دوشنبه ۴ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 25 June, 2018

تیمور بختیار اولین رئیس ساواک ایران


تیمور بختیار اولین رئیس ساواک ایران
سپهبد تیمور بختیار در سال ۱۲۹۶ هجری شمسی در شهر کرد بدنیا آمد . پدرش ،سردار معظم بختیاری ، از خوانین ایل بختیاری به شمار می آمد . وی تحصیلات ابتدایی خود را در اصفهان به پایان رسانید و برای ادامه تحصیل به همراه پسر عمویش شاپور بختیار عازم لبنان شد . تیمور بختیار در سال ۱۳۱۲ به فرانسه رفت و در دانشگاه سن سیر در رسته سواره نظام به ادامه تحصیل پرداخت و توانست در سال ۱۳۱۵ با درجه ستوان دومی از دانشگاه سن سیر فارغ التحصیل شده و در همان سال وارد ارتش ایران شد.
همزمان با حمله ارتش به فرقه دموکرات آذربایجان در سال ۱۳۲۵ ، تیمور بختیار که به در درجه سرگردی رسیده بود فرمانده جنگهای نامنظم و چریکی برای حمله به آذربایجان شدو توانست با کمک سواران ذوالفقاری ، زنجان را از تصرف فرقه دموکرات آذربایجان خارج سازد
بختیار در همین سال به درجه سرهنگ دومی و در سال ۱۳۲۹ به درجه سرهنگی نائل آمد و فرمانده تیپ ۳ کوهستانی گردید.
او در سال ۱۳۳۱ شورش ابوالقاسم خان بختیاری را در اصفهان دفع کرد و به پاس این موفقیت فرمانده تیپ زرهی کرمانشاه شد .
در ۲۶ مرداد ماه سال ۱۳۳۲ سرهنگ تیمور بختیار آمادگی خود را در خصوص کودتا بر علیه دولت دکتر مصدق به سپهبد زاهدی اعلام کرد و در این راستا تیپ زرهی کرمانشاه را در منطقه صحنه در چند مایلی کرمانشاه به حالت آماده باش نگه داشت تا در صورت لزوم با تیپ زرهی کرمانشاه به تهران حمله کند . اما در ۲۸ مرداد تهران به تصرف کودتاچیان در آمد و نیازی به آمدن تیمور بختیار به تهران نشد. فردای روزکودتا سرهنگ بختیار به درجه سرتیپی رسید و به فرماندهی لشگر دوی زرهی و سپس با حفظ سمت ، فرماندار نظامی تهران شد.
سرتیپ تیمور بختیار در سال ۱۳۳۳ موفق به شناسایی شاخه نظامی افسران حزب توده در ارتش شد که بسیاری از افسران توده ای در دادگاه نظامی به اعدام و حبس های طویل المدت محکوم شدند . فرماندار نظامی تهران بر خشونت خود بیش از پیش افزود و موج دستگیری ها و اعدام ها را شدت بخشید به گونه ای که در همان سال دکتر حسین فاطمی و همچنین رهبران جمعیت فدائیان اسلام را به جوخه های اعدام فرستاد. وی در این مقام خشونت را به حدی رساند که در جلسه بازجویی از سیدعبدالحسین واحدی ، از رهبران جمعیت فدائیان اسلام ، در پی مشاجره لفظی با وی شخصاً او را به شهادت رساند ولی علت کشته شدن وی را تیر خوردن هنگام فرار اعلام کردند .
پس از کودتای ۲۸ مرداد و نفوذ روز افزون آمریکاییها در ایران ایالات متحده برای بقای رژیم پهلوی و همچنین جلوگیری از نفوذ افکار چپ گرایانه و کمونیستی در کشور وجود سازمان امنیت و اطلاعات قدرتمندی را در ایران ضروری دانست و در همین خصوص طرح تشکیل سازمان امنیت و اطلاعات را آمریکاییها به محمد رضا پهلوی ارائه دادند که با استقبال شاه نیز مواجه شد و بدینسان دولت حسین علاء لایحه تشکیل سازمان امنیت و اطلاعات کشور را که به اختصار «ساواک» نام داشت تقدیم مجلس شورای ملی کرد و نمایندگان مجلس بدون چون و چرا و بحث و انتقاد ، به تصویب لایحه مزبور رای دادند ولی در مجلس سنا با مخالفت چند نفری مواجه شد . رضا علی دیوان بیگی به مخالفت با لایحه مذکوربر خاست و سخنان تندی در این خصوص ایراد کرد . بالاخره مجلس سنا با اکثریت ضعیفی این لایحه را تصویب کرد و صورت قانونی یافت.
دکتر منوچهر اقبال در فروردین ۱۳۳۶ همزمان با معرفی کابینه خود به شاه سرلشگر تیمور بختیار را بعنوان معاون نخست وزیر و رئیس سازمان امنیت و اطلاعات کشور برگزید .
انتخاب سرلشگر تیمور بختیار به عنوان اولین رئیس ساواک به دلیل موفقیتهای وی در سرکوب فرقه دموکرات آذربایجان و همچنین شناسایی شاخه نظامی افسران حزب توده در ارتش انجام پذیرفت .
تیمور بختیار تا سال ۱۳۳۹ که به درجه سپهبدی رسید، ریاست ساواک را بر عهده داشت و با جدیت تمام به سرکوب مخالفان رژیم پهلوی می پرداخت .
اما در این سال او جداً برای اخذ مقام بالاتری به تکاپو افتاد و در صدد برآمد با مقامات دولت آمریکا وارد مذاکره شده تا شاید با کمک آنها بتواند شخص اول ایران شود . از این رو بختیار به آمریکا سفر کرد و در این سفر با ادین راسک، وزیر امور خارجه ، آلن دالس رئیس سازمان سیا و کرمیت روزولت، کارگردان کودتای۲۸ مرداد و جان اف کندی رئیس جمهور ایالات متحده ملاقات و گفتگو نمود و از آنها برای انجام کودتا علیه شاه کمک خواست دولت آمریکا با چنین نقشه ای موافق نبود، از این رو مقامات آمریکایی خواسته و برنامه تیمور بختیار را با شاه در میان گذاشتند و شاه تصمیم به برکناری او گرفت .
روز ۲۲ اسفند ماه ۱۳۳۹ اورل هریمن سفیر سیار و فرستاده ویژه رئیس جمهوری آمریکا وارد تهران شد و مستقیماً از فرودگاه به ملاقات شاه رفت و تغییرات دامنه دار وسریعی را در ارتش ضروری دانست . بدین شکل در اسفند ۱۳۳۹ شاه، ارتشبد عبدالله هدایت رئیس ستاد کل ارتش، سپهبد بهرام آریانا فرمانده نیروی زمینی ارتش و سرانجام سپهبد تیمور بختیار رئیس ساواک را از کار بر کنار و حسن پاکروان را به عنوان دومین رئیس ساواک برگزید .
در سال ۱۳۴۰ سپهبد تیمور بختیار به دستور شاه مجبور به ترک ایران شده به ژنو رفت و در سال بعد شاه رسماً تیمور بختیار را باز نشسته اعلام کرد. بازنشستگی بختیار به او فهماند که دیگر در ایران جایی ندارد. از این رو تیمور بختیار مبارزه علنی خود را با رژیم پهلوی بوسیله دیدار با احزاب و گروههای مخالف و دسته بندی سیاسی علیه شاه ورژیم پرداخت به گونه ای که در قیام مردمی ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ شاه و ساواک انگشت اتهام را به سوی تیمور بختیار نشانه رفتند و او را عامل اصلی این قیام مردمی معرفی کردند .
در سال ۱۳۴۷ سپهبد باز نشسته تیمور بختیار عازم لبنان شد، اما در فرودگاه بیروت پلیس او را به جرم حمل غیر مجاز اسلحه توقیف کرده و در دادگاه به نه ماه حبس محکوم می شود همزمان با توقیف وی در بیروت دولت ایران رایزنی هایی را با دولت لبنان برای استرداد او انجام می دهد اما دولت لبنان با ادعای آنکه تیمور بختیار تابعیت کشور عراق را پذیرفته است از استرداد او به ایران سرباز می زنند که متعاقب آن دولت ایران روابط دیپلماتیک خود را با این کشور قطع کرد .
در سال ۱۳۴۸ همزمان با کودتای حسن البکر در عراق و روی کار آمدن حزب بعث در آن کشور تیمور بختیار تصمیم می گیرد که به این کشور سفر کرده و پایگاه مبارزاتی خود را علیه رژیم پهلوی در این کشور تشکیل می دهد . وی فعالیتهای سیاسی خود را در عراق گسترش داده و با اکثر گروههای سیاسی مخالف رژیم در این کشور ارتباط بر قرار می کند و از تمام پتانسیل های موجود استفاده می برد او حتی کوشید با حضرت امام خمینی (ره) درنجف ارتباط بر قرار کند اما امام خمینی (ره) او را به حضور نپذیرفت ، وبدین شکل تلاش های او در جهت همکاری با امام خمینی (ره)ناکام ماند.
در همان سال دولت ایران پرونده سپهبد تیمور بختیار را به اتهام خیانت به میهن به دادرسی ارتش محول کرد و روزسی و یکم شهریور ۱۳۴۸ دادگاه عالی شماره یک دادرسی ارتش به پرونده وی رسیدگی و غیاباً بختیار را به اعدام محکوم نمود. سرانجام در ۱۶ مرداد ۱۳۴۹ تیمور بختیار در شکارگاهی در منطقه دیاله در نزدیکی بغداد بوسیله نیروهای نفوذی ساواک به ضرب گلوله از پای در آمد .

