمام آنچه كه لباس هستی به تن دارد، كاملاً قطعی و یقینی است.
● تسبیح به چه معناست؟
اما تسبیح به چه معناست؟ تسبیح یعنی منزه دانستن ذات كامل الهی از هر چه عیب و نقص است. اما آیه "ولكن لا تفقهون تسبیحهم؛ لیكن شما تسبیح آنها را نمی فهمید". حاوی نكات جالبی است كه ما را در رسیدن به كیفیت تسبیح موجودات یاری می كند.
كسانی كه در سایه انس با روح قرآن و الفت با زبان آن، با اسلوب بیان قرآن، آشنا شده اند به خوبی می فهمند كه آیه "ولكن لا تفقهون تسبیحهم" حاوی معنای سرزنش و نكوهش انسان است(۱۱). سرزنش به خاطر این كه او، علی رغم داشتن توانایی فهم و درك تسبیح تمامی موجودات، باز هم از درك تسبیح آنها، عاجز است. این نكته را می توان از لحن خطاب و از كلمه "لكن" فهمید، یعنی قرار و معمول این است كه انسان با بصیرت پرده های غفلت را از پیش روی دیدگان قلبش كنارزده است تا بتواند تسبیح سایر موجودات را درك كرده و خود نیز همگام و هماهنگ با آنها به تسبیح ذات اقدس الهی بپردازد، ولی دل های تیره و تار- كه در سایه گناهان، بینایی و بصیرت خود را از دست داده و پرده های ضخیم بی خبری روی آنها را پوشانده است- قادر به درك ثنا و تسبیح موجودات نیستند و جمله "ولكن لا تفقهون تسبیحهم" نكوهش و نوعی سرزنش نسبت به چنین انسان هایی است كه اتفاقاً اكثریت مردمان را تشكیل می دهند.
"و ان كثیراً من الناس عن آیاتنا لغافلون؛ و همانا بسیاری از مردم از آیات و نشانه های ما غافلند". با این آیه "ولكن لا تفقهون..." خداوند متعال، مخاطبین را متوجه این نكته می كند كه آنها از اطراف خود و از تسبیح موجودات كاملاً غافلند، در حالی كه به آنها قدرت درك تسبیح موجودات، عطا شده بود ولی در سایه خمول فطرت - بی نشانی فطرت - و عدم توجه به آیات الهی و اصرار بر گناه، پرده های غفلت چشم های دلشان را كور و گوششان را از شنیدن تسبیح موجودات، كر نمود. "و فی آذانهم و قرا". آری كسانی كه در سایه تهذیب نفس و تزكیه آن، روح و دل خود را صفا و جلا داده اند آیات الهی و تسبیح موجودات را به گوش دل می شنوند و با تمامی وجود درك می كنند. در همین دنیا و قبل از فرا رسیدن مرگ، پرده ها را كنار زده و باطن حقیقی دنیا و "ما فیها" را به چشم دل نظاره می كنند؛ برای چنین كسانی، مرگ چیزی را عوض نمی كند، بلكه پلی است از یك مرحله زندگی به مرحله دیگر، "لقد كنت فی غفلهٔ من هذا فكشفنا عنك غطائك فبصرك الیوم حدید(۱۲). به تحقیق در بی خبری بودی پس بر انداختیم از تو، پرده تو را پس دیده ات امروز تیز است و همه چیز را دقیق می بیند."
اما دلیل دوم بر این كه لحن خطاب آیه "ولكن لاتفقهون تسبیحهم". لحن سرزنش آلودی است، این است كه خداوند نفرمود "ولكن لن تفقهوا تسبیحهم" بلكه فرمود "لا تفقهون" یعنی شما می توانستید تسبیح موجودات را بفهمید، از آن محفوظ شده و متذكر شوید، ولی متاسفانه نمی فهمید. درحالی كه خطاب "ولكن لن تفقهوا..." خطاب سرزنش و نكوهش نیست زیرا در این صورت معنا این می شود كه "ولكن شما هرگز قادر به درك تسبیح آنها نیستید" یعنی از همان اول، به شما گیرنده خاصی مبنی بر درك تسبیح موجودات عطا نشده و از آن جهت شما شایسته سرزنش نیستید. ادامه آیه یعنی "انه كان حلیماً غفوراً. همانا او بسیار بردبار و آمرزنده است" دلیلی بر مدعای ماست چرا كه خداوند متعال می فرماید: حالا كه شما از درك تسبیح موجودات غافل و بی خبر هستید و علی رغم توانایی تان به خاطر گناه و معصیت این قدرت را از دست داده اید، باز خداوند نسبت به این كردار و غفلت شما، بسیار بردبار است، در توبه همیشه باز و او بسیار آمرزنده است.
