جمعه ۱ تیر ۱۳۹۷ / Friday, 22 June, 2018

خیلی فقیر، خیلی غنی


خیلی فقیر، خیلی غنی
اغلب گردشگرانی که به اصفهان وارد می‌شوند، یکسر به سراغ میدان نقش جهان می‌روند و آثار موجود در آن یعنی مسجد امام، مسجد شیخ لطف‌الله، کاخ علی‌قاپو و بازار قیصریه را مورد بازدید قرار می‌دهند.
بیشتر این عده باغ و عمارت چهلستون در نزدیکی نقش جهان را نیز از یاد نمی‌برند و حدود عصر یا در شامگاه پل خواجو و سی‌وسه‌پل روی زاینده‌رود را برای تفرج برمی‌گزینند.
اگر وقت و حوصله‌ای هم باقی ماند، به دیدار کاخ هشت‌بهشت، کلیسای جلفا و منارجنبان می‌روند و دیگر هیچ. این برنامه متعلق به اکثریت مطلق گردشگرانی است که به اصفهان سفر می‌کنند و از میانشان کمتر کسی از خود می‌پرسد آیا اصفهان برای همین ۱۲-۱۰ اثر معدود لقب نصف جهان گرفته است و آیا میراثی که از صدها سال پویش این شهر باقی مانده، در همین بناهای اندک خلاصه می‌شود؟
می‌دانیم که به تقریب بالغ بر هزار اثر تاریخی در شهر اصفهان جای گرفته است. از نظر دوره‌بندی تاریخی، این آثار مربوط به سده‌های نخستین اسلامی تا دوره معاصر هستند و کم و بیش ۱۲۰۰ سال حرکت معماری و شهرسازی و هنرایران را به نمایش می‌گذارند. تنوع این آثار بسیار چشمگیر است. غیر از اسلام، آثار تاریخی ۴ مذهب دیگر یعنی زرتشت، یهودیت و مسیحیت را می‌توان در اصفهان به نظاره نشست که از این میان آثار متعلق به ارامنه فاخرتر و شهره‌تر از آثار زرتشتی و یهودی است. از این گذشته، ابنیه تاریخی شهر طیف وسیعی از گونه‌های معماری شامل مسجد، مدرسه، کاروانسرا، حمام، بقعه، گورستان، کارگاه صنعتی، بازار، زورخانه، کاخ و کوشک، باغ، پل، کبوترخانه، منار و انبوهی از خانه‌های تاریخی را شامل می‌شود.
در واقع اصفهان به مغازه بزرگی می‌ماند که انبوهی از کالاهای ارزشمند را در خود جای داده و برخی از زیباترین‌هایشان را در ویترین خود به نمایش گذارده است اما مشتریان به گمان اینکه تمام اجناس مغازه در پشت ویترین گرد آمده‌اند، به دیدن آنها بسنده کرده و از ورود به مغازه صرف‌نظر می‌کنند.
برای مثال، در حالی که از میان مساجد اصفهان حداکثر ۳ مسجد امام، شیخ لطف‌الله و جامع مورد بازدید گردشگران قرار می‌گیرند، مساجد ارزشمند و جذاب دیگری مانند مسجد حکیم، لبنان، مقصودبیک، علی، جارچی، آقانور، ساروتقی، ایلچی، سید، رکن‌الملک، حاج جعفر آباده‌ای و رحیم‌خان از دید آنان پنهان می‌مانند. همچنین در جلفا از میان انبوه کلیساها، خانه‌ها و گورستان‌های تاریخی تنها کلیسای جلفا پذیرای گردشگران است.
این وضع به نوبه خود موجب کاهش مدت اقامت گردشگران در اصفهان می‌شود، زیرا در حالی که حداقل یک هفته را می‌توان به دیدار از آثار تاریخی این شهر اختصاص داد، بسیاری از مردم ۳ یا ۴ روز در اصفهان می‌مانند و البته یک نوبت دیدن این شهر را برای طول زندگی خود کافی می‌دانند.
● همه چیز برای ۱۰ اثر
تقلیل جاذبه‌های گردشگری اصفهان به حدود ۱۰ تا ۱۵ اثر (با احتساب جاذبه‌های طبیعی مثل باغ پرندگان یا پارک ناژوان) بیش از همه معلول تمرکز بیش از حد تبلیغات گردشگری بر آثار معروف این شهر است.
در تمام بروشورهایی که در هتل‌ها یا دیگر مراکز گردشگری عرضه می‌شود، در کنار نقشه‌هایی که از اصفهان به چاپ می‌رسد، در اغلب فیلم‌هایی که از این شهر به نمایش درمی‌آید و در عموم سایت‌هایی که به معرفی جاذبه‌های گردشگری اصفهان می‌پردازند، فقط و فقط چند اثر محدود و شاخص شهر معرفی می‌شوند و مجالی برای معرفی ده‌ها اثر دیگر باقی نمی‌ماند.
حال آنکه آثاری چون پل خواجو یا میدان نقش جهان اساسا نیازی به تبلیغ ندارند و هر مسافری بلافاصله پس از ورود به اصفهان راه دیدار آنها را در پیش می‌گیرند. بسیاری از آثاری که گردشگران کمتر به دیدارشان می‌روند، در نزدیکی آثار شهر قرار گرفته‌اند مانند مسجد ساروتقی که فاصله اندکی با مسجد امام دارد یا موزه هنرهای معاصر اصفهان در محل دیوانخانه صفوی که متصل به باغ و عمارت چهلستون است اما عدم معرفی این آثار به گردشگران آنها را در عین آمادگی و رغبت برای بازدید، از این کار دور می‌سازد.
