جمعه ۳۰ شهریور ۱۳۹۷ / Friday, 21 September, 2018

انقلابی تنها


انقلابی تنها
محمد مصدق گویی تقدیر محتوم داریوش و پروانه فروهر را پیش‌بینی کرده بود؛ آنگاهی که گفت: «آن دو، دروتخته‌ای هستند که خوب به هم جوش خورده‌اند.» چه آنکه آن دو نه در زندگی که در مرگ نیز همراه یکدیگر بودند. داریوش فروهر ۷۰ ساله بود که زندگی را وداع گفت، در حالی که پیش از مرگ به عنوان «رهبر حزب ملت ایران»، برای سال‌ها، حاشیه‌نشینی را تجربه می‌کرد و پس از خروجش از کابینه مهدی بازرگان و رها کردن پست وزارت کار و وزارت مشاور، راهی به قدرت نیافته بود. او از پوزیسیون به اپوزیسیون قدرت، نقل مکان کرده بود و با این حال، سابقه انقلابی‌اش آنچنان مورد توجه بود که گهگاه مورد توجه و حمایت آیت‌الله خمینی نیز قرار می‌گرفت. آنچنانکه این امام‌خمینی بود که او را برای تصدی پست وزارت در دولت موقت، به مهدی بازرگان معرفی کرده و در برابر مخالفت بازرگان نیز، اصرارهای رهبر انقلاب بود که نخست‌وزیر را به عقب‌نشینی واداشته بود. پاییز سال ۶۰ نیز اگرچه داریوش فروهر رهسپار زندان اوین شد و پنج ماه را به زندگی در زندان گذراند اما به روایتی، آزادی او نیز به دستور رهبر انقلاب میسر شده بود. توجه ویژه امام خمینی به داریوش فروهر را به‌رغم اختلاف‌نظرهای فراوان، در روایت‌های دیگری نیز سراغ می‌توان گرفت؛ آنگاهی که به‌رغم فاصله‌گیری فروهر از حکومت مستقر و در سال‌های میانی دهه ۶۰، آیت‌الله، روزی به یکباره عطیتی را به رسم هدیت به اطرافیان خود می‌سپارد تا به دست فروهر برسانند؛ اقدامی که تعجب یاران امام را برمی‌انگیزد و آنها را از توجه ویژه امام به فروهر متحیر و البته آگاه می‌سازد. فروهر در کنار تمام سوابقش اما چه بسا به سببی خاص نیز مورد توجه آیت‌الله خمینی بود؛ به سبب دورانی که او و مصطفی خمینی ـ فرزند آیت‌الله ـ در زندان قزل‌قلعه، هم‌بند با یکدیگر بودند و در نزدیکی و دوستی، هم‌غذا نیز شده بودند. فروهر آنچنان که بعدها روایت کرد، به واسطه دوستی با مصطفی خمینی در زندان، علاقه‌مند به شخصیت و اندیشه آیت‌الله خمینی نیز شده و این علاقه‌مندی تا بدانجا بود که در آن ایام اختلاف‌نظر میان او و دوستانش به واسطه تغییر نگاهش نسبت به آیت‌الله را نیز سبب شده بود. بدین ترتیب گویی میان فروهر خارج از حکومت و امام خمینی در مقام رهبری حکومت، به رغم اختلافات سیاسی بسیار،‌ همواره پیوندی نیز برقرار بوده است. آنچنانکه در آستانه انقلاب و پس از آزادی از زندان، در ۲۶ دی‌ماه ۵۷ نیز داریوش فروهر راهی پاریس شد تا به دیدار رهبر انقلاب برسد و ۱۶ روز پس از آن نیز او از جمله مردانی بود که به همراه آیت‌الله با پرواز انقلاب به تهران آمد.
