جمعه ۲۹ تیر ۱۳۹۷ / Friday, 20 July, 2018

فرهنگ آفرینی قرآن


فرهنگ آفرینی قرآن
● قرآن مجید سرمنشا اغلب علوم و هنرهای اسلامی است .
۱) قرآن سندی تاریخی است و تا آنجا که به حوادث اشاره دارد , از جمله به حوادثی از زندگانی و روزگار پیامبر (ص ) و غزواتی چون بدر و احد و حنین , یا اشاراتی به فرهنگ جاهلیت دارد , در حکم تاریخی مستند است . هـمچنین بسیاری محققان بر مبنای نگرش تاریخی قرآن , فلسفه های تاریخ گوناگون استنباط کرده اند.
۲) فـقـه و اصـول فـقـه مذاهب مختلف اسلامی , چنانکه در بخش فقه یا احکام قرآن یاد کردیم , مستقیما ریشه در قرآن دارد. و تـا امـروز هـم مـحاکم شرعی یا نهادهای دینی و مجالس قانونگذاری در کشورهای اسلامی , یا مـجـتـهـدان و مـفـتـیان , تعارض نداشتن قوانین و احکام و فتاوای جدید را با قرآن کریم رعایت می کنند.
۳) حدیث یا سنت منبع مستقلی از قرآن است . اما با آن مناسبات و پیوند و همخوانی بسیار دارد. چـنـانـکه گاه قرآن سنت را نسخ می کند یا تخصیص می دهد , و گاه سنت قرآن را , که در کتب مربوط به ناسخ و منسوخ , به تفصیل با مثالهای بسیار بیان شده است .
۴) عرفان یا تصوف اسلامی که اساس آن بر حب الهی یا عشق متقابل انسان به خدا و خدا به انسان اسـت ( مـائده , ۵۴ ) , هـمچنین زهد و پارسایی و اصالت ندادن به دنیا و مراقبه و محاسبه نفس , همه در قرآن ریشه دارد. عرفان قرون اولیه که بر مدار زهد و پارسایی می گشت , یکسره قرآنی بود. مکتبهای عرفانی حکمی و فلسفی متاخر از جمله مکتب ابن عربی نیز اساسش بر تاویل جسورانه از آیات و قصص قرآن استوار است . چنانکه مهمترین متن عرفان نظری در عالم اسلام که فصوص الحکم ابن عربی ( م ۶۳۸ ق ) است , دارای ۲۷ فـص است که با گرده برداری از قرآن و بر مبنای قصص قرآنی و شخصیتهای انبیاء و به نام آنها طراحی و تدوین شده است . ابـوالعلاء عفیفی در مقدمه تصحیح خود از فصوص , این نکته را روشن ساخته است ( مقدمه , ص ۱۲ و صفحات دیگر ). همچنین بحث عرفا از اسماء و صفات الهی عمدتا قرآنی است .
۵) قـرآن با آیات عدیده اخلاقی و توصیه های بسیار به فضایل و نهی تخطئه از رذایل اخلاقی , در حـدی بـه اخـلاق و حـکمت عملی توجه دارد که میتوان آن را یک رساله اخلاقی متعالی در نظر گرفت , و در اغلب مکاتب و کتب اخلاقی , نفوذ آیات و احکام اخلاقی قرآنی مشهود است . ( بـرای تفصیل در این باره ـ تعالیم اخلاقی در قرآن نوشته بشیردار , در کتاب تاریخ فلسفه در اسلام , تدوین م . م . شریف , ۱/۲۲۴ - ۲۴۱ ).
۶) قرآن اساس دستور زبان عربی را نهاده است . باید دانست که نه قرآن تابع نحو و دستور زبان عربی است , بلکه نحو و دستور زبان عربی تابع قرآن است که فی المثل سبیل یا رحمت را هم به صورت مؤنث و با ضمائر مؤنث , تلقی کرده است هم به صورت مذکر.
از الکتاب سیبویه ( قرن دوم هجری ) تا مغنی اللبیب ابن هشام ( م ۷۶۱ ق ) , تا معجم های نحو که امـروز در جهان عرب تدوین می گردد ( از جمله ـ معجم النحو , تدوین عبدالغنی الدقر ) اساس همه یا اکثریت قاطع مثالها و شواهد قرآنی است . در مورد علوم بلاغی از جمله معانی , بیان و بدیع نیز امهات متون بر اساس تعبیرات و زبان و بیان و شواهد و مثالهای قرآنی شکل گرفته است . چـنـانـکـه دلایـل الاعـجـاز ( در علم معانی ) و اسرارالبلاغة ( در علم بیان ) هر دو اثر عبدالقاهر جرجانی ( م . ۴۷۱ ق ) اوج آنهاست . نفوذ قرآن در ادبیات عربی و فارسی و ترکی و اردو و سایر زبانهای جهان اسلام بسیار عظیم است . اغـلب فرهنگهای عربی از لسان العرب تا المعجم الوسیط , شواهد و مستندات خود را از قرآن نقل می کنند. زبانشناسان عرب به حق برآنند که اگر قرآن نبود زبان عربی نابود می شد. ( ـ مباحثی در فقه اللغة و زبان شناسی عربی . نوشته رمضان عبدالتواب . تـرجمه حمیدرضا شیخی , فصل دوم , ۱۲۵ به بعد ) استاد مطهری می نویسد : زبان عربی , فقط زبان یک کتاب است , به نام قرآن . قرآن تنها نگهدارنده و حافظ و عامل حیات و بقای این زبان است . تـمـام آثـاری کـه بـعـد به این زبان به وجود آمده , در پرتو قرآن و به خاطر قرآن بوده است ... ( خدمات متقابل اسلام و ایران , ۹۱ ).
۷) عـلم کلام اسلامی , چه علم کلام مذهب رسمی اهل سنت یعنی کلام اشعری , و چه علم کلام اقلیت آنان که امروزه کمابیش مهجور است , یعنی کلام معتزلی یا اعتزالی ریشه در قرآن دارد. همچنین مذاهب دیگر از جمله مرجئه و حتی خوارج . علم کلام مذاهب شیعه و محصوصا اسماعیلیه و شیعه امامیه اثنا عشریه نیز کاملا قرآنی است . و از اصول دین , و اصول مذهب ( عدل و امامت ) دو گونه بحث می کنند , عقلی و نقلی . و در بحثهای نقلی اتکای اصلی به آیات قرآنی است .
۸) فـلسفه اسلامی نیز که تا حدودی بر معتقدات و کلام استوار است جز در بحثهای خیلی فنی و اسکولاستیک , غالبا به قرآن نظر دارد. و حتی در بحث اصالت وجود یا ماهیت نیز به آیاتی از قرآن مجید استناد می کنند. ( رعد , ۱۷ نیز ـ تفسیر المیزان ذیل همین آیه ).
یا برهانهای اثبات وجود خداوند را با آیات قرآنی تطبیق می دهند. ( از جمله برهان وجودی یا صدیقین را با آیه ۵۳ سوره فصلت ). و فلسفه اعصار متاخر از جمله فلسفه مزجی و متعالی مکتب ملاصدرا که آمیزه ای از فلسفه و کلام و عرفان است و مهمترین تز آن حرکت جوهری است , مبنا و مستند قرآنی دارد. ( برای تفصیل بیشتر ـ تعالیم فلسفی قرآن در کتاب تاریخ فلسفه در اسلام . تدوین م . م . شریف , ۱/۱۹۵ - ۲۲۱ ).
۹) هـنرهای اسلامی مخصوصا ادبیات , معماری , خوشنویسی , و بخشی از موسیقی که مربوط به تـرتـیـل و تـغـنی و همخوانی قرآن مجید و نیز قوالی در مجالس سماع صوفیانه و اعیاد مذهبی , هـمـچـنـیـن کـتـابـت و کـتـابـسازی و کتاب آرایی با هنرهایی چون تذهیب و تشعیر و تجلید و کـتـیـبـه نویسی که جزو هنر معماری است و آرایش درون و بیرون مساجد و مقبره ها و نهادهای خـیریه از جمله تکیه ها و حسینیه ها , و حتی آب انبارها , غالبا و به مناسبت از آیات قرآنی استفاده می شود , و در همه این هنرها و فنون جنبی دیگر نفوذ قرآن بی حد و حساب و وصف ناپذیر است . ( نیز ـ خوشنویسی در فرهنگ اسلامی , تالیف آنماری شیمل . ترجمه اسداللّه آزاد ).
۱۰) عـلـوم قرآنی و قرآن پژوهی چنانکه در بخش مربوط به آن خواهد آمد , و در سراسر این مقاله هـم ملاحظه می گردد , در اطراف قرآن مجید و برای فهم و تفسیر آن و استفاده از قرآن شناسی در سایر علوم شرعی پدید آمده است .
۱۱) از همه وسیعتر و عظیمتر نفوذ قرآن در فرهنگ عامه و زندگی روزمره مسلمانان است . زیر گوش نوزاد مسلمان اذان می گویند و آیاتی ( از قرآن می خوانند. نـام نـوزاد را یـا با تفال و استخاره از قرآن انتخاب می کنند یا نامهایی می نویسند و برای تبرک در میان صفحات قرآن قرار می دهند و قرعه وار یکی را بر می گیرند. همچنین نام فرزندان و روز و ساعت تولدشان را در صفحه اول یا آخر قرآن خانوادگی می نویسند.
اسـتـخـاره یـعنی مشورت با قرآن و راهنمایی خواستن از جنبه قدسی و غیبی قرآن , سابقه ای به طول تاریخ قرآن دارد. و در بـعـضـی کـتـب که مخصوص نوادر و نکته ها و ظرایف است , از استخاره های تاریخی سخن می گویند ( نیز ـ مقاله استخاره در قرآن پژوهی ). در اغلب مراسم دینی و اجتماعی و اعیاد و در ایران بعد از انقلاب اسلامی در آغاز هر جلسه رسمی اعم از علمی یا اداری یا سیاسی , آیاتی چند از قرآن مجید تلاوت می شود. قرآن همچنین در عبادت روزانه نقش اساسی دارد.
زیـرا بـه فـرموده رسول اکرم (ص ) لا صلوة الا بفاتحة الکتاب ( نماز جز با خواندن فاتحة الکتاب درست نیست ). و اهل سنت ۱۷ بار و شیعه به تفاوت مشربها , حداقل ۱۰ بار سوره حمد را در نمازهای شبانه روزی خود می خوانند. همچنین پس از قرائت سوره حمد به انتخاب خود یک سوره یا مجموعه آیاتی از یک سوره قرآن را کـه اصـطلاحا به آن رکوع گفته گفته می شود , می خوانند و تلاوت قرآن از عبادات مستحب مؤکد است و اغلب مسلمانان هر روزه بخشی از قرآن و در ماه رمضان یک دور قرآن را می خوانند.
جـز قـاریـان و مـقـریان و اهل تجوید و تلاوت و ترتیل و تغنی و خوشخوانان که قرآن کریم مدار و موضوع اصلی علم و هنر آنان است و رموز و فنون درست خوانی را سینه به سینه و با سنت شفاهی و استاد - شاگردی از عهد رسول اللّه (ص ) تاکنون ادامه داده اند , در عرف عادی و نظام آموزشی قدیم و جدید ایران و همه کشورهای اسلامی , تعلیم خواندن و درست خواندن و گاه حفظ قرآن , جزو اصلی ترین مواد درسی و آموزشی بوده و هنوز هم با شور و شوق بسیار ادامه دارد.
بـرای ایـن کار غالبا از جزء آخر ( سی ام ) قرآن مجید یعنی جزء عم [ عم یتسائلون , آغاز سوره نبا ] اسـتـفـاده مـی شـود و به چنین جزوه ای عم جزو ( که بعضی به اشتباه عمه جزو می نویسند ) گفته می شود. امـروزه بـا گـسترش امکانات صوتی و فنی و نیز جهانگیر شده رسانه های گروهی , در تلاوت و ترتیل قرآن کریم تحولی بزرگ پدید آمده است . خوشخوانی قاریان هنرمند را به صورت نوار کاست , ضبط می کنند.
غـالـبا هر جزء قرآن را در یک نوار و مجموعا کل قرآن را در ۳۰ نوار یک‌ساعته می خوانند و نوارهای کاست را به صورت یک مجموعه جمع و جور که به آسانی قابل حمل و نقل است درمی آورند که المصحف المرتا [ ترتیل قرآن , یا مصحف به ترتیل خوانده ] نام دارد. نیز از طریق رسانه رادیو و تلویزیون ترتیل و تلاوت قرآن مجید را پخش می کنند. بـسـیـاری از کشورهای اسلامی , از جمله ایران , ایستگاه خاصی به نام رادیو قرآن دارند که در تمام یا بعضی از ساعات شبانه روز تلاوت و ترتیل قرآن را منتشر می سازند. یـا از طـریـق تلویزیون مجلس خوشخوانی قاریان و مقریان هنرمند را که گاه همراه با همخوانی است , همچنین مسابقات کشوری و بین المللی قرائت قرآن را نشان می دهند. جنبه قدسی و حرمت والای قرآن باعث شده است که از آن برای حفظ و تعویذ استفاده کنند.
از آیات قرآن مخصوصا آیت الکرسی ( بقره , ۲۵۵ ) و آیه و ان یکاد ( آخرین دو آیه سوره قلم ) حرز و تعویذ به صورت حمایل و گردن آویز و بازوبند می سازند. بعضی از مسلمانها همواره قرآن کوچکی به همراه دارند. رسم کتابت قرآن ( گاه تمامی قرآن ) بر پیراهنهای مخصوص برای حفظ در جنگها و مخاطرات , امروزه کمتر و در گذشته بیشتر معمول بوده است . گـاه سـوره یـس را بـر پـارچه ای حلقوی شکل می نویسند که به آن حلقه یاسین می گویند و اطفال را برای تبرک و حفظ از میان حلقه آن رد می کنند.
گـاه آیـات قـرآن به محلول آب و زعفران نوشته می شود و برای شفای امراض , مخصوصا امراض روحی , به بیماران نوشانده می شود. قـرائت سـوره حـمـد برای بیمار رسم کهنی بوده است ( حافظ گوید : فاتحه ای چو آمدی بر سر خسته ای [ بیماری ] بخوان ). امـروزه رسـم قـرائت فـاتحه بر مرده و برای شادی روح او , و ترتیب مجالس ذکر و قرائت قرآن ( مـجـالس فاتحه ) برای بزرگداشت و طلب آمرزش روح درگذشتگان در سراسر جهان اسلام در شـب وفـات و روزهـای سوم یا پنجم و هفتم و چهلم و سال - بسته به اختلاف و آداب و رسوم هر منطقه - برقرار است .
همچنین بعضی از مردم وصیت می کنند که از ثلث میراث آنان , یک یا چند دوره قرائت [ ختم ] قـرآن بـرای آنـان به شیوه استیجاری و با پرداخت اجرت یا حق الزحمه از کسی یا کسانی خواسته شود. درباره رعایت حرمت و احترام والا و عظیم قرآن سخن بسیار است . بعضی پارسایان به احترام قرآن , در اتاقی که در آن مصحف باشد , نمی خوابند. همچنین در آداب قرائت و تلاوت قرآن , صحبت کردن در اثنای تلاوت یا اظهار کسالت - از جمله خمیازه کشیدن - درست به مانند هنگام نماز ممنوع شمرده شده است .
اغـلـب فقهای اسلامی بر مبنای آیه لا یمسه الا المطهرون ( واقعه , ۷۹ ) حکم به لزوم طهارت شرعی ( وضو داشتن ) برای خواندن قرآن یا دست زدن به آیات مقدس آن داده اند. نـووی که از حدیث شناسان و قرآن پژوهان نامدار است , بر آن است که مستحب است هنگامی که قرآن را به نزد کسی می آورند , به احترام آن از جای برخیزد. ( مناهل العرفان , ۱/۴۰۴ ). به نظر می رسد که در میان کتب مقدس , هیچ کتابی همانند و همچند قرآن در تمدن و فرهنگ و زندگی روزمره پیروانش , نفوذ نداشته باشد.


