سه شنبه ۱ آبان ۱۳۹۷ / Tuesday, 23 October, 2018

قرآن شناسی از دیدگاه امام خمینی(ره)


قرآن شناسی از دیدگاه امام خمینی(ره)
قرآن شناسان تاکنون قرآن را از زاویه های مختلف نگاه کرده اند. همچنین افکار و اندیشه های امام خمینی (ره) به عنوان یک قرآن شناس برجسته و تاثیرگذار بر مسلمانان از جهات گوناگون بررسی و تحقیق شده است. در این مقاله که ازنشریه گلستان قرآن گرفته شده، نویسنده مقاله کوشیده است تا قرآن شناسی امام را از نظر راه و رسم برخورداری از قرآن طرح و شرح کند.
این کتاب بزرگ الهی که از عالم غیب الهی و قرب ربوبی نازل شده. . . از بزرگترین مظاهر رحمت مطلقه الهیه است. این مطلبی است که امام خمینی در کتاب آداب الصلواه عنوان کرده اند. قرآن شریف به قدری جامع، لطایف و حقایق و سرایر و دقایق توحید است که عقول اهل معرفت در آن حیران می ماند.
این، اعجاز بزرگ این صحیفه نورانیه آسمانی است، نه فقط حسن ترکیب و لطف بیان و غایت فصاحت و نهایت بلاغت و کیفیت دعوت و اخبار از مغیبات و احکام و اتقان تنظیم عایله و امثال آن، که هر یک مستقلا اعجازی فوق طاقت و خارق عادت است. بلکه می توان گفت این که قرآن شریف معروف به فصاحت شد و این اعجاز در بین سایر معجزات مشهور آفاق شد، برای این بود که در صدر اول اعراب را این تخصص بود و فقط این جهت از اعجاز را درک می کردند و جهات مهم تری که در آن موجود بود و جهت اعجازش بالاتر و پایه ادراکش عالی تر بود اعراب آن زمان درک نکردند. الان نیز آنهایی که هم افق آنها هستند، جز ترکیبات لفظیه و محسنات بدیعیه و بیانیه چیزی از این لطیفه الهیه ادراک نکنند.
قرآن یک سفره گسترده ای است که همه از آن استفاده می کنند، منتها هر کس به وضعی استفاده می کند.
آن برای رشد جهانیان و نقطه جمع همه مسلمانان بلکه عایله بشری از مقام شامخ احدیت به کشف تام محمدی (ص) تنزل کرد که بشریت را به آنچه باید برسند، برساند. این صحیفه الهیه، کتاب احیای قلوب به حیات ابدی علم و معارف الهیه است. این کتاب خداست و به شئون الهیه جل و علا دعوت می کند.
اهداف و مقاصد نزول قرآن ما باید مقصود از تنزیل این کتاب را قطع نظر از جهات برهانی، که خود به ما مقصد را می فهماند، از خود کتاب خدا اخذ کنیم. صاحب کتاب مقصد خود را بهتر می داند. اکنون به فرموده های این مصنف راجع به شئون قرآن نظر می کنیم.
قرآن خود می فرماید: ذالک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین.
واین کتاب را کتاب هدایت خوانده است. می بینیم در یک سوره کوچک چندین مرتبه می فرماید: ولقد یسرنا القرآن للذکر فهل من مذکر. که می فرماید «وانزلنا الیک الذکر تبین للناس ما نزل الیهم و لعلهم یتفکرون.» و درر ایی دیگر می فرماید: کتاب انزلناه مبارک لیدبروا آیاته و لیتذکر اولوالالباب. (سوره ص آیه۲۹) بدان که این کتاب شریف، چنانچه خود بدان تصریح فرموده، کتاب هدایت و راهنمای سلوک انسانیت و مربی نفوس و شفای امراض قلبیه و نوربخش سیر الی الله است.
بالجمله، خدای تبارک و تعالی به واسطه سعه رحمت بر بندگان، این کتاب شریف را از مقام قرب و قدسی خود نازل فرموده و بر حسب تناسب عوالم تنزل داده تا به این عالم ظلمانی و سجن طبیعت رسیده و به کسوه الفاظ و صورت حروف درآمده، برای استخلاص مسجونین در این زندان تاریک دنیا رهایی مغلولین در زنجیرهای آمال و امانی و رساندن آنها از حضیض نقص و ضعف و حیوانیت به اوج کمال و قوت و انسانیت.
مقصد قرآن، چنانچه خود آن صحیفه نورانیه می فرماید: هدایت به سبل سلامت است و اخراج از همه مراتب ظلمات است به عالم نور و هدایت به طریق مستقیم است.
باید انسان به تفکر در آیات شریفه مراتب سلامت را از مرتبه دانیه آن، که راجع به قوای ملکیه است تا منتهی النهایه آن که حقیقت قلب سلیم است. . . به دست آورد و سلامت قوای ملکیه و ملکوتیه گم شده قاری قرآن باشد، که در این کتاب آسمانی این گم شده موجود است و باید با تفکر آن را استخراج کند. هیچ جا بهتر از قرآن نیست. هیچ مکتبی بالاتر از قرآن نیست. این قرآن است که ما را هدایت می کند به مقاصد عالیه که در باطن ذاتمان توجه به او هست و خودمان نمی دانیم.اتصال معنویت به مادیات و انعکاس معنویت در همه جهات مادیت از خصوصیات قرآن است که افاضه فرموده است.
قرآن در عین حالی که یک کتاب معنوی، عرفانی و آنطوری است که به دست ماها، به خیال ماها، به خیال جبرییل امین هم نمی رسد، در عین حال یک کتابی است که تهذیب اخلاق می کند، استدلال هم می کند، حکومت هم می کند، و وحدت را هم سفارش می کند و قتال را هم سفارش می کند آرمان اصلی وحی این بوده است که برای بشر معرفت ایجاد کند، معرفت به حق تعالی در راس همه امور این معناست.
اگر تزکیه گفته شده و دنبالش تعلیم گفته شده است، برای این است که نفوس تا تزکیه نشوند نمی توانند برسند.