□□□
فروهر در سال‌های پس از انقلاب اگرچه منتقدان بسیاری داشت ـ چه در حکومت و چه در خارج از حکومت ـ اما مورد احترام بود و این احترام را مدیون مبارزات انقلابی خود بود که به هر حال او پیش از انقلاب، بیش از ۱۰ بار راهی زندان شده و ۱۵ سال زندگی در عسرت و زندان را تجربه کرده بود. تجربه‌ای که در نتیجه آن، برخی دوستان فروهر، زندان را «خانه دوم»اش می‌نامیدند. فروهر با تشکیل «حزب ملت ایران» در آبان‌ماه ۱۳۳۰ به عضویت در کمیته موقت رهبری آن درآمد و در هفدهم دی‌ماه همان سال، ۲۳ ساله بود که به دبیری حزب ملت ایران انتخاب شد و آنقدر شر و شور سیاست داشت که پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، برای دستگیری زنده‌اش و یا تحویل جنازه‌اش، جایزه معین شد. آنگاهی نیز که در زندان، ارتشبد هدایت، حامل پیامی از سوی شاه، به او توصیه کرد تا ایران را ترک بگوید و آزادی خویش را مهیا سازد، فروهر پاسخش چنین بود که «زندان را به آزادی دور از وطن ترجیح می‌دهم».
□□□
فروهر یک مصدق تمام‌عیار بود و آنچنان دشمن دشمنان مصدق بود که در مواجهه با توده‌ای‌ها و مخالفان رهبر ملی ایران، از برخورد فیزیکی و نزاع و درگیری نیز ابایی نداشت. فروهر از حماسه‌آفرینان سی‌ام تیرماه ۱۳۳۱ بود و از حامیان جدی مصدق. در سال ۱۳۳۹ و با تشکیل جبهه ملی دوم نیز او اگرچه در زندان بود اما به عضویت در شورای مرکزی این جبهه انتخاب شد. نزدیکی او به چهره‌هایی همچون سنجابی و بختیار در جبهه ملی در سال‌های منتهی به انقلاب اما به فاصله او از احزابی همچون نهضت آزادی و چهره‌هایی به مانند مهدی بازرگان دامن زد و نقطه این جدایی در انتشار نامه سرگشاده‌ای خطاب به شاه، هویدا شد که امضای سنجابی و بختیار و فروهر را در پای خود داشت و بازرگان از امضای آن خودداری کرده بود. چه آنکه گویی بازرگان به تکثر و افزایش امضاها می‌اندیشید و سنجابی اما مخالف راهیابی چهره‌های متعدد در بازی بزرگان بود. بدین ترتیب انتشار نامه سه‌امضایی موید اختلاف و افتراق در میان چهره‌های ملی شد اگرچه پس از آن با نخست‌وزیری بختیار، زمینه جدایی میان فروهر و بختیار نیز فراهم آمد و فروهر بیش از پیش جدا از یاران ماند.
□□□
فروهر از حکومت فاصله گرفت اما ملی‌گرا باقی ماند و بدین‌ترتیب اگرچه در طول جنگ ایران و عراق چندان به دفاع از حکومت سخن نگفت و برنخاست اما به هنگام صلح آخر، در لباس منتقد ظاهر شد که گویی چنان صلحی را همراستا با ملی‌گرایی خویش نمی‌دید. داریوش فروهر بدین ترتیب یک مبارز سیاسی و ملی بود، حتی اگر او را یک سیاستمدار ندانیم و کاندیداتوری‌اش در انتخابات ریاست جمهوری اول و رأی ۱۳۳ هزارتایی‌اش در برابر رأی ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزارتایی کاندیدای برگزیده را یک اشتباه سیاسی و محصول فرصت ناشناسی او بخوانیم.