منبع : خبرگزاری فارس

مطالب مرتبط

شادی و سرور در قرآن

شادی و سرور در قرآن
انسان هرگاه به خواسته ی خود برسد و به چیزهای مورد علاقه ی خویش مانند مال، قدرت، نفوذ، موفقیت، علم، ایمان و تقوا دست یابد، در خود حالتی از شادی و سرور احساس می كند. بنابراین، شادی امری نسبی و مبتنی بر اهداف انسان در زندگی او است; مثلا اگر هدف كسی در زندگی جمع آوری مال و دست یابی به قدرت و نفوذ و مقامات دنیوی دیگر باشد، موفقیت در تحقق این اهداف، سبب شادی و سرور او خواهد شد; امّا كسی كه هدف زندگی اش تمسّك و پایبندی به ایمان و پرهیزكاری و عمل صالح برای دست یابی به خوشبختی اخروی باشد، همین مسایل مایه و منشأ آرامش، امنیت و شادی وی خواهد شد.
قرآن هر دو نوع این شادی را ذكر نموده است; مثلا شادی كفار به هنگام دستیابی متاع زندگی دنیا را چنین توصیف می كند.«فَرِحُواْ بِالْحَیَوهِٔ الدُّنْیَا وَ مَا الْحَیَوهُٔ الدُّنْیَا فِی الاَْخِرَهِٔ إِلاَّ مَتَـعٌ;[۱] و (این مردم كافر) به زندگانی و متاع دنیا دل شادند در صورتی كه دنیا در قبال آخرت متاع ناقابلی بیش نیست».
و شادی مؤمنان را آن گاه كه آیات قرآن بر آن ها خوانده می شود، ذكر كرده است، قرآنی كه آن ها را به حق راهنمایی می كند و در آن شفای درد آنان و هدایت و رحمت است:«ای مردم، نامه ای كه همه پند و اندرز و شفای دل های شما و هدایت و رحمت بر مؤمنان است، از جانب خدا برای نجات شما آمد. ای پیامبر! به خلق بگو كه شما باید منحصراً به فضل و رحمت خدا شادمان شوید كه آن بهتر و مفیدتر از ثروتی است كه برای خود می اندوزید.»[۲]
در صورتی كه منشأ شادی و خوشحالی كسی متاع دنیا باشد كه بیشتر مردم نیز چنین هستند، این شخص در حقیقت از یك زندگی آرام بخش و با ثباتی بهره مند نخواهد بود; زیرا وقتی خداوند به او نعمت تندرستی و وسعت روزی و مال بسیار عطا كند، احساس شادی و خوشبختی می كند و این نعمت ها و متاع های دنیا او را از یاد خدا و شكر خدا باز می دارد و هر گاه ضرر یا بلایی به او برسد و برخی از نعمت هایی را كه از آن بهره مند بوده از دست بدهد، یأس و نومیدی بر او چیره می شود و نعمت های دیگری را نیز كه هنوز از آن بهره مند است انكار می كند. به این ترتیب، چنین انسانی دایماً در اضطراب و نوسان، میان احساس خوشبختی و احساس نومیدی، به سر می برد، قرآن در این باره واكنش آنان را چنین توصیف می كند:« و اگر ما بشر را در دنیا از نعمت و رحمتی برخوردار كردیم تا سپاسگزاری كند سپس چون كفران كرد آن نعمت را از او باز گرفتیم، سخت به خوی نومیدی و كفران در افتد; و اگر آدمی را به نعمتی پس از محنت و رنجی می رسانیم مغرور و غافل شود كه دیگر روزگار زحمت و رنج من سر آمده است و سرگرم شادمانی و مفاخرت شود».[۳]
اگر منشأ شادی و خوشحالی كسی، ایمان به خدا، تقوا، عمل صالح و پیروی از روش الهی در زندگی باشد، چنین شخصی در واقع احساس خوشبختی حقیقی و همیشگی می كند و این كلام خدای متعال در این مورد، صادق است: «هر كس از مرد و زن كار نیكی به شرط ایمان به خدا به جای آورد ما او را در زندگانی خوش و با سعادت زنده ابد می گردانیم و اجری بسیار بهتر از عمل نیكی كه كرده است، به او عطا می كنیم.»[۴]
قرآن هم چنین خوشحالی مؤمن را در روز قیامت، آن گاه كه خدای متعال او را از شرّ آن روز نجات می دهد و از روی لطف و رحمت، داخل بهشت نعیم می كند، چنین توصیف می فرماید: خدا هم از شر و فتنه آن روز آنان را محفوظ داشت و به آنان روز خندان و دل شادمان عطا می كرد.[۵]
در برابری شادی، اندوه است كه حالت انفعالی ضد شادی و سرور است، و وقتی پیش می آید كه انسان شخص عزیز یا چیز گران بهایی را از دست بدهد، یا حادثه ای برایش اتفاق بیفتد و یا این كه در آنجا كاری مهم دچار شكست شود.
● معنای لغوی و اصطلاحی فرح
در زبان عربی واژه «فرح» به معنای لذت زودگذر به كار رفته و بیشترین كاربرد آن نیز در لذت های بدنی و جسمی است.[۶] در حقیقت ریشه و خاستگاه این حالت انفعالی را باید در نیروی شهوانی انسان جست.
در قرآن این واژه به دو صورت مطلق و مقید به كار رفته و صورت مطلق آن همواره به صورت مذمت بوده است[۷] چنان كه مقید آن نیز كه در ارتباط با دنیا بوده مورد ذم قرار گرفته است[۸] و تنها یك صورت آن، كه در ارتباط با فضل در رحمت خداوند است، پسندیده شمرده شده است.[۹]
واژه دیگری كه در زبان عربی درباره شادی و خوشحالی به كار رفته واژه «سرور» است. این واژه در جایی به كار می رود كه حالت انفعالی همراه با آرامش قلبی باشد. كاربرد این واژه در تازی نشان می دهد كه سرور تنها در جایی به كار می رود كه نفع و لذتی حقیقی در میان باشد در حالی كه «فرح» گاهی در جایی كاربرد دارد كه نفع و لذت در میان نیست و تنها شادمانی بدون منفعت و لذت است مانند شادمانی كودكانه كه با رقص و دوندگی و شنا و مانند آن پدید می آید.[۱۰]
به نظر می رسد كه «فرح» بیشتر در مواردی كه شادی مذموم و كودكانه باشد به كار می رود و برخاسته از انگیزه های شهوانی است در حالی كه سرور بیشتر در شادی و امور ممدوح و برخاسته از انگیزه های عقلانی و فكری است. از این رو، گفته شده است كه حزن ضد سرور، و غم ضد فرح است.
به هر حال آن چه از قرآن بر می آید آن است كه شادی كه با انگیزه های عقلانی و فضل الهی باشد فواید و ثمراتی چون شكر و سپاس را در پی خواهد داشت و نشانه ای از ایمان و موجب افزایش دوستی میان مؤمنان است، چنان چه نمایانگر رضایت خداوند است، شادی و سرور نه تنها یك ابزار كارآمد در درمان بیماری های روحی و روانی است بلكه توجّه به آن نشانگر پیروی از پیامبر(ص) نیز است، چون كسی مسرور است كه رضایت خدا و قرب او را به دست آورده است رفتار و منش او مورد تأیید الهی است. از آثار این حالت در جامعه قرآنی افزایش دوستی و پیوندها و تقویت روابط اجتماعی جامعه است.
خوشرویی و سرور در نظر قرآن امری ممدوح است چنان كه اندوه و حزن و ترشرویی امری مذموم و ناپسند به شمار می آید و در همین ردیف فرح و شادی كه برخاسته از انگیزه های شهوانی است نیز مذموم است.
● آثار سرور در انسان
وقتی انسان دچار حالت انفعالی می شود از نظر جسمانی و بدنی تغییرات زیادی در بدنش رخ می دهد، چنان كه در شكل ظاهری بدن و خطوط چهره اش نیز دگرگونی هایی نمایان می شود. در میان این تغییرات كه به هنگام انفعال رخ می دهد می توان از شدت ضربان قلب و انقباض مویرگ های خونی امعاء و احشا و گسترده تر شدن مویرگ ها در سطح بدن نام برد. این گستردگی مویرگ ها خود باعث ورود مقدار زیادی خون به قلب می شود و پر شدن قلب از خون، موجب افزایش حجم آن و در نتیجه اتصالش به نای می شود; زیرا از نظر فیزیولوژی تشریحی، قلب در حدود یك و نیم سانتیمتر زیر یكی از نایچه ها قرار دارد. قرآن تپش قلب را در حالت انفعالی مورد توجّه قرار داده است.[۱۱]
یكی از نمونه های تغییرات جسمی كه همراه انفعال رخ می دهد، تغییر خطوط چهره است به طوری كه انسان می تواند حالت انفعال را از تغییراتی كه در خطوط چهره شخص منفعل رخ می دهد ملاحظه كند. قرآن در بسیاری از آیات به این پدیده اشاره می كند.[۱۲]
خنده نیز یكی دیگر از آثاری است كه در پی شادی و سرور درونی در انسان پدید می آید. بشارت به یك امر، عاملی است كه سرور و بروز خنده در انسان را موجب می شود[۱۳] و در پی آن از خوشحالی و شگفتی فریاد می كشد و دست می زند و به صورت خویش و دیگر اعضایش می زند و به طور طبیعی از خود واكنش های رفتاری بروز می دهد; چنان كه ساره همسر حضرت ابراهیم(ع) پس از شنیدن بشارت و مژده بچه دار شدن خندید و از خوشحالی فریاد كشید و به صورت خویش زد.[۱۴]
بنابراین بروز احساسات مانند كف زدن، فریاد كشیدن و خودزنی امری عادی و واكنشی طبیعی است كه قرآن به نمونه های آن اشاره دارد. پس نباید گمان كرد كه «خندیدن» به دلیل سرزنش قرآن از آن در آیاتی چون ۸۲ سوره توبه، امری زشت و رفتاری ناهنجار و دور از آداب متشرعان است; زیرا این آیات درباره منافقانی است كه از حق و حقیقت و ایمان دور شده و با رفتار و كردار خویش مؤمنان را مسخره كرده و آنان را دست می اندازند و پس از آن به منش و كنش خود می بالند و واكنش هایی را از روی شادی بروز می دهند. قرآن با توجه به این شیوه رفتاری و شادی ها و خنده های ایشان بیان می دارد كه خنده های تمسخرآمیز ایشان در امروز جز گریه در روز قیامت و رستاخیز برایشان بهره ای نخواهد داشت. اگر آنان به درستی به حال و روز خود بنگرند می بایست بر حال و روز خود بگیرند، نه آن كه بخندند. افزون بر آن كه خنده و گریه امری طبیعی و حالتی است كه خداوند در انسان قرار داده است و اوست كه به عوامل و اسبابی می خنداند و می گریاند.[۱۵] این حالت انفعالی حتی در پیامبران نیز وجود دارد و ممكن است آنان از دیدن و شنیدن امری شگفت زده و به طور طبیعی منفعل شده و بخندند، چنان كه حضرت سلیمان «ع» از شنیدن گفتار ملكه مورچگان خندید.[۱۶]خنده و شادی در عبادت و پرستش انسان ها نیز خود رانشان می دهد. همواره انسان ها برای بیان سپاس و شكر نعمت به جشن و شادی می پرداختند. قرآن در آیاتی چند به این شیوه سپاسگزاری اشاره دارد. بیرون رفتن قوم ابراهیم «ع» برای سپاسگزاری از این دست است. البته قرآن این شیوه از عبادت را به دو دسته تقسیم می كند; برخی را پسندیده و برخی را ناپسند بر می شمارد. به این معنا كه هرگاه این جشن، شادی و سرور انسان را به یاد خدا اندازد امری پسندیده است، چنان كه عید از سوی خدا مورد توجه قرار گرفته است و شادی و سرور در آن روز مورد تایید است و ما نیز در این مقاله به این مسأله خواهیم پرداخت. اما اگر این شیوه انسان را از خدا دور سازد و انسان را از حق و حقیقت جدا گرداند بسیار ناپسند است. قرآن به اعمالی كه بت پرستان در كنار كعبه و به عنوان نماز انجام می داده اند خرده می گیرد و آن را نه تنها نماز و عبادت بر نمی شمارد بلكه بازیچه ای گمراه كننده می داند تا حقیقت آن چنان كه باید نمایان نگردد. این دست زدن و شادی و سرور و فریاد و هیاهو كه به عنوان نماز و عبادت و سپاس انجام می گرفت نه تنها بت پرستان را به خدا نزدیك نمی ساخت بلكه از حقانیت قرآن و توحید نیز باز می داشت. قرآن در توصیف این نحوه نادرست عبادت و سپاس می فرماید كه نمازشان جز سوت زدن و كف زدن نیست.[۱۷]
به هر حال خنده، فریاد، هیاهو، كف زدن و دیگر واكنش های رفتاری از آثار طبیعی سرور و شادی در انسان است، چنان كه وقتی انسان از چیزی نفرت پیدا كرد نه تنها آثار آن در خطوط چهره فرد مانند سیاه شدن[۱۸]آشكار و ظاهر می شود، بلكه واكنش های تند رفتاری را چون مشت زدن و حمله با خشونت[۱۹]، از خود بروز می دهد.
در قرآن آیات فراوانی وجود دارد كه حالت های انفعالی غم و اندوه، شادی و خوشبختی را كه مردم در روز قیامت احساس می كنند و هم چنین تغییراتی كه بر چهره شان نمایان می شود و منعكس كننده حالت انفعالی آنهاست، توصیف می كند.[۲۰]
قرآن حالت خوشحالی و خوشبختی را كه در روز قیامت بر چهره ی مؤمنان نمایان است و با رخساری خندان و شاداب در انتظار ورود به بهشت هستند چنین توصیف می كند: آن روز گروهی رخسارشان چون بامدادان فروزان است و خندان و شادمانند[۲۱] و یا می فرماید: به راستی نیكوكاران در بهشت ابد متنعم هستند. آن جا بر تخت های عزت تكیه زنند و نعمت های خدا را بنگرند و در رخسارشان نشاط و شادمانی نعیم بهشتی پدیدار است.[۲۲] و یا می فرماید: جمعی دیگر به نعمت های بهشتی رخسارشان شادمان و خندان است و از سعی و كوشش خود در طاعت خدا خشنود هستند و در بهشت بلند مرتبت مقام عالی یافته اند[۲۳] و یا می فرماید: آن روز رخسار طایفه ای از شادی برافروخته و نورانی است و به چشم دل جمال حق را مشاهده می كنند.[۲۴]
هنگام دچار شدن انسان به حالت انفعالی تمام شكل بدن به طور كلی دگرگون می شود. مثلا در حالت شادی و سرور با نشاط، راست قامت، سربلند، فراخ سینه به نظر می رسد و در حالت ننگ و احساس گناه، خوار، سرافكنده و فرو رفته در خود دیده می شود. این تأثیرات حالت درونی ظاهر انسان وقتی خود را نشان می دهد موجب جذب و دفع افراد به خود می شود. پیامبر(ص) كه با حالتی از سرور و تبسم با مردم رو به رو می شد باعث می شد كه ارتباط بیشتری با او برقرار كرده و با دیدن او به آرامش برسند. به نظر می رسد كه سرور و شادمانی عقلانی از نظر قرآن نه تنها بد نیست بلكه نشانگر نعمت خشنودی و رضایت خداست كه باید آن از نعمت سخن گفت و شكر نعمتش را به جا آورد: «وَ أَمَّا بِنِعْمَهِٔ رَبِّكَ فَحَدِّث»[۲۵]
● عوامل شادی آفرین
در قرآن به عوامل مسرت بخش و شادی آفرین اشاره شده است. از نظر قرآن بنیاد شادی ها و خاستگاه اصلی آن ایمان، رضایت و خشنودی خداوند است. بنابراین دیگر عوامل را باید در این منشأ اصلی جست.[۲۶] وقتی انسان در می یابد كه خداوند از او خشنود است، شاد می گردد، و در باطن و ظاهر مسرور و شاد می گردد. انسانی كه قرآن می خواند و كلام خدا را به گوش جان می شنود، در آرامش و شادی فرو می رود ; زیرا خود را سزاوار آن می یابد كه خدا با او سخن می گوید. كسانی كه با قرآن خواندن آرامش و شادی را در خود می یابند نوعی رابطه نزدیك با خدا را در خود حس می كنند كه نشان دهنده خشنودی محبوب مطلق است. از این رو قرآن نیز به عنوان یك عامل شادی آفرین مطرح است.[۲۷]
