شنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۶ / Saturday, 16 December, 2017

طالقانی؛ گمشده مسلمانان قرن ۲۱


طالقانی؛ گمشده مسلمانان قرن ۲۱
در بین شخصیت‌های معاصر سیاسی ایران، کمتر چهره‌ای را می‌توان یافت که به «سلامت» زنده یاد آیت‌الله سید محمود طالقانی باشد.
منظورم از سلامت همان سلامت نفسانی است یا آنچه پیروان مکتب روانشناسی کمال از آن به عنوان «انسان سالم» یاد می‌کنند.
آبراهام مزلو در کتاب انگیزش و شخصیت، ویژگی‌های انسان‌های سالم و رشدیافته را برشمرده است، این ویژگی‌ها به اندازه‌ای با شخصیت آقای طالقانی سازگار است که آدمی را در شگفتی فرو می‌برد.
ای کاش مطالعه‌ در باره شرایط زندگی و تربیت آقای طالقانی در پنج – شش سال اول کودکی او امکانپذیر بود تا پی ببریم که چگونه در این محیط مستبد پرور، انسان دمکرات خو و مداراجویی مانند او رشد و پرورش یافته است.
طالقانی به علت همان سلامت نفس مثال‌زدنی‌اش، اهل تحمل زور و بی‌عدالتی نبود، اما خود مظهر انصاف و عدالت بود. با کسی عداوت نداشت، با کینه در باره کسی یا چیزی سخن نمی‌گفت. تحمل و مدارایش نسبت به دیدگاه‌ها و عقاید مخالف با آنچه نسل ما از دیگران تجربه کرده است، قابل‌مقایسه نبود.
او به صدق و راستی سخن می‌گفت و مخاطبانش در این صداقت تردیدی نداشتند نه صرفا از آن جهت که مجذوب شخصیتش بودند، بلکه بدان علت که در گفتار و رفتارش منیت‌های پنهان مرسوم در جامعه ایرانی را که زیرکانه منافع فردی را با پوشش منافع عمومی به خورد خلق خدا می‌دهد، پیدا نمی‌کردند و به عیان می‌دیدند که او در هر گفتار و رفتارش نگران سرنوشت عموم مردم است و نه موقعیت شخصی خویش.
به دلایل فوق، آیت‌الله طالقانی جاذبه‌ای فوق‌العاده داشت، اما این جاذبه کاریزماتیک نبود، بلکه از جنس ارادت بود، مانند ارادت دوست به دوست.
جاذبه طالقانی کاریزماتیک نبود از آن رو که وی مریدسازی را دشمن می‌داشت. بسیار از او نقل شده است و نسل ما نیز به عهد شباب به گوش خود شنید که در آخرین خطبه نمازجمعه‌اش در بهشت زهرای تهران با چه سوز و گدازی از ضرورت رشد شخصیتی تک‌تک افراد جامعه سخن گفت تا متکی به این و آن نباشند.
مریدبازی و مردسازی که در مرکز علاقه شخصیت‌های کاریزماتیک قرار دارد، با روح طالقانی ناسازگار بود، از همین رو، او دائم فریاد می‌زد که باید زمینه رشد سیاسی و اجتماعی جامعه فراهم شود و خود نیز در تجربه‌های شخصی‌اش با افراد در هر سطحی از دانش و موقعیت، با آنها به تعامل برمی‌خاست تا احساس بزرگی و شخصیت کنند.
طالقانی هنگامی که اطرافیان خود را دارای استقلال رای، قدرت درک و استدلال و متکی به خویش می‌دید، غرق سرور و شادی می‌شد و این درست همان چیزی است که دل و جان نزدیکانش و حتی توده مردمی که او را از نزدیک ندیدند اما گفته‌هایش را شنیدند، مالامال از ارادت به او می‌کرد.
در حقیقت، شخصیت سالم طالقانی او را به سمت تشویق و ترغیب افراد منتقد و پرسشگر سوق می‌داد و از افراد تسلیم، مقلد و به‌خصوص متملق رویگردان می‌کرد.
بی‌جهت نیست که طالقانی هنگامی هم که به سراغ قرآن رفته است تا به تفسیر آن بنشیند، نغزترین نکته‌های اخلاق و تربیتی را از درون آن استخراج کرده است.
دریافت‌های آقای طالقانی از آیه‌های قرآن به قدری ظریف و دلنشین است که آدمی در می‌ماند که آیا این دریافت‌ها، از او انسان رشدیافته و سالمی ساخته است یا اینکه نفس پاک او امکان چنین برداشت‌های بی‌نظیری را فراهم کرده است؟
قرآن می‌گوید که فقط پاکان می‌توانند آن را مس کنند. آیا این بدان معناست که فقط یک نفس پالوده از پلیدی‌ها و خودخواهی‌ و زیاده‌خواهی‌ها قادر به درک و فهم قرآن است؟ به نظر همینطور می‌رسد چرا که قرآن در جایی دیگر می‌گوید که ستمگران بهره‌ای جز خسران و زیان از قرائت این کتاب نخواهند داشت.
با این حال به نظر می‌رسد بین نفس پاک و درک صحیح قرآن نوعی تعامل و اندرکنش برقرار باشد. روح پاک قرآن را بهتر درک می‌کند و این درک نیز به نوبه خود بر طهارت آن روح می‌افزاید و این سلسله تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد.
در اینجا پای همان اندیشه مشهور عرفانی پیش می‌آید که می‌گوید قلب جلاءیافته امور هستی را در صورت حقیقی‌اش در می‌یابد و دل زنگاریافته از خودخواهی و غرور و ستم، مانند آینه‌ای کج و معوج صورت‌ها را مسخ‌شده می‌گیرد و نمایش می‌دهد. این مساله درباره درک قرآن بیشتر مصداق دارد و طالقانی هم مصداق آن است.
به هر حال، طالقانی در سلسله احیاگران و نواندیشان دینی، نمونه‌ای از تجسم‌یافتگی اخلاق و معنویت است.
او کوشش فکری و عملی خود را صرف نشان دادن رفتاری اخلاقی و معنوی از یک انسان مسلمان کرد؛ رفتاری که در آغاز قرن بیست و یکم مسلمانان بیش از هر چیز به آن نیازمندند.
بسیاری از مسلمانان اینک دچار دریافت‌هایی از اسلام شده‌اند که در مکتب فکری و عملی طالقانی نامی جز تنگ‌نظری و بیگانگی با آموزش قرآنی شرح صدر نمی‌توان بر آن گذشت. این دریافت‌ها جهان اسلامی را دچار بحران کرده است. عبور از این بحران جز با احیای مرام و منش طالقانی امکانپذیر نیست، اما احیای مرام و منش طالقانی نیز فقط با کوشش علمی و فکری ممکن نیست، بلکه نیاز به تمرین عملی دارد.

احمد زیدآبادی

منبع : شهروند امروز

مطالب مرتبط
وبگردی
جنجال ضیغمی در كاكتوس: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم
جنجال ضیغمی در كاكتوس: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم - اولین قسمت از برنامه هاردتاک کاکتوس را با صحبت های جذاب نیوشا ضیغمی در مورد خانواده و همسرش ، ماجرای صحبت های جنجالی یک هواپیما ، 8 سال احمدی نژاد و ...
فیلم | ملاقات وزیر بهداشت با «یانگوم»
فیلم | ملاقات وزیر بهداشت با «یانگوم» - فیلم - وزیر بهداشت ضمن دیدار با بازیگر نقش «یانگوم» ( لی یونگ ئه) به دلیل کمک انسان دوستانه 56 هزار دلاری به زلزله زدگان غرب ایران از او تقدیر کرد.
فیلم/ شایعه ازدواج رز رضوی و شریفی‌نیا از کجا شروع شد؟
فیلم/ شایعه ازدواج رز رضوی و شریفی‌نیا از کجا شروع شد؟ - محمدرضا شریفی‌نیا بازیگر سینما و تلویزیون با حضور در برنامه دورهمی درخصوص شایعه ازدواج با بازیگر زن جوان توضیحاتی ارائه کرد.
ماجرای فیلم جنجالی در پایگاه نظامی روسیه
ماجرای فیلم جنجالی در پایگاه نظامی روسیه - ولادیمیر پوتین در مسیر سفر خود به قاهره، چند دقیقه در پایگاه الحمیمیم حاضر شد و برخورد فرد نظامی روس با رئیس جمهوری سوریه موجی از انتقادات را در فضای مجازی به راه انداخت.
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی !
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی ! - دولت روز گذشته و در اقدامی غیرمنتظره،عوارض خروج از کشور را با افزایش 300 درصدی! مواجه کرد...
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی - یکی از عکاسان نشنال جئوگرافیک فیلمی کوتاه از یک خرس قطبی منتشر کرده که در منطقه ای دورافتاده در جزیره بافین و به دور از یخ ها مشغول جستجو برای غذاست. در این بخشی از این فیلم حیوان مشغول جستجو در زباله هاست، سپس روی زمین می افتد و در انتظار مرگ می ماند.
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده - فیلم - علی هاشمی وزنه بردار کشورمان با توضیح اینکه مسلمان است از دست دادن با خانم اهدا کننده مدال خودداری کرد.
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون !
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون ! - کارشناس اقتصادی تلویزیون نمی داند که لغت Bitcoin به چه معناست و با تلفظ Bitqueen به این نتیجه رسیده که معنای ملکه بیت ها را می دهد!!
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح - وزارت کشور یمن با انتشار بیانیه‌ای رسمی، شایعات کشته شدن علی عبدالله صالح را تأیید کرد و رسما اعلام کرد که او کشته شده است.
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی - رقص زیبای سرباز ایرانی در پادگان
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد - سرپرست فنی فدراسیون کبدی که بعد از مسابقات از سمتش برکنار شد، می‌گوید که دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد و او را به داخل زمین برد.
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟ - کاش بزرگان حوزه علم و فلسفه می‌دانستند سیاست هم برای خود علمی مجزاست و ظرافت‌های خود را دارد و نمی‌شود بدون توجه به آن، طرح ریخت و به نتیجه رسید.
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه!
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه! - فرمانده پیشین کروات های بوسنی پس از تایید محکومیت ۲۰ ساله اش در دیوان کیفری بین المللی به دلیل ارتکاب جنایات جنگی، ظرف سم را سرکشید!
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز - محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور در همایش بسیج حقوقدانان نسبت به اظهارات اخیر رئیس‌جمهوری سابق کشورمان واکنش نشان داد.
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس - ناصر محمدخانی دو شب پیش در حالی با زن سومش ازدواج کرد که زن اولش توسط شهلا کشته شده بود و زن دومش - شهلا- در سال 89 اعدام شد.
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
    پربازدیدها