پنج شنبه ۱۳ فروردین ۱۳۹۴ / Thursday, 2 April, 2015
اخراج ایرانیان از عراق

اخراج ایرانیان از عراقایران و عراق دو کشور همسایه و هم دین، هر دو از حیث تاریخی، سیاسی، فرهنگی و استراتژیک دارای جایگاه کاملا حائز اهمیتی در طول تاریخ و خصوصا در تاریخ معاصر منطقه خاورمیانه هستند.
وجود هویت برجسته و تاثیرگذار اسلامی - شیعی، برخورداری از سهم بزرگی از ذخائر و نیز تولید نفت جهانی، قرارگیری در یکی از نقاط استراتژیک جهان، نمایندگی تمدنهای بزرگ باستانی، تاریخ پرتلاطم معاصر، دخالت بازیگران بین المللی و فرامنطقه ای، دارا بودن قومیت ها و ادیان مختلف، برخورداری از پیشینه عشایری - قبیله ای، و دلائلی همچون آن از مهم ترین عواملی است که این دو کشور را همواره در راس منازعات منطقه ای - جهانی، پژوهش های دانشمندان علوم انسانی، در صدر اخبار عالم و گاه حتی ستیز مستقیم با یکدیگر قرار داده است.
علاوه بر نیاز به تحقیق درباره این دو کشور با رویکرد دو جانبه، روابط فرهنگی این دو کشور نیز می تواند محل تحقیق پژوهشگران علوم اجتماعی قرار گیرد. اهمیت این تحقیق آنگاه بیشتر درک می شود که بدانیم ایران در دهه های اخیر تجربه چند موج از سوی همسایگان خود را احساس کرده است.
این مهاجرت ها گاه به داخل کشور و از سوی همسایگان و گاه به مرزهای بسیار دوری از کشور صورت گرفته است.
مهاجرت افغان ها به ایران در سالهای پس از انقلاب، و مهاجرت شماری از ایرانیان، عراقیان و عراقیان ایرانی تبار به داخل کشور از مهم ترین وقایع مهاجرتی در ایران معاصر بوده است. درباره مهاجرت از کشور عراق به ایران در سالهای اخیر، ما اصولا شاهد سه موج عمده مهاجرت بوده ایم.
موج اول در سالهای ابتدایی دهه ۱۳۵۰و اندکی پیش از آن به صورت محدود صورت گرفته است. موج دوم در سالهای آغازین انقلاب روی داده و موج آخر پس از پایان جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۰ به وقوع پیوسته است.
در موج های اول و دوم مهاجرتی به ایران، عراقیان ایرانی تبار و ایرانیان مهاجر در عراق به ایران وارد شدند. اما اکثریت افراد مهاجر به ایران در موج سوم مهاجرتی را عراقیان اصیل تشکیل می دادند. همانگونه که در موج مهاجرتی اول و دوم، جمعیت مهاجر به صورت اجباری تن به مهاجرت دادند ( اخراج ) و در موج سوم اضطرار و وحشت از قتل عام توسط حزب بعث پس از معارضه آشکار با دولت سبب مهاجرت و پناه آوری عراقیان به ایران گردید.
از سوی دیگر، ترکیب جمعیتی در موج اول و دوم، بیشتر شامل بازرگانان، طبقه متوسط شهری و عالمان دینی بود؛ حال آنکه مهاجران موج سوم را به طور عمده روستانشینان جنوب عراق تشکیل می دادند.
اگرچه تحقیق درباره این سه موج عمده مهاجرتی منوط به انتشار اسناد طبقه بندی شده حزب بعث است، ( امری که به نظر می رسد تا سالها شاهد آن نخواهیم بود ) اما برخی از محققان دست به تحقیق درباره ابعاد سیاسی این امر با استناد به اسناد امنیتی ایرانی نموده اند. یکی از این آثار کتابی است به نام « اخراج ایرانیان از عراق» که توسط آقای علی احمدی به رشته تحریر درآمده است.
