دوشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۷ / Monday, 20 August, 2018

آشنایی با آثار تاریخی خراسان


آشنایی با آثار تاریخی خراسان
● رباطهای خراسان
گستردگی سرزمین ایران از دیرباز ضرورت احداث راههای تجاری و مجموعه های وابسته به آن را گریز ناپذیر نموده است. میل های راهنما،رباط، کاروانسرا و آب انبارها از ضروری ترین بناهای مربوط به راه و سفر در ایران میباشند.
خراسان بزرگ به عنوان گذرگاه تجارتی شرق ایران و به خصوص مهم ترین معبر جاده ی ابریشم و در دوران اسلامی به عنوان مرکز زیارتی شیعیان دربردارنده ی آثار تاریخی بسیاری در زمینه ی راه و سفر می باشد . این نوشتار نگاهی است اجمالی به تاریخچه و ویژگیهای کاروانسراها در ایران و معرفی مختصری از مهم ترین رباطهای خراسان رضوی .
بی گمان فکر تأسیس ایستگاههای راهداری متعلق به داریوش بزرگ است او برای حل مشکل اداره ی سرزمین پهناور ایران یک سیستم ارتباطی گسترده با راهداریهای متعدد بوجودآورد تا ارتباط ایالت های تابعه با مرکز حکومت را آسان نماید و این تأسیسات در طول زمان به رباطها و کاروانسراهای بعدی تبدیل شدند و علاوه بر کارکرد اداری و دولتی کاربردهای تجاری و مسافرتی پیدا کردند .هرودت از یکصد و یازده بنای بین راهی میان بابل و شوش در دورۀ هخامنشیان یاد می کند.۱
ریشه یابی کلماتی مانند «ساباط » «رباط» و «کاربات» ایرانی بودن منشاءکاروانسراها را ثابت میکند چنانکه کاربات متشکل از کاروان و بات بوده که معنی آن خانه ی کاروان میباشد همچنین «بات» در انتهای کلماتی چون « ساباط » و « خرابات» به معنی خانه و بنا می باشد.«رباط » منحصراً به ساختمانهای کنار راه و بویژه بیرون از شهر و آبادی اطلاق میشود و از روزگاری کهن به زبان تازی راه یافته وحتّی از آن فعل نیز ساخته اند و « ارباط» به معنای منزل گرفتن و آسودن در میان راه به کار میرود. ساختمان رباط معمولاً دارای حوض ، آب انبار و اطاقهای متعدد گرداگرد حیاط می باشد.۲
کاروانسرا مشتق ازکاروان یا کاربان به معنی گروه مسافران (قافله)است که گروهی مسافرت میکردند و سرای به معنی خانه ومکان هر دو کلمه مشتق از پهلوی ساسانی است.۳ کاربات پیش از اسلام به جای کاروانسرا به کار می رفته واز لحاظ ساختمان شبیه رباط است ، اما کاروانسرا به رباطهای بزرگ و جامع چه در بیرون و چه درون شهر گفته می شود که علاوه بر اطاق و ایوان دارای باره بند ، طویله ،انبار ،آب انبار و سردر دو طبقه که اطاقهای بالای آن به کاروانسالاراختصاص داشت ، می باشد.۴ کاروانسراها یا رباطهای بزرگ به خصوص در بین راههای دور و بیابانی دارای دو یا چند برج دیده بانی و نگهبانی به صورت مدور یا نیم دایره بودند که دوکارکرد داشتند:دفاعی واستحکام بخشی بنا.
اگر چه از کاروانسرهای پیش از اسلام اطلاعات اندکی در دست است اما در دوره ی ساسانی به علت اقتصاد وسیع و گسترده، کاروانسراهای بسیاری به خصوص در مسیر جاده ابریشم ساخته شد که نمونه ی آن رباط انوشیروان بین جاده سمنان و دامغان می باشد.
ساختن رباط در اوایل دوره ی اسلامی نیز اهمیت فوق العاده ای برای حاکمان داشت از جمله آثار این دوره رباط ماهی در مسیر مشهد – سرخس می باشد و از قرن پنجم هجری که عصر شکوفایی هنرو معماری اسلامی است رباط زیبای شرف به یادگار مانده است.
اوج هنر معماری و عصر طلایی رباط سازی ایران مربوط به دوره ی صفویه می باشد ، چنانکه اکثر رباطهای به جا مانده از دوران پیشین متعلق به دورۀ صفوی و حتی معروف به رباط عباسی می باشد و در همین دوره کاروانسراهای درون شهری با کاربردی نظیر میدان بارهای امروزی شکل گرفتند.