از مقاصد و مطالب آن، دعوت به تهذیب نفوس و تطهیر بواطن از ارجاس طبیعت و تحصیل سعادت و بالجمله، کیفیت سیر و سلوک الی الله است.
قرآن و کتاب های حدیث، که منابع احکام و دستورات اسلام است با رساله های عملیه که توسط مجتهدین عصر و مراجع نوشته می شود، از لحاظ جامعیت و اثری که در زندگی اجتماعی می تواند داشته باشد به کلی تفاوت دارد نسبت اجتماعیات قرآن با آیات عبادی آن، از نسبت صد به یک هم بیشتر است.
کتابی است که آدمی باید از اینجا تا آخر دنیا و تا آخر مراتب حرکت بکند، یک همچو کتابی است که هم معنویات انسان را درست می کند و هم حکومت را درست می کند، همه چیز توی قرآن هست.
قرآن کتاب تعمیر مادیات نیست. همه چیز است. انسان را به تمام ابعاد تربیت می کند، مادیات را در پناه معنویات قبول دارد ، و مادیات را تبع معنویات قرار می دهد. ما یک همچو کتابی داریم که مصالح شخصی، مصالح اجتماعی، مصالح سیاسی، کشورداری و همه چیزها در آن هست. قرآن مشتمل بر تمام معارف است و تمام مایحتاج بشر است.
انگیزه بعثت بسط این سفره در بین بشر از زمان نزول تا آخر است این یکی از انگیزه های کتاب است و انگیزه بعثت است.
بعث الیکم رسولی را که تلاوت می کند بر شما قرآن را، آیات الهی را، ویزکیهم و یعلمهم الکتاب الحکمه این شاید غاین این تلاوت باشد، تلاوت می کند برای تزکیه و برای تعلیم و برای تعلیم همگانی، تعلیم همین کتاب و تعلیم حکمت که آن هم از همین کتاب است. پس انگیزه بعثت نزول قرآن است و انگیزه تلاوت قرآن بر بشر این است که تزکیه پیدا کنند و نفوس مصفا بشوند از این ظلماتی که در آنها موجود است تا اینکه بعد از اینکه نفوس مصفا شدند، ارواح و اذهان آنها قابل این بشود که کتاب و حکمت را بفهمند.
انگیزه نزول این کتاب مقدس این است که این کتاب در دسترس همه قرار بگیرد و همه از او به اندازه سعه وجودی و فکری خودشان استفاده کنند.
● مهجوریت قرآن و راه های رهایی از آن
اکنون ببینیم چه گذشته است بر کتاب خدا، این ودیعه الهی و ماترک پیامبر اسلام - صلی الله علیه و آله و سلم. مسایل اسف انگیزی که باید برای آنها خون گریه کرد، پس از شهادت حضرت علی(ع) شروع شده است.
خودخواهان و طاغوتیان، قرآن کریم را وسیله ای کردند برای حکومت های ضد قرآنی و مفسران حقیقی قرآن و آشنایان به حقایق را با بهانه های مختلف و توطیه های از پیش تهیه شده آنان را عقب زده و با قرآن در حقیقت، قرآن را، که برای بشر تا ورود به حوض، بزرگترین دستور زندگانی مادی و معنوی بوده و هست از صحنه خارج کردند و هر چه این بنیان کج به جلو آمد، کجی ها و انحراف ها افزون شد.
تا آنجا که قرآن کریم را که برای رشد جهانیان و نقطه جمع همه مسلمانان، بلکه عایله بشری، از مقام شامخ احدیت به کشف تام محمدی تنزل کرد، که بشریت را به آنچه باید برسند، برساند و این ولیده علم الاسماء را از شر شیاطین و طاغوت ها رها سازد، و جهان را به قسط و عدل برساند و حکومت را به دست اولیاء الله معصومین، علیهم صلوات الاولین و الاخرین بسپارد تا آنان به هر که صلاح بشریت است بسپارند، چنان از صحنه خارج نمودند که گویی نقشی برای هدایت ندارد. . . و مع الاسف به دست دشمنان توطئه گر و دوستان جاهل، قرآن، این کتاب سرنوشت ساز، نقشی جز در گورستان ها و مجالس مردگان نداشت و ندارد و آن که باید وسیله جمع مسلمانان و بشریت و کتاب زندگی آنان باشد، وسیله تفرقه و اختلاف گردید و یا به کلی از صحنه خارج شد.
ای قرآن، ای تحفه آسمانی و ای هدیه رحمانی! تو را خدای جهان برای زنده کردن دل های ما و باز کردن گوش و چشم توده مردم فرستاد، تو نور هدایت و رهنمای سعادت ما هستی تو ما را از منزل حیوانی می خواهی به اوج انسانی وجود رحمانی برسانی،افسوس که آدمیزادگان قدر تو را ندانسته و پیروی تو را فرض خود نشمردند، اسفا که قانون های تو در جهان عمل نشد تا همین ظلمتخانه و جایگاه مشتی وحشیان و درندگان که خود رامتمدنین جهان می دانند، رشک بهشت برین شود و عروس سعادت در همین جهان در آغوش همه درآید.
اسلام همه چیز برای مسلمین آورده است، همه چیز، قرآن در آن همه چیز است لکن مع الاسف ما استفاده از آن نکرده ایم و مسلمین مهجورش کردند یعنی استفاده ای که باید از آن بکنند نکردند.