یكی از عوامل طبیعی شادی آفرین از نظر قرآن رنگ زرد است: «صَفْرَآءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النَّـظِرِین;[۲۸] رنگ زرد خالص روشن شادی آفرین است و بینندگان را شادمان می گرداند»
خداوند، سرور و شادی ای را كه موجب تكبّر و فخرفروشی می شود ناشایست دانسته آن را امری دور از شأن مؤمن بر می شمارد.[۲۹] انسان باید بداند كه این حالات رفاه و آسایش و عواطف انفعالی متأثر از آن پایدار نیست زیرا با كوچكترین و كمترین تغییری دستخوش دگرگونی می شود. بنابراین باید در شادی و غم و در رفاه و تنگدستی همواره به یاد خدا بود كه او دهنده و گیرنده نعمت ها و نقمت هاست. یكی از عوامل سرورانگیز و شادی آفرین از دیدگاه قرآن زیبایی های طبیعی گیاهان و جانداران است. از نظر قرآن بردن دام ها در بامدادان به چرا و بازگرداندن آنان در پایان روز آن چنان تأثیر شادی آفرین در انسان دارد كه قابل توصیف نیست. این منظره با شكوه انسان را شاد و خرسند می گرداند.[۳۰] خداوند از این رو از انسان می خواهد تا از زیبایی های طبیعی بهره برد و غریزه خواهی خویش را به این وسیله ارضا نماید.[۳۱]
یكی دیگر از عوامل شادی و سرور از نظر قرآن، علم و دانش انسان است كه موجب می شود در انسان شادی و سرور حقیقی پدید آید.[۳۲]
یكی از عوامل مؤثر در سرور و شادی انسان، سخن گفتن فرزندان است. سخن گفتن حضرت عیسی(ع) با مادر خود و تأمین آب و غذا به صورت خارق العاده، زمینه های مسرّت و چشم روشنی مریم(س) در رفع نگرانی او از آینده را فراهم آورد.[۳۳]
تفسیر راهنما بر این برداشت است كه تبریك و شادباش گفتن در روحیه مادر تأثیر مثبتی به جای می گذارد و زن پس از زایمان افزون بر نیازهای جسمی مانند تغذیه مناسب، نیاز شدیدی به آرامش روحی و تسلی خاطر دارد كه با سخن گفتن می توان به این مهم رسید.[۳۴]
در انتها باید تأكید كنیم كه به نظر قرآن، از آن جایی انسان ها، شخصیتی تأثیرپذیر و انفعالی دارند.[۳۵]دل خوش شدن به مظاهر مادی دنیا به هنگام برخورداری از آن ها و مأیوس شدن از رحمت خدا با از دست دادن امكانات آنان را به سرعت از یك حالت انفعالی (شادی) به حالت انفعالی دیگر (اندوه) منتقل می كند; و این انتقال به روشنی در رفتار و واكنش های آنان خود را ظهور و بروز می دهد. در حالی كه شادی و یأس بی جهت، به هنگام برخورداری و یا تنگنا با توجّه به خدادادی بودن امكانات، بی معناست[۳۶] زیرا تقدیر معیشت و روزی انسان ها در اختیار خداوند است، پس نباید به هنگام برخورداری از اندك رحمتی، شادمان و به هنگام مواجهه با كمی ناگواری، مأیوس و نومید شد.[۳۷]
شادمانی ناحق و سرمستی گسترده در جامعه از سوی كافران سبب گرفتاری انسان در آخرت است.[۳۸] مَرَح به معنای سرور و شادمانی افراطی و بیش از حدّ و اندازه است به آن گونه كه سبب غرور و سرمستی گردد. این گونه شادمانی افراطی و زندگی سرمستانه زمینه ساز غفلت از حقایق و معارف الهی و انكار و تكذیب آنها می گردد.[۳۹]

وبگردی
وقتی یک دامدار با مدرک دیپلم و ۱۱۹ فقره چک برگشتی مدیرعامل «ثامن‌الحجج» شد
وقتی یک دامدار با مدرک دیپلم و ۱۱۹ فقره چک برگشتی مدیرعامل «ثامن‌الحجج» شد - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
جزییاتی تکان‌دهنده از اقدامات موسسه ثامن‌الحجج
جزییاتی تکان‌دهنده از اقدامات موسسه ثامن‌الحجج - دو چهره مشهور تلویزیون نیز از مواهب موسسه ثامن الحجج بی نصیب نبوده‌اند. مؤسسه ثامن‌الحجج دو مبلغ ۱۸۰ میلیون‌تومانی و ۴۰۰ میلیون‌تومانی را به حساب «م.م» مجری یک برنامه تلویزیونی واریز می‌کند و عنوانی که روبه‌روی این اعداد در توضیح دلیل وجه ذکر شده، یک کلمه است؛ هدیه. اما رقم هدیه‌ای که آقای «م.م» به‌عنوان هدیه دریافت کرده، در مقابل تسهیلات دریافتی او از ثامن‌الحجج تقریبا ناچیز است.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
نمایش دستاورد آزادی و دموکراسی
نمایش دستاورد آزادی و دموکراسی - آقای مطهری بازیکنان آفریقایی تیم فرانسه را دیده ولی دورگه‌های تیم ملی خودمان را ندیده!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.
