شنبه ۲ بهمن ۱۳۹۵ / Saturday, 21 January, 2017

تفسیر ابن عباس و نقدی بر زمان‏بندی متون نخستین تفسیری


تفسیر ابن عباس و نقدی بر زمان‏بندی متون نخستین تفسیریمقاله حاضر به بررسی دو موضوع می‏پردازد. موضوع نخست بحث از کتابی تفسیری است که تألیف آن را به نویسندگان مختلفی از قرن اول تا قرن نهم هجری نسبت داده‏اند. متن این تفسیر که با نام تنویر المقباس مشهور است، به ابن عباس، ابن کلبی، دینوری و فیروزآبادی نسبت داده شده است. در این بخش سعی شده تا نویسنده اثر شناسایی گردد. بخش دوم مقاله به ارایه روش‏هایی برای تعیین تاریخ تألیف آثار قبل از قرن سوم می‏پردازد.
● متن تفسیر
اثری با عنوان تنویر المقباس من تفسر ابن عباس را بروکلمان و سزگین در ذیل نام همو و ابن کلبی نام برده‏اند و ونزبرو نیز در اثر خود، مطالعات قرآنی، از آن به عنوان تفسیری منسوب به ابن کلبی یاد کرده است. مؤلف، خود نیز در مقاله جداگانه‏ای در مورد تفسیر زهری، ابن تفسیر را از آن فردی به نام دینوری دانسته است. سزگین و بروکلمان همچنین این اثر را به عنوان تألیفی نوشته ابن کلبی و فیروز آبادی نیز قلمداد کرده‏اند. این تفسیر در نسخ متعددی موجوداست، با این حال در بسیاری از چاپ‏ها و نسخه‏های موجود از این اثر، از فیروزآبادی به عنوان مولف تفسیر یاد نشده است.
از توصیف داودی در طبقات المفسرین راجع به تفسیر تنویر المقباس نوشته فیروزآبادی و مقایسه گفته همو درباره تفسیر دیگر فیروزآبادی با عنوان بصائر ذوی التمییز فی لطائف کتاب العزیز (۶ جلد، قاهره ۷۳ - ۱۹۶۴، تجدید چاپ، بیروت، ۱۹۸۵) به نظر می‏رسد که تفسیر تنویر المقباس از لحاظ حجم نتواند همانی باشد که به فیروزآبادی نسبت می‏دهند. از طرف دیگر متنی همانند با این تفسیر منسوب به دینوری موجود است. قدیمی‏ترین نسخه موجود از آن، متعلق به قرن ششم است، یعنی یک قرن قبل از تولد فیروزآبادی. بر این اساس انتساب این تفسیر به فیروزآبادی منتفی می‏باشد. سؤال باقی مانده این است که مولف این تفسیر کیست؟
● الدینوری: الواضح فی تفسیر القرآن‏
مولف این تفسیر ابو محمد عبدالله بن محمد بن وهب دینوری (م ۳۰۸) ذکر شده است. متن این تفسیر در سه نسخه خطی موجود است. این کتاب را ثعلبی (م ۴۲۷) می‏شناخته است. همچنین این اثر را فردی به نام ابو حنیفه قزوینی برای یکی از معاصران ثعلبی به نام ابوبکر محمد بن یعقوب استوایی روایت کرده است. با این حال در متن تفسیر هیچ سلسله سند مشخصی که به دینوری منتهی باشد، موجود نیست و به نظر می‏رسد در زمان شخصی به نام عمار بن عبدالمجید هروی تدوین شده باشد و دینوری تنها منقولات چندی را با هم درآمیخته باشد.
این مطلب با بخش آغازین یکی از نسخه‏های موجود تأیید می‏گردد. در این نسخه آمده است که دینوری صاحب الواضح بخش‏هایی از منابع موجود را تلخیص و گردآوری کرده است. این عبارت دلالت دارد که متن تفسیر به طریق دیگر نیز روایت می‏شده است. بعد از این، ریپین به موضوع انتساب اثر به ابن کلبی و ابن عباس می‏پردازد و با مقایسه متن تفسیر با بخش‏هایی از تفسیر واحدی (م ۴۶۸) اتنساب این اثر را به آن دو منتفی دانسته، متن را تدوین شده در قرن چهارم می‏داند.
● مولف به تحلیل اسناد موجود در تفسیر پرداخته و سعی نموده از این طریق زمان تالیف کتاب را تعیین کند. برای این کار وی از روش شاخت سود می‏جوید. در تحلیل ادبی متن از رأی ونزبرو استفاده می‏کند که مدعی است متن قرآن در قرن سوم هجری تدوین نهایی یافته است. به اعتقاد مولف، پیش از این زمان، در تفاسیر قرائت‏های مختلف ذکر می‏شده‏اند و چون در این تفسیر قرائت‏های مختلف ذکر نشده‏اند، می‏توان زمان تالیف آن را بعد از ماجرای تدوین متن نهایی قرآن توسط ابن انباری و ابن مجاهد دانست (!) مولف در تأیید فرض خود بر نگارش این تفسیر در قرن چهارم به مقایسه مشابهت‏های تفسیری - ادبی این نوشته با اثر واحد نیز پرداخته است.
● توضیح ملخص‏
متن این تفسیر ظاهراً یکی از معدود نصوص باقی مانده از کرامیه است و بر خلاف نظر مولف انتساب آن به ابو محمد دینوری (م ۳۰۸) درست نیست. محمد بن کرام (م ۲۵۵) در مرو نزد علی بن اسحاق حنظلی (م ۲۳۷) تفسیر ابن کلبی را سماع نموده است. ظاهراً همین متن به دلیل علاقه کرامیان به ابن کرام بعدها در بین آنان متداول شده باشد. بر این اساس، مولف این تفسیر ابو محمد عبدالله بن مبارک دینوری است. ابو حنیفه قزوینی (و شاید هروی) نیز ظاهراً همان مولف تفسیر الفصول می‏باشد که در چند نسخه خطی باقی است. در کتاب منتخب من السیاق نیز به روایت این کتاب توسط ابو حنیفه هروی اشاره شده است. ر.ک. به مقاله «چهره نو یافته از محمد بن کرام»، از دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی در ارج نامه ایرج

