جمعه ۵ خرداد ۱۳۹۶ / Friday, 26 May, 2017

فرار از وضع موجود


فرار از وضع موجود
در بستر در هم تنیده تاریخ ایران دوران قاجاریه و در آغازین تلنگرهایی که بر تنه فکر سنتی ایرانی آرام آرام نواخته می‌شد ضرورت درک و دریافت دنیای بیرون از ایران تبلور یافت و اولین گام‌های مخالفت با وضع موجود برای رسیدن به وضع مطلوب برداشته شد.
منشأ این روند بنا بر شرایط زمانی و مکانی و از بعد روانشناسی فردی و اجتماعی و سیاسی و... صور گوناگونی بر خود پذیرفته و اشکال متفاوتی از برخورد با دنیای خارج را به وجود آورده است. تحصیل، سیر و سیاحت، اشتغالا‌ت سیاسی و مأموریت‌ها، تجارت و... هر یک انگیزه‌هایی خاص را در ایرانیان مشتاق برانگیخت و گاه تجربیات منحصر به فرد و حیرت‌انگیز این سفرها برخی از آنان را به نوشتن خاطرات ایام رنگین سفر سوق داده است.
در بین ایرانیانی که در روزگار قاجار و عصر ناصرالدین شاه قدم در رکاب سفر نهاده‌اند حاج سیاح به جهت بر جای گذاردن سفرنامه‌ای که بنا به گفته علی دهباشی از پرمحتواترین آثاری است که به قلم یک ایرانی نوشته شده است، جایگاه خاصی دارد. نام کوچک حاج سیاح محمد علی است و فرزند حاج محمدرضا و برخاسته از دل روستایی در محلا‌ت.
خانواده او به علم و فرهنگ و ادب گرایش ویژه‌ای داشتند و او در جوانی برای کسب علم با کمک عموی خود راهی عتبات عالیات شد. پس از بازگشت به علت برخورد سرد عمویش و در پی ناکامی او در ازدواج با دختر عمویش پای در جاده سفر گذاشت.
حمید سیاح پسر وی این تصمیم را ناشی از این می‌داند که ...<داشتن عیالی متمول و زندگی با خرج او، با طبع پدرم سازگار نبود و به همین جهت با توشه مختصری، بی‌خبر به قصد خارج شدن از مملکت فرار کرده...( >سفرنامه حاج سیاح به کوشش علی دهباشی،نشر سخن، تهران، ۱۳۶۳مقدمه به نقل از خاطرات حاج سیاح، ص۱و۲ )و اما پدر (حاج سیاح) در این باره می‌نویسد: <به فکر رفتم که هرگاه این امر ( ازدواج ) واقع شود باید تمام عمر در اینجا...بگذرد از هیچ جا و هیچ چیز باخبر نباشم( >همان، ص۲۵) بدینسان سیاح با وجود دورنمای در هم پیچیده و پرمخاطره تمامی مشکلا‌ت سفر در آن روزگار، سفرهای خود را آغاز می‌کند گویی حس و انگیزه‌ای درونی او را از وضع موجود می‌راند و به وضعیتی دیگر می‌کشاند وضعیتی که با وجود تمامی سختی‌ها و رنج‌ها رو به سوی کشف دنیای خارج و ‌اندوختن دانش داشت. از بعد روانشناسانه نمود این معنی در سفرنامه او انعکاسی روشن دارد از جمله آنکه او در زمان اقامت در تفلیس و در حین آموختن زبان ترکی و تعریف و تمجید دیگران می‌نویسد <روزی با خود فکر کردم که با این فلا‌کت و زحمت آخر چه خواهی شد؟
این زحمت تا به کی ؟باز به خاطرم گذشت که در طلب علم مردن خیلی بهتر است از زندگی به جهالت و تحصیل با اسباب هم چندان هنر نیست...( >همان،۵۰) حاج سیاح در جریان سفرهای خود به تفلیس، مجارستان استانبول، فرانسه، اتریش، انگلیس، روسیه، سوئیس و یونان و... رفت و به آموختن زبان‌های ترکی، روسی، فرانسوی، انگلیسی و اتریشی پرداخت و شرح تجارب و مشاهدات خود را نگاشت. تا <چون به ملک خود می‌روم بگویم من چندین شهر یوروپ را دیده‌ام و جزیی اطلا‌ع به هم رسانم که اگر اطفال در مدارس به نام و علم می‌دانند من به چشم دیده باشم و به پرسیدن پاره‌ای چیزها محترم باشم.