دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ / Monday, 19 February, 2018

مدارکی دال بر تدوین زود هنگام قرآن


مدارکی دال بر تدوین زود هنگام قرآن
در مقاله حاضر سه دلیل تاریخی ارائه شده‏اند که تدوین قرآن در اوان قرن اول هجری را تأیید می‏نمایند. این سه مدرک عبارت‏اند از کتیبه‏های قرآنی بر دیواره قبه الصخرهٔ در بیت المقدس مربوط به دوره خلافت عبدالملک بن مروان (۶۵ - ۸۶ هجری) ؛ نوشته‏های قرآنی مربوط به دوره خلافت ولید بن عبدالملک (بیست سال بعد از مورد پیشین)، که بر دیواره مسجد جامع مدینه حک شده بوده‏اند؛ و نهایتاً اشاراتی که در منابع تاریخی آمده است و حکایت از آن در اواخر قرن اول و اوائل قرن دوم هجری در مدینه، گروه وجود داشتند که تخصص آنها استنساخ قرآن بوده است.
بنابر نظر عموم علمای اهل سنت، قرآن در زمان ابوبکر و عمر، از روی نوشت افزارهای پراکنده جمع آوری شد و، در زمان خلیفه سوم، نهایتاً یک متن «معتبر و رسمی» از قرآن تهیه گردید. اما در دهه‏های اخیر این اعتقاد به لحاظ تاریخی از طرف مستشرقان زیر سؤال برده شد.
در اوایل قرن بیستم، مستشرقی به نام آلفونس مینگانا (۳۷۹) ادعا کرد که قرآن چند دهه دیرتر از آنچه ادعا می‏شود، یعنی در زمان حکومت عبدالملک بن مران (۶۵ - ۸۶ هجری) تدوین شده است. در سال‏های ۱۹۷۰، مستشرق دیگری به نام جان ونزبرو (۳۸۰) از این هم فراتر رفت و بر پایه تحلیل‏های زبان شناختی مدعی شد که هیچ دلیل و مدرکی دال بر وجود یک متن «معتبر و رسمی» (۳۸۱) از قرآن، تا قبل از پایان قرن هشتم میلادی (اواخر قرن دوم هجری) وجود ندارد.
ونزبرو از یک سو به بررسی خود قرآن می‏پردازد و طبیعت آن را نمایان‏گر تحولی سازمند (۳۸۲) در آن می‏داند و توضیح می‏دهد که این متن از نقل‏هایی کاملاً مستقل فراهم آمده است که هر یک تحولی دراز آهنگ را از سرگذرانده‏اند تا در نهایت با بهره‏گیری از معدودی ساختارها و شیوه بلاغی (۳۸۳) به صورت یک مجموعه واحد، کنار هم قرار داده شده‏اند.
او از دیگر سوی، صحت گزارش‏های تاریخی مسلمانان را زیر سؤال می‏برد و تمام آنچه را در روایات اسلامی درباره وحی و زندگی پیامبر اکرم (ص) آمده است، صرفاً گزارش‏هایی می‏داند که تنها در منابع متأخر اسلامی، به مانند تفاسیر قرن ۸ و ۹ میلادی، یافت می‏شوند و بس. بیرون از این مجموعه، شاهدی بر صحت آنها وجود ندارد؛ بدان سان که این مطالب را نمی‏توان در منابع تاریخی غیر مسلمانان هم عصر با دوران بعثت و بعد از آن یافت. بر همین اساس، او نتیجه می‏گیرد مراحلی را که قرآن طی کرده است با به صورت یک متن «معتبر و رسمی» درآمده و نیز نقشی که در پیدایش و تکامل جامعه اسلامی داشته است، دقیقاً مشابه روندی بوده است که کتاب مقدس یهودیان از سنت شفاهی تا تدوین گذرانده است.
ونزبرو، در تأیید دیدگاه‏های خود از استنتاج‏های مستشرق دیگری به نام یوزف شاخت (۳۸۴) نیز بهره می‏گیرد. شاخت در تحقیقات خود می‏کوشد تا نشان دهد قرآن تا پیش از قرن ۹ میلادی به عنوان منبعی برای استخراج قوانین و احکام مورد استفاده نبوده است. ونزبرو این امر را حاکی از آن می‏گیرد که تا این تاریخ متن معینی از قرآن به عنوان یک «متن رسمی و معتبر» تدوین نشده بوده و جامعه با آن آشنایی و انس نداشته تا از آن در قانون گذاری بهره‏گیرد (ص ۲).