معماری کاروانسراها در دوره های مختلف تابع شرایط محیطی ، مصالح ساختمانی محل ، منطقه جغرافیایی و فرهنگ و باورهای عمومی بوده و عموماً دارای باره بندها ، اتاقها ، اصطبلها، برج ها و آب انبارهایی که مجموعاً درون یک حیاط بزرگ محصور اند ، می باشند. کاروانسراهای ایران از نظر معماری به دو دسته کلی ِ کاروانسراهای پوشیده ی مناطق کوهستانی و کاروانسراهای حیاط دار دشتهای مرکزی تقسیم می شود . کاروانسراهای حیاط دار که بیشترین فراوانی کاروانسراهای ایران را تشکیل می دهند دارای انواع مختلفی چون ؛ مدور ،چند ضلعی ، دو ایوانی ، چند ایوانی و تالار ستوندار می باشند.۵
● رباطهای خراسان
یوسف کیانی تعداد کاروانسراهای خراسان بزرگ را چهل بنا ذکر نموده که برخی ویران و برخی باز سازی شده می باشند.از جمله این بناهای با ارزش تاریخی فرهنگی میتو.ن به موارد زیر اشاره نمود:۶
▪ رباط ماهی در مسیر سرخس ازدوره غزنویان
▪ رباط شرف در مسیر سرخس از دوره سلجوقی
▪ رباط زعفرانیه در سبزوار از دوره سلجوقی
▪ رباط سپنج از دوره ایلخانی
▪ رباط میاندشت سبزوار از دوره صفویه
▪ رباط مزینان از دوره صفویه
▪ رباط رباط دربند در فردوس از دوره صفویه
▪ رباط صالح آباد سبزواراز دوره صفویه
▪ رباط فخر داود مسیر نیشابور از دوره صفویه
▪ رباط سنگ بست فریمان از دوره صفویه
▪ رباط شاه عباسی تربت حیدیه از دوره صفویه
▪ رباط قدمگاه از دوره صفویه
در ادامه به معرفی تعداداندکی از این رباطها که در محدوده خراسان رضوی واقع اند می پردازیم .
● رباط ویرانی (مشهد)
این رباط در راه تابستانی نیشابور به توس و در دوره تیموری بنیان گردید و از نوع رباطهای سر پوشیده و فاقد حیاط مرکزی می باشد .این رباط به همت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خراسان رضوی به موزه ی مردم شناسی مشاغل سنتی شهرستان مشهد تغییر کاربری داده است.رباط ویرانی در شش کیلومتری جاده مشهدبه سمت شاندیز قرار دارد.۷
● رباط شرف ( سرخس)
این رباط در ۱۳۶ کیلومتری شرق مشهد به سمت سرخس در ناحیه آب و هوایی نیمه بیابانی واقع شده است . برخی پژوهشگران با توجه به متن کتیبه آجری پشتیبانی ایوان انتهایی و سبک معماری بنا ساخت آنرا سال ۵۰۸ ه. ق میدانند با توجه به این تاریخ به نظر می رسد بانی رباط شرف « شرف الدین علی قمی» ملقب به وجیه الملک است . وی از سال ۴۸۱ حاکم مرو و در سال ۵۱۵ به وزارت سلطان سنجر سلجوقی رسید .
رباط شرف کاروانسرایی است بزرگ با پلان مستطیلی به طول ۱۰۹ متر و عرض ۶۳ متر در بر گیرنده دو حیاط وسیع و فضاهایی همچون ایوان رفیع ورودی ، نماز خانه ، اتاق نگهبانی ، اصطبل ها، حجره ها و اتاق های متعدد. این بنا در معماری ایران جایگاه ویژه ای دارد، رعایت دقیق و همه جانبه تناسبها و اصول معماری ایرانی در طراحی و ساخت ، به کار کیری طرح های آجر چینی متنوع و بدیع در نمای ایوانها ، طاقها ، طاقچه ها و گنبدها و همچنین ایجاد نقوش زیبای گچبری در زیر ایوانها و محراب نماز خانه ها این کاروانسرا را در ردیف ارزشمندترین بناهای دوره سلجوقی در قلمرو معماری اسلامی قرار داده است.۸
● رباط طبسی ( تربت حیدریه)
از بناهای موجود در مجموعه معماری قطب الدین حیدردر شهرستان تربت حیدریه رباطی است که حاج محمد ابرهیم طبسی از تجار معروف عصر قاجار در اواخر این دوره در ملک شخصی خود بنا کرد. رباط طبسی در زمره بناهای دو ایوانی است که شامل فضای ورودی ، هشتی، تعدادی حجره مشرف به میان سرای بنا، انبار و اصطبل است.۹
● رباط لاری (تربت حیدریه)
این بنا در بازار شهر تربت حیدریه و در محله میدان رباط قرارداردکه به همت حاج محمد رضا لاری از تجار معروف شهر به سال ۱۳۰۸ ه.ق ساخته شده است . این رباط از بناهای دو ایوانی است و مشتمل بر هشتی ورودی ، صحن ، حجره ، حجره غرفه، اصطبل و ... است . همچنین فضای ایجاد شده در این رباط به صورت بیست وچهار غرفه تابستانی بوده و اتاقک های پشتی استفاده زمستانی داشته است .علاوه بر آن که چهار فضای وسیع به صورت انبار در چهار گوشه رباط ایجاد شده است . آرامگاه حاج محمد رضا لاری نیز در غرفه ای واقع در بازارچه جنب رباط قرار دارد.۱۰
● کاروانسرای یونسی(گناباد)
این بنای با ارزش در حاشیه شهر یونسی و در مسیر جاده فیض آباد بجستان و در ۹۰ کیلو متری شمال غرب گناباد و ۴۰ کیلومتری شهر بجستان واقع شده است . این مکان بر سر راه کاروان رو سابق یزد به مشهد یعنی از قاسم آباد به فخر آباد بعد به مرند یزد و یونسی با عبور از پل قدیمی یونسی به طرف مه ولات در دوره صفوی احداث گردیده است. این بنا با فضای تقریبی ۲۵۰۰ متر مربع دارای ۸ ایوانچه و دو تالار جهت استراحت کاروانیان می باشد . بنا دارای تز ئینات آجری به صورت خفته راسته در پیشانی طا ق ها و ایوانها می باشد . از این مکان که به رباط شاه عباسی نیز معروف می باشد هم اکنون به عنوان نمایشگاه مردم شناسی استفاده می شود.۱۱
● رباط عباس آ باد ( تایباد)
این رباط تاریخی در فاصله ۲۶ کیلومتری شمال غربی شهر تایباد و بر کنار راه قدیمی این شهر به تربت جام قراردارد . بنای مزبورمشتمل بر دو حیاط ، بانضمام ایوان ، ایوانچه، اتاقکها و آب انبار می باشد و بقایای معماری آن حکایت از گذشته ای با عظمت در سایه امنیت دارد. فضای داخلی اتاقکها در عین سادگی مکان مناسبی برای اقامت کاروانیان و مسافران خسته از راه بوده است. از دیگر ویژگیهای این رباط وجود عنصر تدافعی (سنگ انداز ) در بخش فوقانی ورودی آن است و در مجموع بنای آن از یادگارهای معماری دوره صفوی است.۱۲
● رباط سنگی ( تایباد)
بقایای این رباط سنگی که به فاصله کمی از پل تاریخی کرات و آن سوی جاده تایباد به خواف قرار دارد . در گذشته توقفگاه کاروانیان و مسافران این ناحیه بوده است . قرائن معماری و آوارهای باقی مانده از رباط نشان می دهد ورودی بنا دارای طاقی سر پوشیده بوده که به حیاط مرکزی آن منتهی می گردید و آبگیری سنگی نیز برای تأ مین آب مصرفی کاروانیان و احشام در آن تعبیه شده بود . سفالهای پراکنده پیرامون این رباط سنگی موید بنیان اثر در دوره سلجوقی و استفاده از آن تا دوران تیموری بوده است.۱۳
● کاروانسرای فرامرز خان یا کانون (سبزوار)
این بنا در جبهه غربی میدان زند سبزوار قرار دارد. رباط کانون از نوع کاروانسراهای چهار ایوانی است که به استناد وقف نامه موجود در سال ۱۲۹۱ ه . ق توسط حاج فرامرز خان سبزواری جهت استفاده ی زوار حضرت رضا (ع) در کنار شاهراه خراسان ساخته شده است . ورودی این رباط از بخش جنوبی و از طریق یک هشتی به ایوان جنوبی منتهی می گردد. صحن رباط رو باز بوده و علاوه بر چهار ایوان اصلی غرفه هایی نیز مشرف بر صحن ساخته شده است . در انتهای غرفه ها حجره هایی تعبیه شده و در پشت اتاق ها ی شمالی ، شرقی و غربی سالنهایی طویل جهت مال بند یا طویله در نظر گرفته شده است.۱۴
● رباط تاریخی نیشابور
یکی از جاذبه های تاریخی شهر نیشابور ، رباط قدیمی آن است که با طرح چهار ایوانی مشتمل بر غرفه ها و حجره های پیرامون حیاط مرکزی است. مهمترین عنصر تزئینی این بنا تنوع آجر چینی بالای ایوان ورودی است . این رباط در دوره صفویه ساخته شده وبه نام شاه عباسی امروزه به مجموعه ای فرهنگی – تاریخی به عنوان مکان عرضه کننده صنایع دستی متنوع ،محل آموزش هنرهای سنتی ، موزه های باستان شناسی و مردم شناسی و حیات وحش اختصاص یافته است.۱۵
● رباط تاریخی قلعه وزیر (نیشابور)
این بنا از جمله کاروانسراهای میان راهی است که در مسیر جاده نیشابور به مشهد در روستای قلعه وزیر بخش زبر خان به سبک یک ایوانی در دوره قاجار ساخته شده است رباط قلعه وزیر شامل تعدادی غرفه، حجره و فضای اصطبل است . در قسمت غربی آن نیز بقایای حمام قدیمی وجود دارد.۱۶
● رباط طرق(مشهد)
این رباط دو ایوانی در ابتدای جاده مشهد – نیشابورقرار داردو شامل دو کاروانسرا متعلق به عهد صفویه و قاجار می باشد . اهمیت این رباط ازآن جهت است که عموماً به عنوان آخرین منزل شهر مشهد ، محل وداع یا استقبال محسوب می شده است.۱۷
● رباط جام ( تربت جام)
رباط جام در سمت جنوبی خیابان کوثری شهر تربت جام قرار دارد که به صورت یک بنای چهار ایوانی ایجاد شده است . در حال حاضر ورودی آن به سمت شمال باز می شود اما به احتمال بسیار درگاه جدید در آن تعبیه شده است . فضای ورودی رباط به یک هشتی منتهی می شود و ایوان های شمالی و جنوبی آن در ادامه به فضای وسیع میرسد که این نقاط به کمک پایه های آجری به چشمه تاقها تبدیل شده اند همچنین فضای داخلی بنا شامل ایوانچه هایی است که هر یک به حجره ای منتهی می شود نمای بیرونی رباط علاوه بر دیوار اصلی بنا دارای سه برج است . از بخش های مهم این بنا فضای شاه نشین آن است که در بخش فوقانی هشتی ورودی غربی با پوشش گنبد عرق چین و با تزئینات کار بندی احداث شده است .قدمت بنا را با توجه به سبک معماری بر جا مانده میتوان از دوران تیموریان دانست.۱۸
● رباط سمنگان (تربت جام)
رباط سمنگان از جمله کاروانسراهای سر پوشیده ای است که بر کنار راه قدیم سنگ بست قرار داشته و اکنون در میانه روستای سمنگان به فاصله ۵۴ کیلو متری شمال شهر تربت جام واقع است نقشه این رباط به صورت مستطیل و به طول ۴۸/۶۰ و به عرض ۳۸/۷۰ متر است . ورودی بنا از سمت شمال و از انتهای بلندی به درون راه می یابد . در سمت جنوبی رباط فضای بازی قراردارد که احتمالاً بار انداز بوده است . همچنین در چهار گوشه رباط چهار برج استوانه ای ایجاد شده که در واقع پشتیبان دیوار نیز محسوب می شود . پس از ورودی هشتی رباط به صورت فضایی هشت ضلعی ساخته شده که دارای گنبدی بلند است. با توجه به فرم اتاق ها به نظر می رسد که بنا متعلق به اواخر دوران تیموری یا اوایل دوران صفویه می باشد.۱۹
● رباط سنگ بست(فریمان)
رباط سنگ بست با نقشه مستطیل دارای برجهای دیده بانی و نگهبانی در ساختمان آن می باشد . نیم برجها جهت تقویت دیوارهای اصلی و مرتفع آن وجوددارد . سه در ورودی این بنا شباهتی بسیار با کاروانسرای مهیار در اصفهان دارد. فضای داخلی رباط در حیاط مرکزی مشتمل بر حجره ها و اتاقهای ویژه اقامت کاروانیان و اصطبل می باشد. حمد الله مستوفی این بنا را به امیر علی شیر نوایی نسبت داده که برروی ویرانه های بنایی از ارسلان جاذب والی توس در دوره غزنوی ساخته شده است.۲۰
● رباط تاریخی فریمان
بنای اصلی این کاروانسرا مربوط به دوران صفویه است. این کاروانسرا از جمله کاروانسراهایی با پلان مربع است که دارای قوسها، درگاهی ایوان ورودی و سایر ویژگیهای خاص است . احتمالاً این بنا در دوره های بعدی هم مورد مرمت و بازپیرایی قرار گرفته است . قسمتهای داخل این بنا شامل حجره ها ، اصطبل، هشتی ورودی و حیاط مرکزی است و نمای بیرونی آن دارای چهار برج می باشد. این رباط در محدوده شهر فریمان قرار دارد.۲۱

منابع:
۱-محمد یوسف کیانی،معماری ایران:دوره اسلامی (تهران: سمت،۱۳۷۹ )ص ۲۶۶.
۲-محمد کریم پیرنیا و کرامت الله افسر، راه و رباط (تهران:آرمین،۱۳۷۰)صص ۱۲۴-۱۲۳.
۳-کیانی،ص۲۶۶
۴-پیرنیا،ص ۱۲۴
۵-کیانی،صص ۲۷۶-۲۶۶
۶- همان،صص ۲۸۴-۲۸۳
۷-هادی نقی زاده و ... ،راهنمای آثار تاریخی... خراسان، (مشهد میراث فرهنگی،۱۳۸۵)ص ۲۰
۸-محمود طغرایی، رباط شرف،(مشهد:سازمان میراث فرهنگی)
۹- هادی نقی زاده و...،تربت حیدریه،(مشهد:سازمان میراث فرهنگی)ص۱۰
۱۰- همان،ص ۱۳
۱۱- محمد رضا پهلوان،گناباد،(مشهد:سارمانمیراث فرهنگی)ص۲۱
۱۲- هادی نقی زاده و...،تایباد،(مشهد:سازمان میراث فرهنگی)ص۱۴
۱۳- همان، ص ۱۷
۱۴- هادی نقی زاده و...،سبزوار،(مشهد: سازمان میراث فرهنگی) ص۱۷
۱۵- هادی نقی زاده و...،نیشابور،(مشهد: سازمان میراث فرهنگی) صص ۱۴-۱۳
۱۶- همان ، ص ۲۰
۱۷- نقی زاده ،سیمای مشهد مقدس، ص۱۸
۱۸- هادی نقی زاده،تربت جام،(مشهد: سازمان میراث فرهنگی)ص۱۴
۱۹- همان،ص۱۹
۲۰- هادی نقی زاده،فریمان،(مشهد:سازمان میراث فرهنگی)ص ۱۸
۲۱- همان، ص ۱۷.
نویسنده : وحید امانی زوارم دبیر تاریخ مرکز پیش دانشگاهی پیام انقلاب

منبع : سازمان آموزش و پرورش استان خراسان

مطالب مرتبط

پمپئی شهر سالم زیر گدازه‌های آتشفشان

پمپئی شهر سالم زیر گدازه‌های آتشفشان
●نگاهی به تاریخ پمپئی
اطلاعات دقیقی درباره پمپئی باستانی وجود ندارد. حتی معنای نام آن نیز مشخص نیست. معلوم نیست که نامی یونانی است یا رومی. اما قول رایج این است که ریشه‌اش واژه یونانی ”پمپو“ یا واژه اوسکانی ”پمپه“ است. به هر حال به‌نظر می‌رسد قدمت این شهر به قرن هشت قبل از میلاد می‌رسد.این شهر را قوم ”اوسی“ بنا کردند که در مرکز ایتالیا می‌زیستند. محل جغرافیائی شهر نیز بر فراز تپه‌ای در دهانه رود سارنو قرار داشت که از قدیم بندرگاهی امن برای دریانوردان یونانی و فنیقی در خلیج ناپل بود. این شهر در قرن پنجم قبل از میلاد به تصرف رومیان در‌آمد و مستعمره آن شد.
از همین هنگام بود که این شهر گذرگاهی مهم برای کالاهائی شد که از دریا وارد می‌شد و به‌سوی رم یا جنوب ایتالیا ارسال می‌شد. در سال ۶۲ میلادی زمین‌لرزه‌ای شدید، پمپئنی و بسیاری از شهرهای دیگر منطقه کامپانیا را ویران کرد.
تا سال ۷۹ میلادی شهر دوباره بازسازی شد و در همین سال بود که آتشفشان قله وزووز آن را نابود کرد.
●آتشفشان ویرانگر
در ماه اوت سال ۷۹ میلادی آتشفشان مهیب قله ”وزووز“ شهر را در کام خود فرو برد و در آن بعدازظهر زمستانی (در آن هنگام در سالنامه رومی ماه اوت از ماه‌های زمستان بود) خورشید در پس دودی غلیظ پنهان شد.
تنها گزارش موثقی که شاهدی عینی نوشته باشد توسط فردی به نام ”پلینی“ و در نامه‌ای خطاب به مورخی به نام تاسیتوس ثبت شده است. پلینی از پدیده‌ای شگرف بر فراز ”وزووز“ سخن می‌گوید: ”ابر سیاه بزرگی به شکل درخت کاج که از دهانه کوه، بالا می‌آید. ابری که اندکی بعد از دامنه‌های کوه پائین می‌آید و همه چیز را در بر می‌گیرد.“
ابری که پلینی از آن سخن گفته است امروزه جریان ”پیروکلاستی“ می‌نامند و ابری آکنده از گازهای بسیار گرم و خاکستر است و در آن منطقه صخره‌ها فرو پاشیده از آتشفشان است. پلینی از لرزش چندین‌باره زیمن به هنگام آتشفشان و فروریختن انبوه خاکستر روی خانه‌ها نیز می‌نویسد: ”آب دریا فرومکیده شد و با زمین‌لرزه‌ای به عقب رانده شد.“ پدیده‌ای که زمین‌شناسان در روزگار ما ”سونامی“ می‌نامند.
پلینی از پنهان شدن خورشید در پس ابرها و فرارسیدن شب در روز روشن سخن می‌گوید و این‌که بسیاری از مردم بر اثر تنفس گاز دی‌اکسیدکربن جان سپردند.
●۱۶ قرن گمشدگی
لایه‌های ضخیم خاکستر، دو شهر واقع در پای کوه را پوشاند و نام و مکانشان در دل تاریخ گم شد. اما شهر مجاور ”پمپئی“ به نام ”هرکولانیوم“ را در سال ۱۷۳۸ کشف کردند. ساختمان‌ها و دیوارنگاره‌های بسیاری از این دو شهر را توانستند دست‌نخورده از زیر خروارها خاک بیرون بیاورند. این شهرها را به‌طور کامل معماری به نام ”فونتانا“ که در جستجوی مسیر رود ”سارنو“ بود در سال ۱۵۹۹ کشف کرد اما باز هم ۱۵۰ سال طول کشید تا حفاری در این شهرها به‌طور گسترده و جدی آغاز شود. برخی هم می‌گویند ”فونتانا“ در همان خاکبرداری‌های آغازین خود به دیوارنگاره‌های ”اروتیک“ شهر رسیده بود اما چون در روزگاری می‌زیست که عکس‌های برهنه حتی اگر باستانی هم باشند خلاف اخلاق و حجب و حیا تلقی می‌شد از نو آنها را زیر خاک قرار داد. در واقع این مورد را یکی از قدیمی‌ترین موارد سانسور در حوزه باستان‌شناسی می‌توان به حساب آورد. کاوش‌گران بعدی هم گزارش داده‌اند که مناطق مورد کاوش‌شان به‌گونه‌ای بوده است که گوئی قبلاً هم خاکبرداری شده‌اند.
محل گردهمائی‌ها (فورم)، گرمابه‌ها، بسیاری از خانه‌ها و برخی از ویلاها چنان دست‌نخورده از زیر خاک بیرون آمده‌اند که شگفت‌آور است. در فاصله کوتاهی از شهر، هتلی به وسعت ۱۰۰۰ مترمربع تمام و کمال از زیرخاک بیرون آمده است و اکنون گراندهتل مورسین نام گرفته است.
در واقع پمپئی تنها شهر باستانی جهان است که تمام ساختار توپوگرافیک آن دست‌نخورده باقی‌مانده است، بدون هیچ‌گونه دستکاری و افزوده‌ای.
خیابان‌های شهر طبق سنت اصیل رومی مستقیم‌اند و شبکه‌ای ایجاد کرده‌اند. خیابان با سنگ‌های چند ضلعی فرش شده‌اند و در دو سوی‌شان خانه‌ها و فروشگاه‌ها قرار گرفته‌اند.
به هر حال پمپئی آینه تمام نمای زندگی رومیان در سده یکم میلادی است. سده‌ای که پمپئی شهری سرشار از زندگی بود، جزئی‌ترین نکات زندگی روزمره و ریزه‌کاری‌های مربوط به حرفه مردم و طبقه آنها در بازمانده‌های شهر به چشم می‌خورد.
پمپئی به هنگام آتشفشان حدود ۲۰ هزار نفر جمعیت داشت و پر از ویلاهائی بود که رومیان ساخته بودند و در اوقات تعطیل از آنها استفاده می‌کردند. ردپای حرفه‌های مختلف را به‌خوبی در شهر می‌توان پی گرفت. بازار روز، فروشگاه‌ها، رستوران‌های کوچک، آمفی‌تئاتر و کارخانه‌های کوچک.●نگاهی به دیدنی‌های پمپئی
▪معبد ونوس: ونوس الهه نگهبان شهر بود و از همین رو معبدی اختصاصی برایش ساخته بودند. البته زمین‌لرزه‌ای که همراه با آتشفشان رخ داد معبد ونوس را ویران کرد و از ساختمان‌های آن چندان چیزی به‌جا نمانده است. در واقع بازسازی معبد ونوس هنوز پایان نیافته است.
▪فوروم: این مکان قلب سیاست، مذهب و حیات اجتماعی در پمپئی بود که دورادور آن را نیز ساختمان عمومی مختلف گرفته‌اند. عرض این میدان چهارگوش ۳۸ و طول آن ۱۴۲ متر است. در یکی از ضلع‌های آن نیز معبد ژوپیتر قرار دارد. در ضلع جنوبی چندین سکو را می‌توان دید که زمانی تندیس پولدارهای شهر را رویشان نصب می‌کردند. در ضلع غربی هم سکوی بسیار بزرگ‌تری بود که جایگاه سخن‌رانان بود.
▪معبد آپولو: در غرب فوروم معبد آپولو قرار دارد. در سمت چپ معبد تندیس برنزی آپولو و در سمت راست تندیس دایانا قرار دارد. البته اصل این تندیس‌ها در موزه باستان‌شناسی ناپل قرار دارد.
▪با سیلیکا: مهم‌ترین بنای عمومی در پمپئی ساختمان با سیلیکا است که ساختمان دادگستری و محل گردهمائی بازرگانان بود. ساختمان مستطیلی و ۲۴ در ۵۵ متر است و دارای ۲۸ ستون بزرگ. تأثیر معماری را به وضوح می‌توان در این بنا مشاهده کرد.
▪معبد ژوپیتر: قدمت این معبد که به سده دوم میلادی می‌رسد به پرستش ژوپیتر و مینروا اختصاص داشت و ساختمان کاپیتول پمپئی بود. در این معبد تندیس ژوپیتر قرار داشت که اکنون در موزه باستان شناسی ناپل قرار دارد و از جنس سنگ مرمر است.
▪گرمابه‌های استابیان: قدمت این گرمابه‌ها به دوران استعمار رومیان می‌رسد. ساختمان گرمابه‌ها در گذر زمان بارها تعمیر شده است و بخش‌هائی به آن افزوده شده است.
▪فوروم مثلثی: همان‌گونه که از نام این بنا پیداست شکلی مثلثی دارد و بیش از هر بنای دیگری در پمپئی تأثیر یونانیان را می‌توان در این بنا مشاهده کرد. در جلوی مدخل این بنا سکوئی قرار دارد که امانی تندیس کلادیوس مارسلوس روی آن قرار داشت. در وسط این بنا نیز ویرانه‌های معبد دوریک قرار دارد که از آن فرقه‌های هرکولس و مینروا بود.
▪تئاتر بزرگ: این تئاتر بزرگ بین سال‌های ۲۰۰ تا ۱۵۰ قبل از میلاد به شیوه معماری یونانی ساخته شد و سپس در دوران اگوستوس توسط آرتوریس و براساس شیوه رومی گسترش یافت، به‌طوری‌که گنجایش پنج هزار نفر را داشت. جایگاه تماشاگران به‌طور کامل با سقفی از آفتاب و باران مصون بود.
▪تئاتر کوچک: تئاتر سرپوشیده‌ای ویژه موسیقی و شعرخوانی بوده که کمتر از ۱۰۰ نفر گنجایش داشت. این تئاتر بین سال‌های ۸۰ و ۷۵ قبل از میلاد ساخته شده است و یکی از زیباترین نمونه‌های معماری ساختمان‌های تئاتر باستانی است.
▪آمفی‌تئاتر: ساختمان آمفی‌تئاتر در سال ۸۰ قبل از میلاد ساخته شده است و قدیمی‌ترین آمفی‌تئاتر جهان است که گنجایش ۱۲۰۰ تماشاگر را داشت و ابعاد آن ۱۳۵ در ۱۰۴ متر بود.
پمپئی پر از خانه‌ها و ویلاهائی است که هر کدام زیبائی خاص خود را دارند. از جمله می‌توان از خانه‌های پانسا، سالوست، ملیاگر اشاره کرد.
●پمپئی جدید
پس از مدخل آمفی‌تئاتر، در سمت چپ منطقه مسکونی پمپئی جدید قرار دارد پمپئی جدید شهرکی است که حتی پس از آتشفشان مشهور در سال ۷۹ میلادی مسکونی بود. این شهرک که کامپوپو مپیانو نام داشت طی قرن‌های گذشته شاهد فراز و نشیب‌های فراوانی بود. در سال ۱۸۷۳ بارتولولونگو (۱۹۲۶ ـ ۱۸۴۱) صومعه مریم رزاری را در آنجا بنا کرد که خیلی زود به زیارتگاهی تبدیل شد تبدیل شد که به‌ویژه در تابستان و پائیز زائران بسیاری از سراسر ایتالیا در آن جمع می‌شوند.

عباس زندباف

وبگردی
منابع ملی را به چینی‌ها اجاره داده و سالها به مردم دروغ گفته‌اند
منابع ملی را به چینی‌ها اجاره داده و سالها به مردم دروغ گفته‌اند - به فاصله چندسال از انتشار اخباری که حکایت از واگذاری مجوز صید ترال به چینی‌ها در آب‌های جنوبی کشورمان داشت و همواره تکذیب می‌شد، بالاخره مشخص شد که تکذیب‌های مسئولان غیرواقعی بوده است؛ واقعیتی عجیب که موجب بروز ابهامات فراوانی می‌شود.
پشت پرده سفر مجرّدی عراقی‌ها به مشهد
پشت پرده سفر مجرّدی عراقی‌ها به مشهد - اردیبهشت ۹۴ بود که روزنامۀ انگلیسی «گاردین»، در فقدان رسانه‌های کارآمد محلّی، گزارشی منتشر کرد با عنوان «عبادت، غذا، سکس و پارکِ آبی در شهر مقدس مشهدِ ایران»
ویدئو / تشییع پیکر «آقای بازیگر» سینمای ایران
ویدئو / تشییع پیکر «آقای بازیگر» سینمای ایران - پیکر مرحوم عزت‌الله انتظامی بازیگر باسابقۀ سینما و تئاتر ایران صبح یکشنبه (۲۸ مرداد) با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و هنر، وزیر ارشاد و علاقه‌مندان سینما و تئاتر، از تالار وحدت تشییع شد. عزت سینمای ایران بامداد جمعه (۲۶ مرداد) در سن ۹۴ سالگی درگذشت.
مراسم تشییع پیکر عزت‌الله انتظامی
مراسم تشییع پیکر عزت‌الله انتظامی - پیکر عزت‌الله انتظامی، بازیگر فقید سینما، تئاتر و تلویزیون، صبح یکشنبه - ۲۸ مرداد - با حضور جمع زیادی از هنرمندان و علاقه‌مندان، از تالار وحدت تشییع و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) تهران به خاک سپرده شد.
عکسی عجیب از  تجمع حوزویان قم
عکسی عجیب از تجمع حوزویان قم - براستی داستان درگذشت آقای هاشمی و استخر چه بوده است؟ چرا از تهدید سیاسی و امنیتی در این تصویر استفاده شده است؟ چه افراد و جریانی پشت این پلاکارد هستند؟
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی - اشک های جمشید مشایخی برای عزت الله انتظامی در بیمارستان و واکنشش به درگذشت همبازی و همکار چندین دهه اش
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…