قرآن و اسلام مهجور و مظلوم اند، برای اینکه مهجوریت قرآن و مهجوریت اسلام به این است که مسایل مهم قرآنی و مسایل مهم اسلامی یا به کلی مهجور است یا برخلاف آنها بسیاری از دولت های اسلامی قیام کرده اند. بر قرآن آموز و آنکه از قرآن بهره می بردلازم است که یکی دیگر از آداب مهمه را به کار بندد تا استفاده حاصل شود و آن رفع موانع است که ما از آنها تعبیر می کنیم به حجب بین مستفید قرآن. این حجابها بسیار است که ما به بعض از آنها اشاره می نماییم. از حجاب های بزرگ، حجاب خودبینی است که شخص متعلم، خود را به واسطه این حجاب مستغنی بیند و نیازمند استفاده نداند. این از شاهکارهای مهم شیطان است که همیشه کمالات مرهومه را بر انسان جلوه دهد و انسان را به آنچه که دارد راضی و قانع کند و ماورای آنچه پیش اوست، هر چیز را از چشم او ساقط کند. مثلا اهل تجوید را به همان علم جزیی قانع کند و آن را در نظر آنها جلوه های فراوان دهد و دیگر علوم را از نظر آنها بیفکند و حمله قرآن را پیش آنها به خود آنها تطبیق دهد و آنها را از فهم کتاب نورانی الهی و استفاده از آن محروم کند و اصحاب ادبیت را به همان صورت بی مغز راضی کند و تمام شئون قرآن را در همان که پیش آنهاست نمایش دهد.
اهل تفاسیر به طور معمول را سرگرم کند به وجوه قرایات و آرای مختلف از باب لغت و وقت نزول و شان نزول و مدنی و مکی بودن و تعداد آیات و حروف و امثال این امور. . . شخص مستفید باید تمام این حجب را خرق کند و از ماورای این حجب به قرآن نظر کند و در هیچیک از این حجاب ها توقف نکند که از قافله سالکان الی الله باز ماند و از دعوت های شیرین الهی محروم شود.
یکی دیگر از حجاب هایی که مانع از استفاده از این صحیفه نورانیه است، اعتقاد به آن است که جز آن که مفسرین نوشته یا فهمیده اند، کسی را حق استفاده از قرآن شریف نیست. و تفکر و تدبر را به تفسیر به رای که ممنوع است، اشتباه نمودند و به واسطه این رای فاسد و عقیده باطله، قرآن شریف را از جمیع فنون استفاده عاری و قرآن را به کلی مهجور نموده اند در صورتی که استفادات اخلاقی و ایمانی و عرفانی به هیچ وجه مربوط به تفسیر نیست تا تفسیر به رای باشد.
یکی دیگر از حجب که مانع از فهم قرآن شریف و استفاده از معارف و مواعظ این کتاب آسمانی است، حجاب معاصی و کدورات حاصله از طغیان و سرکشی نسبت به ساحت پروردگار عالمیان است که قلب را حاجب شود از ادراک حقایق.
از حجب غلیظه، که پرده ضخیم است بین ما و معارف و مواعظ قرآن، حجاب حب دنیاست که به واسطه آن قلب تمام هم خود را صرف آن کند و وجهه قلب یکسره دنیوی شود و قلب به واسطه این محبت از ذکر خدا غافل شود و از ذکر و مذکور اعراض کند. هرچه علاقه مندی به دنیا و اوضاع آن زیادت شود، پرده و حجاب قلب ضخیم تر گردد.
مادامی که انسان در حجاب خود هست نمی تواند این قرآن را که نور است و به حسب فرمایش خود قرآن، نور است، نور را کسانی که در حجاب هستند پشت حجاب های زیاد هستند، نمی توانند ادراک کنند. گمان می کنند که می توانند اما نمی توانند. تا انسان از حجاب های بسیار ظلمانی خود خارج نشود، تا گرفتار هواهای نفسانی است، تا گرفتار خودبینی هاست، تا گرفتار چیزهایی است که در باطن خود ایجاد کرده است از ظلماتی که بعضی ها فوق بعض است، لیاقت پیدا نمی کند انسان که این نور الهی در قلب او منعکس شود.
● راه های ترویج قرآن (اصول ترویج قرآن)
یکی از وصایای رسول اکرم (ص) وصیت به تلاوت قرآن است. و فضل تلاوت و حفظ و حمل و تمسک و تعلم و مداومت و مزاولت و تدبر در معانی و اسرار آن بیش از آن است که به فهم قاصر ما درست آید و آنچه از اهل بیت عصمت -علیهم السلام - درخصوص آن وارد شده است در این اوراق نگنجد و ما به بعض آن قناعت می کنیم. فرموده: قرآن عهد خداوند است به سوی بندگان همانا سزاوار است که هر فرد مسلمانی در هر روز به آن عهد نظر کند و از آن پنجاه آیه قرائت کند.
فرمود حضرت سجاد علیه السلام- که آیات قرآن خزانه هایی است، پس هر وقت گشوده شد خزانه ای، سزاوار است که نظر کنی در آن. و در اخبار رجوع به آن و تدبر در معانی آن بسیار وارد است و در حدیث است که: مومنی که قرائت قرآن کند در حال جوانی، داخل شود قرآن به گوشت و خون او و او را خداوند با سفرای کرام نیکوکار قرار دهد و قرآن پناه اوست در قیامت و در محضر حق گوید: خداوندا هر عاملی اجر عملش را گرفت غیر از عامل به من، پس بهترین عطایای خود را به او برسان. پس خدای تعالی به او بپوشاند دو حله از حله های بهشتی و بر سر او تاج کرامت نهد. پس خطاب شود: آیا راضی شدی قرآن عرض کند: من امید بیشتر داشتم پس امن و امان را به دست راست او دهند و حذر را به چپ. پس داخل بهشت شود و به او گفته شود قرائت کند و بالا بیا درجه ای پس به قرآن خطاب شود: آیا او را به مقامات رساندم و تو راضی شدی عرض کند آری فرمود حضرت صادق - علیه السلام - که کسی که قرآن را بسیار قرائت کند و با او عهد تازه کند به مشقت کشیدن در حفظ آن، دو اجر به او عطا فرمایند و از این حدیث شریف معلوم می شود که مطلوب در تلاوت قرآن شریف آن است که در اعماق قلب انسان تاثیر کند.و از آداب لازمه قرائت قرآن، که در تاثیر در قلوب سمت ر کنیت دارد و بدون آن هیچ عملی را قیمتی نیست، بلکه ضایع و باطل و موجب سخط الهی است، اخلاص است که سرمایه مقامات اخرویه و راس المال تجارت آخرت است. در این باب نیز در اخبار اهل بیت (ع) سفارش بلیغ شده است از آن جمله آن است که جناب کلینی، حدیث کند: قاریان قرآن سه گروه اند: یکی آنان که قرائت قرآن را سرمایه معیشت اتخاذ نمودند و به واسطه آن از ملوک حقوق و شهریه گیرند و بر مردم تقدم جویند و دیگر، آنان که حفظ حروف و صورت قرآن کنند و تضییع حدود آن نمایند و او را پشت سر اندازند چنانچه سوار قدح خود را به پشت آویزد، خداوند زیاد نکند این قسم حمله قرآن را، و طایفه دیگر آنان هستند که قرآن را تلاوت کنند و با دوای قرآن دردهای قلب خود را علاج کنند.