● جاذبه‌های گردشگری، حیاط خلوت ادارات دولتی
از سوی دیگر، تعداد قابل توجهی از آثار تاریخی – فرهنگی اصفهان تحت مدیریت نهادهایی غیر از سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری هستند و این نهادها تعهد و التزامی را در خود نسبت به پذیرایی از گردشگران حس نمی‌کنند. در راس این نهادها اداره اوقاف استان قرار گرفته است که اشراف کاملی بر مساجد و بقاع متبرکه اصفهان دارد. این اداره نه فقط تسهیلاتی را برای گردشگران فراهم نمی‌آورد، بلکه گاه به انحای مختلف موانعی را بر سر راه بازدید از مساجد، مدارس و بقاع متبرکه شهر ایجاد می‌کند. بدین‌سان درب مسجد حکیم که از نوادر آثار تاریخی ایران است، غالباً به جز ساعات نماز بسته است و مدرسه چهارباغ به عنوان واپسین شاهکار معماری دوره صفوی، فقط چند ساعت در هفته پذیرای گردشگران است.
در موردی دیگر، استانداری اصفهان از تالار اشرف که کامل‌ترین تزئینات صفوی بر دیواره‌های آن نقش بسته، به عنوان تالار تشریفات استانداری استفاده می‌کند و هیچ تعهدی نسبت به بازدید گردشگران از این اثر کم‌نظیر ندارد.
در جلفا نیز جامعه ارامنه تنها کلیسای وانک و موزه آن را به بازدید گردشگران اختصاص و ترجیح داده‌اند که درب سایر کلیساهای ارزشمند و زیبای این منطقه مانند کلیسای بیت‌اللحم، کلیسای مریم مقدس و کلیسای گئورگ مقدس را به روی گردشگران مشتاق ببندند یا با محدودیت‌های فراوان امکان بازدید از این آثار را فراهم سازند.
حتی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان نیز به عنوان متولی اصلی گردشگری در استان، تعداد زیادی از خانه‌ها و دیگر آثار تاریخی را که در اختیار دارد، دور از دسترس گردشگران قرار داده و غالبا با دلایلی چون مرمت یا نبود پرسنل کافی از بازگشایی آنها روی مردم خودداری می‌کند.
● محورهای جدید و گمنام گردشگری
در این میان، سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان کوشیده تا با بهسازی، مرمت و روانبخشی محورهایی از بافت تاریخی و دانه‌های ارزشمند موجود در آن، به گسترده‌تر شدن فضای گردشگری شهریاری رساند.
بدین‌ترتیب ۹ محور تاریخی، فرهنگی و گردشگری در اصفهان تعریف و ساماندهی شده‌اند که عبارتند از:
۱ ) محور تاریخی، فرهنگی و گردشگری جلفا
۲ ) محور تاریخی، فرهنگی و گردشگری جنوب میدان نقش جهان
۳ ) محور تاریخی، فرهنگی و گردشگری بیدآباد
۴ ) محور تاریخی، فرهنگی وگردشگری جویباره
۵ ) محور تاریخی، فرهنگی وگردشگری دردشت
۶ ) محور تاریخی، فرهنگی وگردشگری جماله
۷) محور تاریخی، فرهنگی وگردشگری هارونیه – نظام‌الملک
۸ ) محور تاریخی، فرهنگی وگردشگری حسن‌آباد به تخت فولاد
۹ ) محور تاریخی، فرهنگی وگردشگری اصفهان
در کنار این محورها، پروژه‌ بسیار بزرگ احیا و میدان تحقیق طراحی شده است که محور گردشگری میدان نقش جهان و بازار اصفهان را به محور گردشگری مسجد جامع متصل می‌سازد و در واقع بافت دوره صفوی و دوره سلجوقی را به لحاظ گردشگری به یکدیگر می‌پیوندد. این پروژه البته اهداف دیگری نیز غیر از توسعه گردشگری دارد و در مجموع سامان مجددی به مرکز تاریخی شهر اصفهان می‌دهد، اما بزرگی پروژه در گستره‌ای بالغ بر ۳۲۲ هزار مترمربع و هزینه‌ای افزون بر ۱۰۰ میلیارد تومان، اجرای کاملا آن در زمان پیش‌بینی شده را با تردیدهای جدی روبه‌رو می‌سازد.
به هر روی از مجموع اقدامات شهرداری اصفهان در طراحی محورهای جدید گردشگری، تنها یک مورد است که حمام علی‌قلی‌آقا، ساماندهی بازار و گذرهای مجاور آن و تبدیل حمام به موزه بوده، با موفقیت کامل توأم شده و به جذب تعداد زیادی از گردشگران در نقطه‌ای انجامید که تا چند سال پیش کاملا گمنام بود، اما در سایر موارد، فقط ساماندهی بافت و مرمت آثار به انجام رسیده و توفیقی در هدایت گردشگران به محورهای جدید حاصل نشده است. علت این امر را بیش از هر چیز باید در عدم تبلیغات موثر و فراگیر جست‌وجو کرد، چرا که در صورت تبلیغات مناسب و به ویژه توجیه تورگردانان و آژانس‌های خدمات مسافرتی، می‌توان امید داشت که گردشگران بیشتری به اصفهان بیایند و در عین حال مدت زمان بیشتری را در این شهر اقامت کنند.
● ناتوان در اداره ۸ اثر
این نکته را نیز نباید از نظر دور داشت که همان معدود آثار تاریخی معروف و گشوده به روی مردم، به هیچ روی از مدیریت مناسب گردشگری برخوردار نیستند و وضع آنها در بهترین حالت فرقی با وضع ۵ سال پیش که سازمان ایرانگردی و جهانگردی به سازمان میراث فرهنگی ملحق نشده بود، ندارد. بدین سبب این پرسش مجال طرح می‌یابد که
اضافه شدن یک دستگاه عریض و طویل با امکانات بسیار به سازمان میراث فرهنگی عملا چه حاصلی داشته است؟
همان‌گونه که پیش‌تر اشاره رفت، اکثریت مطلق گردشگران ورودی به اصفهان ۱۱ اثر دیدنی این شهر را برای بازدید بر می‌گزینند که از این میان سه اثر یعنی بازار، سی‌وسه‌ پل و پل خواجو به عنوان گذرهای مشاع شهری دارای مدیریت خاص گردشگری نیستند و بازدید از آنها نیز تابع مقررات، زمان‌بندی یا پرداخت ورودیه نیست. بنابراین عمده فعالیت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان اصفهان بر هشت اثر دیگر (مسجد امام، مسجد جامع، مسجد شیخ لطف‌الله، عالی قاپو، چهلستون، هشت بهشت، کلیسای وانک و منار جنبان) متمرکز است. طبیعتا ارائه مناسب خدمات گردشگری در این هشت اثر که از پربیننده‌ترین آثار تاریخی کشور هستند، نباید کار دشوار و دور از دسترسی باشد، اما چنین می‌نماید که وضع به گونه‌ای دیگر رقم خورده است. هر چند که در دو‌، سه سال اخیر تابلوهای راهنمای آثار در اغلب اماکن گردشگری نصب شده‌اند و وضع بهتر از سال‌های گذشته است، اما به جرأت می‌توان گفت که هیچ یک از این آثار دارای راهنمای گردشگری به مفهوم واقعی خود نیستند و صرفا عده‌ای مراقب دارند که گردشگران را در موارد مختلف مورد امر و نهی قرار می‌دهند. این نکته را نیز نباید از نظر دور داشت که نصب تابلوهای راهنما در آثار موجود در میدان نقش جهان به سبب ثبت جهانی این اثر و سختگیری‌های یونسکو در سال‌های گذشته صورت پذیرفته است؛ وگرنه تا پیش از آن ضرورتی برای این کار حس نمی‌شد. چندان که امروزه نیز کمتر بروشوری در اختیار گردشگران قرار می‌گیرد.
● در انتظار نظافتچی
از این گذشته وضع نظافت غالب آثار برشمرده، اسفبار است. گاهی اوقات به نظر می‌رسد که زمین روزها جارو نخورده و شیشه‌ها و نرده‌ها هفته‌هاست که به انتظار نظافتگران نشسته‌اند. در اماکنی مانند چهلستون و کاخ هشت بهشت، سوندوژهایی توسط باستان‌شناسان و مرمتگران صورت پذیرفته که هدف از آنها مشخص ساختن سابقه بناست، در این حالت سنگفرش‌های از جا کنده شده و تلی از خاک بر زمین باقی مانده و منظر ناخوشایندی را پدید آورده‌است.
اوضاع در مسجد جامع اصفهان به مراتب بدتر است و این مسجد سال‌ها شاهد نزاع پایان‌ناپذیر سازمان میراث فرهنگی و اداره اوقاف بوده است که هر یک می‌کوشند سهم بیشتری را در مدیریت مسجد و کنترل اوضاع آن داشته باشند. گردشگرانی که به این مسجد می‌روند، گاه شاهد داد و فریاد کارکنان این دو سازمان بر سر یکدیگر هستند و مسجد را مثل زندانی می‌یابند که جای جای آن حصارکشی شده و قفل و زنجیر بر درهای آن، جا خوش کرده است. کلید بسیاری از این قفل‌ها در دستان کارکنان اداره اوقاف و هیات امنای مسجد جا خوش کرده و اینان نیز کوچک‌ترین تعهدی در برابر گردشگران ندارند.
● زیبایی، پشت نابسامانی پنهان شده است
عدم سامان و نظم مناسب در اماکن گردشگری، از جمله دیگر مشکلاتی است که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان از حل آن در تنها هشت اثر پربیننده ناتوان مانده است. برای مثال در اواخر هفته گروه‌های ۳۰ تا ۵۰ نفری دانش‌آموزی که بسیاری‌ از آنها از مدارس شهر اصفهان هستند به دیدن آثار تاریخی می‌آیند و با ایجاد سر و صدا و جست‌وخیز بسیار که البته طبیعت و لازمه نشاط کودکان و نوجوانان است، وضعیت محیط را کاملا به هم می‌ریزند و مانع از گردش آسوده سایر گردشگران می‌شوند.
طبیعتا نمی‌توان و نباید از گردش دانش‌آموزان در آثار تاریخی ـ فرهنگی جلوگیری کرد و بلکه تشویق این حرکت از اساسی‌ترین برنامه‌های فرهنگی تلقی می‌شود، اما مدیریت گردشگری نکوشیده‌ است تا بازدیدهای دانش‌آموزی را سامان دهد و مثلا زمان و ظرفیت‌ خاصی را با تعیین وقت قبلی برای این نوع بازدیدها مشخص سازد.
بدین‌سان وقتی از گردشگری اصفهان روی کاغذ سخن می‌رانیم، این شهر نصف جهانی است رویایی که هر گوشه آن ظرافت و شکوه و جلالی نهفته است و روزها و ماه‌ها و سال‌ها می‌توان به نظاره آنها نشست، اما وقتی قدم در اصفهان می‌گذاریم، غالب آثار را پشت درهای بسته می‌یابیم و آنگاه که دری گشوده است، پشت آن در پیش از آنکه زیبایی و ظرافت جلوه کند، تاسف از مدیریت ناکارآمد گردشگری در ایران به چشم می‌آید. راستی که گردشگری اصفهان در عین غنا فقیر است!