با این همه، تحقیقات ونزبرو به لحاظ ارائه تحلیل‏های زبان شناختی از متن قرآن بسیار ارزشمند می‏باشند. اگر چه، چنین تحلیل‏هایی از قرآن بی‏سابقه نیستند، اما کار او به لحاظ دقت و نکته سنجی و بررسی همه جانبه از القائات و معانی ضمن متن قرآن، ممتاز می‏باشند. این اثر تاریخ شناسان تاریخ صدر اسلام را به چالش فرا می‏خواند تا ملاحظات مفید و غیر قابل انکار او را با شواهد تاریخی‏ای از نظر دور داشته، درآمیزند و این دوره را از نوبازسازی کنند.
در این بررسی باید توجه داشت که تحلیل‏های تاریخی او، به طور کلی تحت تأثیر این پیش فرض است که تاریخچه تدوین کتاب مقدس بر تاریخ اسلام، قابل تعمیم است.
آنچه هماوردی با آن بسی دشوارتر خواهد بود، نتیجه‏ای است که بدان تصریح نکرده، اما از سخنان او به طور ضروری استتناج می‏شود و آن اینکه تمام گزارش‏ها و روایات مسلمانان درباره تاریخ صدر اسلام، جعلی هوشمندانه است؛ جملی بدان حد مؤثر و آنچنان فراگیر که هیچ ردی از شواهد مستقل بر خلاف آن، باقی نگذاشته است.
موضوع دیگری که از نتایج تحقیقات ونزبرو متأثر می‏شود، مسئله تاریخ نگارش نسخه‏های کهن قرآن است. بنابر ادعای او، هیچ یک از این نسخه‏ها نمی‏توانند متعلق به دوره امویان و حتی اوایل دوره عباسیان باشند، در این میان نسخه‏های صنعا بیش از همه درخور بحث است. این نسخه از قرآن که در سال‏های ۱۹۷۰ در صنعای یمن، پیدا شده، متعلق به اوایل هشتم میلادی دانسته شده است. در حالی که بنابر نظر ونزبرو، این تاریخ پذیرفتنی نیست و تاریخ صحیح سال‏ها بعدتر است.
مقاله حاضر می‏کوشد تا شواهدی تاریخی ارائه کند که ونزبرو به آنها توجه نکرده و با برداشت‏های تاریخی او، در تعارض می‏باشند.
۱) کتیبه قبهٔ الصخره‏
یکی از مهم‏ترین شواهدی که می‏توان وضعیت قرآن را در قرن اول هجری، بنمایاند، دو کتیبه بلندی است که دور تا دور ساختمان هشت ضلعی قبه الضحره را از خارج و داخل پوشانده است. این کتیبه‏ها که در زمان عبدالملک بوجود آمده‏اند، در حال حاضر، جز با تغییر اندکی در نام خلیفه، (مأمون به جای عبدالملک) همچنان دست نخورده باقی مانده‏اند. متن اصلی کتیبه ترکیبی است از شهادتین همراه با فرازهایی از آیات مختلف:
ادغامی از آیه اول سوره ۶۴ و آیه دوم سوره ۵۷، آیه ۵۶ سوره ۳۳ به طور کامل، آیه ۱۷۱ و ۱۷۲ سوره چهارم به طور کامل، آیات ۳۳ تا ۳۶ سوره ۱۹ با اندک تغییراتی در ضمائر و حرف عطف و آیه ۱۸ و ۱۹ سوره سوم به طور کامل. متن با شهادت به وحدانیت خداوند و قدرت کامل او آغاز می‏شود و با شهادت به پیامبری حضرت محمد (ص) و معرفی او به عنوان بنده‏ای از بندگان خدا ادامه می‏یابد. تنبه بر این که مسیح هم پیامبری بود همچون پیامبر خاتم، هدف اساسی این کتیبه را که هماوردی با عقیده مسیحیان در مهم‏ترین شهر زیارتی ایشان بوده، می‏نمایاند. نوشته با یادآوری قیامت پایان می‏پذیرد.
این قرآن نوشت، از آن رو که با متن کنونی آیات مختلف قرآن، تطبیق می‏کند، حکایت از تدوین متن «معتبر و رسمی» قرآن دارد. اما تفاوت‏های آن نیازمند توضیح می‏باشند. نویسنده مقاله در بیان این تفاوت‏ها که در تغییر ضمائر و حذف عطف صورت گرفته، به شیوه متداولی که در جامعه اسلامی وجود داشته اشاره می‏کند و آن، استفاده خلاق از آیات قرآنی با اعمال تغییرات اندک در آن بوده تا عباراتی کامل و با معنی پدید آورد که در موقعیتهای مختلف نظیر خطبه‏ها استفاده می‏شده است. نویسنده دو نمونه از این دست گزارش‏های تاریخی را ارائه می‏دهد.