از آداب قرائت، که موجب تاثیر در نفس نیز هست و سزاوار است که شخص قاری مواظبت آن کند، ترتیل در قرائت است و آن، به طوری که در حدیث است، عبارت است از حد توسط بین سرعت و تعجیل در آن و تانی و فتور مفرط که کلمات از هم متفرق و منتشر گردد گوید پرسیدم از حضرت صادق سلام الله علیه از قول خدای تعالی که می فرماید: و رتل القرآن ترتیلا فرمود یعنی اظهار کن آن را اظهار کاملی و سرعت مکن در آن چنانچه در شعر سرعت می کنی و متفرق مکن اجزای آن را چون ریگهای متفرق که اجزایش با هم ملتیم نشود، لیکن قرائت کنید که تاثیر در قلوب کند و دل های سخت شما را به فزع آورد و هم شما آخر سوره نباشد یعنی مقصود شما آن نباشد که قرآن را در چند روز ختم کنید و یا این سوره را به زودی ختم نموده و به آخر برسانید پس انسان که می خواهد کلام خدا را قرائت کند و به آیات الهیه قلب قاسی خود را مداوا کند و با کلام جامع الهی شفای امراض قلبیه خود را بگیرد و با نور هدایت این مصباح منیر غیبی و این نور را دریابد، باید اسباب ظاهریه و باطنیه آن را فراهم کند و آداب صوریه و معنویه آن را فراهم کند، نه مثل آن که اگر گاهگاهی هم تلاوت قرآن کنیم، علاوه بر آن که از معانی و مقاصد آن و اوامر و نواهی و وعظ و زجر آن به کلی غافلیم و گویی آیاتی که در آن ذکر اوصاف جهنم و عذاب الیم آن یا بهشت و کیفیات نعیم آن گردیده به ما ربطی ندارد و نعوذ بالله در خواندن کتاب قصه حضور قلب ما بیشتر و حواس ما جمع تر است از کتاب کریم خدایی - از آداب ظاهر آن نیز غفلت کنیم.
مطلوب در قرائت قرآن کریم آن است که درقلب صورت آن نقش بندد و اوامر و نواهی آن تاثیر کند، و دعوت آن جایگزین شود و این مطلوب حاصل نشود مگر آن که آداب قرائت ملحوظ شود مقصود از آداب آن نیست که پیش بعضی قراء متداول شده است که تمام هم و همت منصرف به مخارج الفاظ و تادیه حروف شود بلکه مقصود آدابی است که در شریعت مطهره منظور شده است که اعظم و عمده آنها تفکر و تدبر و اعتبار به آیات آن است.
یکی از آداب مهمه قرائت قرآن، که عارف و عامی در آن شرکت دارند، و از آن نتایج حسنه حاصل شود و موجب نورانیت قلب و حیات باطنی شود، تعظیم است و آن موقوف به فهم عظمت و بزرگی و جلالت و کبریای آن است.
ما همه قرآن شریف را می دانیم که از معدن وحی الهی برای تکمیل بشر و تخلیص انسان از محبس ظلمانی طبیعت و دنیا نازل شده است و وعده و وعید آن همه حق صراح و حقیقت ثابته است و در تمام مندرجات آن شایبه خلاف واقع نیست، با این وصف این کتاب بزرگ الهی در دل سخت ما به اندازه یک کتاب قصه تاثیر ندارد نه دلبستگی به وعده های آن داریم تا دل را از این دنیای دنی و نشئه فانیه برگیریم و به آن نشیه باقیه بربندیم و نه خوفی از وعید آن به قلب ما حاصل آید تا از معاصی الهیه و مخالفت با ولی نعمت احتراز کنیم، این نیست جز آنکه حقیقت و حقیقت قرآن به قلب ما نرسیده و دل ما به آن نگرویده.
از حضرت رسول، صلی الله علیه و آله، روایت شده که هر که فاتحه الکتاب را قرائت کند، ثواب قرائت قرآن به او می دهند. و در روایت دیگر است که مثل آن است که تمام قرآن را قرائت نموده. . . از حذیفه بن یمان رضی الله عنه منقول است که حضرت رسول خدا (ص) فرمود، خدای تعالی می فرستد عذاب حتم مقضی را برای قومی، پس قرائت کند بچه ای از بچه های آنها در کتاب: «الحمدلله رب العالمین» چون خدای تعالی می شنود چهل سال عذاب را از آنها مرتفع کند. و از ابن عباس منقول است که در حالی که ما نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله بودیم، ناگاه فرشته ای آمد و گفت بشارت باد تو را دو نوری که به تو داده شده و به انبیای قبل از تو داده نشده آن دو نور فاتحه الکتاب و خواتیم سوره بقره است. کسی قرائت نکند هرگز حرفی از آن را مگر آنکه حاجت او می دهم.
● آثار انس با قرآن
تلاوت قرآن در واقع زمانی مطلوب است که در اعماق قلب انسان تاثیر کند و باطن انسان صورت کلام الهی گردد و از مرتبه ملکه به مرتبه تحقق رسد و اشاره به این فرموده آنجا که می فرماید، جوان مومن اگر قرائت کند، قرآن در گوشت و خون او وارد شود. و این کنایه از آن است که صورت قرآن در قلب مستقر و جایگزین گردد به طوری که خود باطن انسان کلام الله مجید و قرآن حمید گردد به اندازه لیاقت و استعدادش.
