یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۶ / Sunday, 18 February, 2018

نقص، ناتوانی و معلولیت


نقص، ناتوانی و معلولیت
میلیونها نفر ازمردم جهان دچار انواع مختلف معلولیتهای فیزیکی، ذهنی و روانی هستند و به این علت توانایی آنها برای انجام فعالیتهای روزانه محدود شده است. بعضی از این افراد با این ناتوانایی‌ها متولد شده‌اند، گروه دیگر اشخاص مسنی هستند که به بیماری دیابت یا آرتریت که آنها رافلج کرده مبتلا هستند. بسیاری به علت تصادف، جنگ و یا بیماری صدمه دیده‌اند و توانایی بینایی و شنوایی، حرکت، گرفتن اشیاء با دست و یا پاسخ نسبت به محرکها در آنها کاهش یافته است.
درگذشته مواردی که باعث نقص فیزیکی و یا ذهنی می‌شد معلولیت نامیده می‌شد. درحالی که درترمینولوژی جدید و بر اساس تعاریف سازمان بهداشت جهانی این تعریف ناتوانی می‌باشد. در بحث طبقه‌بندی بین‌المللی نقص، ناتوانی و معلولیت (۱۹۸۰)ICIDH به این صورت تعریف شده‌اند:
▪ نقص:
هرگونه کاهش یا ابنورمالیتی در ساختار یا عملکرد آناتومیکی یا فیزیولوژیکی با روانی می‌باشد، مثل نقص حرکتی، بینایی یا شنوایی به علت فلج مغزی، تصادف یا حوادث جنگ و یا بیماری.
▪ ناتوانی:
محدودیت در توانایی شخص که متعاقب نقص ایجاد می‌شود و معمولاً اختصاصی و شخصی است.
▪ معلولیت:
محدودیتی است که در نتیجه‌ی نقص و ناتوانی ایجاد می‌شود به طوری که فعالیت شخص در زندگی کم می‌شود که یک مشخصه‌ی شخصی نیست بلکه در رابطه با محیط زندگی می‌باشد. در واقع فرد معلول محدودیت مشارکت در جامعه را دارد و معلولیت وی در اثر عوامل محیطی افزایش می‌آید.
▪ آسیب حرکتی:
در سوئد حدود ۶۰۰.۰۰۰ نفر بالای ۱۶سال وجود دارند، که دچار آسیب حرکتی هستند. به غیر از این تعداد حدود ۳۶۵.۰۰۰ نفر دچار صدمات شدید هستند که نیاز به کمک افراد یا وسایل کمکی برای حرکت دارند، حداقل ۲۵۰.۰۰۰ نفر عملکرد دستها و بازوهایشان کاهش یافته به طوری که مشکلات زیادی در زندگی روزمره دارند تقریباً ۲۰.۰۰۰ نفر نیز فقط با یک دست می‌توانند امور روزمره‌ را انجام دهند.
معلولان جسمی حرکتی عمدتاً آنهایی هستند که از ویلچر استفاده می‌کنند و یا با مشکل راه می‌روند یا افراد کوتوله و افرادی که محدودیت در استفاده از بازوها و پاها دارند.
افرادی که به علت ناتوانی‌های مختلف مثل آسم و بیماری‌های عروق قلبی دچار محدودیت ‌مشارکت در جامعه هستند به علت شرایط خاص جزء افراد دارای صدمات حرکتی طبقه‌بندی می‌شوند. افرادی که مشکل در راه رفتن دارند. علاوه بر محدودیت‌ حرکتی، مشکل در تعادل نیز دارند. این افراد برای راه رفتن طولانی، عبور از روی پلکان و سطوح لغزنده، آستانه‌ی درها و لبه‌ها مشکل دارند. بسیاری از این افراد برای راه رفتن از وسایل کمکی مثل کراچ و عصا استفاده می‌کنند.
برای این افراد یک درگاه بلند مثل مانع عمل می‌کند افرادی که از ویلچر استفاده می‌کنند احتیاج به فضای زیاد و راهرو پهن دارند. وجود پلکان، شیب‌های تند، آستانه‌ی‌ درها مانع دسترسی و عبور و مرور این افراد می‌شود. افرادی که از ویلچرهای قوی دستی استفاده می‌کنند چون این ویلچرها چرخهای بزرگ در عقب و چرخهای کوچک در جلو دارند این چرخها در زمینهای ناهموار و یا آستانه‌ی ‌درها گیر می‌کند. محیط‌ زندگی این افراد باید دارای سطوح هموار، بدون لغزش یا شیب باشد.
به علاوه مسافت‌های طی شده باید کوتاه و دارای نرده‌ باشد. افرادی که محدودیت‌ عملکردی در بازوها و پاها دارند برای راندن ویلچر همچنین باز و بسته‌ کردن درها دچار مشکل می‌شوند. افراد کوتوله نیز در راه رفتنهای طولانی، رساندن دستها به کلیدها و کنترل وسایل دچار مشکل هستند. مواردی که در طراحی منزل برای افرادی که مشکل حرکتی دارند باید درنظر گرفته شود:
۱) فاصله‌ی بین محل پاگرد و ورودی راهروها باید کوتاه باشد.
۲) راهروها و گذرگاهها باید تا حد ممکن مسطح و هموار باشد.
۳) اتاقها وسیع و گذرگاهها پهن باشد. اندازه‌ی‌ آن بسته به نوع ویلچر و نیاز به فرد کمکی فرق می‌کند.
۴) پلکان باید دارای یک وسیله‌ی بالا برنده مثل سطح شیبدار باشد.
۵) سطح زمین و کف اتاق باید از جنس سخت و بدون دست انداز باشد، خطر لغزش در ورودی درها و لبه‌ها نباشد.
۶) درها بهتر است اتوماتیک باشد، یا به راحتی باز شود.
۷) صندلی توالت و مبلمان راحت باشد.
۸) پلکان و سطوح شیبدار نرده گذاری شود.
● ورودی‌ ساختمانها:
ورودی‌ ساختمان ‌باید طوری ساخته شود که در حین عبور نیازی به تغییر جهت نباشد. راحت‌ترین راه استفاده از درهای لغزشی و اتوماتیک است. اگر دو در پشت سر هم قرارگرفته باشد و در خارج ‌تر به طور اتوماتیک باز شود در داخلی نیز باید به همان روش و در همان جهت باز شود. اگر امکان ساخت این درهای لغزشی اتوماتیک نباشد باید یک بازکننده‌‌ی اتوماتیک تعبیه شود. برای چرخش ویلچر، ورودی هال باید به حد کافی بزرگ باشد. این قسمت باید دارای اتاقی با یک نیمکت ۵۰ سانتیمتر برای نشستن و انتظار رسیدن تاکسی باشد. کف ساختمان باید با مواد غیر لغزنده پوشیده شود. همچنین برای جلوگیری از لیز خوردن در هوای بارانی، تشکها و گل‌تراش‌ها باید در کف هال باشد. در ورودی هال نیز یک تلفن باید وجود داشته باشد.
● درها:
نوع و طراحی درها برای افراد ناتوان بسیار مهم است. دری که با مشکل و به سنگینی باز می‌شود و یا به طور اتوماتیک کار می‌کند و سریعاً بسته می‌شود و همچنین درهای گردان که قفل می‌شوند برای این افراد مثل مانع عمل می‌کند. آستانه‌ی در نباید لبه داشته باشد که عبور را مشکل کند. در صورت وجود لبه، باید مدور و ارتفاع آن بیش از ۵/۲ سانتی‌متر نباشد و یا آستانه نرم باشد به طوری که با فشار چرخ‌های ویلچر به پایین فشار داده شود و یا در موقع باز شدن در به طور اتوماتیک تو رفتگی داشته باشد. علائم اطلاعاتی درها باید به کنار آن نصب شود و نه روی در، چون افرادی که مشکل بینایی دارند برای خواندن علائم باید نزدیک آن شوند و با بازشدن در خطر صدمه به آنها وجود دارد. علائم باید ترجیحاً با حروف بزرگ نوشته شود و در طول در درست بالای دستگیره باشد به طوری که اطلاعات توسط دست لمس شود.
● باز و بسته کردن درهای اتوماتیک:
این درها باید طوری طراحی شوند که برای افراد ناتوان قابل استفاده باشند. مکانیزم بازکننده‌ی در باید به طور صحیح و با توجه موارد زیر قرار گرفته باشد:
▪ شخص داخل ویلچر باید بتواند نزدیک کلید باز کننده بیاید. این کلید باید حداقل در فاصله‌ی یک متری گوشه‌ی داخلی در باشد.
▪ کلید نباید طوری قراربگیرد که در هنگام بازشدن به شدت به ویلچر برخورد کند.
▪ اشخاصی که محدودیت حرکتی در دستها دارند باید بتوانند به کلید برسند. بنابراین نباید در ارتفاع بالایی باشد لبه پایینی آن نباید بالاتر از ۸۰ سانتی‌متر زمین باشد.
● باز و بسته کردن درهای بدون اتوماتیک:
درهای معمولی با یک دستگیره در کنار در که فشار داده می‌شود باز و بسته می‌شوند. این دستگیره باید در ارتفاع ۸۰ سانتی‌متر کف زمین به طور افقی و به اندازه‌ی پهنای کامل در باشد.
● اندازه در:
فضای باز در باید به اندازه‌ی بین اسکلت کناری در وروی در وقتی در با زاویه‌ی ۹۰ درجه باز می‌شود باشد. در زاویه‌ی ۱۸۰ درجه پهنای در بیشتر است ولی فرد ویلچری نمی‌تواند آن را ببندد. کوچکترین اندازه‌ی در باید به اندازه‌ی ۱۰۰ سانتی‌متر با در نظر گرفتن اسکلت در باشد.
● پله‌ها:
از ساخت پله در داخل و خارج ساختمان باید جلوگیری شود اگر این کار امکانپذیر نبود موارد زیر باید رعایت شود:
▪ روبروی در نباید پلکان‌های رو به پایین باشد چون شخص ویلچری ممکن است در حین بازکردن در به پلکان به طور همزمان توجه نکند. پلکان باید مستقیم باشد. پلکان منحنی برای بالا رفتن مشکل‌زا هستند اگر پلکان طویل است باید حداقل در ۳/۱ متری طول، جای استراحت (پاگرد) داشته باشد. طول این پاگرد باید حداقل ۲۰/۱ ‌متر و به اندازه‌ی پهنای پله باشد. وقتی اختلاف سطح بیشتر از ۵۰/۲ متر است باید پا گرد میانی تعبیه شود. همه‌ی پله‌ها باید ارتفاع یکسان داشته باشند.
ارتفاع پله‌ها ۱۵ و به عمق ۳۰ سانتی‌متر باشند. پاگرد روی پله و لبه‌ی آن باید بدون لغزش و جلو آمدگی باشد. بنابراین باید از قطعه باریکی که مقاوم‌ به لغزش است استفاده شود. این قطعه باید ۴۰ میلی‌متر پهنا و بیشتر از ۱ میلی‌متر در روی پله‌ ادامه نداشته باشد. اشخاصی که مشکل بینایی دارند باید قادر باشند جایی که پلکان شروع و خاتمه می‌یابد را به وضوح ببینند. این با رنگ آمیزی پله‌ها در بالاترین و پایین‌ترین پله با رنگ‌های مخالف و با نصب نوارهایی با رنگ‌های مخالف انجام پذیر است. اشخاص نابینا که قادر نیستند رنگ‌های مخالف را ببینند باید با قرار دادن شکلهای مختلف در کف زمین از نزدیک شدن به پله‌ آگاه شوند.
این کار بهتر است در پلکانهای رو به پایین در بیرون در و یا در تغییر سطح مسیر قبل از رسیدن به پله انجام شود. یک راه شیبدار به طور مکمل‌ و در جایی که پله‌ها مانع دسترسی به محل هستند باید ایجاد شود.کمترین عرض پله‌ها باید ۹۰ سانتی‌متر برای تردد یکطرفه و ۱۵۰ سانتی‌متر برای تردد دو طرفه باشد. برای پله‌های داخل ساختمان شیب باید بین ۱۲ و ۱۸ سانتی‌متر باشد و کمترین فاصله‌ی دو پله بین ۲۸ و ۳۸ سانتی‌متر باشد.
برای پله‌های خارج ساختمان حداکثر شیب باید ۱۵ سانتی‌متر وکمترین فاصله‌ی دو پله۳۰ سانتی‌متر باشد. نرده‌ی دستی باید درکنار هر دو پله و تا انتهای پله نصب شود. برای پله‌های بیشتر ازپهنای ۳ مترنرده‌ی دستی بیشتری باید نصب گردد. فاصله‌ی بین نرده‌ دستی در هر دو کنار باید بین ۹۰ تا ۱۴۰ سانتی‌متر باشد. نرده‌ی دستی تا فاصله‌ی ۳۰ تا ۴۵ سانتی‌متر در بالا و پایین پله‌ها ادامه یابد. کف پله‌ها باید غیر لغزنده، و فرش کاملاً به آن محکم باشد.

الهام حیدر پور
کارشناس ارشد فیزیوتراپی

منبع : هفته نامه پزشکی امروز

مطالب مرتبط

شاید همین فردا ...


شاید همین فردا ...
نگاه‌های اطرافم آزارم می‌دهند. وقتی یک نفر با دیدن من می‌گوید خدا را شکر!! دوست دارم زمین باز شود و من را ببلعد. باوجود توانایی و مهارت‌هایی که دارم، وقتی من را می‌بینند پول به من می‌دهند...
اینها جملاتی است که بارها از زبان افراد معلول شنیده می‌شود. این موضوع دلایل بسیاری دارد، شاید یکی از مهم‌ترین دلایل آن عدم آشنایی جامعه با نگاه، مشکلات و مسایل شهروندان معلول است.
ترحم واژه‌ای است که شاید آن را شنیده‌ایم. بارها در تلویزیون دیده‌ایم و از رادیو و دوستان و آشنایان شنیده‌ایم که سالمندان دوست ندارند به آنها از سر ناتوانی نگاه شود.
چه بسیار کارگران زحمت کشی که وقتی کسی پولی به آنها می‌دهد با خشم به فرد پول دهنده می‌گویند: خانم ! یا آقا! من گدا نیستم.
شهروندان معلول ما نیز از این قاعده مستثنی نیستند و شاید با این مسئله به شکلی شدیدتر و آزاردهنده‌تر در جامعه روبه‌رو می‌شوند.
در این یادداشت قصد دارم نگاهی چند جانبه به این مقوله داشته باشم تا شاید با بیان این مطلب از زاویه‌های مختلف بتوانیم مسیری در جهت حل این موضوع پیدا کنیم.
همه ما شاید در قسمت‌های ابتدایی سریال شب‌های برره چهره فرد نابینایی را به خاطر داشته باشیم که در کوچه‌های برره راه می‌رفت و با بزرگ‌نمایی نقص خود باعث خنده بینندگان می‌شد یا در پخش تلویزیونی تئاترهای شهر اصفهان بازیگری را دیده‌ایم که با لنگیدن خودش یا لکنت زبانش به خنده وا می‌داشتمان.
فیلم بید مجنون ساخته مجید مجیدی را به یاد دارید؟ در داستان این فیلم دلیل نابینا بودن قهرمان، نداشتن لیاقت برای استفاده چشمانش معرفی شد وعقوبت گناه‌های این فرد، نابینایی بود.
نمی دانم چقدر برخی برنامه سازان و نویسندگان رسانه‌ها خودشان را جای یک فرد نابینا، نا شنوا یا کم توان جسمی گذاشته‌اند تا درک کنند که موقع دیدن این تصاویر و شنیدن خنده اطرافیان چه احساسی به افراد دارای معلولیت دست می‌دهد.
احتمالاً همان احساسی که وقتی فردی در جمعی شروع به توهین به ما می‌کند.
ولی در این گونه برخوردها در رسانه با معلولان کسی به این نکات توجه نمی‌کند و به نوعی دیگر گاهی در تلویزیون معلولانی را نشان می‌دهد که با یک موسیقی محزون فضای غم و ترحم برای او ایجاد کرده و دل بینندگان را از فلاکت و بدبختی شخص معلول به درد می‌آورد و در پایان شماره حساب بانکی اعلام می‌شود که بیایید و به این بیچارگان کمک کنید! چه می‌شود که رسانه‌های ما تا اسم معلول می‌آید یا باید از وضعیت جسمی او خندید یا گریه کرد و پولی داد؟!
از یکی از افراد معلول که بر اثر حادثه در سن ۱۸‌سالگی ناچار به استفاده از صندلی چرخ دار شده پرسیدم قبل از به وجود آمدن این حادثه وقتی یک معلول می‌دیدی چگونه فکر می‌کردی؟ پاسخ جالبی داد: «آن موقع وقتی یک معلول می‌دیدم من هم با دیدنش آه می‌کشیدم ولی آن موقع نمی‌دانستم که با رفتارم که فکر می‌کردم بسیار مهربانانه است چه آتشی در دل آن شخص ایجاد می‌کنم.
بسیاری از پدران و مادران ما فرزند معلول خود را حاصل گناه‌ها و عقوبت رفتار‌های خود و شخص معلول می‌دانستند و می‌دانند.
و این باور‌های غلط را در بین فرزندان خود نیز ترویج داده‌اند. نمی‌دانم این حرف‌ها و این دیدگاه‌ها حقیقت دارد یا نه ولی این را می‌دانم که این حرف‌ها و صحبت‌ها چه فشار روانی و آزاری برای شهروندان معلول ما محسوب می‌شود.
نگاه جامعه ما به معلول نگاه نادرستی است. این نگاه در اصحاب رسانه‌ها نیز نهادینه شده و آنها نیز آن را ترویج می‌دهند.یعنی خودمان باعث ترویج نگاه‌های غلط مان هستیم.
سال‌ها پیش قمه زنی در بسیاری از استان‌های کشورمان رواج داشت تا اینکه این حرکت متوقف شد.
نگاه متولیان امور جامعه باید تغییر جدی کند. ما در رسانه‌های خود حاضریم بار‌ها و بار‌ها درباره ایدز، قرص‌های روان گردان، ازدواج و... صحبت کنیم ولی حاضر نیستیم برای تغییر نگرش جامعه نسبت به معلولان، به صورت جدی و کارشناسانه وارد عمل شویم.
همه ما تا موقعی که این روی سکه (سلامتی) را می‌بینیم، شاید مثل این دوست فکر کنیم ولی فاصله میان این طرف تا آن طرف گاهی چند ثانیه است.
یکی از دوستان معلولم می‌گفت: داشتم از پله پایین می‌رفتم از دو پله سر خوردم و ضایعه‌نخاعی شدم.
نشان دادن توانمندی معلولان در رسانه‌ها به‌جای نشان دادن ناتوانی یا دلیل خنده درجامعه می‌تواند نگرش جامعه را نسبت به معلولان تغییر دهد.
هیچ اشکالی ندارد میان بازیگران یک سریال که ربطی هم به موضوع معلولان ندارد یک پزشک یا یک مهندس روی ویلچر حضور داشته باشد.
از همین امروز باید شروع کرد. شاید فردا من یا تو هم روی صندلی چرخ دار باشیم و حسرت کار‌های نکرده را بخوریم و از فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیون آزرده شویم. باور کنید غیرواقعی نیست. کاملا واقعی است.

دو ویژگی مهم در موفقیت کار تیمی
در اهمیت کار تیمی سخن بسیار گفته اند گوش همه ی ما پر است از اینکه ایرانی جماعت در کار تیمی ضعیف هستند همیشه مثال هایی از فوتبال و کشتی در آستین مان موجود است تا حرف خود را به کرسی …
وبگردی
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود!
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود! - رویدادی که در بطن آن، هواپیمای ATR شرکت آسمان قرار داشت که با کد EP-ATS رجیستر شده و مسئولان شرکت هواپیمایی آسمان بر آن نام «خرمشهر» را گذارده بودند. نامی که هدف از انتخاب آن هرچه بوده، حتما یادآوری سقوط خرمشهر در ابتدای جنگ تحمیلی نبوده است. رویدادی که ساعاتی پیش بار دیگر رخ داد؛ این بار با سقوط هواپیمایی که خرمشهر نام داشت.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟ - اقتصاد سیاسی - محمودسریع القلم با بیان اینکه تقابل ما با جهان هزینه دارد،گفت:»هیچ انسانی پیدا نمی شود که بگوید با ظلم موافقم هستم،اما حکمرانی در کشور باید سود و زیان کند که با چه هزینه ای می خواهد این موضوع را پیش ببرد.»
سیف بعد از کاهش 30 درصدی ثروت مردم بجای استعفا وعده داد / عقب نشینی از کاهش دستوری نرخ سود
سیف بعد از کاهش 30 درصدی ثروت مردم بجای استعفا وعده داد / عقب نشینی از کاهش دستوری نرخ سود - تدابیر بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز؛ شامل انتشار اوراق گواهی سپرده ریالی، انتشار گواهی سپرده ریالی مبتنی بر ارز و طرح پیش فروش سکه بهارآزادی در نشست...
دولت ثبات و امید 4 سال پیش در مورد ارز چه گفت؟
دولت ثبات و امید 4 سال پیش در مورد ارز چه گفت؟ - یادآوری سخنی از رئیس جمهور،در برنامه تلویزیونی "دیدگاه"، پیش از انتخابات سال 1392 و نگاهی به نرخ ارز امروز ، 25 بهمن 1396
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!!
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!! - امیرقادری منتقد سینما: حاتمی کیا یک فیلم بد و کاریکاتوری ساخته است
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر - آیین اختتامیه سی و ششمین جشنواره فیلم فجر در مرکز همایش‌های برج میلاد با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور و سید عباس صالحی وزیر ارشاد برپا شد.