سه شنبه ۱ خرداد ۱۳۹۷ / Tuesday, 22 May, 2018

شیخ فضل‌الله نظام دیکتاتوری را فاسد می‌دانست


شیخ فضل‌الله نظام دیکتاتوری را فاسد می‌دانست
محقق و پژوهشگر تحولات تاریخ مشروطه ضمن رد این موضوع که شیخ فضل‌الله طرفدار استبداد دینی بود، وی را مخالف استبداد و دیکتاتوری برشمرد.
شهادت شیخ فضل‌الله نوری از رویدادهای آبان‌ماه است. تاریخ به دار آویختن شیخ به اتهام مخالفت با مشروطه و محکوم شدن در دادگاه مشروطه ‌خواهان، زمان مشخصی دارد، اما گویی بحث بر سر هواداری از مشروطه یا مدافع مشروطه مشروعه‌‌بودن هنوز از تازگی برخوردار است و کتاب‌های زیادی توسط پژوهشگران عرصه تاریخ در مورد مشروطه و تقابل آن با استبداد به رشته نگارش در ‌می‌آید.
مخالفان شیخ، وی را به حمایت از سلطنت قاجار متهم می‌کنند و به زعم آنان، این هواداری با این القاء همراه است که شیخ برای اینکه به مخالفت خود با مشروطه و حمایت از شاه قاجار مشروعیت بخشد، صبغه‌ای دینی به آن داده است.
استبداد دینی، نقش شیخ فضل‌الله در نهضت مشروطه و نگارش رساله «تنبیه ‌الائمه» و «تنزیه‌‌ المله» در مخالفت با انواع استبداد موضوعاتی بود که در گفتگو با محمد رجبی محقق و پژوهشگر تحولات تاریخ مشروطه مطرح شد.
آنچه در ذیل از نظر مخاطبان خواهد گذشت، دستامد این گفتگو است.
● در ایام شهادت شیخ فضل‌الله نوری به سر می‌بریم. همانظور که می‌دانید برخی از پژوهشگران در مورد این شخصیت قائل به هواداری او از استبداد دینی هستند و برای استناد سخنان خود به برخی از متون سیاسی مشروطه که بحث استبداد دینی را مطرح کرده ،اشاره می‌کنند. در زمان مورد نظر عبدالرحمان کواکبی و مرحوم نائینی به این عبارت در آثارشان اشاره کردند. به عنوان اولین سؤال در مورد این اصطلاح و ریشه‌های تاریخی آن توضیحاتی را ارائه دهید و بفرمایید که آیا اساساً در متون سیاسی، فقهی یا سیاستنامه‌های قبل از دوره مشروطه، چنین اصطلاحی باب بوده است یا خیر؟
▪ استبداد دینی، اگر مقصود استبداد رأی حاکمان و عالمان مسلمان بر جامعه باشد، به شدت از آغاز تاریخ اسلام تا به امروز منتفی است و منهی اعلام شد. این حدیث مشهور را شنیدید که کسی که استبداد رأی داشته باشد، جایگاهش دوزخ است، یا به عبارت دیگر دقیق‌تر در دوزخ قرار گرفته است. هر نوع استبداد ‌رأیی نهی شده و کلمه استبداد رأی از جمله کلمات مذموم در فرهنگ دینی اسلام اعم از شیعه و سنی است. آن چه در مقابل مورد تأکید قرار گرفته این است که ببینیم حق تعالی چه می‌گوید نه اینکه ما چه می‌گوییم. یعنی به جای اینکه رأی من حاکم شود، باید رأی حق حاکم شود، چه بر گروه چه بر کل امت اسلامی. می‌دانیم که حق در قرآن مجید اسم خداوند است و حق‌گویی‌، حق پرستی، حق خواهی و پیروی از حق در اسلام عین خدا پرستی و توحید اسلامی است. بنابراین فی المثل در زمان حکومت پیامبر و حضرت علی و حتی خلفای راشدین می‌بینید که در موارد متعددی حق را بر رأی خودشان ترجیح دادند و آن جمله معروف که به صورت قاعده در آمده مبنی بر اینکه حق بگویید اگر چه به زیان شما باشد، بر همین نکته دلالت دارد. طبیعی است که در چنین شرایطی، استبداد رأی، موردی پیدا نمی‌کند، بلکه استبداد حق داریم. در مورد پیامبر، حق‌خواهی ایشان به صورت متعدد ذکر شده، همین طور در مورد حضرت علی فراوان شنید‌ه‌ایم. از جمله رئیس دادگاهی که توسط علی(ع) انتخاب شد در مورد سارق زره حضرت علی(ع) به جهت فقدان دلایل مثبته، رأی را به نفع طرف مقابل صادر می‌کند و این رعایت انصاف و عدل، به قولی سبب اسلام‌آوردن آن فرد می‌شود. در زمان عمر از وی نقل می‌کنند که گفت: خلیفه جایگاهش این است که اگر کسی خطا کرد، او را به راه راست بیاورد و اگر من خطا کار باشم شما چه می‌کنید؟ یکی از حضار در جواب پاسخ داد که با همین شمشیر کج، راستت می‌کنم.