اندرو ریپین

منبع : بلاغ

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
جدایی بختیار رحمانی از استقلال , رویدادهای اقتصادی , موفقیت دیپلماسی , مایکل اوبرایان , قبرهای تهران , دستگیری ریگی , نینجای ایرانی , سازه های ماکارونی , فرا خورشیدی , پرداخت مقرری , رشد طلا , حمل و نقل دریایی , مصدومیت اسبقی , تخفیف گروهی , بازی ایران و روسیه , گروگان گیران , جوشکاری , ثبات اونس , شوان اشتایگر , روش ها , شورت , گرامیداشت یاد شهدای آتش نشان , آویدگور لیبرمن , گنگز , صفحه خورشیدی , مهاجم پر حاشیه , هیرونو , سفارت ایران در کویت , جهان مدرن , پای پرتقال , رولت حلوا و خرما , جمعت روستالیی , جنگل نشین , بلیط رایگان , معاون بازرسی کل ارتش عربستان , مطالب مذهبی , رقابت های زیر 23 سال , گوشی هومشند , سازمان منابع طبیعی , آذربایجان غربی , نینوای عراق , غارحراء , چغندر قند , نتایج کنکور , طرلان , یوریت یوست فاسن , توان پدافندی , حزب‌الله لبنان , برنامه های دهه فجر , دفاع ضدموشکی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
طرح مشاهده مشارکتی , سبب‌شناسی , گله‌ی خاموش , عقدا، روستای عقدا، اردكان , نکات و معانی در مورد فلسفه تاریخ , حکایت , دستگاه ضبط ویدیوئی , افیوژن پلور ناشی از بیماری‌های غیر ریوی بیماری‌های ایمونولوژیک , گیاهان لیفی , تاریخ , اختلالات روانی ناشی از بیماری طبی عمومی (۲) , عقده‌ای نگشود آزادی ز کارم همچو سرو , سیستم رزوس (Rhesus System) (Rh) , محل استقرار , در مدح امیر یوسف بن ناصرالدین , نوشتار علمی و فنی , اپیدمیولوژی توصیفی و رویداد بیماری (۲) , سندرم XYY , چین , رودخانهٔ مارون، بویراحمد(یاسوج) ,