● شنبه سیاه
اواخر آبان ۱۳۷۷، شایعه‌ای در محافل سیاسی حکایت از ارسال بیانیه‌ای با فاکس برای برخی نشریات داشت. در آن بیانیه با طرح نام ۳۵ چهره سیاسی و ادبی از آنان به عنوان افراد معاند نام برده و تاکید شده بود که به زودی به سزای اعمال‌شان خواهند رسید. چندی بعد، این خبر دیگر نمی‌توانست صرفاً یک شایعه باشد وقتی یکشنبه یکم آذرماه، ساعت پنج بعدازظهر خبر قتل داریوش فروهر و همسرش پروانه اسکندری به مثابه بمبی در فضای خبری کشور منفجر شد. داریوش فروهر با ۲۶ ضربه چاقو در طبقه پایین خانه شخصی‌اش به قتل رسیده بود، در حالی که آن روزها از درد پا نیز رنج می‌برد و به تازگی یک عمل جراحی را پشت سر گذاشته بود. پروانه اسکندری نیز با ۲۵ ضربه چاقو و به شیوه‌ای مشابه در طبقه بالای همان ساختمان به قتل رسیده بود، در حالی که آن روزها بشدت اسیر بیماری آنفلوآنزا بود. ماجرا نیز آنگاهی فاش شد که دو دوست نزدیک فروهر، روز بعد از ماجرا ـ یکشنبه ـ در مراجعه به منزل او، در را به روی خود گشوده ندیدند و برای رفع نگرانی، یکی را از بالای در به داخل خانه فرستادند. رفع نگرانی‌ای اما در کار نبود که فروهر و همسرش هر دو به قتل رسیده بودند. قتل‌های پاییزی در بهار اصلاحات اتفاق افتاده بود.
□□□
محمدجواد حجتی کرمانی در مقاله‌ای درباره قتل فروهرها از تشابه این اتفاق با قتل کاظم سامی سخن گفت که یک دهه پیشتر و در چنین روزهایی ـ آذر ۱۳۶۸ ـ رخ داده بود. سیدمحمد خاتمی با انتشار بیانیه‌ای، ماجرا را جنایتی نفرت‌انگیز توصیف کرد و حتی صادق خلخالی نیز با انتشار بیانیه از سوابق فروهر گفت. یک ماهی از این اتفاق نگذشته بود که وزارت اطلاعات با انتشار اطلاعیه‌ای مسئولیت این قتل‌ها را متوجه نیروهایی خودسر در این وزارتخانه اعلام کرد و دری‌نجف‌آبادی نیز صندلی وزارت را به استعفا، وداع گفت. یک سال گذشت و در دادگاه متهمان قتل‌های زنجیره‌ای، مصطفی کاظمی و مهرداد عالیخانی به اتهام امریت در قتل فروهرها و مختاری و پوینده محکوم به چهار بار حبس ابد و محمود جعفرزاده و علی محسنی نیز به اتهام زدن ضربات کارد بر بدن فروهرها، محکوم به قصاص نفس شدند.
محکومان، روایت نهایی خود را از چگونگی قتل فروهرها اعلام کردند. مطابق این روایت، ساعت نه و پنج دقیقه شنبه شب ۳۰ آبان ۱۳۷۷، زنگ خانه داریوش فروهر به صدا درمی‌آید. ابوالفضل مسلمی و مهرداد عالیخانی با عنوان دروغین افسران نیروی انتظامی به فروهر می‌گویند که براساس گزارش‌های دریافتی، با اتومبیل رنوی او سرقتی صورت گرفته است. برای بازدید وارد خانه می‌شوند و در نیمه‌باز، امکان ورود متناوب دیگران را نیز فراهم می‌کند. پس از گذاشته شدن گاز آغشته به مواد بیهوشی بر دهان و بینی فروهرها و از هوش رفتن آنها، ضربات چاقو قتل آنها را رقم می‌زند.
قاضی پرونده احکام خویش را قرائت کرد و دادگاه قتل‌های زنجیره‌ای پایان یافت و پرونده ماجرا بسته شد اگرچه وکیل کاظمی و عالیخانی، نسبت به اتهام «آمریت» موکلان خود معترض بود.

