دوشنبه ۴ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 25 June, 2018

بنای امامزاده ها ، الگوی زیبای معماری


بنای امامزاده ها ، الگوی زیبای معماری
مرز امامزادگان در سراسر ایران ،‌ از کانون های معنوی اسلام به شمار می روند، اغلب این امامزادگان از سادات شیعه علوی بودند که در پی اقتدار خلافت اموی تا پایان خلافت عباسی در نبرد با دستگاه خلافت ،‌ عباسی در نبرد با دستگاه خلافت ،‌برای تحقق عدالت آل علی (ع) به شهادت رسیدند. این اماکن مذهبی از ۲ سو مورد احترام و توجه مردم ایران بوده اند. از یک سو اعتقاد و ایمان به خاندان نبوت و امامت و گرایش آنان به عدالت و فضایل انسانی و از سوی دیگر فضیلت وجودی خود این صاحبان این اماکن متبرکه به عنوان نمادی از اعتقادات مذهبی مردم ایران است ؛ اما جدا از آن ، ویژگی های ساخت و شکل معماری هر یک از امامزاده ها در نوع خود قابل توجه است .
در هر سرزمینی ، ساختمان های بقاع متبرکه و به طور کلی آثار تاریخی آن در ارتباط با وضع جغرافیایی و اوضاع جوی و موقعیت تاریخی و نیز دلایل دیگر بوده و تفاوت هایی با هم دارند. به طور مثال بارندگی های فراوان ، هوای بسیار مرطوب و درختان جنگلی متنوع ، آفتهای بزرگ بناهای تاریخی در شمال ایران بوده و هست . همان طوری که می دانیم خشت در مناطق خشک ایران یعنی در حاشیه کویر، صدها سال دوام می آورد،‌ اما آجر و سنگ در صفحات شمالی عمر زیادی ندارند.
در این منطقه ،‌نباید در جستجوی بناهای ۵۰۰ ساله بود، زیرا کمتر بنایی هر قدر هم محکم ساخته شده باشد، می تواند مقابل عوارض طبیعی و و ضع اقلیمی این حدود پایدار بماند. در این سرزمین بناهای ۲۰۰ یا ۳۰۰ ساله را باید قدیمی شمرد، زیرا در گیلان و مازنداران ،‌بخصوص غرب مازندران و شرق گیلان ، باران و رطوبت دایمی ، بنای نرم و پوسیده به مرور فرو می ریزد و به تلی از خاک تبدیل می شود. چیزی نمی گذرد که بوته ها و حتی درختان روی این تل را می گیرند و اثری جز برآمدگی مختصری بر جای نمی گذارند. حتی بر بام خانه های روستایی نیز گاه درختان مختلف جنگلی بخصوص انجیر می روید. اوضاع جوی و موقعیت اقلیمی در طرح بناهای تاریخی و مصالح به کار رفته در آنها بسیار مؤثر یوده و شکل آنها را دگرگون کرده است ، تا آنجا که شباهت کمتری میان بناهای تاریخی و مذهبی این منطقه با سایر نقاط ایران وجود دارد.
از جنبه معماری مصالح اصلی بنای مساجد و بقاع متبرکه در این مناطق ، گاهی تنها چوب بوده که قوام و استحکام آن نیز در مناطق مرطوب زیاد نیست . از گنیبدهای کاشیکاری و گلدسته های مزین در اینجا کمتر نشانی است . بناهای تاریخی این منطقه بسیار ساده و غالب آنها به شکل مربع یا مستطیل ساخته شده اند. در اکثر مناطق شمال ایران ، دیوار بقاع را به همان روش خانه های روستایی، یعنی با چوب و شاخ و برگ درختان و گل و گاهی هم آهک ،‌با تفاوت هایی ساخته اند. نام بقاع نیز مشابه همین خانه ها ایجاد شده و گاه آن را با سفال و حلب و در مناطق ییلاقی با چوبهایی به نام لت می پوشانند.
سقف داخل بقاع نیز اغلب به اصطلاح محلی ، لمبه کاری (تخته کاری ) یا واشان کشی (نوعی چوب که زیر تخته ها قرار می گیرد) است . ارتفاع ، یعنی بلندی سقف خانه ها نیز تفاوت چندانی با بقاع ندارد. برخی خانه ها دو طبقه اند، ولی بقعه ها یک طبقه بنا شده اند. در خانه ها معمولا یک طرف ایوان وجود دارد، ولی بقعه ها یک طبقه بنا شده اند. در خانه ها معمولا یک طرف ایوان وجود دارد، ولی در بقاع اغلب اطراف اتاقک ساخته شده تا امکان دور زدن زایران در اطراف گور یا ساختمان وجود داشته باشد و عموما گور وسط اتاق است و این امر امکان طواف را فراهم می کند. ( البته در بعضی امامزاده ها گور در گوشه بنا نیز ساخته شده است .) گور شخص مدفون ، ضریح یا صندوقی دارد که از یک محافظ به همراه تزئیناتی از چوب و در موارد فلز، به صورت یک مکعب مستطیل ساخته شده و گاه گور بدون ضریح و تنها سنگی ساده دارای نوشته، یا حتی بدون نوشته است. این ساختمان ها عموما بیش از یک در دارند. در مواردی نیز ۴ طرف آنها در وجود دارد که البته روزها و موارد عادی یکی از آنها باز است . (گاهی اوقات هیچ کدام باز نیست ). وجود این ۴ در به علت سهولت ورود و خروج و نیز طواف مزار است . این درها به ایوان که حدود یک تا ۲ متر عرض دارد، باز می شوند. در آستانه، کوچکتر از سایر درها ساخته می شود، به نحوی که شخص موقع وارد شدن مجبور است سرخود را خم کند. شاید به آن سبب است که اگر کسی تعظیم و تکریم را به هنگام ورود فراموش کرد ،‌با خم کردن سر به سمت جلو در هنگام ورود، متوجه موضوع شود.
زیبایی بیشتر بقاع و امامزاده های شمال ایران ، به درختان کهنسال و عظیمی است که در محوطه آنها وجود دارد. عمر بعضی از این درختان از قدمت بقعه یا تاریخ احداث ساختمان آن بیشتر است . برخی از آنها حتی قبل از ساختن بقعه وجود داشته و گاهی به تنهایی مورد احترام اهالی هستند.
به هر حال ، همان گونه که ذکر شد، این بقاع تفاوت خاصی با خانه های مردم منطقه ندارد، تنها از جنبه تزئینات و نقاشی های دیواری و این که غالبا زنگ تمامی بقاع سبز است ، تفاوت هایی وجود دارد.

مصطفی خلعت بری لیماکی

منبع : بنياد انديشه اسلامي

مطالب مرتبط

مسجد نمادی بی نظیر از معماری اسلامی و نمایشگاهی از هنر اسلامی است

مسجد نمادی بی نظیر از معماری اسلامی و نمایشگاهی از هنر اسلامی است
جایگاه بسیار عمیق ، وسیع و گسترده ای در زندگی انسانها داشته است و اگر با هنر ممزوج شود، جایگاه ویژه ای با کارکرد جمال شناسانه هم می یابد. معماری مساجد از این امتیاز برخودار است که عناصر معنوی خاص و متافیزیکی، بر بار شکوه اجلالی آن می افراید ، بنابراین موقعیت ممتاز ، فرا محلی و جهانی بدست می آورد و به همین دلیل ، دانشمندان ، مشتاقان جلال و جمال ، اسلام شناسان و حتی غیر مسلمانان ، همه ساله از گوشه و کنار جهان ، برای دیدار مساجد ، به کشورهای اسلامی ، از جمله ایران ، سفر می کنند تا از نزدیک در اعماق زلال زیباترین انواع کاشی های هفت رنگ و دلفریب ، مقرنس سازی های موزون و ... غور کنند و بهره های فلسفی ، علمی ، هنری و اجرایی ببرند که بی تردید این جذبه و کشش ، نشأت گرفته از مبانی عمیق عقیدتی اسلام است . معماری مساجد ، شناسنامه هنرمندان مسلمان در هر دوره از تاریخ است . در مساجد، دین با هنر ملاقات می کند و مهمترین نمودهای هنر اسلامی ، در معماری این اماکن تجلی می یابد . صرفنظر ازاینکه مساجد، محل تزکیه مؤمنین هستند ، این بناهای با شکوه ، در چشم هر مورخ نیز شایسته آن است که "نمایشگاههای هنر اسلامی " نامیده شوند . جلوه های بسیاری از معماری و هنراسلامی در مساجد دیده می شود ، این معماری و هنر آمیخته با مهندسی ، گچبری ، آجرکاری ، موزائیک سازی ، کاشیکاری ، سفالگری ، سنگ تراشی ، مقرنس سازی ، آئینه کاری ، کنده کاری ، منبت کاری ، خاتم کاری ، نگارگری ، خوشنویسی ، تذهیب ، پرتو پردازی ، فضاآرائی ، محوطه سازی و ...، است که هر یک به تنهایی نمونه هائی از هنرمندی های بی بدیلی است که توسط عاشقان " الله " در این مکانهای معنوی انجام می شود .ازآنجا که "هنر" با "نماد" همراه و همواره تکمیل کننده یکدیگر هستند و در کنار یکدیگر قرار می گیرند ، بنابراین مجموعه هایی از هنر ، که در مساجد بکار می روند ، هر یک پیامی دارند که پی بردن به آنها در شناخت هنر اسلامی و ایرانی بسیار مؤثر خواهد بود . ساخت گنبد ، محراب ، گلدسته ها ، ستونها و منبرها ، هر یک به نوعی پیام خاص خود را به مخاطبان القاء می کنند . با دقت در این نمادها و پیامهای آنان متوجه خواهیم شدکه این پیامها همگی جاودانی و عرفانی هستند . هنر اسلامی ، در تمام زوایای زندگی ما مسلمانان ریشه دارد، بر خلاف برخی ملتها و ادیان که هنرشان در گوشه موزه ها و نمایشگاهها قرار داده شده تا بلکه کسی به دیدن آن برود . شک نیست که در طول نسل ها و قرون و اعصار مختلف ، هنر اسلامی ، نمایشگاهی پاک تر و امن تر از مسجد نشناخته است و گذر زمان به تکمیل و تزئین مسجد ، با حفظ خصوصیات معنوی و محلی ، کمک کرده است . بدیهی است ، اگر ما در حفظ مساجد و هنرهای به کار رفته در آنها کوتاهی کنیم ، آیندگان هرگز ما را نمی بخشند که چرا چنین گوهرها و هنرهای گرانبهای جوشیده از متن مردم و دین را به آسانی و بدنبال تقلید از هنر غربی ، از دست داده ایم . بناهای مذهبی ، عینی ترین و روشن ترین پیام اسلام را در هماهنگی ، تناسب ، صفا و آرامش خود متبلور می سازند . هنر اسلامی در مساجد ، در طول قرون و اعصار متمادی ، محیطی فراهم آورده که در آن مسلمانان با به یاد داشتن دائمی خداوند و باعنایت و تأمل در باب زیبایی ، که در نهایت فقط ناشی از خداوند است که به مفهومی مطلق زیبا است ، زندگی و کار کنند . هنر اسلامی بطور مستقیم با روح قرآن و وحی اسلام مرتبط است و اجتناب آن از عرضه هر گونه صورت شمایل سازانه یا تمثال پردازانه از الوهیت به همین دلیل است .

وبگردی
ارز تک نرخی سیف / شوخی صدهزار میلیارد تومانی از جیب ملت
ارز تک نرخی سیف / شوخی صدهزار میلیارد تومانی از جیب ملت - سیاست‌های ارزی اخیر دولت بر اصولی استوار شد که از همان ابتدا تبعات اجرای آن قابل پیش‌بینی بود؛ به طوری که هیچ‌یک از اهداف اولیه سیاست‌های ارزی فروردین ماه تحقق ...
تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو
تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو - تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو در اعتراض به وضعیت ارز
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / و بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / و بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!