دوشنبه ۳ مهر ۱۳۹۶ / Monday, 25 September, 2017

بحر در کوزه


بحر در کوزه
● گفت‌وگوی با دکتر محمد دبیرسیاقی
به مشاهیر این و آن رو کردن و از کیسه دیگران اندوختن بحث تازه‌ای نیست. قیل و قال امروز، گذشته‌ای کوتاه دارد و سر دراز خواهد داشت. خاصه اگر بنشینیم و صبر پیش گیریم تا دیگران از متفکران و شعرایمان دفاع کنند. وقتی «اورهان پاموک» مولوی را شاعری فارسی زبان و ایرانی می‌داند صد البته می‌پذیریم و تحسینش می‌کنیم اما بسنده نمی‌توان کرد به گفته‌ها و نوشته‌های دیگران. البته بحث مولانای تورانی(!) بحث این چند روزه نیست. قریب به دو دهه است که آغاز و هر بار تندتر و آتش آن تیزتر شده است. شاید کمی بداقبالی‌مان هم باشد. قونیه از ترکیه است و شاعر ایرانی میهمان میزبانانی که دل و دین داده‌اند در ره نام و نشان گرفتن از مولانا. با تمام اینها از روم گفتن و ترک و تاجیک و ایرانی، ما را به ترکستان می‌برد. از شعر و اندیشه اگر بگوییم مرزها دریده می‌شود و شاعری می‌بینیم که در قبای قومیت و ملیت نمی‌گنجد. وقتی از دکتر دبیرسیاقی می‌پرسیم، از پیشینه تاریخی شاعر می‌گوید و گرچه خود را مولوی‌شناس نمی‌داند اما ارادتش به مولانا از همین گفت‌وگوی کوتاه پیداست.
چیزی که می‌خواستم بدانم مساله جدیدی نیست اما جدیدا پررنگ‌تر شده است. در مورد این سوء تفاهم یا سوءاستفاده تاریخی بفرمایید. مولانای ترک و تاجیک و ایرانی!
پدر مولانا اوایل قرن هفتم به علت حمله مغول، به آسیای صغیر و قونیه می‌رود. در آن زمان آسیای صغیر تحت حکومت سلجوقیان بود که شعبه‌ای از آن،‌ خوارزمشاهیان بر آن منطقه حکومت می‌کردند. بعد هم که مقارن شد با حمله مغول و سلطه چندین ساله آنها بر ایران. ترک‌های ترکیه خلط مبحث کرده‌اند. مولانا سال‌ها در قونیه زندگی می‌کرده و به همین علت زبان ترکی را یاد گرفته اما تمام شعرهای او به زبان فارسی است. تمام آثاری که از او به جا مانده به فارسی است؛ مثنوی، غرلیات، رباعیات و.... تنها گاهی موارد از لغات ترکی استفاده کرده که در برخی اشعار آن دوره نیز دیده می‌شود. او در آن سرزمین با زبان ترکی آشنایی پیدا کرده بود و آن را یاد گرفته بود. به همین علت هم گاهی از بعضی کلمات این زبان استفاده کرده که تعداد آنها اندک است:
گفتم شتر به ترکی
گفتم دوه
که البته «دوه» اول ترکی است و «دوه» دوم فارسی و از «دویدن است». انصاف این است که ترک‌های ترکیه این وسط آب را گل‌آلود کرده‌اند و می‌خواهند استفاده کنند. اگر قونیه بروید می‌بینید که فاصله چندانی با مرز ایران ندارد. چون تقسیم‌بندی‌های امروزی در آن زمان نبوده، خود این امر سبب شده تا مدعیانی پیدا شوند. اما این قسمت‌ها همیشه تحت حکومت ایران بوده. سلطان ملکشاه و سلطان سنجر و آلب ارسلان همه بر این نواحی حکومت می‌کرده‌اند. همین است که می‌گوید:
▪ از حلب تا کاشغر میدان سلطان سنجر است!
تفکر عرفانی که در اشعار مولانا وجود دارد تا پیش از او در اشعار سنایی و عطار هم دیده می‌شود اما شعر و اندیشه مولانا از سنخ دیگری است. این تفاوت را در چه می‌بینید. اندیشه عطار یا سنایی چه محدودیت‌هایی دارد که به این پایه نمی‌رسد و یا به تعبیر دیگر مولوی چه ویژگی‌هایی دارد که او را برتر از شعرای سلف قرار می‌دهد؟
به هر حال افراد نمی‌توانند همه یکجور و یک شکل باشند و مثل هم فکر کنند. مولوی مطالعات فراوان داشته و بسیاری از اندیشه‌ها و تالیفات او نیز ریشه در تفکرات شعرا و متفکران پیش از او دارد. این امر دقیقا در مورد حافظ هم صدق می‌کند. او هم از معلومات پیش از خود استفاده کرده و خب معلوم است دانشی که در زمان حافظ به دست رسیده، بیشتر از شعرای قبل از او بوده. حوضچه‌ای بوده که تمام شعرای پیش از او آمده‌اند و آبی به آن ریخته‌اند و هر بار افزون‌تر شده است تا رسیده به حافظ که توانسته از همه آنها استفاده کند. شعر و دانش و تفکر زمان مولوی هم جلوتر است از سنایی و عطار. بین اینها چیزی قریب به ۱۵۰ سال فاصله است. استعداد شعرا نیز هر کدام با یکدیگر تفاوت دارد. ضمن اینکه مولوی به بسیاری از علوم روز خود واقف بوده. ۴۷ تا از نغمه‌های و دستگاه‌های موسیقی ایرانی را وارد و مسلط بوده در حالی‌که به عنوان مثال حافظ ۲۱ یا ۲۲ تا از اینها را می‌دانسته. ثلث قرآن را در مثنوی آورده است. به لحاظ سنی حنفی است و از لحاظ فروع شافعی و کامل با معلومات قرآنی و احادیث آشنایی داشته. اما با تمام این معلومات و دانش و تفکر هنوز خود را شاگرد سنایی و عطار می‌داند:
▪ عطار نور بود و سنایی دو چشم او/ما از پی سنایی و عطار می‌رویم
اما در مورد مسائل اخیر مورد دیگری هم است که باید بگویم. شعرایی مثل مولوی و حافظ و فردوسی جهانی هستند. چرا مراسم باشکوهی به مناسبت هزاره فردوسی در ایتالیا بر پا می‌شود؟ چرا یکی از میادین این شهر را به نام این شاعر ایرانی نامگذاری کرده‌اند؟ مجسمه فردوسی، اهدایی شهر تهران به شهر رم در این میدان نصب شده است. چون اینها شعرای جهانی هستند. دید جهانشمول دارند. اینها را نمی‌شود محدود به یک منطقه یا ناحیه یا کشور دانست. گوته شاعر جهانی است. خیام جهانی است. مولوی جهانی است. چطور می‌شود اینها را محدود کرد.