در همه جای دنیا مرسوم است که در ارتش یک کشور بخصوص در زمان جنگ، استبداد رأی حاکم باشد، اما در اسلام هر سربازی حق دارد اعلام آتش بس کند. بنابراین استبداد رأی جایگاهی ندارد. اگر مقصود این است که قوانین اسلامی، قوانین ثابت و لایتغیری مثل حرمت ربا و قتل نفس دارد، طبیعی است که هر کشوری قانون مشخص و ثابتی دارد و قانون شوخی‌بردار است. نکته دیگر اینکه باب اجتهاد هم در تشیع بعضاً موارد خاص و استثنایی در قانون را در نظر گرفته است.
● بحثی که عمدتاً از سوی منتقدان شیخ فضل‌الله نوری مطرح می‌شود، مبتنی بر این است که مشروطیت در ایران دو دشمن اصلی داشت. شاه و درباریان به عنوان شاخصه‌های اصلی استبداد سیاسی محسوب می‌شدند و شیخ فضل‌الله و دیگر علمای مخالف مشروطه هم نمایندگان استبداد دینی در کشور بودند. این دسته از مورخان برای اینکه در مورد وجود استبداد دینی، مستندات خود را ارائه کنند، مخاطبان را به کتاب تنبیه‌الائمه و تنزیه‌المله مرحوم نائینی ارجاع می‌دهند و می‌گویند اشاره آن مرحوم به بحث استبداد دینی بیشتر ناظر به عملکرد شیخ فضل‌الله و دیگر علمای مخالف مشروطه بوده است.
▪ متأسفانه دوستانی که چنین نظریاتی دارند، اساساً صورت مسئله را غلط مطرح کردند. ما بسیاری از اوقات خود را موظف می‌دانیم پاسخگوی خیلی از مسائل باشیم، در حالی که اگر خوب دقت کنیم برخی مسائل‌، غلط طرح می‌شود و اساساً پاسخی را بر نمی‌تابد. از جمله این موارد، نکاتی است که به آن اشاره کردید. مگر در دوره مشروطه علما حاکم بودند که چیزی به عنوان استبداد دینی مطرح باشد؟ مگر قانونی زمان قاجاریه در مملکت اعلام شده بود که در رأس آن فقها قرار داشته باشند؟ از کجا چنین فرضی مطرح شد؟ از طرفی دیگر مگر مخالفت شیخ فضل‌الله با مشروط خواهان به این دلیل بود که در مقابل مشروطه، حکومت روحانیت را پیشنهاد داده بود؟ آنچه شیخ ذکر می‌کرد این بود که بخشی‌ از مطالبات مشروطه خواهان را بویژه آنچه او حریت مطلقه نامید و در آن زمان به لیبرالیسم اطلاق می‌شد و اشاره به آزادی‌های بدون قید و بند فردی داشت، نامشروع می‌دانست و درخواستش این بود مشروطه‌ مشروعه را بپذیریم و برای اینکه مشروع باشد طبعاً نباید به میل هر روحانی باشند که در هر جایی قرار گرفته است، بلکه باید هیئتی منتخب از علما، مشروعیت را ضمانت کنند که در متمم قانون اساسی هم این مسئله وارد شد و پنج نفر از علما به عنوان ناظر قوانین مشروطه معرفی شدند. بنابراین صحبت از حکومت علما نبود. امروز هم در دنیا نمونه‌های فراوانی داریم. در کشور آلمان امروز، کلیسا حتی دو قرن است که اصل مداخله در سیاست را به ناچار پذیرفته ولی رابطی بین کلیسای کاتولیک و دولت و همینطور رابطی میان کلیسای پروتستان و دولت وجود دارد که نقطه نظرات کلیسا را راجع به مسائل کلی سیاسی داخلی و خارجی آلمان به اطلاع دولت می‌رساند. اگر دولت از حزب دموکرات مسیحی باشد، بر خود لازم می‌داند که نقطه نظرات کلیسا را ملحوظ کند و اگر از حزب سوسیال دموکرات باشد، هرگز در صدد برانگیختن تضاد کلیسا با خودش بر نمی‌آید. شاهد بودیم در زمان حکومت دولت سوسیال دموکرات بر آلمان، مشابه سازی در این کشور هرگز قانونی اعلام نشد، چون مورد مخالفت کلیسا قرار داشت. بنابراین اگر بخواهیم رعایت معتقدات دینی ملت در قانون را، حاکمیت استبداد دینی بنامیم، به یک تناقض برخورد می‌کنیم. استبداد یعنی تحمل عقیده‌ای بر خلاف اعتقادات مردم که بالطبع باید با زور صورت گیرد، ولی برای مثال اگر در جمهوری اسلامی یا جمهوری فدرال آلمان معتقدات اکثریت مردم به عنوان قانون قطعی اعلام شود، دیگر به این مسئله حاکمیت دیکتاتوری نمی‌گویند. بنابراین اصل موضوع، قابل خدشه است. علاوه بر این مگر مرحوم نائینی در آنچه که بیان کرد، چنین اصلی را زیر سؤال برد؟ او که با مطالب مطروحه در کتابش به قطعیت احکام دینی خدشه ای وارد نکرده بود. بلکه نظریه خود را منبعث از متن صریح احکام دینی می‌دانست و به عنوان یک مرجع تقلید یک نظریه دینی و فقهی ارائه داد نه یک نظریه عرفی که از سوی تئوریسین سیاسی ارائه می‌شود.بنابراین کتاب او مثل کتاب ولایت فقیه امام خمینی در واقع یک نظریه فقهی بود که اگر این نظریه حاکم می‌شد باز به تعبیر این آقایان به یک اعتباری عنوان استبداد دینی به آن تعلق می‌گرفت.
