دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ / Monday, 19 February, 2018

کوششی کهنه، قالبی نو


کوششی کهنه، قالبی نو
آنچه در ابتدا می توان در نمایشگاه مروری بر آثار مهندس میرحسین موسوی دید، بیانگر هنرمندی وسواسی است که با ظرافتی دقیق دست به خلق ترکیب بندی هایی نظیف می زند؛ نظافتی که منجر به دقت در به کارگیری لکه های رنگی بر زمینه ساده شیری رنگ مقواهای معمولاً ۶۰در۹۰ سانتیمتری می شود. رنگ بندی ها محدود به دو، سه رنگ اصلی و طیف های مختلف اش می شود و اشکال به غیر از مواردی که لکه رنگی بر مقواست شامل مستطیل ها و دوایر می شود. به غیر از این نظافت و تمیزکاری وسواسانه که می تواند تعبیری از منش معمارانه هنرمند باشد که با دقت و اگرچه با محدودیت همراه است، چه اکثر ترکیب بندی ها نهایتاً تبدیل به مثلث هایی می شود، بی کوشش جهت تبدیل آنها به ترکیب هایی پیچیده تر. اما از سویی دیگر آنچه آشکارا خود را در آثار مهندس موسوی نشان می دهد نوعی بازیگوشی کودکانه است که او را در قامت یک ایلوستراتور می نمایاند.
از چند اثر مشخصاً فیگوراتیو که بگذریم- و مجموعه جذاب سفینه ها که الهامی است مستقیم از تصویرسازی های کتب کودکان با رنگ بندی باز ساده ولی عمدتاً چشم نواز و البته دو فیگور کامل از دو حیوان و دو، سه کلاژ منظره که اگر نظافت و ظرافت نداشتند، می توانستند کلاژهایی کودکانه باشند که اگرچه هستند با همان شور و شوق ساده ولی گیرا- سایر و عمده آثار مبتنی بر مستطیل هایی هستند با رنگ های طیف آبی فیروزه یی که با دایره یی معمولاً در بالا که به رنگ اخرایی است در ترکیب بندی ها موازنه می شود که تعبیری معمولاً معنوی دارند- چه مستطیل ها را می توان تعبیری از انسان دید و دایره سرخ را تعبیری از خدا و به این ترتیب می توان ترکیب بندی ها را جست وجوی وجود انسانی برای دستیابی به ذات الهی اش تعبیر کرد که می توان آن را هدف غایی هنرمند دانست، بیان این جست وجو را که تعبیری انتزاعی یافته است و البته چشم نواز و از سوی دیگر خط گونه هایی معمولاً ناخوانا که تاکید دیگری است بر این مفهوم. اما آنچه آثار این نمایشگاه را جذاب می کند، منابع الهام متعددی است که هنرمند از آنها ملهم است.
از مستطیل های کنگره دار اگر آغاز کنیم می رسیم به مرحوم حسین کاظمی و مجموعه سترگ گل و سنگ اش. تفاوت در نوع کارکرد کنگره هاست که در آثار مرحوم حسین کاظمی حاصل ضرب قلم هاست با رنگ های خفه در خلق جنس سنگ و خشونت و در آثار مهندس موسوی ولی حاصل بیرون زدگی حساب شده رنگ های ترکیبی از چارچوبه مستطیل ها و دوایر است. ولی نکته کلیدی باز بازگشت به موتیف های بصری است که دو نسل قبل تر به مثابه منبعی بی پایان به سراغش رفتند تا پاپ آرتی ایرانی خلق کنند. استفاده نقاشانی که بعدتر به سقاخانه یی ها معروف شدند به سوی موتیف های بصری سنتی کوششی برای رسیدن به ترکیبی ایرانی بود که این بار موسوی با رویکردی مجدد ولی نه با کارکردی مشابه به سراغش می رود.
از سه اثر که حتی در نامشان به منبع الهام شان اشاره شده - رباعی، نامه، کتیبه- می توان صریح تر این گرایش را خواند، چه استفاده از شکل فرمان های قاجاری یا ترکیب بندی صفحات در هنر کتاب آرایی مستقیماً به تمایل هنرمند اشاره دارند و از سوی دیگر استفاده مهندس موسوی از موتیف های تصویری که پیش تر مرحوم منصور قندریز و بعدتر استاد مسعود عربشاهی به کارشان گرفت، این بار ظریف تر و در ابعادی کوچک تر قابل دیدن است و همچنین است کارکرد خطوط کالیگراف گونه که باز یادآور کارکرد دیگرگونه یی از کالیگرافی در آثار حسین زنده رودی و فرامرز پیل آرام است؛ کوششی دوباره در یافتن فضای ایرانی.
ولی آنچه این بار این کوشش دوباره را جذاب می کند نه این کوشش که کوششی جدید نیست و بارها به شکل های مختلف تکرار شده است که تلفیق با آن را رنگ هایی زنده و ترکیب بندی هایی نظیف و چشم نواز است.