یاسر نوروزی
۱. از اشعار امیر معزی

منبع : شهروند امروز

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
کامپیوترها , ترکیب هشت رشته هنری , بزرگداشت فضل نبی , شهرداری قدس , صابون قلیلیی , Spinner , مفاسد صنفی , صاحب آهنگر , صیانت از حجاب , چقابل , احضار رییس OCA به دادگاه , راه شهرسازی لارستان , مزارع خراسان شمالی , زلزله تهران , سعید مهذب ترابی , دشمن نظام اسلامی , پیازبرداشت , اعتراض کفشی , سوگند نماینده مجلس , یوزپلنگ آسیایی , علی عیسی زاده , برداشت آب های زیرزمینی , تجلیل از خبرنگاران برتر , جهان اسلام و خیزش آگاهی , حمیدرضا رنجبر , توسعه فضای مجازی , محمد امین جمالی , روزهای نوروزی , رتبه اعتباری , خطوط اعتباری , یادگار , حمله به شخصیت , محموله فرش , ارامنه , تنوع در غذا , یک صرب , رونق اقتصادی , محکومیت کیفری , رعایت حق تقدم , عبدالکریم عابدینی , فرمانده سعودی , غیرمجازها , منابع طبیعی بستان آباد , کودک سوخته اراکی , قول دونالد ترامپ , کارتوگرام , بازار ارز تهران , نئاندرتال , آکادمی ملی علوم , مهدی آقاجعفری ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
جدول برآورد متوسط مخارج روزانه جهانگردان مختلف در هنگ‌کنگ در سال 1988 , اپیدمیولوژی (ویژگی‌های اپیدمیولوژیک اختلال هذیانی) , وسعت یافتن زبان فارسی(۳) , رشد انعطاف‌پذیری , رس، رش، رض، رط، رع , سد خاكی قاضی كندی، هشترود , پند دادن خرگوش نخچیران را کی بدین شاد مشوید , پل خسرو، هرسین , بازایابی در صادرات , عینی‌گرائی فرانسوی , جدول مقدار مواد غذائی یا عامل لازم جهت رسیدن به نصف عملکرد (واحد باول) حاصل از معادلهٔ میچرلیخ , شراب و عیش نهان چیست کار بی‌بنیاد , گیاه کامل , درمان , مرغ در راه او پر اندازد , دل نام سر زلف ترا مشک ختا کرد , مکمل‌های ویتامینی , اپک [Asia - Pacific Economic Cooperation [APEC , جغرافیای قالی ارمنی باف در ایران , شرایط جغرافیایی و آب و هوا ,

برخی منابع مهم خبری
puyesh.net پویش , alodoctor.ir الو دکتر , roozannews.ir روزنامه روزان , esfahanemrooz.ir اصفهان امروز , alef.ir الف , itna.ir ایتنا , consbank.com ساخت و ساز , iranbalkan.net ایربا , bibaknews.com بی باک نیوز , parstourism.ir پارس توریسم , atynews.com آتی نیوز , filmnews.ir فیلم نیوز , farhangnews.ir فرهنگ نیوز , pamnews.ir پام , rasanehiran.com رسانه ایران , faradeed.ir فرادید , iranojahan.com ایران و جهان , farhangemrooz.com فرهنگ امروز , banoo1.com بانو , jahaneghtesad.com جهان اقتصاد , roydadnews.ir رویداد , elpress.ir ائل پرس , madannews.ir معدن , zendeginews.com زندگی , hamseda.ir هم صدا , hamrahannews.ir همراهان , bukharamag.com بخارا , chn.ir میراث فرهنگی , iran-varzeshi.com روزنامه ایران ورزشی , mellatonline.net ملت آنلاین ,

وبگردی
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
فیلم | درگیری شدید رضا کیانیان با فعالان محیط زیست
فیلم | درگیری شدید رضا کیانیان با فعالان محیط زیست - فیلم - رضاکیانیان، در همایش «صدای پای آب»، در پاسخ به اعتراض یکی از فعالان محیط زیستی خطاب به او گفت: شما حق ندارید صحبت کنید... قواعد ما را قبول ندارید بفرمایید بیرون!
آغداش تو را سننه !؟
آغداش تو را سننه !؟ - علی معلم دامغانی، رییس فرهنگستان هنر اخیرا نامه ای به روسای قوای سه گانه و وزرای ارشاد و اطلاعات و نیز فرمانده ‏ناجا ‏درباره 500 اثر هنری ضبط شده در این فرهنگستان نوشته است.‏
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب - فیلم پخش شدن محموله تریاک کف جاده و جمع کردن توسط مردم!
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم - رامبد جوان همسر سوم خود نگار جواهریان را به خندوانه دعوت کرد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
 اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
    پربازدیدها