● كیفیت تسبیح موجودات
در مقام پاسخ به این سوال كه "موجودات به چه نحوی پروردگار خود را تسبیح می گویند؟" باید بگویم كه تسبیح موجودات به زبان قال است نه حال؛ زیرا اگر بپذیریم كه تسبیح آنها به زبان حال است یعنی هر موجودی، در موجودیت خودش و این كه لباس هستی و وجود بر تن دارد، بر خالق خود دلالت می كند و همین موجودیت آن شیء، تسبیح اوست، آن وقت این ادعای ما با آیه "ولكن لا تفقهون تسبیحهم" سازگار نیست و منافات دارد، زیرا اگر نحوه تسبیح موجودات را به این معنی بگیریم، همه با درك این واقعیت، به چگونگی و كیفیت تسبیح موجودات پی برده ایم، در حالی كه آیه قرآن به وضوح نشان می دهد "شما تسبیح آنها را نمی فهمید"؛ پس تسبیح موجودات نباید به زبان حال باشد چون چنین تسبیحی را همه می فهمند، بلكه كیفیت تسبیح موجودات باید به گونه ای باشد كه فقط عده ای خاص- كه مورد عنایت و توجه خاص الهی هستند- بتوانند آن را درك كنند. یعنی اولیاء خدا و كسانی كه سالك راه حقند. در این راه به تهذیب و تزكیه نفس پرداخته و به مرتبه و منزلی از منازل عرفان رسیده اند كه قادرند تسبیح موجودات را كاملاً بشنوند و بدان واقف شوند.
پس موجودات و هر آنچه كه در آسمان ها و زمین است و هر آنچه كه می توان بر آن نام "شیء" نهاد، همه تسبیح گوی ذات اقدس الهی هستند و این تسبیح را به زبان قال یعنی به همان زبانی كه ما با هم تكلم می كنیم- ولی با كیفیت و با قوانین خاص خودش- انجام می دهند(۱۳).
نمونه هایی از این دست- كه در آن معصومین و اولیاء خدا(ع) تسبیح موجودات را كاملاً می شنیده و بدان اعتراف می كردند- زیاد داریم و سر گذشت عارفان واصلان نیك سیرتی كه به خاطر صفای باطن، تسبیح درخت و سجده آن را دیده و درك كرده اند، در كتب موثق ذكر گردیده است. "والنجم و الشجر یسجدان(۱۴) ؛ و گیاه و درختان هم به سجده او سر به خاك اطاعت نهاده اند".
این ادعا كه موجودات به زبان خاص خود با هم تكلم می كنند ولی ما از درك آن عاجزیم، قابل اثبات است؛ زیرا نمونه ای از چنین مكالماتی در سوره نمل آمده است. در این سوره، سخن گفتن پرندگان همچون هدهد و حشراتی همچون مورچه با سلیمان، ذكر شده است: "و قال یا ایها الناس علمنا منطق الطیر(۱۵) . سلیمان گفت: ای مردم به ما سخن گفتن پرندگان تعلیم شده است". این آیه به وضوح نشان می دهد كه درك و فهم سخن پرندگان و به تبع آن، تسبیح موجودات، یك امر توفیقی و عنایتی خاص از جانب خداوند متعال به بندگان خالص خود می باشد. در جای دیگری از این سوره (نمل) می خوانیم: "حتی اذا اتوا علی واد النمل قالت نملهٔ یا ایها النمل ادخلوا مساكنكم لا یحطمنكم سلیمان و جنوده و هم لایشعرون؛ سلیمان با لشگر عظیم خود حركت كرد تا به سرزمین مورچگان رسیدند، در این جا مورچه ای (از مورچگان، همنوعان خود را مخاطب ساخت و) گفت: ای مورچگان! داخل لانه های خود شوید تا سلیمان و لشكریانش شما را پایمال نكنند در حالی كه نمی فهمند"!
"فتبسم ضاحكاً من قولها و قال رب اوزعنی ان اشكرنعمتك التی انعمت علی و علی والدی؛ سلیمان از شنیدن این سخن مورچه تبسم كرد و خندید و گفت: پروردگارا! راه و رسم شكر نعمت هایی را كه بر من و پدر و مادرم ارزانی داشته ای، به من الهام فرما".
آری نظام هستی با آن عظمت شگرفش و با آن همه رازها و اسرار، جملگی تسبیح و حمد خدا می گویند. پس ما هم به حكم آیه شریفه "یا ایها الذین آمنوا ذكروا الله ذكراً كثیراً، و سبحوه بكرهٔ و اصیلاً (۱۶)؛ ای اهل ایمان، ذكر حق و یاد خدا (به دل و زبان) بسیار كنید و دائم صبح و شام به تسبیح و تنزیه ذات پاكش بپردازید". هر صبح و شام همراه با طبیعت و آنچه كه در آن است و هماهنگ با سایر موجودات، به تسبیح ذات اقدس الهی می پردازیم كه:
نه این است شرط آدمیت كه همه تسبیح گویند و تو خاموش.

وبگردی
مقایسه بودجه مراکز حوزوی با دانشگاه ها
مقایسه بودجه مراکز حوزوی با دانشگاه ها - به‌جز وزارت ارشاد، هیچ‌یک از این 40 ارگان و نهاد در قبال میلیاردها تومان بودجه‌هایی که دریافت می‌دارند پاسخگو نبوده نیستند.
ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار
ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار - ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار
فیلم/ گریه شدید وزیر کار در گفت‌و‌گوی تلفنی با خانواده خدمه نفتکش «سانچی»
فیلم/ گریه شدید وزیر کار در گفت‌و‌گوی تلفنی با خانواده خدمه نفتکش «سانچی» - علی ربیعی وزیر کار، رفاه و امور اجتماعی در گفت‌وگوی تلفنی با خانواده یکی از خدمه نفتکش «سانچی» اظهار همدردی کرد.
تصاویر هولناک از آخرین لحظات کشتی سانچی
تصاویر هولناک از آخرین لحظات کشتی سانچی - توقف عملیات خنک سازی و مهار آتش در شب گذشته، موجب رسیدن آتش به مخازن سمت چپ کشتی و انفجارهای شدید صبح امروز شد که در نهایت پس از چند ساعت به غرق شدن کامل نفتکش ایرانی انجامید.
از «خس و خاشاک» دیروز تا «آشغال» امروز
از «خس و خاشاک» دیروز تا «آشغال» امروز - این اتفاق بیشتر از هر موضوع دیگری سبب شد تا مردم یاد خاطرات سال ۸۸ بیفتند؛ آن زمانی که یک فرد با به زبان آوردن سخنانی ناشایست و بدون تفکر، مردمی را که برای بیان خواسته‌های‌شان به خیابان‌ها آمده‌ بودند، خس و خاشاک خواند و سبب شعله‌ور شدن آتش شد.
عدالت با  6 دلار در سال!
عدالت با 6 دلار در سال! - فیلم - رضا رشیدپور در برنامه حالا خورشید با کنایه به واریز سود سهام عدالت گفت: به خارجی ها نگوییم این سود سهام عدالت ماست، بگوییم ما روز شش دلاری مزگان داریم.
تحقیری که در دنیا میشویم / نفتکش ایرانی خدمه ایرانی با پرچم پاناما
تحقیری که در دنیا میشویم / نفتکش ایرانی خدمه ایرانی با پرچم پاناما - اگر از همه این ابهامات در خصوص مالکیت این کشتی که بگذریم، مهم‌ترین سوالی که این روز‌ها مطرح است، به آتشی باز می‌گردد که ظاهرا قرار نیست خاموش شود و یک هفته است که می‌سوزد. حریقی که اگر نبود حادثه پلاسکو، ممکن بود آن را ناشی از بزرگ بودن سانچی و حجم زیاد بارش بدانیم یا برعکس، از ناتوانی اطفاکنندگان در این ماجرا گلایه سردهیم، اما حالا به شکل گیری ابهامی بزرگ‌تر منجر شده...
ورود بی‌چادر و باآرایش به این بیمارستان ممنوع است
ورود بی‌چادر و باآرایش به این بیمارستان ممنوع است - خانم مسئول انتظامات جلوی درمانگاه بیمارستان بقیه‌الله ایستاده، جلوی زنان مانتویی را می‌گیرد و با گرفتن کارت شناسایی به آنها چادر می‌دهد. خیلی از زنان اینجا قبل از ورود به بیمارستان مانتویی هستند اما با گذشتن از در ورودی چادری می‌شوند.
کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد
کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد - ممکن است دود وارد محیط ایزوله ای شود که احتمالا دریانوردان در آنجا حضور دارند، پرسیده ایم چرا نجاتشان تا این حد طولانی شده است؟ گفته می شود چینی ها کم کاری می کنند ناراحتم از اینکه وقتی کشتی چینی تصادف کرد همه سرنشینان آن سالم هستند اما کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد.
عکس خواستگاری کریم انصاریفرد از دختر یونانی با زمرد گرانقیمت
عکس خواستگاری کریم انصاریفرد از دختر یونانی با زمرد گرانقیمت - رسانه های مطرح یونانی با انتشار تصاویری از رابطه عاطفی ملی پوش ایرانی باشگاه المپیاکوس با یک میلیاردر یونانی - آمریکایی پرده برداشتند و مدعی شدند این دو تصمیم خود را برای ازدواج قطعی کرده اند.
چرا حداد و ولایتی بیشتر از 50 شغل دارند؟
چرا حداد و ولایتی بیشتر از 50 شغل دارند؟ - بخشی از تکثر مسئولیت های بعضی چهره‌های سیاسی به بی‌اعتمادی نظام به افراد کارآمد برمی‌گردد و علت دیگر این موضوع، اعتماد غیرمعقول به این افراد است. با این حال این افراد هرچقدر هم که توانمند باشند، از نظر روان شناسی و انسان شناسی در بخشی از مسئولیت های خود ناموفقند.
فیلم نابغه ۱۰ ساله‌ طراح خودرو / قبلی هم انرژی هسته ای کشف کرده بود!
فیلم نابغه ۱۰ ساله‌ طراح خودرو / قبلی هم انرژی هسته ای کشف کرده بود! - فیلم - حسین عطایی ۱۰ سال دارد و در حوزه طراحی مفهومی خودرو فعالیت می کند. او ۶ اختراع ثبت شده دارد، مدرسه نمی رود و از دو شرکت تسلا و ولوو دعوت به همکاری شده است. او مشاور رییس سازمان برنامه و بودجه است. گفتگوی رضا رشیدپور با نابغه ١٠ساله طراحی خودرو را اینجا ببینید.
تست تصادف سمند در انگلیس / فقط با سرعت 50 کیلومتر در ساعت !
تست تصادف سمند در انگلیس / فقط با سرعت 50 کیلومتر در ساعت ! - تست برخورد جلوی خودرو با سرعت 50 کیلومتر در ساعت برای سمند TU5 ، توسط یکی از سازمانهای معتبر ارزیابی خودرو در انگلستان صورت گرفت.
کشور محل درمان آیت الله هاشمی شاهرودی مشخص شد (+عکس)
کشور محل درمان آیت الله هاشمی شاهرودی مشخص شد (+عکس) - سرانجام بعد از مدت ها سکوت درباره این که آیت الله سیدمحمود هاشمی شاهرودی برای درمان به کدام کشور رفته است، خبرگزاری اهل بیت(ع) از درمان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در آلمان خبر داد و نوشت:
فیلم جنجالی از حجت الاسلام قاسمیان در کرمانشاه
فیلم جنجالی از حجت الاسلام قاسمیان در کرمانشاه - این فیلم حواشی زیادی را در فضای مجازی به همراه داشته است.
جنجال نیوشا ضیغمی: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم
جنجال نیوشا ضیغمی: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم - اولین قسمت از برنامه هاردتاک کاکتوس را با صحبت های جذاب نیوشا ضیغمی در مورد خانواده و همسرش ، ماجرای صحبت های جنجالی یک هواپیما ، 8 سال احمدی نژاد و ...
    پربازدیدها