در مقابل این توجیه، او حتی این احتمال را که چه بسا، قرآن در همان دوره، تدوین شده باشد رد می‏کند و اظهار می‏دارد که سخت است بپذیریم قرآن در زمان عبدالملک تدوین شده باشد، اما از روال و چگونگی آیات در این کتیبه که در همان دوره تنظیم شده، متأثر نشده باشد. همچنان که بعید می‏نماید که بپذیریم مجموع عبارت ادغام شده از آیه ۱ سوره ۶۴ و آیه ۲ سوره ۵۷ که در این کتیبه دوبار هم تکرار شده، در واقع یک عبارت بوده، که به هنگام تدوین، از هم جدا شده و در دو قسمت مختلف قرآن نهاده شده است.
در کنار این کتیبه، سکه‏های ضرب شده همین دوران هم، تا آخر دوره امویان، در جریان بوده‏اند، می‏توانند مورد استناد قرار گیرند. بر این سکه‏ها، شهادت به یگانگی خداوند، سوره توحید بدون بسمله و قل، و بخشی از آیه ۳۳ سوره توبه با تغییراتی جزئی، ضرب شده است.
۲) کتیبه‏های مسجد النبی
اما ارزشمندتر از اینها، نمونه‏ای که می‏تواند، قالب کلامی (۳۸۵) قرآن را نشان دهد، قرآن نوشته‏هایی است که بر دیوار قبله در مسجد النبی حکاکی شده بوده است.
این نوشته‏ها مدت‏هاست از بین رفته‏اند، اما چندین گزارش تاریخی از منابع اسلامی و غیر آن، در اختیار است. این نوشته‏ها از باب مروان (باب السلام) در دیوار غربی شروع می‏شده و دور تا دور ضلع جنوبی تا ضلع قبله، و از آنجا تا ضلع جنوب شرقی یعنی باب علی (ع) و باب جبرئیل امتداد داشته است. این کتیبه با سوره حمد شروع می‏شده که پس از آن از سوره شمس تا آخر قرآن (سور ۹۱ تا ۱۱۴) را به طور کامل با همین ترتیب فعلی قرآن، گزارش می‏کرده است.
تاریخ آن به زمان بازسازی مسجد در دوره حکومت پسر عبدالملک یعنی ولید (۸۶ - ۹۶ هجری) بر می‏گردد که بین سال‏های ۸۸ تا ۹۱ توسط شهردار او در مدینه، عمر بن عبدالعزیز، صورت گرفته است. این قرآن نوشته‏ها از آن جهت مهم هستند که نشان می‏دهند ترتیب سوره‏های ۹۱ تا ۱۱۴ تا زمان تهیه آن در سال ۹۱، در متن قرآن معین شده بوده است؛ همچنان که ردیف شدن سوره‏های کوتاه را می‏توان حاکی از آن گرفت که به طور کلی مرتب کردن تمام قرآن به ترتیب طول سوره‏ها، تا این زمان، کامل شده بوده است.
نویسنده، به طور ضمنی مستند دیگر ونزبرو را نیز رد می‏کند و آن اینکه او عدم استفاده از قرآن را تا پیش از قرن ۹ میلادی برای استخراج احکام فقهی، دلیلی عدم الفت جامعه با این متن و، در نتیجه، جمع آوری دیر هنگام قرآن دانسته بود. نویسنده تصریح می‏کند. شواهد کافی در دست است که نشان می‏دهد در دوره امویان، جامعه به طور کامل و کافی با قرآن آشنا بوده که بتواند در مباحث سیاسی به منظور اثبات مشروعیت سیاسی و همچنین برای تبلیغات مذهبی از قرآن بهره گیرد.
۳) استنساخ قرآن‏
در کنار این قرآن نوشته‏های گوناگون، شواهد غیر مستقیم دیگری نیز وجود دارند که بر تدوین متن «معتبر و رسمی» قرآن دلالت دارند. از جمله می‏توان به لقبی اشاره کرد که تاریخ نگاران و فراهم آورندگان فرهنگ‏های انساب بدان اشاره دارند و آن لقب «صاحب المصاحف» است که مؤلف مراد از آن را «استنساخ مصحف قرآن» می‏داند (ر.ک. ص ۱۱، پاورقی ۵۱) او با بررسی منابع تاریخی، به طور مشخص سه نفر را در مدینه، در ربع آخر قرن اول، مشخص می‏کند که چنین عنوانی داشته‏اند و حرفه آنها استنساخ قرآن بوده است.
همچنان که محله‏ای در مدینه، به همین گروه اختصاص داشته است که در آن قرآن استنساخ و معامله می‏شده است. وجود چنین متخصصانی در جامعه مدینه، حکایت از آن دارد که در آن سال‏های اولیه، نه تنها متن معتبر و رسمی قرآن تدوین شده، بلکه این متن کاملاً در جامعه جا افتاده و تقاضاهای فراوانی برای آن، به منظور استفاده‏های عمومی در مساجد و مدارس وخصوصی، توسط متمکنان و مؤمنان بوده است. مهم آن است که نمی‏توان احتمال جعلی بودن این مطلب را پذیرفت، چرا که این حقائق بر گرفته از جزئیات بسیار پراکنده و مطالب جانبی گزارش‏ها هستند و آنقدر جزئی و بی‏اهمیت بوده‏اند که نمی‏توانند بخشی از یک جعل آگاهانه بوده باشند.
در کنار این همه، رسم الخطی که در قرآن نوشته‏ها وجود دارد - به عنوان نمونه، آنچه در قبهٔ الضحرهٔ به کار رفته است - تحول روشنی را در خط عربی، نسبت به نوشته‏های پیش از آن دارد که این همه نتیجه به وجود آمدن گروهی حرفه‏ای در استنساخ قرآن است که رسم الخط معینی را با سبک خاصی برای نگارش قرآن پایه‏گذارده بودند که علاوه بر شیوه‏ای خاص در نوشتن حروف، از آرایه‏هایی برای تفکیک تقسیمات متن، استفاده می‏کرده‏اند.
سرانجام باید نتیجه گرفت که شواهد متعدد و مختلف، قول مسلمانان را مبنی بر تدوین متن معتبر و رسمی قرآن در دوره حکومت خلیفه سوم، تأیید می‏کنند.

استل ولان
۳۷۹)
.۲۹۳-۲۹۶ .pp (۱۹۷۹) in his review of Quranic Studies in JSS ,Juynboll .G.H.A .
ینبل در این نقد و معرفی خود بر کتاب مطالعات قرآنی این عجز را به نحو کامل بیان می‏کند: «آنچه پذیرفتن نظریه ونزبرو را این چنین دشوار می‏سازد، تفاوت روشن در سبک و محتوای سور مکی از مدنی است» (ص ۲۹۴). فضل الرحمان نیز در فصل دوازدهم همین کتاب و نیز در صفحه xvi از مقدمه کتابش، مضامین اصلی قرآن، سخنی مشابه درباره ضرورت ترتیب تاریخی (آیات و سور) به دلیل نظریه نسخ می‏گوید. وی نسخ را نه به معنای الغای فقهی و حقوقی، بلکه مساوی با حذف خود آیه می‏داند و به هیچ روی دو نظریه رقیب، یعنی نظریه برتن (اشاره به عادات و اعمال یهودی جایگزین شده)، و نظریه ونزبرو (اشاره به لغو رخصت گذشته) را مورد توجه قرار نمی‏دهد. هر یک از این دو راه حل رقیب آن «ضرورت» ترتیب تاریخی را رفع می‏کنند.
(۳۸۰)
Alphonse Mingana .
(۳۸۱)
canonical .
(۳۸۲)
organic .
(۳۸۳)
organic .
(۳۸۴)
rhetorical conventions .
(۳۸۵)
Joseph Schacht .

منبع : بلاغ

مطالب مرتبط

قرآن و برخورد اندیشه‌ها


قرآن و برخورد اندیشه‌ها
درود برآن خلاصهٔ وجود باد كه صبح سعادت باشراق اشعه انوار هدایتش طالع و سكان قلمرو و امكان فرمان قضا عنوانش را طوعاً و كرهاً طائعند. افغم اعظم مسغر ممالك قلوب، آنكه از شمیم نسیم لطف عمیمش بهار تمنا شكفته و در نعیم مقیم فضل عظیمش غبار كدورت روزگار از ساحت خاطره‌ها رفته چون دست دعاگویان دولت روزافزونش بلند و شعله تیغ آبگونش با سرگردنكشان بخت نگونش معاینهٔ آتش و سپند . هادیان شاهراه تعیین و رزقنا شفاعتهم آمین .
قرآن از معجزات یگانه‌ای است كه بافت واحدی دارد و بی اختیار مستمع را بر سر شوق می‌آورد و او را خاشع و معتقد بوجود منبع متعالی آن می‌سازد این نغمهٔ دلكش به زیبایی از باطن آن می تراود و به محض شنیدن ما را اسیر و دلباختهٔ خود میكند نخست در قلب ما اثر می گذارد و آنگاه ما را به اندیشه وا می‌دارد آری وقتی گفتی و دانستی كه «لااله الا الله» كلید اندیشه و مشعل زندگی و مایهٔ پایندگی و زایندهٔ تقوی و گشایندهٔ دلهاست خواهی دانست كه حقیقتی جز حق نیست آب زندگی اوست و باقی سراب، خالق او، رازق او متعال او و منشأ هر چه كمال او .