رضا خجسته‌رحیمی

منبع : شهروند امروز

مطالب مرتبط

او حزبی فکر نمی کرد

او حزبی فکر نمی کرد
رسمی است در میان ما كه وقتی می خواهیم درباره كسی داوری كنیم در وهله اول می پرسیم از كدام جناح است و به چه گروهی وابسته. بعد همه بدی ها یا خوبی هایی كه به آن جناح یا گروه نسبت می دهیم به آن شخص هم تعمیم می دهیم. گرچه در یك شناخت سطحی این روش به كار می آید و چه بسا درباره بعضی افراد درست از آب درآید، اما در همه موارد معتبر نیست. شهید مهدی عراقی یكی از این موارد است. او كه در ۴ شهریورماه ۱۳۵۸تنها ۷ماه پس از پیروزی انقلاب به دست اعضای گروه فرقان ترور شد از اعضای اولیه و از بنیانگذاران جمعیت هیات های موتلفه اسلامی بود. پیشتر از آن هم با مرحوم نواب صفوی از ابتدا همكاری داشت و عضو فدائیان اسلام بود. به زندان هم افتاد ولی بعد از ترور حسنعلی منصور سال ۱۳۴۳ كه دستگیر شد به اعدام محكوم شد. در آخرین مراحل یك درجه تخفیف خورد و حبس ابد شد. ۱۲ سال در زندان شاه به سر برد و سرانجام سال ۱۳۵۵ آزاد شد.
عراقی سال ۱۳۴۲ در ماجرای ۱۵ خرداد نقش مستقیم داشت و برای به صحنه آوردن كسبه بازار و میدان تهران نقش اساسی ایفا كرد. اما نكته مهمی كه در زندگی او برجستگی خاصی دارد اخلاقیات و رفتار این مرد است كه در طیف خودش كمتر مشابه داشت.
۱۲ سال زندان او ماجراهای زیادی دارد كه در جای خود شنیدنی است. اما در این سال های آخر كه آتش اختلاف به خرمن نیروهای انقلابی افتاده بود افراد و جریان ها بیشتر خود را نشان دادند. نقش حاجی عراقی در این دوره قابل توجه است، به ویژه بعد از ماجرای ماركسیست شدن عده ای از اعضای سازمان مجاهدین خلق كه منجر به تنش های فراوانی میان نیروهای انقلابی شد. برخورد متفاوت حاج مهدی به رغم وابستگی جناحی و گروهی اش غیرمترقبه بود. عزت شاهی از زندانیان آن دوره در خاطراتش این موقعیت را چنین تصویر كرده است:
«در این مقطع زمستان ۵۴ كه در واقع بحث های مختلف به وجود آمد، مجموعا دو موضع گیری شكل گرفت. یكی از سوی آقایان طالقانی، حاج مهدی عراقی و محمدی گرگانی كه معتقد بودند اعلام تغییر مواضع بخشی از كادرهای سازمان نباید باعث شود كه اصل سازمان و اصل مبارزه ضربه بخورد.»۱ گذشته از سخن عزت شاهی همه زندانیان آن دوره شاهد بودند كه حاجی برای همه دلسوزی داشت. چه موقعی كه از طرف زندانی ها مسئول نظارت بر آشپزخانه شد و دلسوزانه برای همه زندانیان تلاش می كرد و چه هر زمان كه كسی مشكلی داشت و نیاز به یار و مددكار پیدا می كرد. اگرچه مرحوم طالقانی برای نیروهای انقلابی نقش پدری داشت اما حاج مهدی نیز در سطحی دیگر همواره همین نقش پدری و دلسوزی برای مبارزان در رفتارش مشهود بود. از همین رو كمتر كسی سراغ دارد كه حاجی عراقی در دسته بندی های ضدی مابین نیروها قرار گرفته باشد. بلكه به عكس همواره سعی داشت این اختلافات را كاهش داده و طرفین را به نوعی همزیستی مسالمت آمیز بكشاند. عزت شاهی در این باره می گوید:
«این برخوردها آنقدر تند بود كه گاهی حاج مهدی عراقی، موضع گیری آنها را اثر گرفته از گفت وگو با سران ساواك تلقی می كرد. البته این تعبیر را بیان نمی كرد اما این طور به نظر می رسید.»۲