● ببینید آقای دکتر! نظریه‌ای در کتاب مرحوم نائینی مطرح می‌شود. ایشان انواع و اقسام استبداد را ذیل عنوان فردی، سیاسی و دینی برمی‌شمارد. برای هر کدام از شاخه‌های فردی و سیاسی استبداد در جامعه قاجاری‌، شاهد مثال‌هایی وجود داشت. به عبارت دیگر استبداد فردی یا سیاسی مابه‌ازای خارجی پیدا می‌کرد اما تکلیف استبداد دینی مشخص نشد. آیا اساساً ما برای استبداد دینی می‌توانیم نمونه‌هایی را ذکر کنیم یا به عبارت دیگر منظور مرحوم نائینی، مصادیق خاصی از استبداد دینی در آن زمان بود یا صرفاً ایشان به عنوان هشدار در مورد این نوع استبداد سخن می‌گویند؟
▪ استبداد دینی تا آنجایی‌ که به اسلام مربوط می‌شود، محلی از اعراب ندارد ولی سراسر تاریخ اسلام پر است از حکومت‌های استبدادی که بنام دین حکومت کردند.مثلاً بنی‌امیه از شخصی بنام یزید به عنوان امیرالمؤمنین یاد می‌کنند. خلفای ظلم و جور بنی‌امیه، بنی عباس و عثمانی، امرایی بودند که خود را جانشین پیامبر می‌نامیدند، اما بدیهی‌ترین اصول و قوانین و قواعد اسلام را که صریح قرآن و سیره پیامبر بود، آشکارا زیر پا می‌گذاشتند. اصل عدالت برای مسلمین پراهمیت است، حتی در موقع اقامه عبادتی مثل نماز، در صورت فقدان عدالت پیشنماز، نماز باطل اعلام می‌شود اما بی‌عدالتی که در دوره جاهلی مرسوم بود، در دوره این خلفا احیا شد. حتی این قاعده قرآنی که در یک جامعه ایمانی، عالی‌ترین درجات را به متقی‌ترین و پاک‌ترین افراد دهند، بطور کلی فراموش شد و بی‌صلاحیت‌ترین افراد را به صرف فامیلی و سایر ارتباطات نامربوط در مسند کارهای مهم قرار دادند و از آن مهمتر در همه این دوره‌ها، مواقعی اتفاق می‌افتاد که صدارت عظمای امت اسلامی را بارها به اقلیت‌های مذهبی دادند و این در حالی بود که خود را جانشین پیامبر محسوب می‌کردند.
در ایران عهد صفویه، ما شاهد این هستیم که شاه عباس، برادران شرلی را به عنوان نزدیکترین مشاور و ندیم خودش انتخاب کرد و حتی زمانی که انگلستان از ایران سفیر درخواست کرد، شاه عباس، رابرت شرلی را به عنوان سفیر ایران به انگلیس فرستاد که حتی موجب حیرت دولتمردان انگلیسی شد و از پذیرش او خودداری کردند، در حالیکه همین شاه عباس خود را کلب آستان علی می‌نامید.
بنابراین به تعبیری، اگر این حکومت‌ها را استبداد دینی بدانیم، این مسئله ارتباطی به شیخ‌فضل‌الله پیدا نمی‌کند، چون نظام قاجار را فاسد می‌دانست و مشروطه را افسد. بنابراین در فاسد دانستن نظام مستبد قاجاری از سوی شیخ شکی و تردیدی نباید وجود داشته باشد.
● در برخی روایات‌ تاریخی آمده است که شیخ فضل‌الله نوری به خاطر مخالفت‌هایی که با فرهنگ غربی داشت، در مقابل برخی از مظاهر تمدنی غرب نیز ایستادگی کرد. از جمله اینکه می‌گویند وی مخالف تحصیل دانش‌آموزان در مدارس جدید بود. یا اینکه از تدریس زبان انگلیسی یا شیمی و فیزیک ناراضی بود و تصور می‌کرد که اینگونه علوم از غرب آمده لابد مروج مادیگرایی در ایران خواهد شد. از سویی دیگر در برخی از منابع هم ذکر شده که شیخ فضل‌الله برای اینکه جبهه مستحکمی را در برابر مشروطه‌خواهان ایجاد کند، دفاعی سفت و سخت از حکومت سلطنتی داشت. در این زمینه شما چه نظری دارید؟
▪ اتفاقاً یکی از اتهامات شیخ، استفاده از امکانات اروپایی بود. از جمله اینکه سوار کالسکه می‌شد و این در حالی بود که برخی از روحانیون خود را مجاز به استفاده از امکانات جدید نمی‌دانستند. از طرفی دیگر فرزندان او، علوم جدید و زبان خارجه فرا گرفتند و حتی برخی اظهار کردند که خود شیخ هم زبان خارجی می‌دانست. دختران او هم با برخی از افراد تحصیل کرده ازدواج کردند. می‌دانیم که یکی از پسران شیخ،‌ عقایدی مخالف پدر پیدا کرد. اگر پدر زمینه تحصیلات را فراهم نکرده بود و وی اطلاعاتی در حد مسائل روز کسب نمی‌کرد، نمی‌توانست مخالف نظر شیخ باشد. اغلب فرزندان شیخ فضل الله، هم دختر و هم پسر در شأن بالای فرهنگی و اجتماعی قرار داشتند و با توجه به اینکه شیخ در کبر سن مقتول شد، نمی‌توانیم بگوییم که آنها بعد از فوت پدر رشد کردند بلکه اینها تربیت‌یافتگان دوران حیات پدر خود بودند.
نکته دیگر اینکه من مخالفتی در خصوص نارضایی شیخ بخاطر استفاده از مظاهر تمدنی جدید به یاد ندارم. شما برای اطلاع از مواجهه علما با مظاهر تمدن جدید، می‌توانید به کتاب نامه و مکتوبات علما نوشته برادرم محمدحسن رجبی مراجعه کنید. در این کتاب می‌بینید که چقدر علمای بزرگ از جمله شیخ فضل الله، توصیه به آوردن تکنولوژی از خارج می‌کنند. از زمان عباس میرزا، علما فتوا دادند نه تنها تکنولوژی بیاورید بلکه کارشناسان را هم بیاورید. مخالفت‌هایی که ابراز می‌شد عمدتاً از سوی درباریان مخالف با اصلاحات عباس میرزا و قائم مقام و امیر کبیر بود و آنها سعی می‌کردند رنگی دینی به مخالف‌های خود بدهند. مثلاً چون عباس میرزا ارتش را نوسازی می‌کرد و به سربازان لباس جدید همراه با اسلحه‌های جدید می‌داد، مخالفان او شایعه کردند که عباس میرزا، لباس کفار را به تن سربازان ما می‌کند، اما در مقابل علمای متعددی مثل میرزا قمی، میرزا جعفر نجفی و ملا احمد نراقی فتوا دادند که نه تنها لباس پوشیدن سربازان و استفاده از این سلاح‌ها اشکالی ندارد، حتی استفاده از معلمان کافر برای تعلیم سربازان ضرورت دارد. این قضیه تا زمان مشروطه و بعد از آن هم وجوب دارد و شما می‌بینید که با حمایت علمایی چون شیخ فضل الله، شرکتی بنام اسلامیه تاسیس می‌شود و از عموم مردم سهام جمع می‌کنند تا با امکانات جدید این شرکت فعالیت خود را در زمینه تولید پارچه آغاز کند و دیگر از خارج پارچه وارد کشور نشود. در مورد ضرورت راه‌آهن هم بیانیه‌هایی حمایت‌آمیز منتشر کردند. منتهی مخالفت علما بیشتر زمینه سیاسی داشت، به این معنی که با احداث راه آهن مخالفتی نداشتند، اما اگر این اتفاق به ۷۰ سال زیر سیطره رفتن ایران تحت نظارت یک کشور خارجی منجر می‌شد طبیعی بود که علما با این مسئله مخالفت می‌کردند. بنابراین مخالفت علمای اسلامی با مخالفت کلیسا که هر نوع مظاهر جدید را شیطانی می‌دانست، تفاوت داشت.


منبع : خبرگزاری فارس

مطالب مرتبط

همه‌ زنان‌ رییس‌ جمهور (۲۰۰۵ ـ ۱۹۴۵)

همه‌ زنان‌ رییس‌ جمهور (۲۰۰۵ ـ ۱۹۴۵)
● ‌فاستا سیمونا مورگانتی (۱۹۴۴)
ژنرال‌ و رییس‌ دولت‌ سن‌ مارینو برای‌ دوره‌ اول‌ آوریل‌ تا اول‌ اكتبر ۲۰۰۵.
● ‌نینو بوردژانادزه‌ (۱۹۶۴)
رییس‌ جمهور گرجستان‌ از ۲۳ نوامبر ۲۰۰۳ تا ۲۵ ژانویه‌ ۲۰۰۴.
● ‌والریا چیاواتا (۱۹۵۹)
ژنرال‌ و رییس‌ دولت‌ سن‌ مارینو از اول‌ اكتبر ۲۰۰۳ تا اول‌ آوریل‌ ۲۰۰۴. هفتمین‌ زنی‌ كه‌ در این‌ كشور به‌ این‌ مقام‌ رسید.
● ‌مگاواتی‌ سوكارنو پتری‌ (۱۹۴۷)
دختر سوكارنو رییس‌ جمهور پیشین‌ اندونزی‌، از ۲۳ جولای‌ ۲۰۰۱ تا ۲۰ اكتبر ۲۰۰۴.
● ‌ماریا گلوریا مك‌ پاگال‌ آرویو (۱۹۴۷)
رییس‌ جمهور فیلیپین‌ از ۲۰ ژانویه‌ ۲۰۰۱. دختری‌ دیوزدادو مك‌ پاگال‌ رییس‌ جمهور پیشین‌ و دومین‌ زن‌ رییس‌ جمهور در آسیا.
● ‌ماریا دومنسیا میچلوتی‌
ژنرال‌ و رییس‌ دولت‌ سن‌ مارینا از اول‌ آوریل‌ تا اول‌ اكتبر ۲۰۰۰. ششمین‌ زنی‌ كه‌ از ۱۹۸۱ به‌ این‌ مقام‌ رسیده‌ است‌.
● ‌تارجا كارینا هالونن‌ (۱۹۴۳)
نخستین‌ رییس‌ جمهور زن‌ فنلاند از اول‌ مارس‌ ۲۰۰۰ كه‌ دوره‌اش‌ در سال‌ ۲۰۰۶ تمام‌ می‌شود.
● ‌مایریا الیزا موسكوزو دی‌ آریاس‌ (۱۹۴۶)
اولین‌ رییس‌ جمهور زن‌ پاناما از اول‌ سپتامبر ۱۹۹۹ تا اول‌ سپتامبر ۲۰۰۴. او بیوه‌ آرنولفو آریاس‌ مادرید رییس‌ جمهور پیشین‌ بود.
● ‌واریا وایك‌ فرایبرگا (۱۹۳۷)
نخستین‌ زن‌ رییس‌ جمهور در كشورهای‌ اروپای‌ شرقی‌ و مركزی‌ و كشورهای‌ به‌ جا مانده‌ از شوروی‌ سابق‌، كه‌ توسط‌ پارلمان‌ لیتوانی‌ در ۱۷ ژوئن‌ ۱۹۹۹ برای‌ دوره‌ چهارساله‌یی‌ كه‌ از ۸ ژوئن‌ آغاز می‌شد انتخاب‌ شد.
● ‌رزا زافرانی‌ (۱۹۶۰)
ژنرال‌ و رییس‌ دولت‌ سن‌ مارینو از اول‌ آوریل‌ تا اول‌ اكتبر ۱۹۹۹.
● ‌روث‌ دریفوس‌ (۱۹۴۰)
نخستین‌ زن‌ رییس‌ دولت‌ فدرال‌ سوئیس‌ كه‌ پس‌ از او فهرست‌ بلندبالایی‌ از مردان‌ به‌ ریاست‌ یك‌ دوره‌ یك‌ ساله‌ رسیدند. دریفوس‌ توسط‌ مجمع‌ فدرال‌ برای‌ یك‌ دوره‌ یك‌ ساله‌ از اول‌ ژانویه‌ ۱۹۹۹ تا اول‌ زانویه‌ ۲۰۰۰ انتخاب‌ شد.
● ‌جانت‌ جاگان‌ (۱۹۲۰)
رییس‌ جمهور گینه‌ از ۱۹ دسامبر ۹۷ تا ۱۱ اگوست‌ ۹۹، و همچنین‌ نخست‌ وزیر این‌ كشور از ۱۷ مارس‌ تا ۲۲ دسامبر ۹۷. وی‌ چند ماه‌ پس‌ از مرگ‌ شوهرش‌ چدی‌ چاگان‌ به‌ ریاست‌ جمهوری‌ رسید. ششمین‌ زنی‌ كه‌ به‌ این‌ مقام‌ دست‌ یافته‌ و دومین‌ زنی‌ كه‌ در جهان‌ علاوه‌ بر ریاست‌ جمهوری‌ نخست‌ وزیری‌ را هم‌ تجربه‌ كرده‌ است‌. (اولین‌ نفر چاندریكا كوماراتونگای‌ سریلانكایی‌ بود.)
● ‌مری‌ مك‌ آلیس‌ (۱۹۵۱)
رییس‌ جمهور ایرلند از ۱۱ نوامبر ۱۹۹۷. نخستین‌ رییس‌ جمهور زن‌ كه‌ پس‌ از مری‌ رابینسون‌، رییس‌ جمهور زن‌ قبلی‌ روی‌ كار آمد.
● ‌روزالیا آرتگا سرانو (۱۹۵۶)
عهده‌دار ریاست‌ جمهوری‌ كوتاه‌ مدت‌ از ۹ تا ۱۱ فوریه‌ ۱۹۹۷ در اكوادور.
● ‌روث‌ پری‌ (۱۹۳۹)
رییس‌ مجمع‌ دولتی‌ (مجمع‌ شش‌ نفره‌ ریاست‌ جمهوری) لیبریا از ۳ سپتامبر ۱۹۹۶ تا ۲ آگوست‌ ۱۹۹۷. پری‌ (به‌ غیر از ملكه‌ها و سیلوی‌ كینیگی‌ نخست‌ وزیر بروندی‌ كه‌ عملا رییس‌ جمهور هم‌ بود) نخستین‌ زن‌ رییس‌ دولت‌ در آفریقا بشمار می‌رود.
● ‌چاندریكا كوماراتونگا (۱۹۵۴) رییس‌ جمهور سریلانكا از ۱۴ نوامبر ۱۹۹۴، گرچه‌ قبل‌ از این‌ سمت‌، از ۱۸ آگوست‌ تا مراسم‌ تحلیف‌ ریاست‌ جمهوری‌ نخست‌ وزیر بود. دختر سیریماوو باندرا نایك‌ كه‌ او نیز سه‌ دوره‌ نخست‌ وزیر سریلانكا بود و در سال‌ ۲۰۰۰ درگذشت‌. سریلانكا نخستین‌ جمهوری‌ در جهان‌ است‌ كه‌ همزمان‌ دو مقام‌ بلندمرتبه‌ رسمی‌ آن‌ در اختیار زنان‌ بوده‌ است‌. به‌ علاوه‌ هر دو زن‌ با انتخابات‌ دموكراتیك‌ برگزیده‌ شدند و دختر در سال‌ ۱۹۹۴ مادر را به‌ نخست‌ وزیری‌ منصوب‌ كرد. پدر چاندریكا و همسر سیریماوو، سلومون‌، در سال‌ ۱۹۵۹ نخست‌ وزیر بود كه‌ به‌ قتل‌ رسید. این‌ سرنوشت‌ گریبان‌ همسر چاندریكا، ویجایا كوماراتونگا را نیز گرفت‌ و او در سال‌ ۱۹۸۸ به‌ قتل‌ رسید.
● ‌سیلوی‌ كینگی‌ (۱۹۵۳)
رییس‌ جمهور بروندی‌ از ۲۷ اكتبر ۱۹۹۳ تا ۵ فوریه‌ ۱۹۹۴.
● ‌پاتریشیا بوسیگنانی‌
ژنرال‌ و رییس‌ دولت‌ سن‌ مارینو در ۱۹۹۳.
● ‌ادا چچولی‌
ژنرال‌ و رییس‌ دولت‌ سن‌ مارینو از اول‌ اكتبر ۱۹۹۱ تا اول‌ آوریل‌ ۱۹۹۲
● ‌مری‌ رابینسون‌ (۱۹۴۴)
رییس‌ جمهور ایرلند از سوم‌ دسامبر ۱۹۹۰ تا ۱۲ سپتامبر ۱۹۹۷ كه‌ به‌ طور غیرمنتظره‌ سه‌ ماه‌ قبل‌ از پایان‌ قانونی‌ دوره‌ ریاست‌ جمهوری‌اش‌ استعفا داد. پس‌ از آن‌ تا ۱۲ سپتامبر ۲۰۰۲ به‌ عنوان‌ كمیسر عالی‌ حقوق‌ بشر در سازمان‌ ملل‌ متحد مشغول‌ به‌ كار شد.
● ‌وایولتا باریوس‌ چامارو (۱۹۲۹)
رییس‌ جمهور نیكاراگوئه‌ از ۲۵ آوریل‌ ۱۹۹۰ تا ۱۰ ژوئن‌ ۱۹۹۷. بیوه‌ پدرو ژواكین‌ چامارو كه‌ در ۱۹۷۸ به‌ قتل‌ رسیده‌ بود.
● ‌سابین‌ برگمن‌ پل‌ (۱۹۴۶)
ریاست ‌(volkskammer) دراواخر ۱۹۹۰ در جمهوری‌ دموكراتیك‌ آلمان‌ و پیش‌ از اتحاد دو آلمان‌ بطور صوری‌ و موقت‌ بر عهده‌ او بود. دوره‌ او شش‌ ماه‌ طول‌ كشید: از اول‌ آوریل‌ تا دوم‌ اكتبر ۱۹۹۰. او نخستین‌ زنی‌ بود كه‌ ریاست‌ دولت‌ را در اروپای‌ غربی‌ كمونیست‌ بر عهده‌ داشت‌.● ‌ارتا پاسكال‌ تروئیلوت‌(۱۹۴۳)
بانو ارتا پاسكال‌ تروئیلوت‌ از ۱۳ مارچ‌ ۱۹۹۰ تا ۷ فوریه‌ ۱۹۹۱ رییس‌ جمهور موقت‌ هائیتی‌ بود. او سومین‌ رییس‌ جمهور زن‌ امریكا و دومین‌ زن‌ سیاهپوستی‌ بود كه‌ پس‌ از اوژینا چارلز نخست‌ وزیر دومینیكن‌، در این‌ قاره‌ به‌ قدرت‌ رسید.
● ‌كرازون‌ (كوری) آكینو (۱۹۳۳)
رییس‌ جمهور فیلیپین‌ از ۲۵ فوریه‌ ۱۹۸۶ تا ۳۰ ژوئن‌ .۱۹۹۲ همسر بنینو آكینو كه‌ در سال‌ ۱۹۸۳ ترور شد. اولین‌ زن‌ رییس‌ جمهور آسیا.
● ‌كارمن‌ پریرا (۱۹۳۷)
رییس‌ جمهور فعال‌ گینه‌ بیسائو از ۱۴ می‌ ۱۹۸۶ تا ۳۰ جولای‌ ۱۹۹۲. بیوه‌ اكوئینو كه‌ در سال‌ ۱۹۸۳ ترور شده‌ بود. نخستین‌ زن‌ رییس‌ جمهور آسیا.
● ‌گلوریا رانوچینی‌ (۱۹۵۷)
ژنرال‌ و رییس‌ دولت‌ سان‌ مارینو از اول‌ آوریل‌ تا اول‌ اكتبر ۱۹۸۴ و از اول‌ اكتبر ۱۹۸۹ تا اول‌ آوریل‌ ۱۹۹۰
● ‌آگاتا باربارا (۲۰۰۲ ـ ۱۹۲۳)
رییس‌ جمهور مالتا از ۱۵ فوریه‌ ۱۹۸۲ تا ۱۵ فوریه‌ .۱۹۸۷ دومین‌ زن‌ رییس‌ جمهور در اروپا بعد از ویجدیز فینوگاتیر.
● ‌ماریا لی‌ پدینی‌ انجلینی‌ (۱۹۵۳)
ژنرال ‌(regent- co captain) و رییس‌ دولت‌ سن‌ مارینو در ۱۹۸۱ (از اول‌ آوریل‌ تا اول‌ اكتبر).
● ‌ویجدیز فینبوگاتیر (۱۹۳۰)
رییس‌ جمهور ایسلند از اول‌ آگوست‌ ۱۹۸۰ تا اول‌ آگوست‌ ۱۹۹۶، از چند نظر نخستین‌ شخص بشمار می‌رود: اولین‌ زن‌ رییس‌ جمهور در اروپا، اولین‌ زن‌ كه‌ با رای‌ مستقیم‌ مردم‌ انتخاب‌ شد و پس‌ از پایان‌ دوره‌اش‌ در ۱۹۹۶ طولانی‌ ترین‌ دوران‌ حكومت‌ را به‌ عنوان‌ یك‌ زن‌ فعال‌ سیاسی‌ در جهان‌ بر عهده‌ داشت‌. او در میان‌ سران‌ كشورهای‌ غیرسلطنتی‌ اروپای‌ از بزرگان‌ به‌ شمار می‌رود.
● ‌سیلویا گوئیلر تجارا (۱۹۲۶)
عهده‌دار ریاست‌ جمهوری‌ بولیوی‌ از ۱۷ نوامبر ۱۹۷۹ تا ۱۸ جولای‌ ۱۹۸۰، كه‌ طی‌ یك‌ كودتای‌ نظامی‌ بركنار شد.
● ‌ماریا استلا (ایزابل‌) مارتینز دی‌ پرون‌ (۱۹۳۱)
از اول‌ جولای‌ ۱۹۷۴ تا ۲۴ مارس‌ ۱۹۷۶ به‌ عنوان‌ رییس‌ جمهور آرژانتین‌ ایفای‌ نقش‌ كرد. در ۱۹۶۱ با ژوان‌ دومینگو پرون‌ ازدواج‌ كرد كه‌ در دو دوره‌ طی‌ سالهای‌ ۱۹۵۵۱۹۴۶ و ۱۹۷۴۱۹۷۳ ریاست‌ جمهوری‌ را بر عهده‌ داشت‌ و خود به‌ خود پس‌ از مرگ‌ شوهر جانشین‌ او شد چون‌ معاونت‌ او و همچنین‌ ریاست‌ سنا را از سال‌ ۱۹۷۳ پس‌ از پیروزی‌ انتخاباتی‌ با شعار پرون‌ پرون‌ بر عهده‌ داشت‌.در حقیقت‌ ناتوانی‌ پرون‌ از ۲۹ جولای‌، اوا پرون‌ را مجبور به‌ قبول‌ این‌ وظیفه‌ كرده‌ بود. او نخستین‌ زنی‌ بود كه‌ در جهان‌ به‌ ریاست‌ جمهوری‌ رسید و همچنین‌ نخستین‌ زن‌ رییس‌ جمهور بود كه‌ با كودتای‌ نظامی‌ بركنار شد.
● ‌سانگ‌ كینگلینگ‌ (۱۹۸۱ـ۱۸۹۳)
بیوه‌ دكتر سان‌ یات‌ سان‌ بنیانگذار جمهوری‌ چین‌ (ازدواج‌ در ۱۹۱۴) و خواهر زن‌ مارشال‌ چیانگ‌ كای‌ شك‌، جانشین‌ او به‌ عنوان‌ رییس‌ جمهور جمهوری‌ چین‌ (و سپس‌ تایوان) نمونه‌ منحصر به‌ فردی‌ است‌. از ۳۱ اكتبر ۱۹۶۸ تا ۱۴ فوریه‌ ۱۹۷۲ پس‌ از رسوایی‌ لیو شائوكی‌ و طی‌ دوران‌ انقلاب‌ فرهنگی‌ هیچ‌ كس‌ به‌ ریاست‌ جمهوری‌ خلق‌ چین‌ منصوب‌ نشده‌ و تا سال‌ ۱۹۷۲ بطور قطعی‌ هیچ‌ رییس‌ جمهوری‌ تعیین‌ نشده‌ بود. وونگ‌ بیو و سانگ‌ كینگلینگ‌ پس‌ از آن‌ معاونان‌ رییس‌ جمهور بودند (سانگ‌ پیش‌ از آنكه‌ در ۱۹۴۹ به‌ عنوان‌ قائم‌ مقام‌ نخست‌ وزیر تعیین‌ شود از ۱۹۵۴ برای‌ تصدی‌ این‌ پست‌ انتخاب‌ شده‌ بود) بنابراین‌ عملا (و نه‌ در فرض‌) هر دو رهبر وظایف‌ ریاست‌ جمهوری‌ را طی‌ سالهای‌ ۱۹۷۲۱۹۶۸ مشتركا به‌ عهده‌ گرفتند. گذشته‌ از این‌، وقتی‌ در سال‌ ۱۹۷۶ ژو دی‌، رییس‌ دولت‌ و عهده‌دار ریاست‌ كنگره‌ ملی‌ خلق‌ از دنیا رفت‌ (چون‌ سال‌ قبل‌ از آن‌ ریاست‌ جمهوری‌ بطور رسمی‌ ملغی‌ شده‌ بود) این‌ كرسی‌ تا سال‌ ۱۹۷۸ و انتخاب‌ لی‌ جیانگ‌ اشغال‌ نشد. در این‌ ماه‌ها ۲۱ نایب‌ رییس‌ انتخاب‌ شدند كه‌ در بین‌ آنها چهار زن‌ بودند: سانگ‌ كینگلینگ‌، سیا چنگ‌، لی‌ سوئن‌، و (از دوم‌ دسامبر ۱۹۷۶) دنگ‌ یینگ‌ چائو بیوه‌ نخست‌ وزیر فقید ژو انلای‌. سانگ‌ فقط‌ وقتی‌ در بستر مرگ‌ بود به‌ عنوان‌ عضو حزب‌ كمونیست‌ به‌ رسمیت‌ شناخته‌ شد و در ۱۹۸۰، كمی‌ قبل‌ از مرگش‌ به‌ عنوان‌ «رییس‌ جمهور افتخاری‌ » جمهوری‌ خلق‌ چین‌ برگزیده‌ شد.
