جمعه ۱ تیر ۱۳۹۷ / Friday, 22 June, 2018

رشد و تکوین مافیای اقتصادی


رشد و تکوین مافیای اقتصادی
در چالش بین دو دیدگاه اقتصادی، در نهایت، کفه ی سیاست های اتخاذ شده به نفع تکنوکرات های پراگماتیست سنگینی کرد و دیدگاه اول پیروز گشت و به آماده کردن برنامه ی بازسازی دست زد و برنامه ی دولت آقای هاشمی تحت عنوان برنامه ی اول توسعه ی جمهوری اسلامی ایران برای بازسازی اقتصاد جنگ زده ی کشور تدوین گردید. محورهای اساسی این برنامه عبارت بودند از:
۱) بازسازی مناطق جنگ زده؛
۲) ایجاد تعادل منطقه ای و تمرکززدایی از تهران؛
۳) توسعه ی بخش های اقتصادی. سمت گیری اصلی این برنامه به سوی جایگزینی واردات و تمرکز بر روی منابع درونی برای دستیابی به توسعه ی اقتصادی بود. (۱)
این برنامه ی توسعه برای تسریع در روند نوسازی اقتصادی کشور برای سال های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲ توسط دولت به مجلس چهارم پیشنهاد و در بهمن ماه سال ۱۳۶۸ به تصویب مجلس چهارم رسید. مهمترین اهداف این برنامه عبارت بودند از:
«۱) بازسازی مناطق آسیب دیده از جنگ؛
۲) توسعه ی ملی: رشد ۱.۸ درصد؛
۳) سرمایه گذاری: ۰۰.۱۱ درصد رشد؛
۴) مصرف خصوصی: ۱.۵% رشد به طور متوسط در سال؛
۵) تورم: کاهش نرخ رشد از ۹.۲۸ در سال ۱۳۶۷ (۸۹.۱۹۸۸) به ۷.۱۵ درصد؛
۶) نقدینگی: ۴.۹ درصد رشد در سال؛
۷) از میان بردن کسری بودجه.» (۲)
در فاصله ی چند ماه از تصویب نهایی قانون برنامه ی پنج ساله ی اول، برای رسیدگی به اهداف برنامه ی توسعه در مجلس چهارم برنامه ی دیگری تحت عنوان تعدیل اقتصادی به وسیله ی دولت تنظیم و از سال ۱۳۶۹ به مورد اجرا در آمد که از جمله ی مهمترین تغییرات آن می توان تغییر استراتژی توسعه از جانشینی واردات به توسعه ی صادرات و تمایل دولت به خصوصی سازی سریع اقتصادی و آزادسازی را نام برد. (۳)
«برنامه ی تعدیل دارای دو جزء اساسی؛ یعنی آزادسازی اقتصادی و خصوصی سازی است که هر دوی آنها مستلزم مشارکت جامعه ی مدنی به معنای بخش خصوصی می باشد. همچنین توفیق برنامه ی تعدیل اقتصادی مستلزم مشارکت جامعه ی مدنی به معنای بخش خصوصی بوده است. دولت جمهوری اسلامی به دلیل اجرای این برنامه مجبور شد تا با محدود کردن مداخله ی خود در اقتصاد (آزادسازی نرخ ارز، حذف کنترل بر واردات، حذف کنترل قیمت ها و...) مشارکت بخش خصوصی را به شیوه ها و اشکال مختلف تشویق نماید.» (۴)
این نسبت در پاکستان هفت و در ترکیه یازده برابر است. در ایران این نسبت به بیش از بیست برابر افزایش یافت. (۵) منفی ترین نتیجه ی برنامه تعدیل، تورم بود که نتیجه ی استقراض از بانک مرکزی و افزایش حجم نقدینگی بود که در اواخر برنامه ی اول و شروع برنامه ی دوم به ۳۰ تا ۴۰ درصد می رسید و بالاترین نرخ تورم طول تاریخ ایران را رقم می زد. (۶)
به دلیل فقدان دستگاه های اداری، قضایی و قانونی موثر و سازوکارهای حقوقی برای توسعه ی اقتصادی نوعی سرمایه داری میدان دار عرصه ی جامعه شد که برخی آن را سرمایه داری چریکی نامیده اند. (۷) سرمایه داران جدید با زندگی نیمه مخفی مالیاتی، عوض کردن دائمی میدان فعالیت خود، نفوذ در دستگاه های اداری و داشتن اطلاعات اقتصادی، پایگاه و جایگاه های مطمئن و سودآور در کشور برای خود ایجاد کرده و با ثروت های کلان خود به مراکز توزیع رانت و بهره برداری از آنها، حملات موثری برای خرید سهام کارخانه ها و موسسات انجام می دادند.
رانت خواری، ثروت های بادآورده و آقازاده گی ورد زبان منتقدین شد. تورم، بیکاری و شکاف طبقاتی برای عموم افراد جامعه ملموس گشته بود. از نگاه آنها، رشد و تکوین مافیاهای مالی و اقتصادی محصول سیاست هایی بود که با پوشش محدود کردن دخالت دولت در اقتصاد و جذب سرمایه های داخلی و خارجی برای توسعه ی زیرساخت های صنعت و تولیدات ملی اعمال می شد. این معایب وتبعات منفی در کنار رفع بسیاری از دشواری های اساسی و بهبود شاخص های مختلف اقتصادی، بازسازی بسیاری از خرابی های دوران جنگ و آماده سازی زیرساخت های اقتصادی کشور به وجود آمده بودند. بدون تردید، وارد شدن در عرصه ای که قرار است در آن تحولات و تغییرات اساسی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی رخ بدهد هم شهامت و جسارت خاص می خواهد و هم ریسک پذیری آن بالا خواهد بود که برنامه ی نوسازی اقتصادی و تعدیل این گونه بود.
برنامه ی تعدیل و آزادسازی اقتصادی در روند توسعه در ابتدا توانست سیر نزولی تولید ملی را به ۲.۷ درصد رشد برساند. رشد تولید سرانه ی ملی هم تثبیت شد. رشد مصرف خصوصی در حالی که در برنامه ۷.۵ درصد در نظر گرفته شده بود به ۹.۷ درصد رسید که عمدتاً از طریق واردات تأمین می شد. (۸)
رفع ممنوعیت از واردات و افزایش آن، دولت را به سوی استقراض های خارجی کشاند و حجم بدهی های خارجی کشور را به حدود ۲۰ میلیارد دلار رساند. در حوزه ی بازرگانی و سیاست های پولی تسهیلات جدید و ویژه ای در اختیار بازرگانان و دارندگان موافقت های اصولی قرار گرفت. رشد تقاضا برای کالا و خدمات، اختصاص بخش های قابل توجهی از منابع به طرح های عمرانی و زیربنایی، واردات بی رویه ی کالا با کاهش درآمدهای ارزی کشور کاستی های سیاست تعدیل و آزادسازی اقتصاد را برجسته کرد.
برخلاف دهه ی اول انقلاب، دولت جدید ادعا می کرد که به خصوصی سازی و کاهش حجم دولت خواهد پرداخت، اما بعد از شروع سیاست های بازسازی به تبعیت از الگوی اقتصاد نئولیبرالی، نیروهای سنتی و برخی بنیادهای اقتصادی در سایه ی دولت تقویت شدند و اختلاف های طبقاتی و بی عدالتی اجتماعی در جامعه افزایش یافت و شکاف طبقاتی در جامعه به امری ملموس تبدیل شد. بنابر آمار رسمی، در حالی که نسبت درآمد بالاترین دهک به پایین ترین آن در کشورهای همسایه بسیار پایین بود، در ایران این شکاف با سرعت زیادی گسترده تر شد.

به قلم : دکترجهاندارامیری
۱ . امیرمحمد حاجی یوسفی، «استقلال نسبی دولت یا جامعه ی مدنی در ج. ا. ا»، فصلنامه ی مطالعات راهبردی، شماره ی دوم، زمستان ۱۳۷۷، ص ۸۲
۲ . جمشید اسدی، «کارآفرینی، اصل اقتصاد فراموش شده در جنبش اصلاحات»، مجله ی آفتاب، شماره ی ۱۲، بهمن ۱۳۸۰، ص ۲۰
۳ . فرشاد مؤمنی، «کالبدشکافی یک برنامه ی توسعه»، مؤسسه تحقیقات اقتصادی دانشگاه تربیت مدرس، تهران ۱۳۷۴، ص ۱۳۵ و ۱۳۲
۴ . امیرمحمد حاج یوسفی، «استقلال نسبی دولت با جامعه ی مدنی در ج. ا. ا»، فصلنامه ی مطالعات راهبردی، شماره ی دوم، ۱۳۷۷، ص ۸۳
۵ . علی حاجی قاسمی، »اصلاحات روندی برای همه ی فصول«، مجله ی آفتاب، سال چهارم، شماره ی ۳۳، اسفند ۸۲، ص ۶
۶ . جمشید اسدی، «کارآفرینی اصل اقتصاد فراموش شده در جنبش اصلاحات»، مجله ی آفتاب، شماره ی ۱۲، ص ۲۰
۷ . عبدالعلی رضایی، «تحلیل هایی جامعه شناسانه از واقعه ی دوم خرداد»، طرح نو، چاپ سوم، تهران ۱۳۷۸، ص ۸
۸ . جمشید اسدی، «کارآفرینی و اصل اقتصادی فراموش شده در جنبش اصلاحات»، مجله ی آفتاب، شماره ی ۱۲، بهمن ۱۳۸۰، ص ۲۰
۱ . داریوش سجادی، «سمفونی خاتمی»، روزنامه ی پیام آزادی، ۱۸.۱۱.۱۳۷۸

منبع : روزنامه کیهان

مطالب مرتبط

خط خطی روی اعتبار

خط خطی روی اعتبار
لیبرالیسم براساس آزادی بنا شده است. در اقتصاد لیبرالی عنصر اصلی بقای اصلح بوده و هست. به نظر متفکرین معتقد به اقتصاد لیبرال نباید از موجود ناصالح دفاع کرد. زیرا این درست بر ضد ایده پیشرفت است. باید اطمینان داشت که بازار خود مراقب همه چیز هست. پس از شکست مارکسیسم هیچ مانع و رقیبی بر سر راه آنها نبود اما بحران اخیر سؤالات زیادی را مطرح می کند. در کمال تعجب جمهوریخواهان محافظه کار به جای ره یافته های همیشگی اقتصاد آزاد در حال خریدن و ملی کردن بانک ها هستند. زیرا این مؤسسات در قلب سرمایه داری به حال ورشکستگی افتاده اند. آیا مکانیزم عرضه و تقاضا با اصولی مثل اصل تعدیل اقتصادی شکست خورده است. شاید این ریزش ابتدای یک بحران در ابعادی بزرگ باشد.
به نظر می رسد بحران از تمرکزگرایی سیاسی در امریکا شروع شده باشد که با ریاست جمهوری جورج بوش و حادثه ۱۱ سپتامبر آغاز شد. مبنای آزادی اقتصادی، آزادی سیاسی است. آزادی سیاسی نیز بر پایه آزادی اخلاق، فرهنگ و دین بنا می شود و از همین طریق به سکولاریسم و لائیسیسم راه می برد. اما در سال های اخیر همین مسیر را به صورت برعکس بازگشته اند به گونه ای که حتی گاه بعضی اساتید دانشگاهی را تحت فشار قرار داده یا بعضاً اخراج کردند. دوربین های مداربسته، شنود مکالمات تلفنی و کنترل و جاسوسی آن احساس آزادی سیاسی مردم را به نام امنیت سلب نموده است.
اما تمرکزگرایی سیاسی نمی تواند با آزادی اقتصادی همراه شود. پس به اقتضای فضای امنیتی ایجاد شده می بایست اقتصاد نیز متمرکز شود. از راه های تحقق این مهم تجمیع ثروت و به معنی امریکایی اش، دلارها را یک جا است. از این رو دلارها از کشورهای متصل و حتی بانک های امریکایی به بانک های اصلی بازگردانده می شوند. وقتی «جورج سُرس» دلارهایی را از آسیای شرقی فروخت و راهی امریکا شد، کشورهای عضو «آ.س.آن» در عرض یک شب فقیر شدند. روند سوق دادن دلارها به امریکا از سراسر جهان برای مبارزه با رکود از چند سال پیش آغاز شده بود. آنها می بایست ثروت را جمع می کردند تا بتوانند تزریق پول را به صورت متمرکز انجام دهند. در این صورت است که می توانند تقسیم ثروت را هدایت و کنترل نمایند.
این کار از سوی «راک فلر»ها و «مرگان»ها در حقیقت تکرار پدرخواندگی در امریکا و جهان است که با چرخش و بازگشت عجیبی به ایده های قدیمی و خاک خورده احیا می شود. یک تمرکزگرایی سیاسی، نظامی و اقتصادی با چنین عمق و توسعه ای موجب استبدادی جهانی خواهد شد. یک انحصارگرایی وحشتناک که مقدمات نظریه جهانی شدن را فراهم می آورد. اروپا با گران شدن یورو کالاهای خود را نسبت به دلار گران کرده بود. این رقابت میان دلار و یورو مطابق میل امریکا نبود. حال، ورشکستگی در بدنه سرمایه داری و ایجاد ضعف در دامنه، قدرت مدیریت در رأس هرم را تشدید می کند. در قرن نوزدهم اتفاق مشابهی در هلند افتاده بود. در آن زمان اقلیت یهودی ثروت را نزد خود متمرکز کرده و سپس آن را به امریکا و انگلستان سرازیر نمودند که باعث ورشکستگی های زیادی شد، حال دوباره به وجود آمدن چهره های رقیب اقتصادی در اروپا یا کشورهای آسیایی نظیر چین و هند چنین به نظر می رسد که انگلوساکسون ها مایلند دوباره واقعه هلند را در کشورهای رقیب تکرار کنند. اما این طرح بسیار متزلزل است و می تواند باعث ایجاد بحران های غیرقابل جبران شود. زیرا امروزه برخلاف قرن ۱۹ اقتصاد جهانی عمدتاً اعتباری است.
یعنی پول بدون هرگونه پشتوانه کلاسیک که ارزش ذاتی داشته باشد، صرفاً براساس اعتباری که درون شبکه اقتصادی نضج یافته است بنیان شده و ارزش خود را صرفاً از اعتبار داخلی شبکه اخذ می کند. این اقتصاد اعتباری در مرکز اقتصاد اعتباری شکست خورد و آینده ای که ترسیم کرده بود مخدوش شد. چه، امریکا در حال تبدیل شدن به یکی از بدهکارترین کشورهای دنیاست که تنها به خاطر میزان قدرت نیروی نظامی، اعتبار تکنولوژیک و اعتبار میزان تولید تا امروز سرپا باقی مانده است. اما در حال حاضر به رغم تزریق پول راه برون رفت نمی یابند. در این میان بانک های اصلی پنهان هستند. در حالی که بانک ها و مؤسسات مالی متوسط یکی پس از دیگری زمین می خورند. یعنی «ستاد» بر جای خود باقی مانده و «صف» در حال نابودی است. بانک هایی که در ارتباط با مردم بودند و کار اصلی آنها پرداخت وام برای مسکن، تحصیل و اشتغال بود سیر نزولی دارند و این باعث ایجاد فقر، بیکاری و بی خانمانی خواهد شد. در چنین وضعی از جمله نهادهای مرتبط ولی مستقلی که دچار رکود می شوند، دانشگاه است. اساساً وقتی بحران در ساختار به اوج برسد، به گونه ای که کل ساختار کارکرد خود را از دست بدهد، دانشگاه به سرعت از میان می رود و می بایست دوباره از نو آن را برساخت.
برای مثال وقتی دانشگاه نتواند از طریق حمایت مالی دانشجویان ادامه حیات دهد، لزوماً ساختار آن تغییر کرده و به صورت متمرکز و از بالا حمایت می شود. در این شرایط طبیعی است که استقلال خود را از دست بدهد و مجبور به تولید اندیشه های خاصی شود. بدین ترتیب کلان ساختار متمرکزی از ساختارهای متمرکز سیاسی، اقتصادی، دانشی و امنیتی به وجود می آورد که طبیعت آن بی عدالتی خواهد بود. ضعف ساختار اقتصادی جهانی همه آرزوهای جهانی را بر باد می دهد. آن خبرهای خوش لیبرالی که مژده پراکندگی ثروت، کار و پول را در بوق تبلیغی خود می دمید اکنون برعکس عمل خواهد کرد. شعار «عدالت بی پایان» جورج بوش چقدر بی پایه است وقتی تنها چشم اندازی که می بینیم توده نامنظمی از ظلم وجنگ خواهد بود. به نظر می رسد دوره تازه ای از جنگ های پراکنده آغاز می شوند. دوره ای که درگیری های قفقاز، نوید آن را می دهد. جنگ های نقطه ای در نقاط حساس بحرانی مانند فلسطین، ونزوئلا، چین، افغانستان، پاکستان و.‎/‎/ هم اکنون هند، برخلاف معاهدات بین المللی در حال تجهیز اتمی علیه پاکستان است. در آینده حتی امکان دارد که این نقاط برخورد افزایش یابند. در شرایطی که به وجود آمده است ما نیز می بایست به فکر چاره جویی باشیم.
به نظر می آید روسیه و آلمان که کمتر در شبکه اقتصادی امریکا بوده اند، به مراتب زیان کمتری متحمل شده اند. پس ما می بایست به همراه کشورهای مسلمان از شبکه اقتصاد اعتباری خارج شویم. قیمت نفت در حال نزول است پس باید با ایجاد شبکه های مقاومت در مقابل جریان سازهای اقتصادی ایستادگی کرد. در این صورت حتی این امکان به وجود می آید که شمایل قدرت در جهان تغییر یابد. از این رو علاوه بر ایجاد شبکه های اقتصادی برای برکناری از ورشکستگی اقتصادی باید سازمان های منطقه ای، سیاسی و حتی نظامی را تأسیس یا فعال کرد. جهان اسلام مجبور به اتحاد علیه بحران های اخیر است. سازمان های بین المللی اغلب بی کفایت و ناکارآمد هستند. از این رو تأسیس «ناتو»های سیاسی، فرهنگی، حقوقی، ‎/‎/‎/ و نظامی ضروری به نظر می رسد. در زمان کلینتون، مجله اکونومیست طی تحلیلی اعلام کرده بود «اقتصاد امریکا بادکنکی است.» این جمله از ۱۱ سپتامبر در حال تعبیر شدن است و ما هرچه زودتر باید دست به یک تحرک عظیم بزنیم.

وبگردی
فیلم |  بالاخره کار بانک‌ها ربا هست یا نیست؟ | ۴۰سال است تکلیفمان را با ربا معلوم نکرده‌ایم
فیلم | بالاخره کار بانک‌ها ربا هست یا نیست؟ | ۴۰سال است تکلیفمان را با ربا معلوم نکرده‌ایم - فیلم - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهور در کافه خبر با انتقاد از اینکه در 40 سال گذشته بسیاری از مسایل مهم را تعیین تکلیف نکرده ایم می گوید: این گونه جامعه دچار سردرگمی و به سمت گناه یا بزهکاری و یا توافق بر سر گناه سوق پیدا می کند. صحبت های او را در ویدئوی زیر ببینید و بشنوید.
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!