پژوهشگر: جواد عربانی

منبع : مرکز اسناد انقلاب اسلامی

مطالب مرتبط

نیکلا ماکیاولی

نیکلا ماکیاولی
●۱۴۶۹
نیكلا ماكیاولی در ماه مه سال ۱۴۶۹ در شهر فلورانس متولد شد. پدرش مردی فاضل و در دستگاه قضایی آن روزگار، به امر قضاوت مشغول بود. به رغم اینكه ماكیاولی در یك خانواده اصیل به دنیا آمد و رشد یافت از تحصیلات زمان طفولیت و دوره جوانی او اطلاعات چندانی در دست نیست ولی از دست نوشته های ماكیاولی معلوم است كه اطلاعات عمیقی در آثار كلاسیك لاتین و روم قدیم داشته است.
در سال ۱۴۹۴ به استخدام دولت جمهوری ایتالیا درآمد و سپس در سال ۱۴۹۸ به عنوان رئیس «شورای ده نفره» جمهوری فلورانس انتخاب شد كه تا سال ۱۵۱۲ در این مقام باقی ماند. در طول این چهارده سال _ كه ورود حیات سیاسی او به شمار می رود _ مكاتبات و ماموریت های سیاسی زیادی به وی محول شد بالاخص در شكل گیری و تاسیس ارتش فلورانس كه نقش بسزایی ایفا كرد.
در سال ۱۵۰۰ برای مذاكرات سیاسی در مورد شهر پیزا مامور دربار لویی دوازدهم پادشاه فرانسه شد. این ماموریت تاثیر ژرفی در دانش سیاسی و در نتیجه شكل گیری عقاید سیاسی ماكیاولی داشت. در ضمن این ماموریت و ماموریت های بعدی، اطلاعات مهمی در باب قوای نسبی ملل اروپا به دست آورد. در سال ۱۵۰۲ «سودرینی» كه به صورت مادام العمر به سمت ریاست شورای ده نفره انتخاب شده بود با توجه به روابط نزدیكی كه با ماكیاولی داشت نقشه وی را برای تاسیس ارتش ملی پذیرفت و به اجرا گذاشت. در سال ۱۵۰۲ ماموریت مهم دیگری به ماكیاولی محول شد كه در افكار سیاسی بعد او تاثیرگذار بود. ماموریت از این قرار بود كه او می بایست به محضر قیصر بورژیا _ پسر پاپ الكساندر ششم _ رفته و به طور نامحسوس تمام اعمال وی را زیر نظر داشته باشد. این شخص در عالم عمل و سیاست از آن دسته افراد قسی القلب و بی رحمی بود كه رفتار پرمكر و حیله اش در سیاست و در براندازی مخالفین و مهارت های حیرت انگیز او مایه شگفتی همگان بوده است. از مكتوبات این زمان ماكیاولی به خوبی مشخص است كه چقدر فریفته سیاست تند و خشن و مفتون هوش و فراست آمیخته با تدبیر مال اندیشی قیصر بورژیا گردیده و قیصر چقدر مورد ستایش ماكیاولی بوده است. گرچه عمر قیصر بورژیا بسیار كوتاه بود ولی در همین عمر كوتاه به فتوحات درخشانی نایل آمد كه اسباب حیرت معاصرین خود شد و شخصی مانند ماكیاولی را بر آن داشت تا تمام افكار خود را متوجه اعمال وی ساخته و آنها را برای یك پادشاه مقتدر، سرمشق قرار دهد و بعدها او را تنها قهرمان كتاب شهریار (Prince) خود قرار دهد. در آوریل سال ۱۵۰۳ پس از اتمام ماموریت، ماكیاولی به فلورانس بازگشت تا مطالعات بیشتری درباره تشكیل ارتش ملی انجام دهد. پس از چهار سال تلاش مداوم اما عاقبت در انتهای سال ۱۵۰۶ این فكر عملی و وزارت جنگ تاسیس و شخص ماكیاولی به عنوان وزیر جنگ منصوب شد. در همین بین پاپ الكساندر ششم فوت نمود و جولیوس دوم به عنوان پاپ انتخاب شد. با به قدرت رسیدن جولیوس دوم وی در