حافظ روحانی

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

قلم و رنگ و جسارت کمال الملک


قلم و رنگ و جسارت کمال الملک
در بیست و هفتم مرداد ماه ۶۶سال پیش، محمد غفاری ملقب به «كمال الملك» در نیشابور درگذشت.
ظهور كمال الملك در عرصه نگارگری، حلول اندیشه های نوینی را درفنون نقاشی سبب شد و فصل تازه ای را در بخش هنرهای تجسمی ایران گشود.
محمد غفاری فرزند میرزا بزرگ به سال ۱۲۲۴هجری شمسی در یكی از روستاهای كاشان متولد شد. وی همراه صنیع الملك (عمویش) كه از نقاشان زبردست بود به تهران آمد و در مدرسه دارالفنون به تحصیل پرداخت. كمال الملك نخست در دارالفنون در رشته زبان فرانسه و هنر نقاشی كه معلم آن «مزین الدوله نظری» بود، تحصیل كرد.
مزین الدوله نظری بامشاهده استعداد فوق العاده كمال الملك او را به فراگیری و تمرین فنون نقاشی ترغیب نمود.ناصرالدین شاه در رفت و آمدهایی كه به دارالفنون داشت كمال الملك را شناخت و با مشاهده استعداد و نبوغ فراوان او، وی را به دربار فراخواند و با در اختیار گذاشتن تسهیلات و امكانات، او را به خدمت گرفت. هنرمند جوان در نقاشخانه كاخ گلستان به كسب مهارت و هنرآوری بیشتر در زمینه نقاشی پرداخت. كمال الملك علاوه بر تحصیل و نگارگری، روزی چند ساعت شاه مغرور قاجار را نیز تعلیم می داد.
ناصرالدین شاه به منظور كسب آبروی بیشتر برای دربار و هرچه وابسته تر كردن این هنرمند به حوزه رنگ و نیرنگ دستگاه حكومتی و برای بهتر در اختیار داشتن این گونه عناصر و نیروها، لقب «نقاش باشی» و «كمال الملك» و سپس لقب سرتیپی و ریاست سواره نظام ایالت قزوین را نیز به او اهدا كرد. این دوره پربارترین دوران زندگی هنری كمال الملك به شمار آمد و در این دوره قریب به یكصد و هفتاد تابلو خلق كرد.
نخستین اثر او بعد از گرفتن لقب كمال الملك «تابلوی تالار آیینه» است كه از شاهكارهای او به شمار می رود.
از خلق تابلوی تالار آیینه دیری نگذشته بود كه با مشاهده وضع اسفناك داخلی و فزونی گرفتن هرج و مرج و فساد دربار و توطئه دشمنان داخلی و خارجی ایران، فرصت را مغتنم شمرده و به عنوان مطالعه و تكمیل هنر خود و رهایی از چنگال حكومت و درباریان عازم اروپا شد.
این سفر كه پنج سال به طول انجامید وی را با دنیای نوینی از هنر آشنا كرد و چشم اندازهای وسیعی در برابرش گشود.كمال الملك از آن پس در اروپا روزگار گذرانید، تا آن زمان كه بین او و مظفرالدین شاه كه برای دومین بار به اروپا سفر كرده بود، ملاقاتی دست داد. مظفرالدین شاه در این دیدار از او درخواست كرد به ایران باز گردد و كمال الملك به امید دگرگونی و تغییرات اساسی در میهن و به سودای بهره گیری از اندیشه، افكار و هنر پرورش یافته اش در راه اصلاحات اساسی به كشور بازگشت اما پس از بازگشت همچنان از دربار ناراضی بود.
در همان موقع و در زمان رییس الوزرایی سردار سپه، مدرسه صنایع مستظرفه به نام كمال الملك تاسیس و تابلوهای او در آنجا جمع آوری و حفظ شد. از ویژگیهای كمال الملك می توان سنت شكنی، ابداع و نوآوری در سبك و روش، به كارگیری عناصر تشكیل دهنده نقاشی، قدرت تصویر لحظات با تمام كیفیت و ابعاد در زمانی كه هنوز «پرسپكتیو» شناخته نشده بود و فزون بر همه اینها اتخاذ شیوه های نوین نگارگری در ثبت واقعیت ها و به دور داشتن قلم و رنگ از پوچی و وهم پردازی در زمانی كه كمتركسی جسارت و شهامت ثبت آن را داشته است، برشمرد. او در سال ۱۳۰۶هجری شمسی تقاضای بازنشستگی كرد و به حسین آباد در نیشابور رفت و در ملك شخصی خود اقامت گزید. او سرانجام در سال ۱۳۱۹هجری شمسی و در سن ۹۵سالگی درنیشابور بدرود حیات گفت و در مقبره شیخ عطار نیشابوری به خاك سپرده شد.

خواص آلبالو و گیلاس
ما دو برادر هستیم یكى به نام آلبالو و دیگرى گیلاس و از تركیبمان آلبالو گیلاس به عمل آمده است .
وبگردی
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود!
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود! - رویدادی که در بطن آن، هواپیمای ATR شرکت آسمان قرار داشت که با کد EP-ATS رجیستر شده و مسئولان شرکت هواپیمایی آسمان بر آن نام «خرمشهر» را گذارده بودند. نامی که هدف از انتخاب آن هرچه بوده، حتما یادآوری سقوط خرمشهر در ابتدای جنگ تحمیلی نبوده است. رویدادی که ساعاتی پیش بار دیگر رخ داد؛ این بار با سقوط هواپیمایی که خرمشهر نام داشت.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟ - اقتصاد سیاسی - محمودسریع القلم با بیان اینکه تقابل ما با جهان هزینه دارد،گفت:»هیچ انسانی پیدا نمی شود که بگوید با ظلم موافقم هستم،اما حکمرانی در کشور باید سود و زیان کند که با چه هزینه ای می خواهد این موضوع را پیش ببرد.»
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!!
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!! - امیرقادری منتقد سینما: حاتمی کیا یک فیلم بد و کاریکاتوری ساخته است
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر - آیین اختتامیه سی و ششمین جشنواره فیلم فجر در مرکز همایش‌های برج میلاد با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور و سید عباس صالحی وزیر ارشاد برپا شد.