این مشی وحدت جویانه او پس از آزادی اش از زندان و در دوران انقلاب نیز ادامه داشت، در اسناد ساواك كه توسط وزارت اطلاعات منتشر شده است درباره فعالیت های حاجی عراقی یك سال قبل از پیروزی چنین آمده است: «مهدی عراقی در گفت وگو با داریوش فروهر جمعه ۲۸۵۱۳۵۶ می گوید: ما با كمونیست ها تفاهم نداریم و با آنها هم نمی توانیم كنار بیاییم ولی لبه تیز تیغ خود را نیز نبایستی متوجه آنها كنیم زیرا در چنین موقعیتی كه ما یك دشمن مشترك داریم چرا با آنها بر سر مسائل جزیی به نبرد و ستیزه جویی برخیزیم نمی دانم به چه علت آقایان تمام وقت خود را صرف این كار می كنند»۳
در سندی دیگر نتیجه دیدار و گفت وگوی دیگر حاجی عراقی با داریوش فروهر در تاریخ ۱۳۷۱۳۵۶ گزارش شده است: «طبق قرار قبلی ملاقاتی بین داریوش فروهر و مهدی عراقی... صورت گرفت... ضمن مذاكره درباره مسائل سیاسی به نتایجی به شرح زیر رسیده و توافق كردند. ۱ از طرف داریوش فروهر و طرفدارانش به كمونیست ها حمله نشود و آنها خط مشی خود را حمله به دستگاه ادامه دهند لیكن هیچ گونه همكاری با آنها به عمل نیاید.»۴
عزت شاهی در خاطرات خود كه توسط دفتر ادبیات انقلاب اسلامی منتشر شده است شخصیت حاجی عراقی را چنین تشریح می كند:
«تجزیه و تحلیل شخصیت حاج عراقی كار بسیار مشكلی است. مرحوم عراقی به دلیل اینكه ورودش به مبارزه از طریق فداییان اسلام بود، از دید او اصلی ترین نوع مبارزه، مبارزه مسلحانه بود.
واقعا اعتقاد محكم قلبی داشت، با آقای عسگراولادی و همفكرانش هم رفاقت ریشه داری داشت. روی هم رفته ایشان بیشتر می پسندید در برخورد با تغییر ایدئولوژی اعضای سازمان همان مشی و روش آقای طالقانی را پیش بگیرد.
می توانم بگویم اگر مرحوم عراقی وابستگی عاطفی شدید به امام نداشت، حتما راهش را از مجموعه دوستانش جدا می كرد. چیزی كه مرحوم عراقی را در این طیف نگه داشت، تعلق خاطر بسیار شدید نسبت به شخص امام بود.»۵ علاقه ای كه امام به ایشان داشت در تعابیری كه در سوگ ایشان بیان كرده نمایان است: «حاج مهدی عراقی برای من برادر و فرزند خوب و عزیز من بود، شهادت ایشان برای من بسیار سنگین بود اما آنچه مطلب را آسان می كند آن است كه در راه خدا بود.»۶
با این وصف با توجه به اتفاقات سال های بعد كه تضادهایی درون نیروهای انقلابی اوج گرفت این پرسش جا دارد كه اگر نیروهایی چون طالقانی و حاجی مهدی عراقی و... زنده می ماندند آیا باز هم سمت وسوی نیروها همان بود كه شد به راستی جهت گیری كسانی كه دست به ترور او زدند چه بود .
هرچه بود اما حاجی در همین مدت عمر خود ارزش هایی قابل تٲمل به میراث گذاشت. او نشان داد می توان حزبی بود اما حزبی فكر نكرد. و می توان با كسی یا جریانی مخالف بود اما ارزش ها و نقاط مثبتش را هم از یاد نبرد. دو نكته ای كه همچنان مسئله روز ماست.

وبگردی
پاییز بازار ثانویه
پاییز بازار ثانویه - اگر ما نتوانیم تفاوت فاحش قیمت ارز در بازار آزاد و ثانویه را جبران کنیم و نتوانیم به بازار ثانویه عمق کافی ببخشیم عملا بازار ثانویه از دور خارج خواهد شد. قرار بود بازار ثانویه و آزاد یک تفاوت حداقلی داشته باشند. قرار بود نهایتا اختلاف قیمت در این دو بازار ۲۰۰ یا ۳۰۰ تومان باشد نه هفت هزار تومان!
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی - حمید رسایی عضو جبهه پایداری در صفحه شخصی خود در شبکه توییتر نسبت به اهانت زشت امیر تتلو به امام حسین (ع) و 72 تن از یاران باوفایش واکنش تندی نشان داد.