خداوند آفرینش را باسم رحمن و رحیم آغاز كرد(كَتبِ عَلی نفسه الرَحمَه ) یعنی بر خودش رحمت را فرض كرد گوئی تمام قرآن از بذر واحدی دمیده و قد كشیده و شاخ و برگ و گل و میوه داده و آن بذر یگانه كلمهٔ توحید (لااله الا الله) است .
اندیشهٔ نوینی كه بوسیلهٔ ختمی مرتبت رسول اكرم (صلی‌الله علیه و اله) از طرف خدا مطرح میگردد پیام زندگی نوینی را می‌دهد در صورتی می‌تواند رسالت بنای آنچنان زندگی‌ئی را به انجام رساند كه نخست در فكر و روان و عمل یك جمع متشكل و پیوسته تحقق و عینیت یابد این جمع كه تشكیل جبههٔ متین و غیرقابل نفوذی را می‌دهند لازم است هر چه بیشتر وحدت و خلل ناپذیری خود را استوار كرده چرا كه ضرورت غلبه آئین یكتا پرستی بر همهٔ آئین ها همان استقرار نظام الهی است و قرآن كریم با اندیشه‌های نادرست وضعف ادراكات برخورد نموده نمونه‌ای از آن برخورد با اَصنام و الهه و تفهیم این حقیقت كه نیایش و پرستش بت‌ها گمراهی محض است و این پندار باطل است كه بت‌ها مقربان درگاه حق ـ وسائط فیض مظاهر تجلی تام صفات الهی ـ شفیع و واسطه در پیشگاه ربویی هستند
«وَیَعْبُدوُنَ مِنْ دُونِ اللهِ مالایَضُرُهُمْ وَلا یَنْفُعْهُمْ و یُقولوُنَ هؤلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَالله قُلْ اَتُنبِتُونَ الله بِما لایَعْلَمُ فی السَّمواتِ وَلا فی الْاَرضِ سُبْحانَهُ و تَعالی عَمّایُشْرِكوُنْ[۱] »
این پندارها ساختهٔ جهالت است و واقعیت ندارد اگر بنا باشد علل متعدده و نیروهای تام الارادهٔ متعدد یا الههٔ گوناگون در این عالم مؤثر باشند چنین چیزی محال و مستلزم محالات و مفاسدی است
«اَمِ اَتَّغَذوُ اِلهَه مِنَ الارْضِ هُمْ یُنْستْروُنْ ـ لَوْكانُوا فیمهما اِلهَهً عِنْدَالله لَفَسدتا فَسُبحانَ الله رَبّ العَرشِ عَمّایَصِفوُنْ[۲]»
خداوند در آیات بیشماری به افراد بشر فرمان می‌دهد تا در آسمان‌ها و زمین و ذرات و كرات و بالاخره در سراسر جهان بنگرند اتقان خلقت و نظام آفرینش را تماشا كنند خودبخود به این نتیجه خواهند رسید كه این چرخ گردون را گردانندهٔ محیط و بیمانند و دانا و توانائی است آن گرداننده خداوند جهان است كه همه چیز از او و در دست قدرت اوست « خداوند متعال محمد را به حق و راستی برانگیخت تا بندگانش را از پرستش بت‌ها به خداپرستی سوق داده این انقلاب كه بدست حضرت محمد صلی الله انجام گرفت از اندیشه‌های شخصی او نبود كه با وحی و الهام نمودن قرآن از جانب خداوند جََّل وعلاّء بوده آری این انقلاب بوسیلهٔ كتاب محكم و مبین آسمانی قرآن صورت گرفت تا بندگان خدا پس از جهالت‌ها خداشناس گردند و پس از غفلت از حق الهی و انكار ربوبیش در آستانهٔ اعتراف زانوزده او را در ضمیر خویش تثبیت و به او اذعان و ایمان آرند» راستی باید اندیشید آیا چنانكه افراطیون ماتریالیست‌ها یعنی آتئیست‌ها یا منكرین خدا می‌پندارند این كاخ باشكوه آفرینش فاقد طراح و مهندس چیره دست توانا است؟
« قُلْ سیروُا فی الاَرضِ فُانْظُروْ كَیفَ بَدَء الخَلقْ[۳]» اما قرآن یكی از ساده‌ترین و در عین حال بزرگترین راه بطلان این پندار كودكانه و یا حلّ معمای خلقت را اندیشه و تأمل در عرصهٔ پهناور هستی معرفی می‌كند و می گوید نیروهای گوناگون احساس و ادرك را اگر در هر یك از ناچیزترین و كوچكترین موجودات تا بزرگترین كرات بكار افكنید همه هماهنگ به عقل و اندیشهٔ كاوشگر شما خواهند گفت « خدا »
« وَ مِنْ ایاتِهِ انْ خلقكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ اذِا اْنتُمْ بُشُرٌ تَنْتَشِروُنْ[۴] »
كه در این رابطه شیمیست آمریكائی « ادموند كارل كورن فلد » می‌گوید : برای كسانی كه شگفتی‌ها و رموز و نظم و ترتیب شیمی آلی » را مخصوصاً پیش اجسام زنده دیده است تصور بوجود آمدن جهان بر اثر تصادف محال است هر قدر ساختمان ذره را بیشتر زیر نظر قرار می دهیم به همان اندازه روشنتر در می یابیم كه یك نیروی جهانی و عقل كل نقشهٔ عالم را طرح و با ارده و مشیت قاهر و توانای خویش آن را خلق كرده است؟ قرآن كریم برای برخورد با اندیشه‌های متفاوت شیوه‌های متفاوتی را به مسلمانان یادآور می‌شود .
۱) آماده سازی فرد و جامعه:
از آنجا كه دین مقدس اسلام مخالفتی با امور فطری و غریزی انسان ندارد در دستوراتش نیازهای غریزی انسان را در نظر می‌گیرد و هیچ گاه او را از كاری كه از عهده‌اش خارج است وادار نمی‌كند. « عَلِمَ اَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتاتَ علیْكُمْ فاقْرؤا ماتَیسَّرمِن الْقرآنْ » خدا می‌داند كه شما هرگز تمام ساعات شب به عبادت نخواهید گذراند بنابراین از شما در گذشت پس هر مقدار از شب را كه میسر است قرآن بخوانید، آمادگی‌ها معمولاً متفاوت است وضع كردن دستورات و قوانین مشكل و مخالف طبع انسان آمادگی می خواهد آری خداوند متعال در دستوراتی كه می‌دهد زمینه را برای پذیرش آنها ایجاد میكند و از رسول گرامیش نیز می خواهد كه برای تمایل كافران و مشكران به دین اسلام زمینه را فراهم سازد تا امكان شنیدن كلام خدا را داشته باشند .
۲) شیوهٔ فرض مخالف :
منظور از فرض مخالف تنها فرض انسان‌های جدید نیست بلكه فرض ازبین رفتن نعمت‌ها و جایگزینی چیزهای بد به جای آنهاست.
« یا اَیُّهاالَّذینَ امَنوُ مَنْ یُرتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دینِهِ فَسوْفَ الله بَقوْم یُجیبُهمْ و یُحِبْهُم و یُحیبُونَهُ اَذِلَّه عَلَی المؤمِنینَ اَعِزَّه عَلیَ الكافِرِین » ای كسانی كه ایمان آوردهاید خدا را دوست داشته باشید و دست از دینتان برندارید كه در این صورت خداوند قومی را می‌آورد كه آنان را دوست داشته باشد و آنان نیز او را دوست داشته باشند و در مقابل مؤمنان فروتن و در مقابل كافران سرافراز باشند» بهر حال خداوند متعال برای اینكه مردم را از خواب غفلت بیرون آورد و آنان را به سوی خودش متوجه سازد از شیوهٔ خاصی استفاده می كند و آن فرض پس گرفتن نعمت‌هاست .
۳) روش اعتراف گرفتن و تحقیر متكبران:
خداوند متعال برای ندگانش نعمت‌های مادی و معنوی را فراهم ساخته است و امتیازات فراوانی در پیروی از دین خدا وجود دارد كه هر انسان عاقلی به آن اعتراف می كند و هیچ راه گریزی برای انكار آن نیست [ ای رسول ما به مشركان بگو : چه كسی از آسمان و زمین به شما روزی می‌دهد؟ چه كسی مالك و خالق گوش و چشم‌هاست و چه كسی زنده را از مرده و مرده را از زنده خارج میسازد و چه كسی امور جهان را اداره می كند بزودی اعتراف می‌كنند و می‌گویند خدا پس بگو چرا تقوا پیشه نمی‌كنید و چرا از خدا نمی‌ترسید» آری این امور چیزهائی است كه نمی‌توان از اعتراف به آنها فرار كرد همانند خلق آسمان‌ها و زمین و كنترل خورشید و ماه با آن عظمت و پیچیدگی كه كسی را بجز خدای مقتدر یارای انجامش نیست و همه به آن معترفند و اگر اعتراف نكنند و با كبر و غرور در مقابل حكم خدا گردنكشی كنند باید آنان را تحقیر نموده كه بدانند بی ارزشند و توان ایستادگی در مقابل آیات الهی را ندارند خداوند متعال برای تحقیر میكند و زمانی با گفتن این مطلب كه خدا هیگونه نیازی به پیروی آنها از خود ندارد و موجودات بسیاری به عبادتش مشغولند آنها را كوچك میشمارند و خداوند زمانی در مقابل كافرانی كه به دارایی خود می نازند ثروت و قدرت بی‌حد و حصر خود را به رخ آنان می‌كشد تا به ضعف بیش از حد خود توجه كنند و تحقیر شوند ( پس چه شده است آنان را كه از یاد آن روز سخت دوری می كنند این كافران گوئی چهارپایانی هستند . از شیردرنده می‌گریزند فَمنالَهُمْ عَنِ التَّذْكره مُعْرضیَن كَانَهَّمْ حُمْرُ مُسْتِفَرهٌ فَرتْ مِنْ قسْوَرَه[۵] ) اگر كافران برای عبادت خدا تكبر ورزند هیچ اهمیتی چرا كه فرشتگان شب و روز بدون هیچ خستگی به تسبیح و طاعت حضرت حق، مشغولند[۶] .
۴) شیوهٔ برهان، جدل و مناظره :
نمونه‌های زیادی از آیات قرآن استدلالی است و حكم را با دلیل آن بیان می‌فرماید بطور مثال دلیل سرپرستی امور زنان توسط مردان را این میداند كه مردان قدرت تفكرشان بر نیروی عاطفه و احساساتشان غلبه دارد و از نیروی جسمی بیشتری برخوردارند قرآن می‌خواهد حق و حقیقت آشكار شود و حكمت روش رسیدن به حق از راه علم و عقل است جدل روشی است كه در آن بر تسلیم كردن مخالف است اما منحصر در سخنان علمی و عقلی نیست بلكه می‌توان از چیزهائی استفاده كرد كه مورد قبول طرف است (وَجادِلْهُمْ بالَّتی هِیَ اَحْسَنْ[۷]) « با چیزی كه بهتر است با آن مجادله كن » چه بسیارند كسانی را كه در بحث‌ها دقیق و موشكاف و بر مسایل علمی و آگاهند اما چون از شیوهٔ جلال احسن و بحث‌های سازنده آگاه نیستند كمتر در گفتگو با دیگران موفق به نفوذ در قلب آنها می‌شوند حقیقت این است كه اقناع عقل و فكر به تنهائی كافی نیست باید عواطف نیز اقناع گردد كه نیمی از وجود انسان را تشكیل می‌دهد .
۵) شیوهٔ بیدار كردن وجدان :
باید از وجدان و یافته‌های مردم و باورهای طبیعی آنان استفاده كرد خداوند می‌فرماید اگر از كافران و مشركان سؤال كنی كه چه كسی آسمان‌ها و زمین را آفریده است و خورشید و ماه فرمانبردار چه كسی هستند بطور یقین جواب می‌دهند خدا آفریده است زیرا وجدان آنها اجازه نمی‌دهد غیر از این جواب دهند . « وَكَیْفَ تَأْخذُونَهُ وَقَدْ اَفْضی بَعْضَكَمْ اِلی بَعْضٍ وَ اَخَذْنَ مِنَكُمْ میثاقاً غلیظاً »‌ چگونه مهر زنان را از آنان می‌گیرید در حالیكه هر كس به حق خود رسیده است و آنان از شما پیمانی محكم گرفته‌اند ) یعنی آیا وجدان خودتان را قاضی نمی‌كنید كه این عمل پسندیده نیست؟ تمام آیات ذكر و تذكر نشان دهنده آن است كه انسان از درون مطالبی را می‌داند ولی فراموش میكند كه نیاز به تذكر دارد . (فَأینَ تَذْهبُونَ[۸] كجا می روید؟) تاَلكُمْ كَیْفَ تَعْكُمُونَ[۹] چگونه می‌كنید.