ظ‌سوهباترین‌ یانجما (۱۹۶۲ـ۱۸۹۳)
بیوه‌ سوهباتار قهرمان‌ ملی‌ مغولستان‌ كه‌ ابتدا نایب‌ رییس‌ شورای‌ حكومتی‌ این‌ كشور (great khural of Mongolia) بود و سپس‌ در دوران‌ خالی‌ بودن‌ این‌ پست‌ از ۲۳ سپتامبر ۱۹۵۳ تا جولای‌ ۱۹۵۴ به‌ عنوان‌ رییس‌ این‌ شورا وارد عمل‌ شد. اگر این‌ مقام‌ را دارای‌ قدرت‌ حكومتی‌ بدانیم‌، (صرف‌ نظر از ملكه‌ها) او قطعا نخستین‌ زن‌ رییس‌ دولت‌ در تاریخ‌ معاصر است‌.

وبگردی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!
ویدئو / مراسم بدرقه تیم ملی فوتبال ایران
ویدئو / مراسم بدرقه تیم ملی فوتبال ایران - مراسم بدرقه تیم ملی فوتبال ایران با حضور اصحاب هنر و ورزش یکشنبه ۳۰ اردیبهشت در تالار وحدت برگزار شد. در این مراسم که با حضور بازیکنان و کادر فنی تیم ملی به همراه اعضای هیات رییسه فدراسیون فوتبال انجام شد، از سرود رسمی تیم ملی ایران رونمایی گردید.
ویدئو / دیدار ملی‌پوشان فوتبال ایران با روحانی
ویدئو / دیدار ملی‌پوشان فوتبال ایران با روحانی - رئیس جمهور در دیدار با ملی‌پوشام فوتبال ایران از بازیکنان و کادر فنی تقدیر کرد. در این مراسم پیراهن شماره ۱۲ تیم ملی فوتبال کشورمان به حسن روحانی اهدا شد.
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور!
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور! - حمله ور شدن ماموران سد معبر شهرداری به ماموران راهنمایی رانندگی
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه - شرور سطح یک که در آخرین اقدام خود یکی از دوستانش را در منطقه ولنجک به قتل رسانده بود؛ در ۵۰۰ متری مرز ترکیه دستگیر شد.
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز!
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز! - ریزش ناگهانی کوه که توسط مسافران به ثبت رسیده است...!
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد - قبل از شروع بازی تیم‌های پرسپولیس و الجزیره یکی از بازیگران سینما کشورمان قصد داشت به همراه همسرش وارد ورزشگاه آزادی شوند که این دو نفر توسط نیروهای انتظامی بازداشت شدند.
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است - فیلم - در ویدئوی زیر بخشی از صحبت های خسرو معتضد، مورخ را می شنوید که نتیجه تحقیقاتش را درباره مومیایی پیدا شده در حرم حضرت عبدالعظیم بیان می کند.
پهلوانان این روزهای ما
پهلوانان این روزهای ما - تصویری زننده و به شدت ناراحت کننده بر جا مانده از مسابقه انتخابی تیم ملی کشتی ایران که به کتک کاری و جنجال کشید. خانواده عبدولی باز هم پای ثابت این درگیری بود که چهره ورزش پهلوانی ایران را تیره کرد
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان - در این ویدئو تشویق اصغر فرهادی و پنه لوپه کروز، خاویر باردم و دیگر عوامل فیلم «همه میﺩﺍنند» در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان را مشاهده می‌کنید.
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم - عوامل فیلم «به وقت شام» روز گذشته با حضور عجیب و رعب آور در پردیس سینمایی کوروش مردم را وحشت زده کردند. در این حرکت تبلیغاتی بازیگران نقش داعش، با گریم و پوشش داعشی ها، سوار بر اسب راهی پردیس سینمایی کوروش شدند و با حضور در مرکز خرید و فودکورت مجموعه، رفتارهای عجیبی نشان دادند که باعث وحشت و اعتراض مردم شد.
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم - این گزارش حاوی تصاویری از بزرگترین مرکز فروش و مصرف مواد مخدر در جنوب شرق تهران است که مخفیانه ضبط شده‌است.
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم - متاسفانه طی یک ماه گذشته دستکم سه نوبت و هر نوبت دستکم 30 اسب باربر متعلق به کولبران در جنگل میرآباد شهرستان اشنویه با شلیک گلوله از پای درآمده‌اند.
سید احمد خمینی معمم شد
سید احمد خمینی معمم شد - سید احمد خمینی فرزند آیت‌الله سید حسن خمینی در حضور جمعی از علما و پدر و پدربزرگ خود در حسینیه جماران معمم شد.
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی!
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی! - امروز عکسی از 5 تماشاگر بازی روز گذشته در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد 5 دختر جوان با گریم‌های عجیب و حرفه‌ای خودشان را به عنوان پسر جا زده و وارد ورزشگاه شده‌اند.
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت - از ملتی که ستون فقراتش شکسته انتظار مقاومت دارید؟ بسیاری از کشور فرار کردند یا جای فرار خود را فراهم آوردند اما ما جای فرار نداریم
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!