مقابل فتوحات قیصر بورژیا ایستاد و خود قیصر هم كه در بستر بیماری، مرگ را انتظار می كشید و به همین جهت سرزمین های مركزی كه در دست قیصر بود رو به اغتشاش گذاشتند و ناامنی دوباره آغاز شد. در سال ۱۵۰۷ ماكیاولی به همراه پاپ برای بازگرداندن آرامش به ایالات تحت حكومت كلیسا عازم سفر شدند. طی سفر ماكیاولی مشاهده كرد كه چگونه این پاپ باعزم و سرسخت و جاه طلب به آن ایالات امنیت داد و آنها را ساكت كرد.
در اواخر سال ۱۵۰۷ ماكیاولی برای مذاكره به دربار ماكزیمیلیان امپراتوری آلمان عازم شد و توانست اوضاع سیاسی سوئیس و آلمان را به دقت مورد مطالعه قرار دهد.
گزارش هایی كه در نتیجه این مسافرت توسط ماكیاولی نوشته شد، شاید بهترین قسمت از افكار سیاسی او باشند. نكته ای كه در این گزارش ها بیش از بقیه دارای اهمیت است این است كه او به دقت وزن سیاسی ملت آلمان را مورد بررسی قرار داده و اسباب ترقی و علل ضعف آن را نشان داده است. نظیر همین مطالعات را نیز دربار و دولت فرانسه در سال ۱۵۱۰ به انجام رسانیده كه از شاهكار های بزرگ افكار سیاسی او است. در سال ۱۵۰۸ از آلمان به وطن بازگشت و تا اواسط سال ۱۵۰۹ مشغول تنظیمات امور ارتش ملی بود. سال بعد برهم خوردن اتحاد كامبرای، دولت سودرینی رو به ضعف گذاشت و طرفداران «مدیسی» پادشاه سابق قوت گرفتند و اتحاد مقدس جانشین اتحاد كامبرای شد. جنگ معروف راونا شروع شد و خاتمه یافت. بدین ترتیب حكومتی كه طرفدار و پشت و پناه ماكیاولی بود چنان برافتاد كه دیگر هرگز برنخاست و آن قشون ملی كه طرف اعتماد و اسباب امیدواری بود نتوانست از فلورانس دفاع نماید و از بین رفت. در سال ۱۵۱۲ ماكیاولی از فلورانس تبعید شد و سال بعد به اتهام توطئه علیه كاردینال متهم شناخته و به حبس محكوم شد. حبس ماكیاولی تا زمانی كه كاردینال به مقام پاپی رسید، ادامه داشت و در آن هنگام از حبس آزاد شد و بدین ترتیب در سال ۱۵۱۴ حیات سیاسی ماكیاولی به پایان رسید. از این تاریخ به بعد وی از سیاست كناره گرفت و اوقات گرانبهای خود را صرف تالیف كتاب كرد. از تالیفات او می توان به كتاب «مباحث» (دیسكورسی) اشاره كرد كه در باب مملكت داری است و همین طور كتاب مشهور او «شهریار» (پرنس) كه شرح طرق مختلفی است كه با اتخاذ آنها می توان به مقام شهریاری رسید. «فنون جنگ» و «ویتا دی كاسترركسیو» از تالیفات دیگر وی هستند.ماكیاولی در ۲۳ ژوئن ۱۵۲۷ دار فانی را وداع گفت و ۲۰۰ سال بعد یكی از اشراف زادگان انگلستان در كلیسای سانتاكروز گنبد و بارگاهی برای این مرد بزرگ تاریخ بنا نهاد.

وبگردی
تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو
تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو - تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو در اعتراض به وضعیت ارز
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / و بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / و بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!