مولف در فصل اول این کتاب درباره پیشینه و علل اختلافات ایران و عراق از صفویه تا پهلوی به بحث و بررسی می پردازد.
وی در ابتدا درباره جغرافیای سیاسی عراق و ایران و اختلافات این دو کشور در دوران صفویه به بحث می نشیند. (عراق کنونی در آن زمان جزء عثمانی بود) مولف منشا و پیشینه اختلافات عراق و ایران را در دوران صفویه می بیند و به تفصیل درباره اختلافات شاهان صفوی و سلاطین عثمانی بحث می کند. وی در این دوره، به جنگ های ۲۰ ساله عثمانی ها با سلاطین صفویه و قرارداد آماسیه ( ۲۹ مه ۱۵۵۵) اشاره می کند.
این قرارداد به جنگ های بیست ساله صفویه و عثمانی پایان داد و نخستین پیمان صلحی بود که بین دولت ایران و عثمانی برقرار شد. جنگ های ۱۳ ساله و قرارداد ذهاب (۱۷ مه ۱۶۳۹/۱۴ محرم ۱۰۴۹) از وقایع اواخر دولت صفویه نسبت به عثمانی است که در ادامه این کتاب مورد بحث واقع شده است.
از آن پس درباره روابط ایران و عثمانی در دوره افشاریه و زندیه بحث می شود. در این دوره نیز شاهد درگیری های پراکنده میان قوای ایرانی و عثمانی هستیم. در دوره قاجاریه بدرفتاری عثمانی نسبت به زوار ایرانی، بدرفتاری نسبت به یکی از زن های فتحعلی شاه در سفر مکه و پناهنده شدن کردهای مهاجم مرزی ایران به منطقه ارزوم، مهم ترین محورهای تشدید اختلاف دولت ایران با عثمانی بوده است. در دوره قاجاریه، مولف محترم بیش از همه به طرح و بررسی قرارداد اول ارزروم (۲۸ ژوئیه ۱۸۲۳) و قرارداد دوم ارزروم (۲۱ مه ۱۸۴۷) نیز پروتکل های ۱۹۱۱ و ۱۹۱۳ میان دو دولت ایران و عثمانی اشاره دارد.
مساله عراق در حکومت پهلوی اول و عراق در دوره پهلوی دوم بخش های دیگر فصل اول این کتاب است. در دوره پهلوی اول شاهد ظهور عراق نوین و قیمومیت انگلیس بر آن کشور هستیم. اولین سفارت خانه ایران در عراق در تیرماه ۱۳۰۸ در همین دوره گشایش می یابد.
در این دوره، ایران تلاش کرد تا نشان دهد پروتکل ۱۹۱۳ و اقدامات کمیسیون تعیین مرز ۱۹۱۴ بدون رضایت ایران و با اعمال فشار و تهدید، به ایران تحمیل شده است. درباره دوره پهلوی دوم، این کتاب بیش از همه به لغو رسمی قرارداد ۱۹۳۷ و روابط ایران و عراق پس از لغو قرار داد ۱۹۳۷ نیز شکایت عراق به شورای امنیت درباره جزایر سه گانه ایرانی در خلیج فارس اشاره دارد.
در همین دوره، خودداری دولت عراق از اجرای بسیاری از بندهای عهدنامه ۱۹۱۳ و جلسات تحدید حدود ۱۹۱۴ زمینه ساز تشدید اختلافات این دو کشور گردید. از سوی دیگر با روی کار آمدن عبدالکریم قاسم روابط این دو کشور تیره تر شد و ایران نیز با این استدلال که دولت عراق از دهها سال قبل با تخلف از مواد مهم قرارداد ۱۹۳۷ آن را دهه ها سال پیش لغو کرده است، قرارداد را از طرف خود باطل اعلام نمود.