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+)
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+) - پزشکان هنگامی که یک نوزاد دختر اندونزیایی را در یکی از بیمارستان های این کشور به دنیا آوردند بسیار وحشت زده شدند. نوزاد تازه متولد شده با یک چشم بزرگ روی پیشانی اش متولد شد و پس از هفت ساعت درگذشت.
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای !
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای ! - فردی به نام علی‌اکبر رائفی‌پور كه رسانه‌‌های اصولگرا از او به عنوان «استاد، محقق و پژوهشگر» یاد می‌كنند! در تاریخ 29 اردیبهشت 96 (در كوران انتخابات ریاست‌جمهوری) در نامه‌ای سرگشاده به امیرحسین مقصودلو (تتلو) نوشت: «امیر جان بخوان، تو باید بخوانی، عیبی ندارد! سرت را بالا بگیر و خدا را شکر کن که به واسطه تو این همه نفاق را آشکار کرد! دلت محکم باشد پهلوان! تو فقط بخوان، بخوان
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی - انتشار عکس‌های نشستن احمد خمینی زیر کولر در بخش وی‌آی‌پی هیات که پوششی شیشه‌ای دارد و از سینه‌زنان جداست، پس از توضیح او که گفت آن جایگاه مربوط به «روحانیون درجه یک و دو قم» است و «اون بالا معممین میشینن که لباسشون چون زیاده باعث گرمازدگی نشه»، با واکنش‌های تندتری هم همراه بود.
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن!
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن! - واکنش جالب مقام معظم رهبری به روبوسی کیارستمی با خانم داور جشنواره کن از زبان عزت الله ضرغامی
لحظه هولناک در چاه انداختن دختر بچه توسط پسرعمویش
لحظه هولناک در چاه انداختن دختر بچه توسط پسرعمویش - این فیلم که توسط دوربین های امنیتی گرفته شده لحظه به چاه انداختن دختر 5 ساله ای در اصفهان توسط پسر بچه ای کوچک را به تصویر کشیده است.
آشنایی با لامبورگینی! کاملا ایرانی
آشنایی با لامبورگینی! کاملا ایرانی - جوان خوش ذوق ایرانی لامبورگینی! تماما ایرانی را طراحی و تولید کرده است.
سلطان سکه
سلطان سکه - اولین جلسه دادگاه "وحید مظلومین" معروف به سلطان سکه به همراه ۱۴ نفر از همدستانش امروز در شعبه دو دادگاه ویژه مفاسد اقتصادی به ریاست قاضی زرگر و به صورت علنی برگزار شد.
ریحانه یا لیلا؟! / حاشیه سازی ریحانه پارسا بازیگر سریال پدر
ریحانه یا لیلا؟! / حاشیه سازی ریحانه پارسا بازیگر سریال پدر - با وجود اینکه چند روزی است سریال پر حاشیه "پدر" به پایان رسیده است، اما انتشار تصاویر ریحانه پارسا بازیگر نقش اول زن این سریال جنجال تازه‌ای به پا کرده است. این جنجال در حالی ایجاد شده که سازندگان سریال "پدر" به دنبال تولید فصل دوم آن هستند.
لیلای سریال "پدر" مدل شد / عکس‌ها
لیلای سریال "پدر" مدل شد / عکس‌ها - ریحانه پارسا، بازیگر نقش لیلا در سریال "پدر" فعالیت خودش را به عنوان مدل تبلیغاتی آغاز کرد. این بازیگر متولد سال 1377 است.
درگیری بازیکنان ایران و عربستان در مسابقه هندبال
درگیری بازیکنان ایران و عربستان در مسابقه هندبال - در این فیلم درگیری بازیکنان ایران و عربستان در مسابقات هندبال بازی‌های آسیایی جاکارتا را می بینید که این بازی در نهایت منجر به پیروزی ایران و کسب مقام پنجمی کشورمان شد.
فیلم | روایت یک روحانی از هایده و ترانه «علی ای همای رحمت»
فیلم | روایت یک روحانی از هایده و ترانه «علی ای همای رحمت» - فیلم - روایت یک روحانی از هایده و ماجرای خواندن ترانه «علی ای همای رحمت» را در ویدئوی زیر ببینید.