پنج شنبه ۲۲ آذر ۱۳۹۷ / Thursday, 13 December, 2018

هنر موسیقی شنیدن


هنر موسیقی شنیدن
اگر بخواهیم یک ساختمان را برسی کنیم نسبت به نوع مشاهده ممکن است چند نوع قضاوت بشود . اگر خیلی سطحی بیک ساختمان نگاه کنیم کافی است از بیرون نمای خوبی داشته باشد در این صورت بلافاصله توجه ما را جلب خواهد کرد . یک آهنگ که دارای نغمه زیبائی است همین حال را دارد زیرا ملودی بیش از هر چیز شنونده را جلب میکند . اما در بررسی دقیقتر باید داخل ساختمان را از حیث ارتباط و ترتیب اطاقها و کیفیت نور مورد توجه قرار دهیم . در اینصورت مانند آنست که به ارتباط اجزا نغمه ها یعنی شکل و فرم موسیقی پی برده باشیم.
در یک بررسی کامل علاوه بر اینها باید به استحکام ساختمان از نظر فنیی و مقاومت مصالح آن توجه کنیم و به بینیم آیا در ساختن آن حساب درست بکار برده شده پی ها بحد کافی مستحکم است برای دیوارها نسبت لازم مصالح صرف شده است یا نه.
و دراین زمینه باید به اطلاع از هارمونی ، کنتر پوان ، و ارکستراسیون موسیقی را مورد مطالعه قرار داد.
در موسیقی سبک ملودیهای زیبا و ضرب قوی و منظم بیش از همه شنونده را جلب میکند. تقریبا تمام باله ها بدون اثلاع کافی از موسیقی ممکن است شنونده را محظوظ کند . با اینهمه نباید به زیبائی آهنگ اکتفا کرد زیرا با وجود سادگی و روانی نغمه غالبا آهنگساز با استفاده از طنین سازهای گوناگون آهنگ را از ترکیب ملودیهای مختلف بوجود میاورد و این نکات معمولا از نظر شنونده عادی دور میماند.
بعضی از آهنگسازان مانند چایکوفسکی ، سن سانس ، بیزه ،گونو ، در آثار خود نغمه های جذاب و حساس بکار برده اند.
بعضی دیگر با اثر هارمونی اصوات ، ایده موسیقی را بوجود می آورند . اغلب آثار بتهوون در این زمینه است. و باز آهنگسارانی هستند که با معمار ی اصوات و حرکت نغمه های مختلف آهنگ ساخته اند. باخ یکی از استادان این مکتب است.
در هر حال شنونده باید به طرز بسط آهنگ نیز توجه داشته باشد و دقت کند که یک نغمه ساده چگونه گسترش میابید.
گسترش آهنگ در هر مکتبی به نوع خاصی صورت میگیرد . با خ با بکار بردن فوگ و کنتر پوان موسیقی را بسط میدهد . در فوگ ملودی بصورت اشکال مختلف در میاید . شنونده ای که باین نوع موسیقی آشنا نباشد بجز چند آهنگ مکرر چیزی نمی شنود در حالی که این اهنگها در هر بار با تغییرات دیگر توام است و دنیائی از هنر در هر گسترش جدید نهفته است در واریاسیونها یک آهنگ ساده بصورتهای مختلف تکرار میشود در هر بار با آنکه ملودی اصلی حفظ شده آهنگ اصلی با آرایش و تزئینات جدید بگوش میرسد.
اگر شنونده فقط به ملودی اصلی توجه داشته باشد از نکات هنری آن غفلت خواهد کرد در حالی که ملودی به تنهائی هیچ اهمیت ندارد.
در واقع سازنده آهنگ با آن ساختمانهای مختلفی میسازد که از دور همه یک نما و شکل دارند اما از نزدیک معلوم میشود که ریزه کاری بنا دارای شیوه های مختلف است . گاهی آهنگساز از تم و نغمه اهنگساز دیگر ی برای واریاسیونهای خود استفادده میکند.
در این مورد نباید تصور کرد این کار نوعی اقتباس است و ارزش اصیل ندارد حقیقت بر خلاف آنست زیرا تمهائی که برای واریاسیون بکار میرود معمولا کوتاه ساده و بی اهمیت است و آهنگساز با انتخاب آن میخواهد قدرت خود را در بسط آهنگ و پروراندن موضوع بیان کند.
چنانکه برامس در واریاسیون روی یک تم هایدن با راخمانینوف در راپسودی روی یک تم پاگانینی اثر ارکستری پیانیستیک بزرگ بوجود آورده اند و تمهای عاریتی ارزش کار آنها را کم نمیکند.

در مکتب کلاسیک بسط آهنگ با قاعده معینی صورت میگرفت اما آهنگسازان کلاسیک تنها حدود قاعده را رعایت میکردند و اغلب از آزادی در نوع گسترش موسیقی برخوردار بودند . واگنر و سایر آهنگسازان کلاسیک تنها حدود قاعده را رعایت میکردند و اغلب از آزادی در نوع گسترش موسیقی برخوردار بودند. واگنر و سایر آهنگسازان مکتب رومانتیک شیوه دیگری در ساختن آهنگ داشتند و آنها برای گسترش نغمه به تغییر حالت و ایجاد افه موسیقی با طنین سازهای مختلف می پرداختند .
آهنگسازان مدرن که غالبا پیرو مکتب های آتاونال یا پولیتونال هستند اصولا به نغمه و ملودی توجهی ندارند و حتی میکوشند که از ساختن نغمه مشخص و هارمونی کلاسیک احتراز کنند . البته شنیدن اینگونه موسیقی با در نظر گرفتن اصول کلاسیک بی نتیجه است. اصولا برای هر نوع موسیقی باید اصول همان مکتب را میزان سنجش قرار داد. در آهنگهائی که برای ساز تنها تصنیف میشود اغلب پیانو با ارکستر با ساز اصلی همراهی میکند . در این مورد باید از فن نوازندگی هر ساز نیز اطلاع کافی داشت.
اجرای بعضی از فواصل صوتی برای بعضی سازها مشکل و برای دسته دیگری از سازها آسان است.بنظر میرسد که هر چه قطعه تندتر نواخته شود اجرای آن مشگلتر است و یا هر آهنگ که پر صداتر به گوش برسد جالب تر است در حالیکه اجرای قطعات آهسته و کم صدا نیز با زبر دستی و فهم بسیار باید نواخته شود و گاهی بمراتب از اجرای قطعات تند مشکلتر است.
شنونده مبتدی غالبا اشتباه میکند و مثلا اجرای آرپژ های تند پیانو را نشانه هنرمندی نوازند می پندارد و اجرای مشکل قسمتهای دیگر از نظر او پنهان می ماند.
موسیقی آواز و اپرا هنوز باندازه کافی در ایران مورد توجه قرار نگرفته است . در موسیقی اپرائی آواز تنها وسیله بیان شعر نیست و اغلب آوازی که خوانده میشود از حیث بیان شعری نامفهوم است.
کلام در واقع وسیله ای برای جلوه هنر آوازی است و نوعی موسیقی را تفسیر میکند. سازنده آهنگ برای هر نوع صدا نکات فنی بسیار مانند کشش صدا ، فواصل مشکل و تریل و پاساژ های تکنیکی آوازی قرار میدهد که اجرای آن برای هر کس مقدور نیست.
در موسیقی مذهبی کمتر به تکنیک آواز توجه میشود اما در عوض آهنگساز به احساس مذهبی بسیار توجه دارد و با انتخاب موسیقی سنگین یا پر هیجان یا دردناک صحنه های نیایش و درد و و رنج و شادی روحانی و استغفار و امثال آنرا با صدای انسان و سازها مطابقت می دهند.
غالبا شنوندگان موسیقی میخواهند به قطعاتی که می پسندند بیشتر گوش بدهند و در نتیجه از درک آهنگهائی که فهم آنها مشکل تر است غفلت میکنند.
این وظیفه دوستداران موسیقی است که به شنوندگان مبتدی یاد آوری کنند بخصوص آن آهنگها را که نا مانوس تشخیص داده اند بیشتر گوش بدهند چه مسلم است که به این طریق بسیار از مشکلات شنیدن با توجه و دقت شنونده آسان میشود.

منبع:
مجله موسیقی اسفند سال پنجاه و دو
تهیه و تنظیم : علی صالحی
اختصاصی guitar۴all
info@guitar۴all.com

منبع : سایت تخصصی گیتار

مطالب مرتبط

آشفتگی و چند گانگی

آشفتگی و چند گانگی
نقد فرآیندی است ارزش گذارانه در جهت تبیین خرد از كلان و بد از نیك. گو اینكه در برخی از انحای نقد، مثل روش نقد مبتنی بر علوم طبیعی، صرفاً به توصیف و تشریح اثر پرداخته می شود و ارزیابی صورت نمی پذیرد. [زرین كوب: ۱۳۸۲: ۴۳] در گونه دیگر نقد موسوم به نقد تشكیكی نیز، منتقد اثر را تحلیل كرده و ارزیابی نهایی را به مخاطب نقد وامی گذارد [آیت اللهی: ۱۳۸۴: ۱۱۱] در قرن بیستم رولان بارت، منتقد بزرگ نیز تمامی انواع پیشین نقد را حقیقت نما و به نوعی پلیس عرصه هنر معرفی كرد. [رك بارت: ۱۳۸۲: ۲۶] او روشن ترین نمونه برای ارزیابی اثر را خود اثر می دانست. لذا نقد را دارای كاركرد روشنگرانه و تبیینی نمی دانست. به هر ترتیب فارغ از نقد تأویلی بارت، نقد كلاسیك اساسی ارزیابانه دارد. چرا كه فقط با ارزیابی قاطع است كه سره از ناسره تبیین می شود و بدین ترتیب مخاطب، خلق اثر و در نتیجه جامعه هنری پالایش می گردند. در ضمن این اصل را نیز منكر نیستیم كه جهان بینی منتقد نیز اساسی فردی و گزینشی دارد [آریان پور: ۱۳۸۳: ۱۱] لذا هر آنچه منتقد می گوید الزاماً حقیقت نمی باشد. نقد حاضر، نقدی است هستی شناسانه- نمود شناسانه بر «درمیخانه» اثر داوود آزاد.یكی از عمده ترین بحران های آثار صوتی معاصر، عدم تجانس و نوعی تشتت میان قطعات مختلف یك اثر واحد می باشد. بدین معنی كه برخی از آثار صوتی معاصر، التقاطی از چندین گونه موسیقایی می باشند. در این گونه آثار، برای مثال نخست قطعه ای سمفونیك به گوش می رسد، سپس آواز و جواب آوازی با مشخصات اصول مكتب آواز كهن اصفهان شنیده می شود و پیرو آن یك رنگ قدیمی و یا یك قطعه بسیار تكنیكی- كه خاستگاهی معاصر دارد- اجرا می شود. این عدم تجانس، به نوعی همانند عدم روشمندی یك پژوهش، مذموم است. این بحران، در وهله اول باعث بروز معضلات اقتصادی در حوزه فروش آثار صوتی می شود. چرا كه مخاطب، اساساً فقط به یك گونه از قطعات اثر علاقه دارد و مایل به شنیدن دیگر گونه ها نیست. لذا چنین مخاطبی از خرید اثر مزبور، خودداری می كند.از سوی دیگر، مطرح شدن چنین آثاری باعث كم اعتبار شدن كلیه گونه های مندرج در اثر نیز می شود. چرا كه شاید بسیاری از مخاطبان، چنین التقاط ناهمگونی را یك گونه خاص موسیقایی (مثل موسیقی دستگاهی یا سمفونیك) تلقی كنند و چون از گونه های مختلف موسیقایی، نمی توان تجربه زیبایی شناختی واحدی را انتظار داشت، لذا شاید برخی از مخاطبان به كلی از یك گونه موسیقایی روی گردانند. از منظر دیگر، برخی از این آثار در خارج از ایران نیز منتشر می گردند و شاید بسیاری از مخاطبین برون مرزی این آثار را موسیقی كلاسیك ایران (یا هر گونه موسیقایی دیگر) تلقی كنند. اشكال دیگر، تلقی ریاكارانه برخی از مخاطبان از این آثار است؛ چرا كه مخاطب خردورز، در می یابد كه اثر از چندین گونه متفاوت تشكیل یافته است و لذا شاید به این نتیجه برسد كه خالق این اثر، یا با هدفی اقتصادی و یا به علت عدم توانایی در خلق آثار همگون، دست به چنین گردآوری زده است. بزرگترین معضل این آثار، عدم نقد پذیری آنها می باشد. چرا كه بسیاری از انحای نقد براساس شواهد خود اثر صورت می پذیرند. از طرفی گونه های مختلف هنری، اصول و موازین موسیقایی و فراموسیقایی منحصر به فردی دارند و روشن است در این شرایط منتقد نمی داند با اصول كدام گونه خاص، اثر را نقد و بررسی كند.معضل فوق- یعنی عدم همگونی گونه های مختلف موسیقایی در یك اثر صوتی واحد- در «درمیخانه» نیز دیده می شود. عموم تصانیف این اثر، روالی كاملاً دستگاهی دارند( به استثنای تصنیف نخست اثر كه براساس دانگ ج ج ج ب می باشد؛ دانگی كه در موسیقی كلاسیك عرب و ترك كاربرد دارد. رك كیانی: ۳۲:۱۳۶۸) پس از اجرای عموم تصانیف، نیز موسیقی تنبور به گوش می رسد كه خود، فواصل، تحرك ملودی و اصول زیباشناسی متفاوتی با موسیقی دستگاهی دارد. از طرفی، اشعار، ساختار روند تصانیف سازبندی اثر، استفاده از فیگورهای نسبتا كوتاه و حتی ذكر عنوان موسیقی صوفیانه روی جلد، همه شواهدی هستند مبتنی بر اینكه خالق این اثر قصد تولید اثری در حوزه موسیقی عرفانی- صوفیانه را داشته است. در سطحی بالاتر نیز نوعی عدم تجانس به چشم می خورد. تفصیل اینكه براساس اقوال فلاسفه هنر و زیباشناسان، آثار موسیقایی بدون كلام و عنوان نمی توانند احساس روشن و خاصی را القاء كنند؛ اما آثاری كه دارای یكی از دو مورد كلام یا عنوان باشند، احساسی نسبتاً روشن و مشترك را برمی انگیزند [رك شپرد: ۷۸:۱۳۸۰ ، هنفلینگ: ۱۰۲:۱۳۸۲] بر همین اساس اگر روی جلد «درمیخانه» عنوان موسیقی صوفیانه ایرانی قید نمی شد، می توانستیم از منظری تجربه گرایانه، معضل عدم تجانس گونه ها را نادیده انگاریم. اما حال پس از درج این عنوان، ناچاریم این اثر را در حوزه موسیقی صوفیانه ایرانی بررسی كنیم. اساساً دستیابی به تصویری روشن از موسیقی صوفیانه- عرفانی ایرانی، به دلیل عدم وجود علم گونه شناسی هنری در ایران، تقریباً ناممكن است. از دیدگاه فلاسفه سنت گرا، هنر ایرانی، قدسی است و این هنر تفاوت ذاتی با دین و عرفان ندارد. تفاوت بر سر نحوه و كیفیت تجلی حقیقی واحد است. [رك ریخته گران: ۱۳۸۰ : ،۱۶۱ اعوانی: ۱۳۷۵ : ،۳۲۱ بوركهارت: ۱۳۷۵: ۳۱۲-،۳۰۵ شوان: ۱۳۸۳: ،۲۷ نصر: ۱۳۸۳: ۱۱۶] این نوع هنر از سوبژكتیویته، اكسپرسیون و اومانیسم گریزان است؛ در این دیدگاه هنر وسیله ای برای حیرت در ذات مطلق و نه هدفی زیباشناسانه در جهت ارضای میل زیبایی طلبی [رك ریخته گران: ۱۳۸۰: ،۱۱۹ اعوانی: ۱۳۷۵: ،۳۲۴ شوان: ۱۳۸۳: ۳۴] هنر قدسی نیز قواعدی منحصربه فرد دارد، اصولی كه جدای نوع غربی است. موسیقی صوفیانه- عرفانی ایران نیز محاط در همین هنر قدسی می باشد. لذا اصول هنری غرب و شرق در آن راه ندارد. با این وجود، در برخی از نقاط اثر حاضر، هارمونی پارالل فاصله سوم و یا بافتهای هموفونی دیده می شود. در تكنوازی كمانچه نیز نشانه های ویرتئوزیته موسیقی دستگاهی به چشم می خورد كه منطقاً خاستگاه آن، موسیقی بی پیرانه اهل تصوف ایران نمی باشد. باید توجه كرد صرف دینی یا عرفانی بودن اشعار یا به هر شكل، فرم ظاهری اثر، نمی توان حكم به قدسی یا عرفانی بودن اثری داد. [رك رحمتی: ۱۳۸۳: ۷-۵] بدیهی است ویژگی هایی از قبیل، تكرار متناوب فیگورهای كوتاه، استفاده از اشل صوتی محدود و به كارگیری سازهای بم یا مناطق صوتی هر ساز، عدم تحرك شدید ملودی و... از ویژگی های روشن موسیقی های عرفانی خانقاهی، عزاداری و موسیقی های درمانگر می باشند [درویشی: ۱۳۷۶: ،۳۵ درویشی: ۱۳۷۳: ،۵۸ درویشی، ۱۳۷۰: ،۵۷ مسعودیه: ۱۳۶۵: ۳۵] ویژگی های مذكور، تقریباً به شكلی روشن در اثر «درمیخانه» دیده می شوند؛ اما این ویژگی ها با خصایص دیگرگونه های موسیقی ایرانی نظیر موسیقی دستگاهی، موسیقی منطقه ای خاص نظیر كردستان و كرمانشاهان و همچنین با اصول هارمونی غربی نیز پیوند خورده اند. نتیجه اجمالی اینكه، در میخانه اثری در حوزه موسیقی صوفیانه ایرانی نیست چرا كه ۱- در موسیقی صوفیانه ایرانی هارمونی پارالل سوم و با فرمهایی همصدایی و تكنوازی با شاخصه های ویرتئوزیته موسیقی دستگاهی دیده نمی شود. ۲- موسیقی صوفیانه عرفانی ایران دربرگیرنده گونه های فراوانی از موسیقی سراسر ایران می باشد لذا مختص به موسیقی تنبور نمی باشد. این اثر در حوزه موسیقی دستگاهی نیز نمی باشد چرا كه (۱) تصانیف این اثر، در پیروی از اصول موسیقی های خلسه ای، اساسی ترجیح بند وار دارند و چنین روندی در ساختار ملودیك- فرمال تصانیف دستگاهی كاربرد رایج ندارد.(۲) موسیقی تنبور با فواصل خاصش نیز در حوزه موسیقی دستگاهی واقع نمی شود. (۳) در تصنیف نخست دانگ ج ج ج ب به كار رفته است كه مصداقی در موسیقی دستگاهی ندارد «موسیقی تنبور» نبودن این اثر نیز نیازی به توجیه ندارد! «درمیخانه» موسیقی است التقاطی برگرفته از عناصر موسیقی دستگاهی، موسیقی صوفیانه ایرانی، موسیقی تنبور ایران و هارمونی غربی.
* منابع در دفتر روزنامه موجود است.

پویا سرایی

وبگردی
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
شبهای داغ مدیترانه !
شبهای داغ مدیترانه ! - «حسن کردمیهن» متهم آمریت حمله به سفارت عربستان به تازگی در کرج، مرکز استان البرز، رستوران راه انداخته است.
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی!
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی! - دو نفر از کسانی که همراه رئیس جمهور در سمنان حضور داشتند در هنگام سخنرانی روحانی رفتار غیر معمولی از خود نشان میدادند.
اظهارات جنجالی دو بازیگر زن درمورد فساد شدید در سینما
اظهارات جنجالی دو بازیگر زن درمورد فساد شدید در سینما - ظهارات جنجالی لیلا بوشهری و شقایق دلشاد درباره فساد در سینما: چرا دایرکت میدم فالو نمیکنید؟ ساعت یک شب چرا باید زوایای صورت منو ببینن؟
بخشی دیده نشده از رفتار سخیف مجری تلویزیون با فراستی!
بخشی دیده نشده از رفتار سخیف مجری تلویزیون با فراستی! - بخشی دیگر از برنامه «من و شما» با حضور مسعود فراستی و برخورد توهین آمیز مجری رسانه ملی را می بینید که در رسانه ها باز نشر نشد.
خلاصه داستان و بازیگران سریال بانوی عمارت +تصاویر
خلاصه داستان و بازیگران سریال بانوی عمارت +تصاویر - مریم مومن متولد دهه 70 می باشد و حضورش در بانوی عمارت اولین تجربه بازیگری است و به واسطه این سریال وارد دنیای بازیگری شده است . او در کلاس های تئاتر فعالیت داشته است .
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.
تصاویری از لحظه ربوده شدن مرزبانان ایرانی در مرز میرجاوه
تصاویری از لحظه ربوده شدن مرزبانان ایرانی در مرز میرجاوه - گروه تروریستی جیش العدل نخستین تصاویر از حمله به پاسگاه مرزی در میرجاوه ۱۴ مهر امسال را منتشر کرد؛
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران - سه نفر کنار هم حوالی میدان مادر ایستاده‌اند. زنی قد بلند که موهایش زمینه نسکافه‌ای دارد به هر ماشینی که بلندتر بوق می‌زند نزدیک می‌شود و قیمت را آرام و به سرعت بیان می‌کند. او می‌گوید: «... صد هزار تومان، تو ماشین ۷۰ هزار تومان، گروپ ۳۰۰ هزار تومان و جا هم داریم»، جملات کوتاه و بی‌تفاوت بیان می‌شود. جلوتر دختر کم سن و سالی که شاید ۱۶ سال هم نداشته باشد، ایستاده و از سرما نوک بینی‌اش قرمز شده است، با…
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»!
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»! - روز پنجشنبه تصویری در فضای مجازی منتشر شد که قابل تامل بود. زهرا تخشید نوه آیت‌ا... یزدی است که با انتشار تصویری که از دانشگاهش در نیویورک منتشر کرده بود، نوشت: «عکسی که دیروز عصر از دانشگاهم گرفتم با چراغ‌های همیشه روشنش».