در اینجاست که دولت عراق ظاهرا برای اولین بار ایرانیان مقیم عراق را «ستون پنجم ایران» معرفی می کند. در این زمان دولت عراق «خود پیش قدم شد و هزاران ایرانی را که سال ها مقیم عراق بودند از خاک کشور اخراج کرد و اموال بسیاری از آنان را ضبط نمود» (ص ۴۹) بنابر اشاره این کتاب، فرایند ایرانی ستیزی دولت عراق پس از شکست شکایت دولت عراق از ایران به سازمان ملل مبنی بر اشغال جزایر سه گانه توسط ایران، افزایش یافت.
مولف در فصل دوم این کتاب درباره زمینه ها و عوامل اخراج ایرانیان از عراق سخن می گوید و به طور مشخص به دلائلی اشاره می کند که باعث اخراج ایرانیان از این کشور گردید.
به عقیده مولف ماهیت رژیم بعث عراق که در خود همواره نوعی غیر عرب ستیزی را داشت، اختلافات مرزی و لغو قرارداد ۱۹۳۷ از سوی ایران و بی نتیجه بودن شکایت دولت عراق در مجامع بین المللی، اختلافات سیاسی و ایدئولوژیک بین دو کشور (روی کار آمدن عبدالکریم قاسم بوسیله کودتا علیه حکومت پادشاهی فیصل و پادشاهی بودن ایران و روابط نزدیک شاه و ملک فیصل؛ نیز حرکت عراق به سوی سوسیالیسم و ایران به سمت سرمایه داری)، تحولات بین المللی و منطقه ای (دکترین جدید نیکسون و حمایت او از قدرت گیری ایران، خروج نیروهای انگلستان از خلیج فارس و تشکیل کشورهای جدید و انتخاب ایران از سوی آمریکا به عنوان قدرت منطقه ای حافظ منافع غرب و ژاندارم منطقه در راستای دکترین نیکسون)، توجیهات اجتماعی- اقتصادی دولت عراق (ادعاهای غیر قانونی وارد شدن ایرانیان، نپذیرفتن تابعیت عراقی با وجود اقامت دائمی در آن کشور، رقابت ایرانیان با عراقی ها در احراز مشاغل، اینکه حضور ایرانی ها در عراق غیرقانونی بوده و خود اخراج را به جای زندان پذیرفته اند) اصلی ترین توجیهات دولت وقت عراق برای اخراج ایرانی ها است.
بنابر گزارش مولف اخراج ایرانی از عراق بازتاب وسیعی در روزنامه های ایران داشت. این گزارش ها حاوی نکاتی پیرامون جمعیت اخراجی ها، اخراج شدگان معروف و معتبر و نیز اردوگاههای اسکان موقت آن ها درون مرزهای ایران است.
بنا بر گزارش روزنامه کیهان در تاریخ ۹ دی ماه ۱۳۵۰، تعداد ۴۱ هزار نفر در ۲۴ ساعت از عراق اخراج شدند. بنا بر گزارش روزنامه کیهان، دولت عراق در پی افزایش واکنش های بین المللی علیه این اقدام پس از چند هفته اخراج ایرانیان مقیم عراق را متوقف نمود.
برخی از ایرانی های اخراج شده در اردوگاه های درون مرز ایران اسکان یافتند و شماری از ایرانی ها که دارای تحصیلات دینی بودند، به تدریج به شهر قم مهاجرت کردند. علما حوزه های علمیه نیز اطلاعیه های فراوانی را در تقبیح این عمل صادر گردند و به دولت عراق نسبت به این امر اعتراض نمودند.
در ادامه این کتاب، خاطرات برخی ایرانیان که آن زمان در عراق بوده و در این برهه از زمان اخراج شده بودند را می خوانیم. در این گفتگوها شرح تفصیلی اقدامات دولت عراق در اخراج ایرانیان آمده است. نقطه مشترک این گزارش ها مصادره اموال رانده شدگان توسط دولت عراق و اقدامات خشونت بار حزب بعث در اخراج ایرانیان است. در پایان قابل ذکر است که بنابر گزارش برخی مصاحبه شوندگان، برخی رانده شدگان ایرانی به لبنان رفتند.
فصل سوم این کتاب به صورت اختصاصی به بررسی نقش امام خمینی در فرآیند اخراج ایرانیان از عراق اختصاص دارد.
امام خمینی در ۱۳ مهرماه ۱۳۴۴ به عنوان تبعید از ترکیه به عراق وارد شد و در شهر نجف اشرف سکنی گزید. مولف این کتاب نشان می دهد که امام خمینی به همراه مراجع تقلید نجف اشرف به اخراج ایرانی ها پس از لغو قرارداد ۱۹۳۷ ( فروردین ۱۳۴۸) و اخراج فراگیر ایرانی ها در سال ۱۳۵۰ اعتراض کرد.
شیوه اعتراض امام خمینی در برابر این رفتار، صدور اعلامیه و سخنرانی بر علیه این اقدام حزب بعث بوده که با واکنش و مخالفت این حزب مواجه شده است. شرح مخالفت ها و اقدامات حکومت پهلوی علیه مرحوم فلسفی موضوع فصل چهارم این کتاب است.
این کتاب دارای ۴۹ سند از اسناد ساواک درباره اخراج ایرانیان از عراق و مسائل مربوطه و همچنین بریده روزنامه، فهرست مآخذ و نمایه است.
نویسنده : پیمان اسحاقی
منبع : دیپلماسی ایرانی

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ترین , وضع هوا , ارا , شفاف سازی مالی , شعبانیان , بازی جذاب , باغ‌ پسیان , جهاد , جنگل انبوه , برونو کاتالانو , نخست‌ وزیر لبنان , شاه دانه , طرح صلح , سبک شهری , مسیر دریایی , دریاچه پریشان , سعید جلیلی , اصغر آبخضر , آرین موتور , موفاز ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
طالع بینی مصری , گیاهچه , جدول D : نسبت درآمد و مخارج یک نمونه از تورگردانان ژاپنی , کاخ ابیض , در بیان آنک چنانک گدا عاشق کرمست و عاشق کریم کرم کری... , طیِ لب طلا (۲) , تصنیف ـ بند اول , بحر نور , آرامگاه میرشمس‌الدین لاهیجی، لاهیجان , BLUE SKIES، ساختهٔ ایروینگ برلین، با اجراء گروه بنی گودمن (۱۹۳۸) , تجهیزات آموزشی , بیماری‌های نقص ایمنی اولیه , حذف (Deletion) , آلوئه , ابن سیرین , اختلال هویت که به‌گونه‌ای دیگر مشخص نشده , سوف - بوریا - سازو , بگذار تا بگرییم چون ابر در بهاران , پیشگیری , توسعهٔ شهرنشینی و تمرکز شهری در جهان , به جان تو که مرو از میان کار مخسب , فتق‌های کشالهٔ ران , شعر انتقادی , سوال کرد دل من که دوست با تو چه کرد , آن آتشی که داری در عشق صاف و ساده , رشته‌های عمده مربوط به کشاورزی , منطقه حفاظت‌شده جهان‌نما , رضامندی و اثر رسانه , سیستم دفاعی , جانم از عشقت پریشانی گرفت ,

وبگردی
من روحانی هستم ۲ - مک فارلین - این ویدئو گزیده ای از فیلم «من روحانی هستم ۲»، ساخته «فرورتیش رضوانیه» است که سال ۱۳۹۲ در پاسخ به مستند دانشجویی «من روحانی هستم» ساخته شد.
برخورد 65 خودرو در آزادراه کرج - قزوین/ عکس - معاون امداد و نجات جمعیت هلال احمر استان البرز از دو تصادف همزمان زنجیره ای 65 دستگاه خودرو سواری در لاین شمالی و جنوبی آزاد راه کرج - قزوین خبر داد که 29 مجروح بر جا گذاشت .
آزاده زارعی با یک گریم عجیب در نقش پسر / تصاویر - فرزاد حسنی و آزاده زارعی در فیلم توقیفی. فيلم «آمین خواهیم گفت» به کارگردانی و نویسندگی سامان سالور ساختهٔ سال 1389 است. این فیلم برای اولین بار در سی امین جشنواره فیلم فجراکران شد.
پناهندگی در اوج مذاکرات هسته‌ای - در اوج مذاکرات هسته‌ای و در شرایطی که اصلی‌ترین مساله این روزهای رسانه‌های ایران آگاهی از سرنوشت مذاکرات هسته‌ای است، ماجرای رقم خورده توسط امیرحسین متقی، خبرنگار یک رسانه کم‌تاثیر، یک نکته را برای هر فرد پیگیر مسائلی از این دست روشن کرده؛ خوب یا بد، در زبان فارسی کلمه مناسبی برای توصیف کار انجام شده وجود ندارد.
تصاویر آخرین وداع خانواده با میلاد در فرانسه - میلادم، پاره تنم، عزیزم نجیب‌ترین انسان زندگیم، پسر وفادارم، تو را دوست دارم، همیشه در دینمان هر آنچه پیش می‌آید میگوئیم راضی هستیم به رضای خدا ولی میلادم پسرم پاره‌تنم این بار فریاد میزنم: من اصلا راضی به رضایت خدا نیستم، منتظرم تو پیشم برگردی، میلاد عزیزم همیشه در قلب منی.
80 هزار افغان در استادیوم آزادی - دیدار تیم های ملی فوتبال امید ایران و افغانستان بعدازظهر امروز یکشنبه با پیروزی شش بر صفر تیم ملی امید ایران در ورزشگاه آزادی تهران به پایان رسید.
فیلم نجات باورنکردنی یک خلبان - این خلبان شیردل پس از آنکه یک بال هواپیمایش را در نمایش هوایی از دست داد با خونسردی و به سلامت بر زمین نشست.
فرخنده زنده زنده سوزانده شد / تصاویر - گروهی از مردم افغانستان در کابل پایتخت این کشور یک زن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و کُشتند. مقامات امنیتی در کابل با تأیید این خبر اعلام کردند که مردان خشمگین در مرکز شهر، یک زن را که گفته شده قرآن را به آتش کشیده کشتند.
پاسخ فرزاد حسنی به افشاگری آزاده نامداری - بر فرض محال اگر این ادعاهای کذب صحت هم داشت، آیا این روش درستی برای بیان آنهاست؟ ریختن آبروی دیگران و حتی خانواده خود به چه قیمتی؟ به قیمت پخش تصویرمان از تلویزیون؟! انسان ها را از روشی که برای رسیدن به هدفشان انتخاب می کنند بشناسید...
عکس ضرب و شتم آزاده نامداری و افشاگری بی‌سابقه - آزاده نامداری با به اشتراک گذاشتن عکسی تلخ و دردناک از آثار شدید ضرب و شتم روی صورت و چشم خود، از اتفاقاتی غیرقابل باور مربوط به زندگی گذشته اش . آقای حسنی چهل تا فایل صوتی دست من داری که مدت هاست حتی خودم گوشش ندادم.
شایعه رابطه احسان علیخانی و آزاده نامداری! / تصاویر اینستاگرام - توضیحات آزاده نامداری درباره یک شایعه - امروز آقای علیخانی چون صفحه‌ای دراینستاگرام ندارن ازمن خواستن توضیحی به هوادارانشون ودوستای خوب خودم بدم.
دختر گلفروش تجریش پدیده جدید شبکه‌های اجتماعی - دختر گلفروش میدان تجریش. این همه چیزی بود که از پدیده این روزهای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها می‌دانستیم و البته چند عکس که از او منتشر شده بود. دختری که با ظاهری خاص توجهات را به خود جلب کرده بود.
شبکه‌های اجتماعی با ما چه کرده‌اند / فیلم - شبکه‌های اجتماعی چگونه ما را منزوی کرده‌اند. آیا شما هم ساعت‌های زیادی را صرف شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی میکنید حتما این ویدیو را نگاه کنید.
پربازدیدها
دوئل فولاد و استقلال / رحیمی و پرسپولیس به هم رسیدند - هفته بیست و چهارم رقابت‌های لیگ برتر در حالی برگزار می‌شود که دیدار تیم‌های استقلال و فولاد، حساس‌ترین دیدار آن محسوب می‌شود و بازنده آن تا حد زیادی از کورس قهرمانی عقب می‌ماند.
یمن؛ آغاز حمله‌زمینی با فرود چتربازان مصر - گروه بین‌الملل: خبرگزاری‌ها به نقل از روزنامه کویتی الرای اعلام کردند که ارتش مصر دو هزار چترباز را به بندر المخا ...
تصرف اردوگاه یرموک دمشق توسط داعش - گروه بین‌الملل: چند روز پس از اینکه گروه های مسلح مخالف حکومت سوریه شهر ادلب را تصرف کردند؛ گزارش ها حاکی است که شبه نظامیان گروه ...
باب منندز -- سناتور آمریکایی -- به فساد مالی متهم شد - وزارت دادگستری آمریکا وی را به دریافت رشوه و دروغگویی متهم کرده‌است.
حکایت دور و درازی که کاغذپاره نامیده شد! - گروه اقتصادی: گفتگوهای هسته‌ای ایران با قدرت‌های بزرگ جهانی به مرحله‌ای حساس و سرنوشت ساز نزدیک شده است؛ مرحله‌ای که می‌تواند ترسیم ...
بکارگیری تسلیحات اسرائیلی توسط سعودی/بمباران شدید مناطق مختلف صنعا/سعودی مانع پرواز هواپیمای روسیه برای خروج اتباع روس از یمن شدند - هشتمین روز عملیات سعودی‌ها عیله مردم یمن در شرایطی آغاز می‌شود که حملات شدید هوایی به صنعا ادامه دارد و توپخانه ارتش عربستان با اتش تهیه سنگین تلاش می‌کند تا جلوی نیروهای ارتش و کمیته‌های مردمی را در نزدیک مرز یمن بگیرد.
تقویم نجومی بهار و تابستان سال جدید/ گرفت خورشید و بارش شهابی - انجمن نجوم آماتوری ایران، در تقویم رویداد های نجومی بهار و تابستان سال جدید خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی و بارش شهابی را پیش بینی کرده است.
ظریف: نتیجه کار بیش از یک بیانیه نخواهد بود / هارف: کری تا صبح پنجشنبه می‌ماند - وزیر امور خارجه کشورمان با بیان اینکه پیشرفت مذاکرات بستگی به اراده سیاسی دارد و اراده سیاسی طرف مقابل همیشه مشکل داشته است، گفت: قطعا نتیجه کار بیش از یک بیانیه نخواهد بود.
تروریست‌ها مجسمه رهبر مبارزه با استعمار فرانسه را در ادلب سوریه نابود کردند + فیلم - تروریست های جبهه النصره پس از ورود به شهر ادلب سوریه، مجسمه هنانو را هم تخریب کردند.
بدترین اتفاق سال رفتن دوستانم بود/ چهار سال دیگر در فوتبال هستم! - فوتبال ایران در سال ۹۳ ناکامی‌های زیادی را تجربه کرد که همین اتفاقات فشار زیادی را به رئیس فدراسیون وارد کرد اما به تایید خودش بدترین اتفاق سال گذشته رفتن دوستانش از فدراسیون بود.




Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved