شنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۷ / Saturday, 15 December, 2018

موسیقی زبان خداوند


موسیقی زبان خداوند
در آغازین ساعات یک شب پاییزی و در هوای متعادل و همراه ترافیک اعصاب خرد کن و همیشگی تهران به طرف خیابان حافظ حرکت می‌کنم. در خیابان حافظ روبه‌روی دانشگاه پلی تکنیک، مرکز تکنیک، تکنولوژی، فن و علم، ساختمانی قدیمی و تاریخی وجود دارد که هرگاه از آنجا گذر کنی حتماً توجهت را به خود جلب می‌کند.
اینجا ساختمان زیبای حوزه هنری است که تالارها و سالنهای مختلفی را در خود جای داده است. یکی از تالارها و برزگ‌ترین آن، تالار اندیشه است که مرا به سوی خود می‌کشاند. قرار است لوریس چکناواریان با دستهای جادویی خود در تالار اندیشه حوزه هنری همه را مسخر هنرنمایی خود کند.
فکر می‌کنم نوشتن از زندگی چکناواریان کار بیهوده‌ای باشد؛ زیرا فقط کافی است کمی اهل موسیقی باشی تا بارها نام وی را شنیده باشی و اگر هم اهل موسیقی نباشید بد نیست که بدانید. ‌چکناواریان یکی از نوابغ موسیقی ایران در دوران معاصر است که رهبری ارکسترهای مطرح دنیا از جمله ارکستر سمفونیک لندن، ارکستر فیلارمونیک لندن، ارکستر سلطنتی لندن، ارکستر همفونیک هاله، ارکستر فیلارمونیک هلسینکی،‌ ارکستر سمفونیک ارمنستان و مکزیک و ... را بر عهده داشته است.
همچنین استاد سالها آهنگساز تالار رودکی، فرهنگ و هنر و رهبر ارکستر اپرای تهران بوده‌اند. وی در سال ۱۳۶۱ در بروجرد متولد و در سال ۱۳۴۰ با رتبه اول از آکادمی موسیقی وین در رشته آهنگسازی فارغ‌التحصیل شد. وارد تالار اندیشه می‌شوم.
سالن مملو از مشتاقان موسیقی است. در صندلی نرم و راحت تالار فرومی‌روم و دیری نمی‌پاید که موزیسینها به صحنه می‌آیند و بعد از چند لحظه پیر سپیدموی موسیقی ایران با چهره همیشه مهربان و خندانش در میان تشویقهای ممتد و ابراز احساسات شدید تماشاگران بر صحنه قدم می‌گذارد و دستان هنرمندش با چوبهای جادویی‌اش شروع به نواختن رقص شمشیر می‌کند، تا به قول خودش با این موسیقی به تماشاچیان انرژی داده باشد تا برای برنامه ‌آماده شوند.
موسیقی‌ها اثر بزرگانی هم‌چون آرام خاچاریان، ملیک ماویساکالیان،‌ استوی واندر، لیونارد انارسن، یوهان اشتراوس، استیو شکاریان و لوریس چکناواریان یکی پس از دیگری روح همه را نوازش می‌کند. چکناواریان با شور و هیجان خود تماشاچیان را به وجد می‌آورد.
وی هنگام اجرای یک ملودی کردی که چند سال پیش شهرام ناظری نیز در یکی از ارکسترها روی آن خوانده بود به طرف تماشاچیان برمی‌گشت و برای آنها هم‌چون موزیسینها، دست هنرمند و چوب جادویی‌اش را حرکت می‌داد و از آنها می‌خواست دست بزنند و گاهی هم می‌خواست سکوت کنند. در قسمت بعد شهریار کهن‌زاد همراه دو گیتاریست و یک جازیست به ارکستر پیوستند. «نغمه‌های صلح» که موسیقی و تنظیم آن و شعرش از شهریار کهن‌زاد است. برنامه این قسمت را تشکیل می‌دهد. این نغمه‌ها که با اشعار انگلیسی و صدای کهن‌زاد خوانده می‌شود نغمه‌ای از صلح را در فضای تالار اندیشه می‌پراکند.
نکته جالب توجه اینکه کهن‌زاد یک جراح است و چکناواریان در سال ۱۳۸۳ به زیر تیغ جراحی وی رفته و توسط وی عمل شده است.
فرصتی پیش آمد که با چکناواریان و کهن‌زاد گفت‌وگویی کوتاه و خودمانی داشته باشیم. چکناواریان با رویی گشاده در پاسخ به این سؤال که چه چیزی را از برگزاری این کنسرت مد‌ّ نظر داشته و چه اتفاق جدید و مهمی در این کنسرت وجود داشته، می‌گوید: کار مهمی که امروز اجرا شد این بود که سولیستهای تهران دور هم جمع شدند و یک ارکستر مجلسی را تشکیل دادند و امروز اولین بار در این سالن اجرا کردند. همچنین قطعاتی که امروز اجرا کردیم متفاوت بودند و در آنها از موسیقی جاز کلاسیک گرفته تا موسیقی فلارمونیک و والس خودم، همچنین موسیقی کردی اجرا شد.
امشب این موسیقی کردی را، که چند سال پیش با شهرام ناظری اجرا کردم، به صورت ارکسترال اجرا کردیم. من عاشق این کارها هستم.
همچنین سوییت ایرانی که ماویساکالیان تنظیم کرده بود را اجرا کردیم. وی معتقد است: این برنامه‌ای بود که تمام افراد با سلیقه‌های مختلف می‌توانند از آن لذت ببرند و حتماً قطعه‌ای وجود دارد که به قلب و خود شنونده نزدیک باشد. وی در مورد اینکه این قابلیت و توانایی در کجای موسیقی محلی ما وجود دارد، گفت: این نوع موسیقیها خیلی غنی هستند و ملودیهای زیبایی دارند که تواناییهای بی‌شماری در آنها وجود دارد. چکناواریان در مورد تفاوت ارکستر مجلسی و سمفونی می‌گوید: ارکستر مجلسی گروه کوچکی است که سازهای بادی در آن نیست و از سازهای زهی در آن استفاده می‌شود.
کهن‌زاد در مورد اینکه از چه سازهایی در کارش استفاده خواهد کرد می‌گوید: قصد دارم در این کار از سازهای ایرانی به صورت علمی استفاده کنم. وی در مورد ظرفیت سازهای ایرانی معتقد است: ظرفیت سازهای ما زیاد است مثلاً اگر تنظیم این قطعه ملودی بومی را شنیده باشید می‌بینید که چقدر زیبا و دلنشین است و این به دلیل این می‌باشد که ساختار علمی پیدا کرده است.
وی معتقد است: پتانسیل سازهای ما بسیار بالا است و ما خود آن را محدود کرده‌ایم و اگر بگذاریم پیشرفت کند مطمئناً حجمی بیشتر از آنچه که در حال حاضر دارد خواهد داشت. من معتقد هستم هنوز روی موسیقی ما آن کاری که باید بشود نشده که برای خودمان دلیلهای منطقی هم داریم. مهم نیست که یک اندیشمند شرقی یا غربی آن را کشف کرده باشد؛ مهم این است که علمی است. وی در مورد اینکه آیا موسیقی تخصصش است یا نه، می‌گوید: موسیقی تخصص من نیست. من از ۱۳ سالگی ساز می‌زنم.
وی که در این ارکستر گیتار می‌نواخت در مورد ارتباط بین موسیقی و پزشکی معتقد است: یک کار موفق علمی زمانی چشمگیر است که با هنر مخلوط شده و هنر چاشنی آن باشد. من لحظات تنهایی‌ام را با موسیقی پر می‌کنم تا بهتر جراحی کنم و این دو نه تنها با هم تناقض ندارند بلکه با هم اورلپهای منطقی می‌دهند و خلأهای هم را پر می‌کنند. گفتنی است مرکز موسیقی حوزه هنری میزبان هنرمندان در رشته‌های مختلف هنری بوده و اخیراً نیز با میزبانی از اهالی موسیقی و علاقه‌مندان به این هنر آسمانی که تشنه موسیقی هستند کنسرتهای مختلفی برگزار کرده است. باید گفت به نوعی تالار اندیشه به مأمن‌گاهی برای هنرمندان تبدیل شده است.

سعیده جامی

منبع : سورۀ مهر

مطالب مرتبط

تحول در سازهای کهن

اما همچنان دلایل منحصر به فرد بودن شیوه نوازندگی اسکات راس را نمی توان با اطمینان تمام ابراز کرد. حتی او پس از گذشت سال ها از تاریخ مرگش بیش از پیش در معرض توجه قرار دارد و ظاهراً این سنتی است که قرار شده همچنان پایدار باقی بماند. همچون اسکات راس چه بسا شخصیت هایی بوده اند که تنها پس از مرگ اذهان را به خود جلب کردند و چه بسا افرادی که ما هیچ گاه نامی از آنها نخواهیم شنید. آیا شخصیتی همچون راس ظهور پیدا خواهد کرد که شیوه نگرش آدمیان را به سازهای کهن متحول سازد؟ آیا توفیقی که او در تفسیر آثار مختص به هارپسیکورد به دست آورد همچنان دست یافتنی است؟ از این پس نباید انتظار داشت سالن های کنسرت از مشتاقانی که برای شنیدن اجرای هارپسیکورد بی قرارند لبریز شوند. یکی از توانایی های بالقوه راس علاوه بر تسلط غیرقابل تصور در تکنیک نوازندگی و اشراف بر بیان موسیقی، قابلیت های او در جذب مخاطبانش بود. او نبض شنوندگان را در اختیار می گرفت و با خود می برد. به هر جا که اراده می کرد. موسیقی هارپسیکورد بدون شک تنها عده معدودی را جذب خود می کند. پس بدیهی است که در یک ریستال هارپسیکورد جمعیت معدودی که معمولاً از متخصصان موسیقی تشکیل شده اند، حضور یابند. بخشی از توفیق راس به مسائل تکنیکی و فنی امر نوازندگی مربوط می شود. کیفیت صوتی نوازندگی او گونه ای اطمینان و آسودگی خاطر را به شنونده منتقل می کند. شنونده در وضعیتی قرار می گیرد که گویی اساساً جای هیچ نگرانی در هیچ کاری نیست. گویی همه چیز مطابق میل پیش می رود و الزاماً چنین خواهد شد. این حس اطمینان که از سوی اجرا کننده موسیقی به مخاطب منتقل می شود چون جادویی جلوه گر خواهد شد. حتی امروزه که ما هیچ گاه توفیق نخواهیم داشت تا نوازندگی اسکات راس را از نزدیک بشنویم، این جادو در همان لحظات نخست استماع اجراهای ضبط شده توسط راس رخ خواهد نمود. از سوی دیگر می توان المان های اساسی شیوه نوازندگی راس را یکی یکی استخراج کرد و تا حدی به رموز کاری وی پی برد.
آنچه که در اجرای راس بیش از سایر خصیصه ها شاخص می نماید، کیفیت دقیقی است که در نوازندگی او مشهود است. همین کیفیت موجب می شود که او بتواند به نقاطی دست نیافتنی عزیمت کند و بدان نایل شود. البته این ایده در خود تناقضی به همراه دارد لیکن چاره ای نمی ماند جز پذیرش همین تناقض و تن دادن به آن.
اسکات راس در سال ۱۹۵۱ در پنسیلوانیای آمریکا چشم به جهان گشود. تقریباً پنج ساله بود که ناگهان پدرش را از دست داد. نخستین تعلیمات موسیقایی او بازمی گردد به سال ۱۹۵۷ که به تبع آنها وی نوازندگی سازهای هارپسیکورد و ارگ را آغاز می کند. در سال ۱۹۶۴ او به همراه دیگر اعضای خانواده اش به فرانسه عزیمت می کند. البته به نظر می رسد تغییراتی که به واسطه سفرش به فرانسه در زندگی او پدید می آید نقش مثبتی در پیشرفت او در موسیقی داشته است. او سرانجام برای ادامه تحصیل موسیقی به کنسرواتوار شهر نیس می رود. از این موقع به بعد او در شرایطی قرار می گیرد که ناگزیر با دیگر موسیقیدان ها مورد مقایسه قرار می گیرد و در نتیجه نکات برجسته کار او بیش از پیش مورد توجه قرار می گیرند. او سرانجام به عنوان نوازنده اول کنسرواتوار در دوران تحصیلش شناخته می شود. تمامی شرایط مهیا می شوند تا او بتواند به یکی از برجسته ترین آکادمی های موسیقی در جهان یعنی کنسرواتوار پاریس راه یابد. موفقیت های او به همین شکل در پاریس نیز تکرار می شوند. پس از فراغت از تحصیل او در مقام نوازنده و نیز معلم به فعالیت می پردازد. یکی از مهم ترین دوران های زندگی اسکات راس مربوط می شود به زمانی که وی در مقام معلم در کبک به پرورش نسل نخست شاگردان برجسته اش می پردازد. در سال ۱۹۷۵ اسکات راس یکی از مهم ترین پروژه های دوران حیات خود را به پایان می رساند و طی آن ضبط مجموعه کامل قطعات برای کلاوسن اثر ژان فیلیپ رامو را انجام می دهد. همین پروژه بازتاب بسیار گسترده ای می یابد و بدین شکل راس جایزه گرندپری را از آن خود می سازد. او دو سال بعد مفتخر به دریافت دکترای افتخاری می شود. در سال ۱۹۸۱ پروژه بعدی به اتمام می رسد و این بار مجموعه کامل قطعات برای هارپسیکورد اثر فرانسوا کوپرن توسط راس ضبط می شوند. این بار نوبت به هندل می رسد. اما آنچه که بسیار حیرت انگیز به نظر می رسد تهور او در اجرا و ضبط کلیه سونات های دومینکو اسکارلاتی است. او در حدفاصل میان سال ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۵ تعدادی بالغ بر پانصد و پنجاه سونات را از شش صدواندی سونات اسکارلاتی اجرا و ضبط می کند. اسکات راس در تمامی طول این دوران نیم نگاهی نیز به رهبری آثار آوازی آهنگسازان باروک و نیز آثار برجسته برای ارگ داشته است. در نهایت او کلیه آثار برای ارگ کوپرن را نیز ضبط می کند. او سرانجام در سن سی و هشت سالگی و در شرایطی که برای سالیان به طور ادواری در بیمارستان بستری می شد، چشم از جهان فروبست. واقعه مرگ زودهنگام او در واقع آغازگر شهرت عالم گیر او بود. جای خوشبختی است که میراثی از او همچنان برای آیند گان باقی مانده است.
ترجمه: طاها پیشوا

وبگردی
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
شبهای داغ مدیترانه !
شبهای داغ مدیترانه ! - «حسن کردمیهن» متهم آمریت حمله به سفارت عربستان به تازگی در کرج، مرکز استان البرز، رستوران راه انداخته است.
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی!
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی! - دو نفر از کسانی که همراه رئیس جمهور در سمنان حضور داشتند در هنگام سخنرانی روحانی رفتار غیر معمولی از خود نشان میدادند.
اظهارات جنجالی دو بازیگر زن درمورد فساد شدید در سینما
اظهارات جنجالی دو بازیگر زن درمورد فساد شدید در سینما - ظهارات جنجالی لیلا بوشهری و شقایق دلشاد درباره فساد در سینما: چرا دایرکت میدم فالو نمیکنید؟ ساعت یک شب چرا باید زوایای صورت منو ببینن؟
بخشی دیده نشده از رفتار سخیف مجری تلویزیون با فراستی!
بخشی دیده نشده از رفتار سخیف مجری تلویزیون با فراستی! - بخشی دیگر از برنامه «من و شما» با حضور مسعود فراستی و برخورد توهین آمیز مجری رسانه ملی را می بینید که در رسانه ها باز نشر نشد.
خلاصه داستان و بازیگران سریال بانوی عمارت +تصاویر
خلاصه داستان و بازیگران سریال بانوی عمارت +تصاویر - مریم مومن متولد دهه 70 می باشد و حضورش در بانوی عمارت اولین تجربه بازیگری است و به واسطه این سریال وارد دنیای بازیگری شده است . او در کلاس های تئاتر فعالیت داشته است .
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.
تصاویری از لحظه ربوده شدن مرزبانان ایرانی در مرز میرجاوه
تصاویری از لحظه ربوده شدن مرزبانان ایرانی در مرز میرجاوه - گروه تروریستی جیش العدل نخستین تصاویر از حمله به پاسگاه مرزی در میرجاوه ۱۴ مهر امسال را منتشر کرد؛
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران - سه نفر کنار هم حوالی میدان مادر ایستاده‌اند. زنی قد بلند که موهایش زمینه نسکافه‌ای دارد به هر ماشینی که بلندتر بوق می‌زند نزدیک می‌شود و قیمت را آرام و به سرعت بیان می‌کند. او می‌گوید: «... صد هزار تومان، تو ماشین ۷۰ هزار تومان، گروپ ۳۰۰ هزار تومان و جا هم داریم»، جملات کوتاه و بی‌تفاوت بیان می‌شود. جلوتر دختر کم سن و سالی که شاید ۱۶ سال هم نداشته باشد، ایستاده و از سرما نوک بینی‌اش قرمز شده است، با…
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»!
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»! - روز پنجشنبه تصویری در فضای مجازی منتشر شد که قابل تامل بود. زهرا تخشید نوه آیت‌ا... یزدی است که با انتشار تصویری که از دانشگاهش در نیویورک منتشر کرده بود، نوشت: «عکسی که دیروز عصر از دانشگاهم گرفتم با چراغ‌های همیشه روشنش».