مائده‌ها و دلارهای رانتی
مائده‌ها و دلارهای رانتی - اشارت‌هایی که برخی نکات جالب توجهی دیگری در خصوص آن بیان می‌کنند، مثل مطرح شدن مساله مانتو‌های جلوباز و اشکالی که برخی مسئولان به آن وارد می‌دانند. موضوعی که موجب شد تا بعد از مدت‌های مدید و در شرایطی که بسیاری بر این باورند که شناسایی و مقابله با اخلال گران بازار می‌بایست در اولویت همه امور باشد، گشت‌های ارشاد به خیابان‌ها باز گردند.
دورهمی کثیف‌ترین برنامه جنسی  ! تفکرات پیچیده یک استاد علوم انسانی !
دورهمی کثیف‌ترین برنامه جنسی ! تفکرات پیچیده یک استاد علوم انسانی ! - یکی از بحث های جنجالی دکتر فیاض در سال های اخیر اظهار نظر او در مورد وقوع بحران جنسی در ایران بوده است که حالا او معتقد است تبدیل به انقلاب جنسی شده است. با او در این زمینه مصاحبه مفصلی انجام دادیم که به زودی منتشر می شود. بخشی از این مصاحبه که درباره برنامه دورهمی است را تماشا کنید.
آغوش جنسی یا مادرانه ! مشغله فکری مطهری
آغوش جنسی یا مادرانه ! مشغله فکری مطهری - وی در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به نمایش در آغوش کشیدن تیم ملی کروواسی توسط رئیس‌جمهور کشورشان،گفت: ایشان با یک حس مادرانه این کار را انجام داد و این آغوش، جنسی نبود، البته که پخش آن نباید انجام می‌شد.
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟ - سرنوشت فرزند بزرگ حسن روحانی از جمله مواردی است که در سال‌های گذشته بارها مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نیز یکی از وب‌سایت‌های اصولگرا مدعی بود که او به دنبال “شکست عشقی” دست به “خودکشی” زده است. بنا به ادعای برخی از رسانه‌های اصو‌لگرا، فرزند روحانی با کلت کمری پدر خودکشی کرد.
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا - کاربران شبکه های اجتماعی فیلمی را منتشر کرده اند که گفته می شود مربوط به خانه مجلل محمود خاوری در کانادا است. صحت و سقم این قضیه هنوز تایید نشده است.
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟ - احزاب و شخصیت‌ها - زندگی ساده آیت‌الله جنتی گرچه از ویژگی‌های مثبت شخصیت وی است اما نوع نگاهش به عرصه سیاسی و مصداق‌یابی های وی درخصوص افراد انقلابی انتقادهای زیادی را متوجه او می‌کند.
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول - امیرحسین مقصودلو (تتلو) با انتشار عکسی از خودش و مائده هژبری، دختر نوجوانی که پس از اعتراف تلویزیونی اش معروف شد، از کنسرت مشترک در استانبول خبر داد.
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد!
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد! - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا - صحبت های تامل برانگیز آیت الله رودباری درمورد ربا در کشور
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟ - دختر بازداشت شده در بخشی از مصاحبه توضیح می‌دهد که صبح دستگیر شده و خانواده‌اش در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند و این ادعا نشان می‌دهد تهیه فیلم اعترافات به فاصله یک صبح تا عصر انجام شده که خود نشان‌دهنده این است که برای متهم هنوز دادگاهی تشکیل نشده و جرمی به اثبات نرسیده ‌است.
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر!
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر! - پس از آنکه فیلم تازه محمدحسین فرح‌بخش در سالن‌های سینمای شهر تهران اکران نشد. احمدی مدیر سینماشهر که از قضا تهیه کننده برنامه خندوانه نیز هست و سوله مدیریت بحران شهر تهران در دوره تهیه کنندگی او به «خندوانه» اختصاص یافت، مانع از این اکران شده بود و همین مسئله واکنش فرح بخش را به دنبال داشت و او را رانت‌‎‌خوار خواند و پای رامبد جوان را به میان کشید.
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم - یکی از دختران که به شدت مورد توجه قرار گرفته است مائده نام دارد. او از چهره‌های شناخته شده اینستاگرام است که ویدئو‌هایی از رقص هایش را در صفحه خود منتشر کرده است. او متولد سال 1380 است. به گفته خودش حدود 600هزار فالوئر دارد. او حالا با قرار وثیقه آزاد است.
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس)
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس) - سردار آزمون نیمه شب گذشته و در نزدیکی‌های صبح امروز با خودوری پورشه شخصی خود در محور نکا بهشهر پس از عبور از روستای کمیشان با تصادف زنجیره‌ای مواجه شد که در این حادثه خودروهای زیادی خسارت دیدند