( >همان، ص۲۲۵) وی در اثر خود از کتابخانه‌ها، تلگراف، بیمارستان‌ها، کارخانجات، قهوه‌خانه‌ها، تئاترها و تفرجگاه‌ها و... سخن به میان آورده و در توصیف هریک از آنها کوشیده است. از جمله هنگام سفر به پاریس شرحی از نواحی مختلف این شهر به دست می‌دهد و در مورد کتابخانه‌های آن می‌گوید: <دوازده کتابخانه بسیار مشهور دارد که بزرگترین همه آنها در راه مسمای به <رورشلیو>، هر روز از ساعت ۹ که بامداد فرنگیان است الی ساعت ۱۰ که هنگام شام باشد برای طالبان گشاده است...( >همان، ص۱۷۵) و بار دیگر توجه او به وضعیت و نیز <یک تیاتر بزرگ دارد و شش کوچک توپخانه خیلی معتبر و کتابخانه‌های متعدد ولی بهترین کتابخانه‌ها، کتابخانه سنت مارکو است... مدارس دختران متعدد و بهترین همه که مخصوص دختران جوان است مدرسه مشهور به سال رمان است...( >همان، ص۱۰۹) آنگونه که از این توضیحات و توصیفات برمی‌آید حاج سیاح در ارائه نظمی که در ساختارهای مختلف کشورهای اروپایی دیده موفق بوده است.
توجه او به چگونگی عملکرد این ساختارها در طول مطالعه کتاب این نکته را به خواننده متبادر می‌سازد که وی با این تجارب هجده ساله سفر می‌تواند در امر حکومت کمک شایان توجهی برای سردمداران قاجاری باشد همانطور که این امر پس از بازگشت او ممکن می‌شود و در کشاکش تضاد آرا و رابطه با بزرگان مخالف و موافق هم به زندان روانه می‌گردد.
نکته مهم دیگر مندرج در متن سفرنامه حاج سیاح تحیر وتعجب او از دنیای غرب است موضوعی که در سفرنامه‌های کسانی چون میرزا ابوالحسن خان ایلچی که عنوان با مسمایی چون حیرت نامه دارد جلوه‌گر است و همچنین در قلم ابوطالب خان در <مسیر طالبی> وخامه عبداللطیف خان شوشتری در <تحفه العالم> نیک پیداست. حاج سیاح در حالتی از تضاد و گرایش (تضاد با آنچه که احکام شریعت اسلا‌م را نقض می‌کند و گرایش به کشف دنیای جدید) هنگامی که در ناپل به سر می‌برد، سالن تئاتر را به تماشا نشسته و وضعیت ساختمان و فضای سالن را توصیف کرده و نوشته است: ...< چون مشغول می‌شوند به شعبده تمام خاموش و تماشایی‌اند و بعد اهالی موسیقی شروع می‌نمایند به نواختن موسیقی، سبحان الله طرفه تماشایی رخ نمود...> در ادامه حاج سیاح تحیر و تضاد فکری خود را بهتر بروز داده است وی می‌نویسد: <تمام مردم از زن و مرد و بزرگ و کوچک دست هم گرفته در وجد و انبساط بودند گویا در و دیوار به وجد آمده‌اند جمعی به رقص از همه قسم مردم قومی از زن ومرد به عیش ونوش...
من شرمنده از مسلمانی / شدم آنجا به گوشه‌ای پنهان ‌
واله و حیران آن قوم و حرکات ایشان بودم که به این درجه طالب خوشحالی مخلوق هستند... اینها کیستند و ماها کیستیم( >!همان، ص۲۹۱) بدینسان تفکیک اینها از ماها در‌اندیشه حاج سیاح اولین زمزمه‌های درون‌متنی شناخت غرب را در برابر شناخت شرق پدید می‌آورد. من شرقی در برابر اوی غربی. تهاجم فاصله‌های پر ناشدنی و تکاپو برای رسیدن به وضع مطلوب با تکیه بر داشته‌های درونی و خودی. تحیر از داشته‌ها و دانسته‌های غرب و جرقه‌های اصلا‌ح وضع موجود عمر طولا‌نی حاج سیاح تا زمان سلطنت احمدشاه این آخرین شاه قاجار ادامه یافت. حاج سیاح پس از خلع محمدعلی شاه از سلطنت چند سالی به عنوان... احمد شاه به کار پرداخت و بعد از مدتی خانه‌نشینی از دنیا رفت.

آمنه ابراهیمی‌

منبع : روزنامه اعتماد ملی

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
برنامه هسته دای , شیر خشک , رتیه کسب و کار , هک تلگرام , ران آدامز , جنایات تروریستی , سفرهای گردشگری , تشکل های محیط زیست , پاک باطن , استمرار حضور پلیس , پنج بعلاوع یک , طرح هسته ای مجلس , مدارس اصفهان , پوریا سرلک , نهوقه , مهمی , اثاثیه خانگی , نمایشگاه علوم ریاقرآنی , جایزه بزرگ مرگ بر آمریکا , ساقی عطایی , همسران محمدرضا پهلوی , مدیریت بحران , صرفا جهت , فشار تمرین , آنتونی دوئر , بالا بودن , یکسال , کاکرو , کنفرانس تجارت الکترونیک , دانشمند برجسته , منتخبان شورای شهرهای آوج و آبگرم , دستگیری شارچیان , پروتز عصبی , مرحوم سعید امامی , گرداندن , سبک پوتین , طبقات تعرفه‌ای , کمک به تروریسم , ثروتمندترین کشورهای جهان , هشدار جدی , دریافت مجوز تجاری , احزاب و تشکلهای سیاسی , منطقه مغز , کمپانی ایتالیایی , شبکه تلویزیونی اسکای نیوز عربی , کشف پارچه , تماشاچیان , هرهنگ سلامت , حبیب اسماعیلی , آزمون تشریحی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
در صنعت ایجاز , عدد سرنوشت , مراکز آموزشی , جزیرهٔ قشم، قشم , ای بگرفته از وفا گوشه کران چرا چرا , مبانی کنترل بیماری سل در افرادی که دچار سل فعال هستند , هوشیاری فضایی , ادموند کلارک سنفورد (Edmund Clark Sanford) (۱۹۲۴-۱۸۵۹) , ۱۸۶۵ م. نخستین ماشین چاپ روتاری با کاغذ رول در آمریکا , ایدل ار خواهی به دولتخانه‌ی جانت برم , مطالعات آزمایشگاهی ازدحام , چون خانه روی ز خانه ما , اپیدمیولوژی , درمان‌ داروئی , در ستایش باده و تخلص به مدح , تاراج , انار زدن یا سیب زدن , شیخ محمود شبستری , عفونت‌های لگنی , مخمر تغذیه‌ای ,

برخی منابع مهم خبری
navad.net روزنامه نود , naghdnews.com نقدنیوز , rozanehonline.com روزنه , faternews.ir فاطر , Http: روزنو , 1dar1.com یک در یک , ayandenews.com آینده , irib.ir صداوسیما , presstv.ir پرس تی وی , fairna.ir فیرنا , telna.ir تلنا , tazeh.net تازه , ireconomy.ir اقتصاد ایرانی , 598.ir 598 , mashreghnews.ir مشرق نیوز , telna.ir تلنا , vista.ir اخبار روز , naftna.ir نفت نا , vanews.ir وانیوز , shabakeh-mag.com مجله شبکه , arw.ir دیده بان حیوانات , iranvij.ir ایران ویج , hamshahrimags.com مجلات همشهری , chetor.com چطور , karmandnews.ir کارمند , ensafnews.com انصاف نیوز , zamannews.ir زمان نیوز , p30world.com پی سی ورلد , bazarnews.ir بازارنیوز , machinemag.com مجله ماشین ,

ساخت سرد خانه  ◊  09111142935
وبگردی
دیدار بحث‌برانگیز!
دیدار بحث‌برانگیز! - این واکنش‌ها هنوز هم ادامه دارد، برخی از اصولگرایان نظیر امیر محبیان تئوریسین جریان اصولگرایی از این دیدار با عنوان فاجعه...
رئیسی کنار می‌رفت انتخابات به دور دوم می‌کشید
رئیسی کنار می‌رفت انتخابات به دور دوم می‌کشید - چه شد كه آمد و چرا كنار رفت؟ قاليباف كه هر چهار سال يك بار منتظر پوشيدن قباي رياست‌جمهوري بود و در مناظره‌هاي انتخاباتي هم توفاني حاضر شد، چرا يكباره به نفع ابراهيم رئيسي كنار رفت؟
سعید سهیلی کارت کارگردانی خود  را آتش زد
سعید سهیلی کارت کارگردانی خود را آتش زد - عصبانیت شدید کارگردان گشت ارشاد 2 از پخش غیر مجاز فیلمش در فضای مجازی و فروش قاچاق در بازار و بررسی علل و افراد مقصر در این اتفاق از نگاه سعید سهیلی و امیر پوریا
رقص شمشیر و مدال آل سعود برای ترامپ
رقص شمشیر و مدال آل سعود برای ترامپ - دونالد ترامپ با ملک سلمان بن عبدالعزیز رقص سنتی عربستان به نام "عرضه" را اجرا کرد.
حضور فشن‌ها در انتخابات شورای شهر
حضور فشن‌ها در انتخابات شورای شهر - پدیده این دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا بی شک حضور چشم‌گیر فشن‌هاست.
طریقه لوله کردن دانشجو!
طریقه لوله کردن دانشجو! - شروع مناظره تا ثانیه‌هایی دیگر/بازگشت sحاق/اسحاق بزنش اسحاق نذار از خاکریز رد بشه/وضعیت رئیسی بعد ازصحبت‌های جهانگیری/جوری که جهانگیری به قالیباف و رئیسی...
فیلم | وقتی لیونل مسی ایرانی سوژه الجزیره شد
فیلم | وقتی لیونل مسی ایرانی سوژه الجزیره شد - فیلم - رضا پرستش، ایرانی ۲۵‌ساله ای که اینقدر شبیه مسی است که در خیابان مردم با او عکس می‌گیرند. شباهتش باور نکردنی است. این ویدیوی الجزیره پلاس درمورد اوست و درخواستی که از مسی دارد.
ماجرای عجیب هاله نور اینبار از زبان دکتر روحانی !
ماجرای عجیب هاله نور اینبار از زبان دکتر روحانی ! - روایت عجیب روحانی از مشاهده هاله نور
رییس جمهور جوان فرانسه و همسرش!
رییس جمهور جوان فرانسه و همسرش! - امانوئل ماکرون یکشنبه شب به‌عنوان رئیس جمهور جدید فرانسه معرفی شد، او علاوه بر اینکه جوانترین رئیس جمهور این کشور است، همسری دارد که بسیار مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است.
سخنرانی جنجالی روحانی در شهر همدان
سخنرانی جنجالی روحانی در شهر همدان - اگر در انتخابات شرکت نکنیم در خیابان ها دیوار خواهند کشید همانطور که در محل کارشان بخشنامه زنانه - مردانه ابلاغ کردند / شما اینها را نمی شناسید من اینها را می شناسم
هجوم مردم گرسنه میناب به غذاهای فاسد
هجوم مردم گرسنه میناب به غذاهای فاسد - چندی پیش یک کامیون حامل مواد فاسد برای دفن در میناب حاضر شد که مورد حمله گرسنگان قرار گرفت و به غارت رفت لودری که برای دفن مواد غذایی فاسد در محل حاضر شده بود کنار کشید تا مردم فقیر سر مواد آمدند و آنها را با رضایت با خود بردند.
سقوط سالار عقیلی و گروهش در اجرای زنده + فیلم
سقوط سالار عقیلی و گروهش در اجرای زنده + فیلم - دومین شب اجرای کنسرت موسیقی سالار عقیلی به مناسبت پاسداشت مقام معلم در شهرستان آمل دبا حادثه همراه شد
اعتراض شدید کارگران معدن زمستان یورت به روحانی!
اعتراض شدید کارگران معدن زمستان یورت به روحانی! - اعتراض شدید خانواده های داغدار معدنچیان یورت به حضور حسن روحانی در محل حادثه و جلوگیری از خروج ماشین وی و همراهانش با سر دادن شعار.آنها می گفتند حضور وی «تبلیغاتی» است.
اولین فیلم از لحظه شهادت مرزبانان میرجاوه
اولین فیلم از لحظه شهادت مرزبانان میرجاوه - گروهک تروریستی جیش العدل فیلم لحظه هدف قرارگرفتن و شهادت مرزبانان میرجاوه را منتشر کرد.
نعوذبالله امام زمان حال فعلی آن آقا را نمی‌دانست؟
نعوذبالله امام زمان حال فعلی آن آقا را نمی‌دانست؟ - «زمانی گفته شد امام زمان سفارش یک آقایی را کرده، بعد هم که آن آقا مدعی شد، گفتند ملاک حال فعلی افراد است. یعنی نعوذ بالله امام عصر (عج) حال او را نمی‌دانستند که به شما پیغام حمایت را دادند؟!»
برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد
برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد - اخیرا تصاویر برخورد ملخک هلی کوپتر با مدیرکل حوادث غیرمترقبه کهگیلویه،به عنوان خبری داغ در کانال های تلگرامی منتشر شده. این ویدئو مربوط به مرداد ۸۹ است.
رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو
رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو - این آهنگساز 39 ساله به تازگی رابطه ای عاشقانه را با یکی از مجریان شبکه من و تو آغاز کرده است. رضا روحانی با انتشار عکسی از خودش و فرانک مجری این شبکه, از پیدا کردن عشق واقعی زندگی اش نوشت.
پربازدیدها