کسی که خود را عادت داد به قرائت آیات و اسمای الهیه از کتاب تکوین و تدوین الهی، کم کم قلب او صورت ذکری و آیه ای به خود گیرد و باطن ذات محقق به ذکر الله و اسم الله و آیت الله شود.
فرزندم! با قرآن این بزرگ کتاب معرفت آشنا شو، حتی اگر شده با قرائت آن. و راهی از آن به سوی محبوب باز کن و تصور نکنی که قرائت بدون معرفت اثری ندارد که این وسوسه شیطان است. آخر، این کتاب از طرف محبوب است برای تو و برای همه کس و نامه محبوب محبوب است اگرچه عاشق و محب مفاد آن را نداند و با این انگیزه حب محبوب که کمال مطلوب است به سراغت آید و شاید دستت گیرد.
جناب عارف بزرگوار و شیخ عالی مقدار ما می فرمودند که مواظبت بر آیات شریفه آخر سوره «حشر» از آیه شریفه یا ایها الذین امنو اتقوا الله و لتنظر نفس ما قدمت لغد تا آخر سوره مبارکه با تدبر در معنی آنها در تعقیب نمازها خصوصا در اواخر شب که قلب فارغ البال است، خیلی موثر است در اصلاح نفس.
کسی که تفکر و تدبر در معانی قرآن کرد، در قلب آن اثر کند و کم کم به مقام متقین رسد و اگر توفیق الهی شامل حالش شود، از آن مقام نیز بگذرد و هر یک از اعضاء و جوارح و قوای آن، آیه ای از آیات الهیه شود و شاید جزوات و جذبات خطابات الهیه او را از خود بیخود کند و حقیقت «اقرا و اصعد» را در همین عالم دریابد تا آن که کلام را بی واسطه از متکلمش بشنود و آنچه در وهم من و تو ناید آن شود.


منبع : روزنامه جوان

مطالب مرتبط

جنبه هدایتگری قرآن

جنبه هدایتگری قرآن
كتاب قرآن چون منزل از سوی خداوند محیط به همه عالمیان واز سوی خداوندی حكیم وداناست فلذا به همین خاطر هم دریای حكمت ودانش ومخزن گنجینه های بی بدیل وبی همتاست كه برطرف كننده وجوابگوی همه كمبودهای كارساز آدمی در عرصه تكامل خواهد بود و این همه اشاره ای بود به شواهد قرآنی. در اثبات جامعیت و تفصیلگرایی محتوای آن كه موضوعات قابل تامل دیگری نیز در جزئ جزئ آن به صورت آشكار وپنهان ذخیره سازی شده است كه با تدبر تفقه در آن قابل وصول و دریافت خواهد بود.
برای دریافت ویژگیها وخصیصه های ناب قرآن كریم رجوع به خود قرآن و در كنار آ ن گفتارهای اهل بیت ع بهترین روش خواهد بود. درباب شناخت ومعرفی قرآن از زبان خودقرآن آیه جامعی هست كه در چهار بعد ودر چهار مرحله به معرفی محتوای خود می پردازد:«یاایها الذین آمنوا قد جائكم موعظه من ربكم و شفائ لما فی الصدور وهدی ورحمه للمومنین» خداوند متعال دراین آیه چهار خصیصه ویژه از كتاب خود را با ترتیب ودرجه بندی حكیمانه ای برای بندگان خود اعلام می كند تا با تفكر در این ویژگی ها ودر نتیجه شناخت حقیقت قرآن ، آگاهانه به آن تمسك جسته به مقصودی كه برای آنان معین ساخته است رهنمون گردد.
كتاب قرآن و محتوای آن در اولین نگاه كتاب تذكر وموعظه ویادآوری است برای تمامی عالمیان و در این خصیصه آنقدر پررنگ جلوه می كند كه حتی یكی از نامهای قرآن را خود پروردگار ذكر می خواند :«انا نحن نزلنا الذكر وانا له لحافظون» بدین معنا كه در اولین آشنایی ، دل های غرق شدگان در دریای غفلت گمراهی وسرگردانی را با تذكر ویادآوری اخبار گذشتگان ویا در قالب مثل ، به اندیشه وچالش كشانده وبا پند واندرز در صدد بیدار ساختن آن بر می آید تا اولین گام برای وصول به خیر و سعادت برداشته شود. موعظه را در لغت تذكر دادن نیكی ها كه توام با رافت قلب باشد گفته اند ولی در كل هر گونه اندرزی كه قلب مخاطب را متوجه حقیقت سازد می توان موعظه خواند.قرآن نیز كتاب تذكر و یادآوری عاقبت هرنیك وبد است برای هر كس كه بخواهد به طریق راستی وپایداری وسربلندی همیشگی دست یابد ؛»ان هو الا ذكر للعالمین لمن شائ منكم ان یستقیم».این نكته نیز برای همه ما بدیهی است كه برای تاثیر پذیرفتن از این تذكرات ومواعظ الهی گنجانده شده در كتاب قرآن وپندگیری قلبها ازآن ،صرف شنیدن یا مطالعه آن سودی نمی بخشد بلكه شرطی لازم می نماید وآن اینكه دل ها وقلب ها در خود آمادگی این الطاف و جلوه های رحمت الهی را بوجود آورند وخاشعانه وتوام با خوف وخشیت الهی از این گفتارها درس بگیرند ؛«الا تذكره لمن یخشی».
ممیزه دوم كه خداوند متعال برای این ارمغان ارزشمند نبوت بیان می نماید شفابخش بودن آن برای دردهای ظاهری و باطنی متمس^كین به آن است. دستورالعمل های بی نظیر علمی و عمومی جای داده شده در آن ، به شرط عمل كردن به آنها، برابر خواهد با تسكین تمامی بیماری های درونی كه یقینا ریشه آنها در آلودگیهای روحانی ومعنوی رسیده به دل هاست بیماری هایی همچون بخل وكینه وحسد ونفاق وتكبرو ظلم گرایی وبالاتر ازهمه اینها بیماری شرك وكفر.قرآن نیز در دومین مرحله از برخوردش با عموم مخاطبان ، به خصوص افراد مومن ، پس از آنكه در گام اول با ابزار موعظه و تذكر قلبهایشان را بیدار وآماده ساخت ، شروع می كند به تطهیر وپاكسازی باطن آنان از هر ویژگی زشت وخبیث وبه فرموده صاحب المیزان ره «بطور دائم وتا زمانی كه قلوب خود را متصل به آن كرده وانس با قرآن دارند، آفت هایی را از عقل و اندیشه ودل آنها، یكی پس از دیگری زایل می سازد تاآنجا كه بطور كلی رذایل باطنی و درونی انسانها راازبین ببرد وصفای دل را جایگزین آن نماید».
امیرالمومنین علی ع رادر این باره سخنی است كه می فرمایند: پس بهبودی دردهای باطنی وظاهری وروحی وجسمی خود را از قرآن بخواهید ودر سختی وگرفتاری ازآن كمك بطلبیدزیرا در قرآن برای بزرگترین دردها كه كفر ونفاق وتباه شدن وگمراهی است شفا و بهبودی وجود دارد. پس با پیروی از آن شفا از خدا بخواهید وبا دوستی (وعمل به آن )به خدا روآورید.
قدرت سازندگی قرآن كریم آنقدر بالاست كه دلها واندیشه های غافل وجاهل از همه چیز را به جایگاه «عالم ربانی شدن» میرساند و اندیشه ها را برای همیشه وبه نحو پایدار بهبودی می بخشد.این نص صریح قرآن است است كه می فرماید: «لكن كونوا ربانیین بما كنتم تعلمون الكتاب» یعنی با تعلیم آموزه های قرآن عالم ربانی شوید چه این كتاب را به فرموده امام علی ع خداوند متعال فرونشاننده عطش علما ومایه خرمی قلب های اندیشمندان وبه عنوان راهی گسترده برای صالحان قرار داده است.
واما ویژگی سوم كه در این آیه برای معرفی خود قرآن به آن تصریح شده جنبه هدایتی قرآن است ولی برخلاف صریح این آیه ، نه فقط برای مومنین بلكه برای هر فردی در هر درجه از تكامل كه باشد-حتی مردم عوام - باتوجه به ظرفیت وقابلیت وجودی اش راهنما وهادی به سوی راه رشد وكمال وطریق پایداری وسلامت خواهد بود. این از شگفتی ها و عجایب قرآن است كه در عین اینكه كتابی است تخصصی است عمومی هم هست وهر كسی راكه در هركدام از این دو مرحله راه یافته باشد هدایتگر ومرشد بوده وهمه را توانایی وفرصت بهره گیری ازآن هست. قرآن «هدی للناس وبینات من الهدی والفرقان» است ودر ضمن «هدی و بشری للمسلمین» و«هدی للمحسنین» و نیز«هدی وبشری للمومنین» است.
بعبارتی دیگر برای بهره گیری از آموزه های هدایتگر وجنبه راهنمایی آن كافیست كه در معرض تابش نور هدایت آن قرار بگیرد واولین گام را كه اسلام آوردن ومسلمان شدن است برداشته و در پی رضا و خشنودی پروردگار خود باشد چرا كه این قرآن «یهدی به الله من اتبع رضوانه سبل السلام» برای درك این خاصیت بی نظیر قرآن مثالی ذكر می شود تا كمكی باشد در باوراندن آن بر تمامی اذهان. مثل قرآن مثل دفترچه راهنماست ؛ سازندگان همه دستگاههای الكتریكی وغیر آن برای راهنمایی تمامی كاربران خود در استفاده مفید از جزئ جزئ امكانات دست ساختهای خود كتابچه راهنمایی را ضمیمه آن می سازند تا طریقه به كارگیری آن بخشهای خلق شده را به نحو مطلوب خود به آنان بیاموزند ازطرفی نیز كاربران چون میداند این كتابچه راهنما از جانب كسی است كه خود به جزئ جزئ آن و تمامی قابلیت های آن دستگاه آشنا ست ، لذا با اطمینان خاطر از رهنمودهای آن بهره مند می شوند. مثل قرآن نیز از یك منظر اینچنین است.
باتوجه به اینكه خالق انسان خدایی است كه به بخش بخش قابلیت های وجودی بندگان خودش آگاه و بیناست «ان الله بعباده لخبیربصیر» پس بهترین راه استفاده از این توانایی ها وقابلیت ها را می داند لذا از باب لطف ورحمت خویش كتابچه راهنمایی را بواسطه رسول اكرم ص كه این دو به عنوان دو ثقل اكبر واصغر ودوبال مورد نیاز برای پرواز به سوی تكامل وسعادت دركنار هم قرار می گیرند، به آنان هدیه كرده تا با مطالعه و تدبر واندیشه در فرمایشات آن بهترین ومناسب ترین را ه استفاده از اجزائ باطنی و ظاهری وجود خود را بشناسند ودر طی این طریق به اشتباه و گمراهی نیافتند. بعبارتی دیگر رهنمودهای اخلاقی كه با استدلالات قابل فهم و درك ولمس در آیات این كتاب مقدس ، از صبرو اخلاص وخشوع وتواضع گرفته تا ایمان واندیشه وتعقل ومحبت وهمنوع دوستی واحسان ونیكی پرهیزگاری و یكی ساختن ظاهر وباطن گفتار وعمل (یا ایها الذین ئامنوا لم تقولون ما لا تفعلون) آمده در اصل در صدد بیان راه ورسم استفاده درست از توانایی های فرد است تا راحت تر به طریق حق و حقیقت واصل گردد. قرآن پس از جلا دادن قلب ها در مرحله سوم آنها را بسوی معارف حقه واخلاق كریمه وكمال بخش به مقام انسانی رهنمون می شود ؛ آنهم دلالتی مبتنی بر لطف و مهربانی ، بدین معنا كه در دلالت وراهنمایی خود رعایت مراتب و درجات كمالی افراد را می كند وپا به پای آدمی او را منزل به منزل به حقیقت نزدیك می سازد. امیر سخن علی ع را در این مقام بیانی است جالب توجه كه می فرمایند: وبدانید این قرآن پند دهنده ای است كه (در ارشاد به راه راست) خیانت نمی كند وراهنمایی است كه گمراه نمی كند وسخن گویی است كه در گفتارش دروغ نمی گوید وكسی با این قرآن ننشست وقرائت ننمود ودر آن تدبر و اندیشه نكرد مگر اینكه چون از كنار آن برخاست وقرائت واندیشه را به پایان برد،هدایت ورستگاری او افزایش یافت یا اینكه از گمراهی و كوری باطنی اوكم گردید(اشاره است به مراتب هدایت پذیری افراد از قرآن به نسبت درجات آنها). گفتنی است راهی كه قرآن مانوسان با آنرا به آن رهنمون می شود طریق رشد وكمال است ؛«یهدی الی الرشد»بدین معنی كه باعمل كردن به آموزه های قرآن می توان به بالاترین مراحل رشد همه جانبه انسانی و كمال مقصود هدایت یافت.
پیامبر اعظم نیز در مواعظ خود به جناب ابوذرره فرمودند:علیك بتلاوه القرآن وذكر الله كثیرا فانه ذكر لك فی السمائ ونور لك فی الارض ؛ یا اباذر برتو واجب است تلاوت قرآن وبسیار در یاد خدا بودن چه اینكه تورا در ملكوت بلند آوازه می سازد ونور هدایت است برای تو در زندگی دنیا. آخرین ویژگی مذكوردر این آیه جنبه «رحمت بودن» قرآن است. از برترین ودر عین حال ساده ترین راههای رسیدن به مرحله دریافت بالاترین نعمات یعنی رحمت الهی ،قرآن است كه البته شرط لازم برای دریافت این نور رحمت طی سه مرحله قبل وتخل^ق به آن سه ویژگی است چرا كه آنان كه با این كتاب جامع مقدس مانوس می شوند پس از طی این سه مرحله پیشین ظرف پذیرش الطاف الهی رادر خود به وجود آورده ودر نتیجه آشنایی با معارف آنان این تجلی نور رحمت الهی بهره می برند به گونه ای كه خداوند متعال بركات وحكمت های مكنون وپنهان در آنرا بر آن دلهای پاك می نمایاند تا به آشكاری و وضوح خورشید و در تحت لوای رحمت وعنایت الهی به زمره بندگان مقرب راه یابد. چه اینكه برای تقرب به پروردگار جلب وسیله لازم است ویقینا برترین مصداق واسطه و وسیله تقرب به رحمت الهی - حتی برتر از خود اهل بیت ع - قرآن خواهد بود. نتیجه كلام اینكه جامعیت قرآن وشمول آن برتمامی نیازمندی های سیر كمالی انسانی مطلبی است كه در ضمن اعتراف برخی دانشمندان مسلمان وغیر مسلمان ، خود قرآن نیز به صراحت مبی^ن آن بوده وهر وجدان بیداری را پذیرفتن آن دشوار نخواهد بوددر ضمن اینكه بهره مندی از معارف آن را شروطی ومقدماتی لازم است نه چندان دشوار كه در ضمن این نوشته بدان اشاره شد و بدون آن مقدنات درك حقایق قرآن مشكل خواهد بود.
نتیجه دوم اینكه با اینهمه تعریفات واضح وآشكار ، ضرورت انس با قرآن - كه در حقیقت نشستن پای سخنان محبوب ومعشوق لم یزلی است و طبیعتا لذتی فراتر از آن وجود نخواهد داشت - وتعلیم وبه كارگیری عملی معارف آن برای همه آشكار شده و لزوم محور قراردادن آموزه های قرآن در زندگی روزمره احساس می شودحتی برای برترین افرا د همچنان كه خود پروردگار متعال ضرورت قرائت ودر واقع همنشینی با قرآن رابرای مومنان به منظور تثبیت ایمانشان به صراحت اعلام می دارد :« قل نزله روح القدس من ربك بالحق لیثبت الذین آمنوا وهدی وبشری للمسلمین»
الهی این روزگار طوفانی تر از طوفان نوح است و قرآن كشتی نجات ،خوشا به حال اصحاب السفینه.

وبگردی
فیلم | دستگیری ۳ مرد با لباس زنانه در مسیر پیاده‌روی اربعین!
فیلم | دستگیری ۳ مرد با لباس زنانه در مسیر پیاده‌روی اربعین! - ۳ مرد با لباس زنانه در مسیر پیاده روی اربعین دستگیر شدند. دادستان شهرستان حمیدیه استان خوزستان گفت: افرادی که شامگاه گذشته در مسیر راهپیمایی اربعین حسینی دستگیر شده اند، هیچگونه انگیزه امنیتی نداشته اند. علی بیرانوند به ایرنا گفته بعد ازظهر جمعه ماموران انتظامی حمیدیه به یک خودروی پراید مشکوک شدند که پس از متوقف کردن آن متوجه شدند 6سرنشین مرد داشته که سه نفرشان پوشش زنانه دارند. این افراد برای تحقیقات…
فیلم | رسوایی جدید در رسانه ملی؛ مقصر فریب مردم کیست؟
فیلم | رسوایی جدید در رسانه ملی؛ مقصر فریب مردم کیست؟ - فیلم - پدری که در برنامه «فرمول یک» علی ضیا ادعا کرد به خاطر تامین هزینه‌های درمان فرزندش اقدام به فروش کلیه‌اش کرده، مردم را فریب داده است.
«بیان واضحات و تکرار مکررات» ؛ نتیجه 7 سال بودجه و تشکیلات و همایش و جلسه!
«بیان واضحات و تکرار مکررات» ؛ نتیجه 7 سال بودجه و تشکیلات و همایش و جلسه! - مثلاً سنت های الهی که در این سند آمده، در کتاب های درس بینش اسلامی دوره دبیرستان هم وجود دارد... واقعاً هزاران جلسه تشکیل داده اند که بدیهیاتی مانند خانواده بنیادی ترین واحد تشکیل دهنده جامعه است، انسان دارای اختیار است، جهان دارای نظام علّی - معلولی است، خداوند رحمان و رحیم است و ... را در سند بازنویسی کنند؟!
گلایه های جنجالی یک بازرگان با وزیر صنعت
گلایه های جنجالی یک بازرگان با وزیر صنعت - صحبتهای کنایه آمیز یک بازرگان با وزیر صنعت
ادامه داستان لُنگ و خانه سعدآباد
ادامه داستان لُنگ و خانه سعدآباد - ۱- خب چی میشه ولایتی بجای توصیه به لُنگ پوشی، بملت توصیه کنه تو سعدآباد مالک خونه بشن ویک سومشو وقف کنن؟ ۲- اینجور واینجا صاحبخونه شدن و بعد توجیه وقف، آدمو یادحافظ میندازه: فقیه مدرسه دی مست بود و فتوی داد که می‌حرام، ولی بِه زمالِ اوقاف است
عبدی : آقای ولایتی با خانه هزارمتری کنار کاخ سعدآباد حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند
عبدی : آقای ولایتی با خانه هزارمتری کنار کاخ سعدآباد حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند - حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند؟مردم نیازی به این توصیه‌هاندارند اگرلازم باشد آن‌قدر شرف دارندکه از خودشان دفاع کنند ولی این دفاع،منحصربه دفاع دربرابر دشمنان خارجی نمی‌شود که باید وضعیت خیلی‌ها رادر داخل هم بررسی کرد.
فیلم | حمله به پلیس در اهواز به درگیری مرگ‌بار انجامید!
فیلم | حمله به پلیس در اهواز به درگیری مرگ‌بار انجامید! - فیلم - حمله فرد متهم در بازار پرنده فروشان اهواز به پلیس آگاهی منجر به درگیری مرگبار شد.
ماجرای عجیب منزل های مسکونی در همسایگی کاخ سعد آباد
ماجرای عجیب منزل های مسکونی در همسایگی کاخ سعد آباد - ماجرای عجیب دو منزل مسکونی در همسایگی کاخ سعدآباد و حسین فریدون و نهاد ریاست جمهوری
فیلم | لحظه حمله جن‌ها به یک مرد در کرج! (۱۶+)
فیلم | لحظه حمله جن‌ها به یک مرد در کرج! (۱۶+) - فیلم - به تازگی شخصی در فضای مجازی فیلمی منتشر کرده که مردی ادعا می کند در پارکینگ خانه اش مورد حمله جن ها قرار گرفته است.
فیلم | درس خجالت‌آوری که یک توریست به ایرانی‌ها می‌دهد!
فیلم | درس خجالت‌آوری که یک توریست به ایرانی‌ها می‌دهد! - فیلم - پاول یک توریست اهل چک است که با موتورسیکلتش دنیا را می گردد و یک هفته در ایران اقامت داشته است. ویدئوی سلفی که او در طبیعت ایران از خود و اقدام پسندیده اش منتشر کرده برای همه ایرانیان جای تامل دارد.
فیلم | جنازه غرق در خون ملکه زیبایی عراق (۱۶+)
فیلم | جنازه غرق در خون ملکه زیبایی عراق (۱۶+) - فیلم - قتل مدل و ملکه زیبایی عراق از روز گذشته سوژه رسانه ها شده و پلیس تحقیقات ویژه ای را برای دستگیر قاتل وی انجام داده است. تصاویر منتشر شده از جنازه غرق در خون وی را در ویدئوی زیر می بینید.
جنجال بنر سربازان اسرائیلی در شیراز
جنجال بنر سربازان اسرائیلی در شیراز - عکس این بنرکه گفته می‌شود نمایشگر تصویری از سربازان رژیم صهیونیستی است طی روزهای اخیر در فضای مجازی دست به دست می‌شد و واکنش‌هایی به همراه داشت.
عکسی آموزنده از سفر نیویورک
عکسی آموزنده از سفر نیویورک - پوشه‌های پُر از برنامه فرانسوی‌ها در برابر دستان خالی تیم ایرانی. به کاغذ ها و پرونده های موجود روبه روی تیم فرانسه دقت کنید!
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر - وزیربهداشت بهترین توصیه رو به اون پیرمرد بیچاره کرد که گفت: خودت بمال. پیرمرد باید دستش رو محکم می‌مالید به گوش وزیر تا یک بار هم که شده از تخت اخلاق فرعونی بیاد پایین
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص - کاش در این میان یکی به ما بگوید که بالاخره بی حجاب بد است، خوب است؟ چه زمانی بد است؟ چه زمانی خوب است؟
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی - حمید رسایی عضو جبهه پایداری در صفحه شخصی خود در شبکه توییتر نسبت به اهانت زشت امیر تتلو به امام حسین (ع) و 72 تن از یاران باوفایش واکنش تندی نشان داد.
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+)
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+) - پزشکان هنگامی که یک نوزاد دختر اندونزیایی را در یکی از بیمارستان های این کشور به دنیا آوردند بسیار وحشت زده شدند. نوزاد تازه متولد شده با یک چشم بزرگ روی پیشانی اش متولد شد و پس از هفت ساعت درگذشت.
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای !
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای ! - فردی به نام علی‌اکبر رائفی‌پور كه رسانه‌‌های اصولگرا از او به عنوان «استاد، محقق و پژوهشگر» یاد می‌كنند! در تاریخ 29 اردیبهشت 96 (در كوران انتخابات ریاست‌جمهوری) در نامه‌ای سرگشاده به امیرحسین مقصودلو (تتلو) نوشت: «امیر جان بخوان، تو باید بخوانی، عیبی ندارد! سرت را بالا بگیر و خدا را شکر کن که به واسطه تو این همه نفاق را آشکار کرد! دلت محکم باشد پهلوان! تو فقط بخوان، بخوان
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی - انتشار عکس‌های نشستن احمد خمینی زیر کولر در بخش وی‌آی‌پی هیات که پوششی شیشه‌ای دارد و از سینه‌زنان جداست، پس از توضیح او که گفت آن جایگاه مربوط به «روحانیون درجه یک و دو قم» است و «اون بالا معممین میشینن که لباسشون چون زیاده باعث گرمازدگی نشه»، با واکنش‌های تندتری هم همراه بود.