مرجان پاکدل

منبع : روزنامه تهران امروز

مطالب مرتبط

استان یزد

استان یزد
استان یزد دربردارنده مجموعه بسیار با ارزش ازمیراث فرهنگی ایران زمین، درسده های گوناگون تاریخی است. عناصر مادی و معنوی فرهنگی موجود در استان یزد، به گونه‎ای است كه بررسی تاریخی را از روزگار پیش دادیان تا کنون كاملاً فراهم كرده است.
صدها مسجد، آب انبار، بازار، کاروان سرا، ساباط، قلعه، کاخ، آرامگاه، خانه، سرداب، خانقاه، حسینیه، کاریز و ده ها مکان مقدس تاریخی نزد زرتشتیان در گوشه و کنار این استان؛ مجموعه‎ای کامل را به وجود آورده است. استان یزد؛ با قرار گرفتن در بخش مرکزی فلات ایران در برگیرنده نا مناسب ترین عوامل طبیعی چیره بر فلات مرکزی ایران نیز است. استان یزد از دیر باز منطقه ای صنعتی بوده و اکنون نیز دارای کارخانه های تولیدی بزرگ و کوچک است. این منطقه از جاذبه های پرشمار طبیعی, تاریخی, معماری, فرهنگی و اجتماعی برخوردار بوده و یكی از مهم ترین مناطق جهانگردی ایران به شمار می آید.
● مکان های دیدنی و تاریخی
استان یزد از مكان های دیدنی و تاریخی بسیاری برخوردار است كه برخی از مهم ترین آن ها عبارتند از: مسجد جامع كبیر، مسجد كهن فرج، بقعه‌ی سید ركن‌الدین، بقعه‌ی دوازده امام، دخمه‌ی زرتشتیان، آتشكده‌ی زرتشتیان (یزدان)، باغ دولت‌آباد، بانك شاهنشاهی، خانه‌ی تقدیری، خانه‌ی مودت، مسجد ریگ، بادگیرها، گنبد عالی ابركوه، پرسبز، مجموعه‌ی خیرآباد، مسجد بیرون ابركوه، چهار سوق و بازارشاهی، مدرسه‌ی علمیه‌ی امام خمینی، رباط خرگوشی، تكیه‌ی امیرچقماق و مسجد جمعه‌ی نو (در یزد)، نارین قلعه (در میبد)، مسجد جامع (در اردكان) و كاروان‌سرای خرانق..
● صنایع و معادن
استان یزد از دیر باز منطقه ای صنعتی بوده و صنایع آن به دو صورت صنعتی و دستی رواج داشته است. فرش بافی، چاقو سازی، سبد بافی، سنگ تراشی، پارچه بافی، زیلو بافی، سرامیك، سفال سازی، كرباس بافی، طلا و نقره كاری از صنایع دستی یزد هستند.
این استان از نظر صنایع كارخانه ای اکنون دارای کارخانه های تولیدی بزرگ و کوچک است. علاوه برکارگاه های کوچک نساجی و شیرینی سازی، که شمار آن ها بسیار است، ده ها واحد تولیدی دیگر وجود دارد که در رشته های گوناگون فعالیت می کنند. صنایع ماشینی ریسنده گی و بافنده گی از سال ۱۳۱۲ هـ. ش، در استان یزد پدید آمد. اساس این دگرگونی وجود صدها کارگاه سنتّی بافنده گی و هزاران بافنده ماهر و هنرمند در این منطقه بوده، که هم زمان با نخستین حرکت های صنعتی شدن ریسنده گی و بافنده گی در کشور، به مراکز تولیدی کارخانه‎ای روی آوردند. استان یزد با دارا بودن ۳۳۰ واحد تولیدی نساجی، نیمی از منسوجات کشور را تولید و عرضه می کند و ۷۰ در صد زمینه های اشتغال صنعتی استان یزد، به این صنایع تعلق دارد. با وجود شرایط آب و هوایی و زیستی نامناسب منطقه، تشكیلات زمین شناختی این استان، ذخیره های بزرگ معدنی را در دل خود، جای داده است، به طوری که می توان این استان را منطقه ای معدنی نامید. بزرگ ترین قطب های معدنی آهن ایران در استان یزد قرار دارد. هم چنین می‎توان از معادن غنی سرب و روی مهدی آباد، کوشک، درّه انجیر و منصور آباد، بوکسیت صدر آباد، معدن اورانیوم ساغند اردکان كه در نوع خود در خاورمیانه بی‎نظیر است، مس اردکان و تفت، نام برد. افزون بر آن، معدن های فلزی، سنگ های تزیینی با کیفیت بسیار بالا، مانند: مرمر، مرمریت، گرانیت، چینی، ... و نیز موادی چون باریت، گچ، فسفات، نمک، ... به فراوانی در سطح استان یزد وجود دارد.
● کشاورزی و دام داری
كشاورزی استان یزد به دلیل بارش اندك به گونه كشت آبی است و رونق چندانی ندارد. تلاش كشاورزان این ناحیه براین است كه با بهره گیری از كم ترین آب و خاك حاصل خیز، توانسته اند كشاورزی را در محدوده ای اندك به دیگر بخش های اقتصادی پیوند دهند. از مهم ترین فرآورده های كشاورزی یزد می توان گندم، جو، آفتاب گردان، نباتات علوفه ای، جالیز، زیره، گوجه فرنگی، ‌بادمجان و سردرختی به ویژه انار، انجیر و پسته را نام برد. دام پروری نیز به روش سنتی و صنعتی رواج دارد، اما به دلیل كمبود علوفه رونق زیادی ندارد. مردم آبادی های پیرامون شهر یزد، به پرورش گوسفند، بز، گاو و شتر می پردازند
● وجه تسمیه و پیشینه تاریخی
یزد، یعنی آفریننده خوبی ها، پاكی ها و شهر خداست. نام گذاری این شهر با واژه «یزش» به معنای ستایش و نیایش در زبان پارسی میانه و با واژه یزدان یا یزتان به معنی پاك، مقدس، فرخنده و همچنین به معنی ذات خدا در ارتباط است. یزد در دوران هخامنشی و شاید پیش از آن «ایستاتیس» نامیده می شده که «هرفته» (فرافر) و «سریزد» كنونی، در ۳۰ كیلومتری خاور شهر یزد بازمانده این شهر است. استان یزد از تاریخی كهن برخوردار است، تا جایی كه بنای شماری از شهرهای آن، مانند: میبد را به سلیمان پیامبر، یزد را به ضحاک و اسکندر مقدونی و ابر کوه را به ابراهیم پیامبر نسبت داده‎اند. مجموعه آثار باستانی پراکنده موجود دراستان یزد به سهم خود، بازمانده شایان توجهی از تاریخ و فرهنگ کهن ایران است. کشاورزی و مدنیت یزد، در چهار کانون بزرگ مهریز و فهرج، یزد، رستاق و میبد و اردکان، پا گرفته است. این منطقه با قرار گرفتن در مسیر شاه راه های باستانی ری ـ کرمان و پارس ـ خراسان، در میانه هزاره نخست پیش از میلاد، نقش مرزبانی ایالت ها و نگه بانی راه های بسیاری را که به چهار سوی ایران می رفته، ایفا می‎کرده است.
منطقه یزد بی گمان، در دوران هخامنشی دارای راه های بزرگ و معتبر، راه داری و مراکز پستی و چاپاری بوده است. زیرا علاوه بر راه های شناخته شده باستانی، از روی مدارک پیشین، راه‎های فراموش شده‎ای نیز که در روزگار باستان به مرکز اقتصادی و فرهنگی ایران باستان می‎پیوسته‎اند به تازه‎ گی شناسایی شده‎اند.
منطقه یزد، در دوران ساسانی، به ویژه در روزگار قباد، انوشیروان و یزدگرد اوّل، ... از جایگاه اجتماعی و اقتصادی ویژه ای بر خوردار بوده و به عمران و آبادی آن، توجه بسیار شده است. در نخستین سده اسلامی، سرزمین یزد به دست مسلمانان افتاده قبایل عرب به سوی ایران سرازیر شدند. گروهی نیز از قبیله های بنی تمیم و بنی عامر، درکوی عرب ها ی یزد، استقرار یافتند. در سده ۴ هـ. ق، که دیلمیان بر بخش های باختر و جنوب ایران و عراق چیره گردیدند، جمعی از علویان هم به یزد آمده در کوی حسنیان سکونت گزیدند. بنیان گذار این خاندان علاء الدوله ابوجعفر بود كه در ۳۹۸ هـ. ق، از سوی سیّده خاتون، دختر عمه خود ( مادر مجدالدوله دیلمی ) به حکومت مستقل اصفهان و پیرامون آن منسوب گردید.
در سال ۴۴۳ هـ. ق طغرل سلجوقی، شمس الملوک ظهیر الدین ابومنصور فرامرز را به حکومت مستقل یزد و ابر کوه منصوب کرد. از سرشناس ترین افراد این خاندان امام زاده سیّد جعفر ( ع ) است، که از سیّدهای عریضی بوده در سال ۴۲۴ هـ. ق، در یزد در گذشت و مزارش هم چنان زیارتگاه مردم است.
حکم رانی ابومنصور فرامرز در روزگار فرمان روایی طغرل، آلب ارسلان و ملک شاه سلجوقی بوده نزد آنان احترام ویژه ای داشت. پس از وی به ترتیب فرزندش مؤید الدوله ابومنصور علی بن فرامرز، علاءالدوله کالیجار و پسرش امیر فرامرز، بر یزد حكومت كردند. اینان در نزد سلجوقیان، دارای احترام و اعتبار بودند. چون امیر فرامرز پسر نداشت، حکومت یزد به دو دخترش واگذار و رکن الدین سام بن وردان روز، به اتابکی آنان گماشته شد. بدین ترتیب حکومت یزد، از آل کاکویه به اتابکان یزد انتقال یافت.
رکن الدین سام، پس از اندک زمانی، در سال ۵۸۴ هـ. ق، از کار اتابکی دختران امیر فرامرز کنار رفت و برادرش عزالدین، به اتابکی رسید.
اتابکان یزد با ایجاد پیوند های زناشویی، روابط دوستانه‎ای با سلجوقیان بر قرار کردند و مورد احترام و مشورت آنان بودند. پس از عزالدین ( در گذشته ۶۱۵ هـ. ق )، وردان روز، اسفهسالار ابومنصور ( قطب الدین ) ( در گذشته ۶۳۷ هـ. ق )، قطب الدین محمود، رکن الدین علاءالدوله ( در گذشته ۶۶۲ هـ. ق )، طغان شاه، علاءالدوله ( در گذشته ۶۷۳ هـ. ق )، رکن الدین یوسف شاه، و حاجی شاه بن یوسف شاه یكی پس از دیگری به اتابکی رسیده بر یزد و پیرامون آن حکومت کردند. اتابکان در آبادی و عمران یزد کوشش های بسیاری کردند و بناهای زیادی از خود به یادگار گذاشتند. رکن الدین سام در نزدیکی دروازه مهریز مدرسه اتابک را ساخت. وردان روز در بازار دلالان، مدرسه وردان روز را بنا کرد.
محمود شاه در گسترش شهر کوشید و کوی‎های بیرون شهر را درون حصار آورده میدانی بزرگ نیز در شهر ساخت. مادرش مریم ترکان نیز روستای مریم آباد را بنا نهاد. در روزگار حمله چنگیز به ایران سلطان ابومنصور اتابک ( قطب الدین )، چیره گی مغولان را پذیرفت و جانشینان‎اش به عنوان دست نشانده‎ گان مغول، در حکومت یزد پایدار شدند و با کفایت و زیرکی، یزد را از سپاه مغول مصون داشتند.
در این دوره به دلیل امنیت و آرامش نسبی در یزد، بازرگانی و پیشرفت شهر ها و آبادی ها و مبادله کالاهای گوناگون، رونق یافت و کالاهای یزدی تا آن سوی آب های جنوبی ایران، به ویژه هندوستان راه یافت. راه داری و نگه داری راه ها، در دوران مغول و ایل خانان مورد توجه قرار گرفت و نگاه داری راه‎ها را به بزرگان و امرا واگذار کردند. در اوایل سده ۸ هـ. ق، امنیت و نیز راه هایی که از منطقه یزد می‎گذشتند؛ گسترش یافت. این مسأله نقش به سزایی در رونق بازرگانی و هم چنین شکوفایی اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ایالت یزد داشت. حکومت حاجی شاه بن یوسف آخرین اتابک خاندان اتابکان یزد، در ۷۱۸ هـ. ق به دست امیر مبارزالدین محمّد بن مظفر از میان رفت.امیر مظفر، بزرگ خاندان مظفر، از نواده گان غیاث الدین خراسانی بود، که در دربار ایلخانان مغول وارد خدمت شد و به حکومت میبد رسید. پس از مرگ او، پسرش امیر مبارزالدین محمّد در اوایل حکومت ابوسعید بهادر خان ( ۷۱۶ – ۷۳۶ هـ. ق ) ایل خان مغول به حکومت میبد و راه داری یزد انتخاب شد. در سال ۷۱۸ هـ. ق، حاجی شاه بن یوسف، اتابک یزد را، در نبردی شکست داده وضمن پایان دادن به حکومت اتابکان یزد از سوی ابوسعید بهادر خان، به حکومت یزد رسید.
مبارزالدین محمّد، پس ازدرگذشت ابوسعید بهادر خان، دم از استقلال زد و بر کرمان، شیراز و قلمرو حکومت ملوک شبان کاره، در جنوب ایران چیره شده در سال ۷۲۳ هـ. ق، حکومت آل مظفر را تشکیل داد.
یزد، در روزگار حکومت امیر مبارزالدین، از نظر سیاسی و اقتصادی دارای اهمیت و اعتبار شد. این جایگاه، نه تنها به خاطر تلاش مظفریان در یزد پدید آمد، بلکه شرایطی که در دوره مغول بر کشور حاکم شد، شهر های دور افتاده و به دور از هیاهوی سیاسی، چون یزد را مورد توجه نام داران قرار داد. طی یک سده حکم رانی مغول بر ایران، ناحیه یزد بیش از دو برابر گسترش یافت و با مدیریت و تدبیر امیر مبارزالدین محمّد، به مرکز فعالیت های سیاسی و اقتصادی تبدیل یافت.
قلمرو امیر مبارزالدین محمّد با در گذشت وی به سال ۷۶۵ هـ. ق بین پسران‎اش بخش شد، به طوری که سلطان احمد، در کرمان، شاه محمود، در اصفهان، شاه یحیی، در یزد و شاه شجاع، در فارس و بخشی از خوزستان به حکومت پرداختند.
كه از این میان شاه یحیی نسبت به آبادانی سرزمین یزد، تلاش بسیار کرد. در حکومت ۷۷ ساله آل مظفر ( ۷۱۸ – ۷۹۵ هـ. ق ) منطقه یزد به اوج شکوفایی و بزرگی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی رسید. در مدرسه ها، مسجدها، دارالسیاده ها و خانقاه ها، علوم گوناگون رایج زمان، درس داده می شد. ویژه گی دیگر دوره مظفریان رونق صوفی گری در یزد است. ایجاد خانقاه ها ویژه مرشدان و مریدان صوفیان نبود، بلکه شاهان و شاه زاده گان مظفری و بزرگان هم بدان
علاقه مند بوده صوفیان یزد، از احترام ویژه خاندان مظفری بر خوردار بودند. حکومت آل مظفر در سال ۷۹۵هـ. ق به دست تیمور لنگ خاتمه یافت.
تیمور لنگ حکومت یزد را به یکی از نزدیکان خود سپرد. اما پس از بازگشت تیمور به ماوراءالنهر، گروهی، از همدلی مردم نسبت به آل مظفر بهره برده به رهبری آبدار، یزد را از دست حاکم تیموری بیرون آوردند.
سپس سلطان محمّد، پسر ابوسعید طبسی، یزد را به دست آورده استقلال آن را اعلام نمود. با عدم توفیق حاکمان تیموری نایین، اصفهان و اردستان در برگرداندن نظم و امنیت به یزد، پیر محمّد، پسر عمر شیخ و نوه تیمور لنگ حکم ران فارس، و نیز حاکم سیستان با سپاهی ره سپار یزد شده؛ یزد را محاصره و سرانجام گشودند. تیمور لنگ برای حفظ جایگاه هنری و اهمیت یزد، دستور داد نسبت به مردم این سامان نرمی نشان داده مالیات دو ساله را نگیرند. هم چنین فرمان داد تا برج و باروی شهر را بنا کرده دارالحکومه معروف به « دژ مبارکه نارین قلعه » را به طور شایسته ای بسازند.
ایالت یزد پس از مرگ تیمور، مدتی پهنه درگیری نوادگان تیمور، پیر محمّد و اسکندر بود. شاهرخ پسر تیمور با پیروز شدن بر دیگران حکومت یزد را به امیر جلال الدین، پسر چخماق سامی سپرد. وی با مردم یزد به خوبی رفتار کرد و برای عمران و آبادی این سرزمین کوشش نمود و بناهای بسیاری از خود بر جای نهاد، که برخی از آن ها هنوز برجای مانده از آثار تاریخی و دیدنی استان یزد به شمار می روند. پس از در گذشت امیر جلال الدین، بیوه و فرزندانش دنباله کار را گرفته از خاندان خود، نام نیک به یادگار گذاشتند.
بازمانده گان تیمور، در همه جا دل گرم کننده هنرمندان، معماران و اندیشمندان بودند و یزد نیز در این زمان به شکوفایی اقتصادی، هنری و فرهنگی رسید. کاشی کاری‎های مسجد جامع و میدان امیر چخماق و مسجد امیر چخماق، مصلای عتیق، ... از آثار این زمان است. مدرسه ها و کتاب خانه های بسیاری چون مدرسه و کتاب خانه قطبیه سربلوک، مدرسه دارالصفا، مدرسه و کتاب خانه یوسف چهره، مدرسه و کتاب خانه اصیلیّه سردهوک و کتاب خانه باوردیه ایجاد شدند، که نویسنده گان، پژوهش گران و تاریخ نگارانی، چون شرف الدین علی یزدی، در آن ها پرورش یافتند.
با برآمدن ترکمانان قراقویونلو و آق قویونلو، یزد از دست تیموریان بیرون رفته امیران ترکمان، یکی پس از دیگری بر ایالت یزد حکومت کردند. حكومت طوایف گوناگون با تسلط شاه اسماعیل صفوی بر تمام ایران در ۹۱۳ هـ. ق، خاتمه یافت.
نعمت الله باقی، پسر میرزا عبدالباقی، صوفی سرشناس، که در جنگ چالدران کشته شد، در زمان شاه تهماسب، دختر شاه اسماعیل را به زنی گرفته حاکم یزد شد. وی دیوان خانه عباسیه را ساخت و مسجد شاه تهماسب، در نزدیکی میدان بعثت کنونی از یادگارهای اوست. از دیگر آثار دوران صفوی می‎توان به این موارد نیز اشاره كرد : غیاث آباد تفت که به دست میر میران فرزند نعمت الله باقی ( ممدوح وحشی بافقی )، مدرسه شفیع ، مسجد شاه ولی تفت كه شاه ابوالوالی حاكم یزد آن را بنا نهاده است.
در هنگام حمله افغان ها، مردم رشید و آزاده سرزمین یزد، به رهبری میرزا عنایت سلطان، دلاوری های بسیاری از خود نشان دادند؛ چنان كه محمود افغان، در گشودن یزد ناکام مانده راهی اصفهان گردید. اشرف افغان، جانشین محمود، نیز پس از چهار سال نبرد توانست یزد را بگشاید. با روی کار آمدن نادرشاه افشار و بیرون راندن افغان ها از ایران، محمّد تقی خان، خواهر زاده عنایت سلطان به حکومت یزد منصوب شد.
وی و فرزندانش، تا آخر دوره قاجار، در نقش حاکم یا مستوفی یزد خدمت های ارزنده ای به این سرزمین کرده آثار تاریخی و بنا های دیدنی بسیاری در یزد به یادگار گذاشتند. باغ دولت آباد، باغ ناصریه، مدرسه خان، میدان خان، بازار خان، بازار قیصریه و... از آثار آنان است. این منطقه در دوره قاجاریه و پس از آن در آرامش و آبادانی به سر برده و هم اكنون نیز یكی از مهم ترین و ارزشمندترین مناطق ایران است.
● مشخصات جغرافیایی
استان یزد؛ با قرار گرفتن در بخش مرکزی فلات ایران در برگیرنده نا مناسب ترین عوامل طبیعی چیره بر فلات مرکزی ایران نیزاست. کویرهای بزرگ لوت و دشت کویر تا دریاچه نمک قم و کویر نمک هرات و مروست تا کویر نمک ابر کوه و باتلاق گاوخونی استان یزد را فرا گرفته اند. بارش اندک همراه با تبخیر شدید، دور بودن از دریا، نزدیکی با کویر خشک و پهناور نمک، رطوبت نسبی کم همراه با گرمای بسیار، از عواملی هستند، که استان یزد را به گونه خشک ترین استان ایران در آورده است. گذشته از آن، در این منطقه نوسان شدید درجه حرارت نیز وجود دارد. از نظر جغرافیایی بین ۲۹ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۳۳ درجه و ۳۰ دقیقه پهنای شمالی و ۵۲ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۵۶ درجه و ۳۰ دقیقه درازای خاوری از نصف النهار مبدا واقع شده است.
این استان از شمال خاوری به استان خراسان از شمال و باختر به استان اصفهان، ازجنوب باختری به استان فارس و از جنوب خاوری به استان كرمان محدود می شود. به دلیل دور بودن از مرزهای ایران، در درازای تاریخ از بحران ها و فشارهای فرهنگی و نژادی مصون مانده است. استان یزد براساس سرشماری سراسری سال ۱۳۷۵ جمعیتی در حدود ۸۲۸۴۰۱ نفرجمعیت داشته و شهرستان های آن عبارتنداز: ابركوه، اردكان، بافق، تفت، خاتم,صدوق, طبس, مهریز، میبد و یزد.
دشت رسوبی یزد، در فلات مركزی ایران، از حوزه های مهم جغرافیایی است كه از دامنه شیركوه در جنوب آغاز می شود و با شیب ملایمی تا كویر سیاه كوه در شمال ادامه می یابد. با توجه به موقعیت جغرافیایی، این استان در بر گیرنده نامناسب ترین عوامل طبیعی چیره بر فلات مرکزی ایران است. استان یزد گذشته از جایگاه ویژه طبیعی - جغرافیایی و دارا بودن منابع زیرزمینی، از لحاظ تاریخی و فرهنگی نیز از كهن ترین مناطق ایران به شمار می رود و از گذشته های دور دارای فرهنگی درخشان بوده است. كوه های این استان جزو رشته كوه های مركزی ایران به شمار می روند. دشت های كویری آن، همانندی زیادی با دشت كویر و دشت لوت دارند. بلندترین ناحیه استان یعنی رشته كوه های شیركوه (۴۰۷۵ متر) در بخش جنوب باختری استان قرار گرفته و پست ترین ناحیه، شمال تا شمال خاوری را در بر می گیرد كه همراه با باتلاق های نمك است.
● راه های دست رسی به استان یزد:
▪ راه ری ـ اصفهان ـ یزد:
این راه از ری به سوی جنوب رفته از قم و کاشان گذشته به شهر گبای ( اصفهان کنونی ) رسیده از آن جا شعبه ای از آن، از راه یزد به کرمان و از کرمان باز شعبه ای به سیستان، سند و کرانه های دریای مکران ( دریای عمان ) می پیوست.
▪ راه یزد ـ سیستان:
از سیستان تا یزد، راهی وجود داشته، که کویر را در دور افتاده ترین بخش هایش، یعنی بین « ده سلم » و گدارباروت، میان بر می کرده است.
▪ راه یزد به خراسان:
این راه كه دارای ایستگاه های بسیاری است، از یزد به سوی آنجیره و خزانه رفته از تل سیاه و ساغند وپشت بادام گذشته به رباط محمّد رسیده از آن جا به ریگ و مهلب و رباط حوران، ... رفته، سر انجام به ترشیز ( کاشمر ) و از آن جا به نیشابور می پیوسته است.
در حال حاضر استان یزد دارای راه های زمینی و هوایی است. راه های زمینی آن، از گونه شوسه، آسفالته و راه آهن، عبارتند از:
۱) راه های اصلی، فرعی، روستایی:
این راه ها، شامل راه های اصلی، فرعی، روستایی و مال رو است. راه های اصلی، استان را با استان های اصفهان، فارس، کرمان و خراسان پیوند می دهد و از راه های مهم ارتباطی شمال به جنوب و باختر به خاور ایران است.
استان یزد، در سال ۱۳۷۵ هـ. ش، دارای بیش از دو هزار کیلومتر راه اصلی آسفالته و راه های فرعی و روستایی بوده است. محور اصلی ارتباطی استان یزد، سرشناس به جاده سنتو، یکی از پر رفت و آمدترین شبکه های ارتباطی ایران، به ویژه در حمل و نقل بار با وسایط نقلیه سنگین به شمار می رود. بندر های مهم هرمزگان و هم چنین بندر استراتژیک چابهار در استان سیستان و بلوچستان نیز تأثیر زیادی در رونق این راه ارتباطی داشته اند.
راه های فرعی، شهرستان های استان را به یک دیگر و یا شهرستان ها را به شهر یزد پیوند می دهند. راه های روستایی نیزکه درسال های اخیر ایجاد شده، روستاها، دهستان ها و مراکز بخش ها را به یک دیگر پیوند می دهند و نقش ارزنده ای در زندگی اجتماعی روستاییان و کشاورزان منطقه ار لحاظ اقتصادی، ارتباطی و حمل بار دارند.
۲) راه آهن:
راه آهن استان یزد؛ سبب پیوند این استان با استان های اصفهان و کرمان و سبب ارتباط مراکز معدنی و صنعتی ایران است. راه آهن سراسری ایران، از تهران شروع و شاخه جنوب خاوری آن، پس از گذر از شهر قم، به دو بخش شده، یکی از طریق کاشان و اصفهان به یزد رسیده و دیگری پس از گذشتن از بافق به زرند و شهر کرمان می پیوندد.
۳) راه های هوایی:
استان یزد از طریق راه های هوایی به بیش تر نقاط و مراکز استان های دیگر، مانند : تهران، شیراز، اصفهان، کرمان، بندر عباس، زاهدان، مشهد، ... بستگی دارد. فرودگاه شهید صدوقی یزد دارای امکان های کافی برای پذیرش هواپیماهای مختلف بوده و می تواند خدمات فرودگاهی بایسته را برای پرواز های داخلی و خارجی تأمین کند. علاوه بر پرواز های هر روزه تهران – یزد و بر عکس، پرواز های دیگری به اصفهان، مشهد، زاهدان، بندر عباس، شیراز، کرمان، ... در این فرودگاه انجام می شود. اخیراً پرواز های حج و زیارت سوریه نیز به طور مستقیم از فرودگاه شهید صدوقی یزد انجام می شود.

وبگردی
فیلم |  بالاخره کار بانک‌ها ربا هست یا نیست؟ | ۴۰سال است تکلیفمان را با ربا معلوم نکرده‌ایم
فیلم | بالاخره کار بانک‌ها ربا هست یا نیست؟ | ۴۰سال است تکلیفمان را با ربا معلوم نکرده‌ایم - فیلم - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهور در کافه خبر با انتقاد از اینکه در 40 سال گذشته بسیاری از مسایل مهم را تعیین تکلیف نکرده ایم می گوید: این گونه جامعه دچار سردرگمی و به سمت گناه یا بزهکاری و یا توافق بر سر گناه سوق پیدا می کند. صحبت های او را در ویدئوی زیر ببینید و بشنوید.
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!