برخی منابع مهم خبری
gsm.ir جی اس ام , rasaneh.org رسانه , tebyan.net تبیان , weblogina.com وبلاگینا , omidnews.com امیدنیوز , puyesh.net پویش , vatanemrooz.ir روزنامه وطن امروز , irna.ir ایرنا , aftaberey.com آفتاب ری , citypress.ir شهرداری تهران , tejaratnews.com تجارت , persiankhodro.com پرشین خودرو , simafilm.ir سیما فیلم , 9day.ir 9 دی , smtnews.ir روزنامه صمت , farapix.com فراپیکس , tamashanews.com تماشا , tafahomnews.com روزنامه تفاهم , cbi.ir بانک مرکزی , yjc.ir باشگاه خبرنگاران , teribon.ir تریبون , elpress.ir ائل پرس , noandish.com نواندیش , zanefarda.ir زن فردا , qudsdaily.com قدس , itanalyze.com آی تی آنالیز , omidnameh.com امیدنامه , salamatnews.com سلامت , mobile.ir موبایل , fairna.ir فیرنا ,

وبگردی
تصاویر/ ترامپ رئیس جمهور شد.
تصاویر/ ترامپ رئیس جمهور شد. - دونالد ترامپ امروز به عنوان چهل و پنجمین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا سوگند خورد و همسرش ملانیا نیز به عنوان بانوی اول جدید امریکا معرفی شد.
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند!
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند! - مکالمه اعضای نیروی دریایی آمریکا زمانیکه با نیروهای ایران در خلیج فارس مواجه می شوند/ ایرانی ها در محدوده خودشون گشت میزنند.
واکنش مردم به خرید هواپیما
واکنش مردم به خرید هواپیما - واکنش مردم به خرید هواپیما و فرسودگی ناوگان هوایی کشور
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه - استندآپ کمدی بسیار خنده دار مهران غفوریان درباره کچل ها و نکاتی که به آن ها توصیه می شود.
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد - محافظین ایشان متوجه می‌شوند که تاخیری پیش آمده وقتی مراجعه کردند دیدند آن اتفاقی که نباید رخ داده است
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر - صحبت های فاطمه هاشمی با سرلشگر فیروز آبادی، بالاسر جنازه آیت الله هاشمی ، پدر من فتنه نبود... ضد فتنه بود / ویدیو از آپارات
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او - عفت مرعشی همسر آیت الله هاشمی به رسم ٥٨ سال زندگی مشترک، امروز نیز هنگام صبحانه یاد او را گرامی داشت.
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی - آبان | نیکی کریمی: نمی توانستم با بازیگری حرفم را بزنم.
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 !
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 ! - سونیا بیطوشی طراح مد و لباس که به عنوان دختر شایسته ایران در مراسم ملکه زیبایی 2016 شرکت کرده بود قصد دارد در مسابقات ملکه زیبایی 2017 نیز حضور داشته باشد.
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟ - ما که با نام و نشان می نویسیم، چراغ مان در این خانه می سوزد. دلمان با این نظام است و تن مان می لرزد از سست شدن باور مردم. سقف این خانه بریزد روی سر همه مان می ریزد.
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید - کلیپ چالش مانکن دولت تدبیر و امید با حضور وزرای کابینه روحانی آماده نمایش شد.
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی - برنامه آزاده نامداری در آپارات
مادر و دختر باورنکردنی در سینمای ایران! + عکس
مادر و دختر باورنکردنی در سینمای ایران! + عکس - مادر و دختری که هیچ کس باورش نمی شود با هم رابطه ای داشته باشند اما باید گفت که لادن سلیمانی مادر هانیه غلامی می باشد که هر دو بازیگران سینما و تلویزیون هستند.
فراستی به سیم آخر زد !!
فراستی به سیم آخر زد !! - حمله شدیدالحن مسعود فراستی به ... ، حكم اعدام مسعود فراستی ، ماجرای روانپزشک و مصرف قرص ، سوالاتی كه برای اولین بار از او پرسیده شد !!!
جنجال چالش مانکن در اتاق عمل !  /فیلم
جنجال چالش مانکن در اتاق عمل ! /فیلم - کلیپ «چالش مانکن در اتاق عمل» حالا جنجالی‌ترین کلیپ چالش مانکن است. تکه فیلمی کوتاه که با موسیقی متن ویژه کلیپ‌های چالش مانکن تولید شده است. دوربین، از دستگاه‌های اتاق عمل شروع می‌کند، به جراحان، پرستاران و متخصصان حاضر در اتاق عمل می‌رسد
    پربازدیدها