۶) شیوهٔ تحریك عواطف :
خداوند متعال از این شیوه برای تربیت انسان‌ها استفاده می‌كند بطور مثال برای دور نمودن مردم از غیب كردن آن را به خوردن گوشت برادر مرده تشبیه می‌كند و با یادآوری محبت‌ها و روابط خویشاوندی، با توجه به نفرت انسان از مرده خواری عواطف و احساسات را بر می‌انگیزد . اَیُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ یَأكُلَ لَعْمَ اخیهِ میتا[۱۰]آیا كسی از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده‌اش را بخورد . حضرت ابراهیم ،‌عموی خود آزر را چهار بار با لفظ « یا اَبَتْ (ای پدرم ) خطاب فرمود تا شاید از این راه دلش نرم شده عاطفه‌اش برانگیخته و به راه راست هدایت شود اسالم به ما سفارش كرده است كه حتی كودكان را با نام خوب و كینه صدا بزنید، در سلام كردن میان فقیر و ثروتمند فرقی نگذارید،‌در میهمانی‌ها هم فقیران را دعوت كنید و هم ثروتمندان را . انصاف را رعایت كنید اینها همه برای حفظ عواطف و احساسات است ( وَیَسْئلونكَ عَنِ التَیامی قُلْ اِصْلاحٌ لَهُمْ خَیْرٌ و اِنْ تُغالِطُوهُمْ فَاِخْوانُكُمْ[۱۱]) و از تو سؤال می‌كنند كه با یتیمان چگونه رفتار كنند جواب ده كه اصلاح كارشان بهتر است و اگر با آنها رفت و آمد كنید رواست چرا كه برادران دینی شما هستند. و در جای دیگری از قرآن می‌بینیم كه حضرت عیسی(ع) برای برداشتن عذاب از مردم در هنگام سخن گفتن با خداوند از جمله‌ای عاطفی استفاده میكند ( اِنْ تُعَذِبْهُمْ عِبادُكْ[۱۲]) خدایا اگر این مردم (بنی اسرائیل ) را عقاب كنی همه بندگان تواند.
پس در حقیقت می‌توان گفت هدف اسلام و بعثت پیامبر عالیقدر اسلام این بوده كه طلسم ظلم وجور را درهم بشكند و مردم را بسوی یكتا آفریدگار جهان رهبری كند و جباران و الههٔ دروغین را از تخت الوهیت به زیر كشاند وبه انسان انسانیت و حكمت آموزد ابرهای تیرهٔ خرافات و جهل را یكسو زده آفتاب عقل را در سراسر جهان بشری نمایان سازد و برای هر مؤمنی یك تعهد وجود دارد و آن تعهد منتقل شدن از محیط ظلم و جهالت به جامعهٔ اسلامی و كتاب الهی و قدم نهادن به منطقهٔ ولایت الله. چرا كه طلوع خورشید قرآن به منظور رفع ظلمات سراسر گیتی و نجات همهٔ بشری بود هر چند از افق جزیره العرف كه تاریكتر از نقاط دیگر جهان آنروز بوده صورت گرفته باشد.

گیاه دارویی جینگو بیلوبا  (Ginkgo Biloba)
*جینگو بیلوبا چه کار می کند؟ یک گیاه دارویی است که در درمان بیماری های زیر موثر است: مشکلات گردش خون سرخرگی، تصلب شرائین مغزی...
وبگردی
حمله با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
خوشحالی عجیب معاون رئیس‌جمهور از افزایش هزینه سفر به خارج از کشور !
خوشحالی عجیب معاون رئیس‌جمهور از افزایش هزینه سفر به خارج از کشور ! - دولت - معاون رئیس‌جمهور با بیان اینکه نوسان قیمت ارز کلا آزار دهنده است، گفت: افزایش قیمت ارز به لحاظ محاسبه عددی هزینه تمام‌شده سفر به خارج از کشور را افزایش می‌دهد.
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه - برخی از خانواده‌های مسافران هواپیمای تهران - یاسوج که صبح یکشنبه (۲۹ بهمن) در ارتفاعات سقوط کرد، در حوالی مناطق احتمالی وقوع حادثه حضور یافته‌اند تا از نزدیک در جریان عملیات جست‌وجوی لاشه هواپیما قرار بگیرند. نیروهای حاضر در محل نیز برای آنها توضیح می‌دهند که چرا کار این عملیات با دشواری‌هایی مواجه است.
اسنادی که نشان می دهد فرودگاه یاسوج رادار ندارد
اسنادی که نشان می دهد فرودگاه یاسوج رادار ندارد - رضا رشیدپور در برنامه حالا خورشید از اسنادی رونمایی کرد که نشان می دهد، فرودگاه یاسوج علیرغم تکذیب مسئولان، رادار و تجهیزات کافی برای فرود امن هواپیماها ندارد. گفته می شود یکی از دلایل دخیل در سقوط هواپیمای تهران - یاسوج فعال نبودن رادار فرودگاه یاسوج بوده است.
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود!
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود! - رویدادی که در بطن آن، هواپیمای ATR شرکت آسمان قرار داشت که با کد EP-ATS رجیستر شده و مسئولان شرکت هواپیمایی آسمان بر آن نام «خرمشهر» را گذارده بودند. نامی که هدف از انتخاب آن هرچه بوده، حتما یادآوری سقوط خرمشهر در ابتدای جنگ تحمیلی نبوده است. رویدادی که ساعاتی پیش بار دیگر رخ داد؛ این بار با سقوط هواپیمایی که خرمشهر نام داشت.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی