پنج شنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۶ / Thursday, 14 December, 2017

رشد و تکوین مافیای اقتصادی


رشد و تکوین مافیای اقتصادی
در چالش بین دو دیدگاه اقتصادی، در نهایت، کفه ی سیاست های اتخاذ شده به نفع تکنوکرات های پراگماتیست سنگینی کرد و دیدگاه اول پیروز گشت و به آماده کردن برنامه ی بازسازی دست زد و برنامه ی دولت آقای هاشمی تحت عنوان برنامه ی اول توسعه ی جمهوری اسلامی ایران برای بازسازی اقتصاد جنگ زده ی کشور تدوین گردید. محورهای اساسی این برنامه عبارت بودند از:
۱) بازسازی مناطق جنگ زده؛
۲) ایجاد تعادل منطقه ای و تمرکززدایی از تهران؛
۳) توسعه ی بخش های اقتصادی. سمت گیری اصلی این برنامه به سوی جایگزینی واردات و تمرکز بر روی منابع درونی برای دستیابی به توسعه ی اقتصادی بود. (۱)
این برنامه ی توسعه برای تسریع در روند نوسازی اقتصادی کشور برای سال های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲ توسط دولت به مجلس چهارم پیشنهاد و در بهمن ماه سال ۱۳۶۸ به تصویب مجلس چهارم رسید. مهمترین اهداف این برنامه عبارت بودند از:
«۱) بازسازی مناطق آسیب دیده از جنگ؛
۲) توسعه ی ملی: رشد ۱.۸ درصد؛
۳) سرمایه گذاری: ۰۰.۱۱ درصد رشد؛
۴) مصرف خصوصی: ۱.۵% رشد به طور متوسط در سال؛
۵) تورم: کاهش نرخ رشد از ۹.۲۸ در سال ۱۳۶۷ (۸۹.۱۹۸۸) به ۷.۱۵ درصد؛
۶) نقدینگی: ۴.۹ درصد رشد در سال؛
۷) از میان بردن کسری بودجه.» (۲)
در فاصله ی چند ماه از تصویب نهایی قانون برنامه ی پنج ساله ی اول، برای رسیدگی به اهداف برنامه ی توسعه در مجلس چهارم برنامه ی دیگری تحت عنوان تعدیل اقتصادی به وسیله ی دولت تنظیم و از سال ۱۳۶۹ به مورد اجرا در آمد که از جمله ی مهمترین تغییرات آن می توان تغییر استراتژی توسعه از جانشینی واردات به توسعه ی صادرات و تمایل دولت به خصوصی سازی سریع اقتصادی و آزادسازی را نام برد. (۳)
«برنامه ی تعدیل دارای دو جزء اساسی؛ یعنی آزادسازی اقتصادی و خصوصی سازی است که هر دوی آنها مستلزم مشارکت جامعه ی مدنی به معنای بخش خصوصی می باشد. همچنین توفیق برنامه ی تعدیل اقتصادی مستلزم مشارکت جامعه ی مدنی به معنای بخش خصوصی بوده است. دولت جمهوری اسلامی به دلیل اجرای این برنامه مجبور شد تا با محدود کردن مداخله ی خود در اقتصاد (آزادسازی نرخ ارز، حذف کنترل بر واردات، حذف کنترل قیمت ها و...) مشارکت بخش خصوصی را به شیوه ها و اشکال مختلف تشویق نماید.» (۴)
این نسبت در پاکستان هفت و در ترکیه یازده برابر است. در ایران این نسبت به بیش از بیست برابر افزایش یافت. (۵) منفی ترین نتیجه ی برنامه تعدیل، تورم بود که نتیجه ی استقراض از بانک مرکزی و افزایش حجم نقدینگی بود که در اواخر برنامه ی اول و شروع برنامه ی دوم به ۳۰ تا ۴۰ درصد می رسید و بالاترین نرخ تورم طول تاریخ ایران را رقم می زد. (۶)
به دلیل فقدان دستگاه های اداری، قضایی و قانونی موثر و سازوکارهای حقوقی برای توسعه ی اقتصادی نوعی سرمایه داری میدان دار عرصه ی جامعه شد که برخی آن را سرمایه داری چریکی نامیده اند. (۷) سرمایه داران جدید با زندگی نیمه مخفی مالیاتی، عوض کردن دائمی میدان فعالیت خود، نفوذ در دستگاه های اداری و داشتن اطلاعات اقتصادی، پایگاه و جایگاه های مطمئن و سودآور در کشور برای خود ایجاد کرده و با ثروت های کلان خود به مراکز توزیع رانت و بهره برداری از آنها، حملات موثری برای خرید سهام کارخانه ها و موسسات انجام می دادند.
رانت خواری، ثروت های بادآورده و آقازاده گی ورد زبان منتقدین شد. تورم، بیکاری و شکاف طبقاتی برای عموم افراد جامعه ملموس گشته بود. از نگاه آنها، رشد و تکوین مافیاهای مالی و اقتصادی محصول سیاست هایی بود که با پوشش محدود کردن دخالت دولت در اقتصاد و جذب سرمایه های داخلی و خارجی برای توسعه ی زیرساخت های صنعت و تولیدات ملی اعمال می شد. این معایب وتبعات منفی در کنار رفع بسیاری از دشواری های اساسی و بهبود شاخص های مختلف اقتصادی، بازسازی بسیاری از خرابی های دوران جنگ و آماده سازی زیرساخت های اقتصادی کشور به وجود آمده بودند. بدون تردید، وارد شدن در عرصه ای که قرار است در آن تحولات و تغییرات اساسی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی رخ بدهد هم شهامت و جسارت خاص می خواهد و هم ریسک پذیری آن بالا خواهد بود که برنامه ی نوسازی اقتصادی و تعدیل این گونه بود.
برنامه ی تعدیل و آزادسازی اقتصادی در روند توسعه در ابتدا توانست سیر نزولی تولید ملی را به ۲.۷ درصد رشد برساند. رشد تولید سرانه ی ملی هم تثبیت شد. رشد مصرف خصوصی در حالی که در برنامه ۷.۵ درصد در نظر گرفته شده بود به ۹.۷ درصد رسید که عمدتاً از طریق واردات تأمین می شد. (۸)
رفع ممنوعیت از واردات و افزایش آن، دولت را به سوی استقراض های خارجی کشاند و حجم بدهی های خارجی کشور را به حدود ۲۰ میلیارد دلار رساند. در حوزه ی بازرگانی و سیاست های پولی تسهیلات جدید و ویژه ای در اختیار بازرگانان و دارندگان موافقت های اصولی قرار گرفت. رشد تقاضا برای کالا و خدمات، اختصاص بخش های قابل توجهی از منابع به طرح های عمرانی و زیربنایی، واردات بی رویه ی کالا با کاهش درآمدهای ارزی کشور کاستی های سیاست تعدیل و آزادسازی اقتصاد را برجسته کرد.
برخلاف دهه ی اول انقلاب، دولت جدید ادعا می کرد که به خصوصی سازی و کاهش حجم دولت خواهد پرداخت، اما بعد از شروع سیاست های بازسازی به تبعیت از الگوی اقتصاد نئولیبرالی، نیروهای سنتی و برخی بنیادهای اقتصادی در سایه ی دولت تقویت شدند و اختلاف های طبقاتی و بی عدالتی اجتماعی در جامعه افزایش یافت و شکاف طبقاتی در جامعه به امری ملموس تبدیل شد. بنابر آمار رسمی، در حالی که نسبت درآمد بالاترین دهک به پایین ترین آن در کشورهای همسایه بسیار پایین بود، در ایران این شکاف با سرعت زیادی گسترده تر شد.

به قلم : دکترجهاندارامیری
۱ . امیرمحمد حاجی یوسفی، «استقلال نسبی دولت یا جامعه ی مدنی در ج. ا. ا»، فصلنامه ی مطالعات راهبردی، شماره ی دوم، زمستان ۱۳۷۷، ص ۸۲
۲ . جمشید اسدی، «کارآفرینی، اصل اقتصاد فراموش شده در جنبش اصلاحات»، مجله ی آفتاب، شماره ی ۱۲، بهمن ۱۳۸۰، ص ۲۰
۳ . فرشاد مؤمنی، «کالبدشکافی یک برنامه ی توسعه»، مؤسسه تحقیقات اقتصادی دانشگاه تربیت مدرس، تهران ۱۳۷۴، ص ۱۳۵ و ۱۳۲
۴ . امیرمحمد حاج یوسفی، «استقلال نسبی دولت با جامعه ی مدنی در ج. ا. ا»، فصلنامه ی مطالعات راهبردی، شماره ی دوم، ۱۳۷۷، ص ۸۳
۵ . علی حاجی قاسمی، »اصلاحات روندی برای همه ی فصول«، مجله ی آفتاب، سال چهارم، شماره ی ۳۳، اسفند ۸۲، ص ۶
۶ . جمشید اسدی، «کارآفرینی اصل اقتصاد فراموش شده در جنبش اصلاحات»، مجله ی آفتاب، شماره ی ۱۲، ص ۲۰
۷ . عبدالعلی رضایی، «تحلیل هایی جامعه شناسانه از واقعه ی دوم خرداد»، طرح نو، چاپ سوم، تهران ۱۳۷۸، ص ۸
۸ . جمشید اسدی، «کارآفرینی و اصل اقتصادی فراموش شده در جنبش اصلاحات»، مجله ی آفتاب، شماره ی ۱۲، بهمن ۱۳۸۰، ص ۲۰
۱ . داریوش سجادی، «سمفونی خاتمی»، روزنامه ی پیام آزادی، ۱۸.۱۱.۱۳۷۸

منبع : روزنامه کیهان

مطالب مرتبط
وبگردی
ماجرای فیلم جنجالی در پایگاه نظامی روسیه
ماجرای فیلم جنجالی در پایگاه نظامی روسیه - ولادیمیر پوتین در مسیر سفر خود به قاهره، چند دقیقه در پایگاه الحمیمیم حاضر شد و برخورد فرد نظامی روس با رئیس جمهوری سوریه موجی از انتقادات را در فضای مجازی به راه انداخت.
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی !
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی ! - دولت روز گذشته و در اقدامی غیرمنتظره،عوارض خروج از کشور را با افزایش 300 درصدی! مواجه کرد...
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی - یکی از عکاسان نشنال جئوگرافیک فیلمی کوتاه از یک خرس قطبی منتشر کرده که در منطقه ای دورافتاده در جزیره بافین و به دور از یخ ها مشغول جستجو برای غذاست. در این بخشی از این فیلم حیوان مشغول جستجو در زباله هاست، سپس روی زمین می افتد و در انتظار مرگ می ماند.
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده - فیلم - علی هاشمی وزنه بردار کشورمان با توضیح اینکه مسلمان است از دست دادن با خانم اهدا کننده مدال خودداری کرد.
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون !
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون ! - کارشناس اقتصادی تلویزیون نمی داند که لغت Bitcoin به چه معناست و با تلفظ Bitqueen به این نتیجه رسیده که معنای ملکه بیت ها را می دهد!!
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح - وزارت کشور یمن با انتشار بیانیه‌ای رسمی، شایعات کشته شدن علی عبدالله صالح را تأیید کرد و رسما اعلام کرد که او کشته شده است.
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی - رقص زیبای سرباز ایرانی در پادگان
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد - سرپرست فنی فدراسیون کبدی که بعد از مسابقات از سمتش برکنار شد، می‌گوید که دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد و او را به داخل زمین برد.
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟ - کاش بزرگان حوزه علم و فلسفه می‌دانستند سیاست هم برای خود علمی مجزاست و ظرافت‌های خود را دارد و نمی‌شود بدون توجه به آن، طرح ریخت و به نتیجه رسید.
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه!
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه! - فرمانده پیشین کروات های بوسنی پس از تایید محکومیت ۲۰ ساله اش در دیوان کیفری بین المللی به دلیل ارتکاب جنایات جنگی، ظرف سم را سرکشید!
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز - محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور در همایش بسیج حقوقدانان نسبت به اظهارات اخیر رئیس‌جمهوری سابق کشورمان واکنش نشان داد.
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس - ناصر محمدخانی دو شب پیش در حالی با زن سومش ازدواج کرد که زن اولش توسط شهلا کشته شده بود و زن دومش - شهلا- در سال 89 اعدام شد.
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
    پربازدیدها