دوشنبه ۴ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 25 June, 2018

رنگ و بافت در موسیقی


رنگ و بافت در موسیقی
برای داشتن یک تنظیم خوب و نهایتا" یک موسیقی زیبا آگاهی از اصول رنگ امیزی در ارکستر امری بدیهی است که برای آهنگسازی هم باید ان را مد نظر داشت.
هنگامی که یک ملودی با دو ساز و با دینامیکی یکسان اجرا میشود تاثیرات بیانی متفاوتی پدید می آورد و موجب تمییز دادن آن دو صدا از هم میشود که از آن به عنوان رنگ صوتی (timbre) یاد میکنند.
رنگ صدا در فیزیک توسط تعداد و شدت نسبی هارمونیک های آن صدا تعریف میشود و همانطوری که میدانید هارمونیک صدا مجموعه ای از امواج هستند که موقع ایجاد یک تک صدای موسیقی بوسیله ماده مرتعش مانند سیم یا ستون هوا همراه آن صدا تولید میشوند که از صدای مبنا(هارمونیک اول) زیرتر هستند.
در واقع آهنگسازان اغلب با در نظر داشتن رنگ صوتی ساز ها به خلق آهنگ میپردازند.رنگ صوتی را با واژهایی مثل روشن ، تیره ، درخشان و ... توصیف میکنند.
دگرگونی رنگ صوتی همانند دگرگونی دینامیکی میتواند ارائه کننده حالات مختلف در یک اثر باشد. رنگهای صوتی متضاد ممکن است برای برجسته نمایی یک ملودی تازه بکار گرفته شوند و یا اینکه حس پیوستگی را ایجاد نمایند. همچنین برخی از سازها ممکن است تاثیر بر انگیزنده ملودی را شدت دهند مثلا" صدای درخشان ترومپت با نوای قهرمانی یا نظامی مناسبت دارد و رنگ تسکین بخش فلوت با حال و هوای یک ملودی آرام همخوان است و همینطور ساز های بادی چوبی معمولا" القا کننده حالاتی با مضمون مظلومیت میباشند و... .
در عمل گستره بیکرانی از رنگهای صوتی در دسترس آهنگساز است و تلفیق سازهای مختلف به پیدایش رنگهای تازه ای می انجامد که هیچ کدام از ساز ها به تنهایی قادر به انجام آن نیستند بعلاوه رنگ صوتی با تغییر تعداد نسبی سازها یا خطهای آوازی اجراکننده ملودی نیز دگرگون میشود و این خود باعث پیدایش فصل جدیدی از دنیای موسیقی با نام بافت (texture) موسیقی است.
آهنگساز میتواند با استفاده از بافتهای دگرگون شونده در اثرش تنوع و تضاد در عین پیوستگی اجزا بیافریند. در واقع بافت موسیقی اصطلاحی است که به تعداد لایه های صوتی همزمان و به نوع آنها (ملودی و هارمونی) و همچنین چگونگی ارتباط آنها با هم اشاره دارد.
بافت موسیقی مانند بافت پارچه با واژهایی همانند تنک و متراکم و نازک و ضخیم و سنگین و سبک توصیف میشود که آهنگساز برای آفرینش تضاد و جلوه های نمایشی میتواند بافت موسیقی را تغییر دهد. اکنون به بررسی سه بافت مهم موسیقایی میپردازیم:
۱) بافت مونوفونیک (monophonic)
اگر شما به تنهایی آواز بخوانید آواز شما نوعی موسیقی مونو فونیک به حساب می آید. در حقیقت یک خط ملودی تنها و بدون همراهی را مونوفنیک گویند و اجرای همزمان یک خط ملودیک توسط چند ساز یا خواننده بصورت یونیسون را heterophony می نامند
۲) بافت پلی فونیک (polyphonic)
اجرای همزمان دو یا چند خط ملودیک که اهمیت و جذابیت نسبتا" یکسانی دارند این نوع بافت را بوجود می آورد در این نوع بافت ملودی ها باهم رقابت میکنند. پلیفونی به موسیقی بعد میدهد و همانند پرسپکتیو در نقاشی که هر خط سبب غنا و تعالی خط دیگر است میباشد.
این ارتباط تعالی بخش متقابل نمایانگر تفاوت میان موسیقی و گفتار هم هست. اگر چند نفر همزمان مطالب متفاوتی را بیان کنند شما گیج میشوید اما اجرای همزمان ملودی های متفاوت توسط چند خواننده میتواند صدایی شیوا باشد.
موسیقی پلیفونی در برخی موارد حالت به اصطلاح"سئوال جوابی" دارد. برای آنکه این نوع موسیقی را به درستی درک نمایید بهتر است آن را چند بار و با زوایای دید ملودیکی مختلف بشنوید و بهتر آن است که اول به خط بالایی (زیرترین خط ملودیک) و بعد خط پایینی یا بمترین خط ملودیک و سپس خط میانی گوش دهید. این انتخاب شنیداری دریافت ما را از ریتمها و شکل های ملودیک متضاد افزایش میدهد و این امکان را فراهم می آورد که در هر لحظه به چگونگی تاکید بر خطهای ملودیک گوناگون گوش دهیم.
۳) بافت هموفونیک(homophonic)
هنگامی که یک ملودی را با همراهی آکوردها و تزئینات (که به عنوان صرفا" تزیین ملودی و همراهی آن) میشنویم بافت موسیقی هموفونیک است. یک قطعه کرال نمونه ای از هموفونی میباشد که ملودی اصلی غالبا" توسط خطهای آوازی زیرتر اجرا میشود و خطوط آوازی دیگر(که بم تر بودند) اغلب نت هایی را میخوانند که با نتهای ملودی اصلی متفاوت اند ولی ریتمی مانند ملودی اصلی دارندکه با ملودی اصلی می آمیزند و آن را هارمونیزه میکنند.
این خطوط آوازی با هم توالی های آکوردی را پدید می آورند که در آنها اغلب هر هجا با آکوردی جداگانه هارمونیزه و خوانده میشود. همراهی در موسیقی هموفونیک بسیار متنوع است که این همراهی میتواند به صورت آکوردهای پس زمینهای و مطیع ملودی و یا خروشان باشد که ملودی اصلی را کم و بیش زیر سیطره قرار میدهند.
حالت بیانی ملودی میتواند بر اثر ریتم یا هارمونی همراهی کننده آن تقویت شود . گاه یک خط ملودی فرعی به طور گذرا شاخص تر میشود و نقشی همسنگ ملودی اصلی میابد که در این گونه موارد توصیف بافتی میان هموفونیک و پلیفونیک مناسب تر مینماید.
▪ دگرگونی بافت
آهنگساز میتواند با استفاده از این تکنیک در اثرش تنوع و تضاد بیافریند. او ممکن است قطعه را با یک ملودی و یک همراهی ساده آغاز کند و سپس ملودی را در تار و پود بافتی پلی فونیک قرار دهد و یا اینکه از راه برقراری تقابل میان تکخوان و آکوردهای پر طنین گروه کر فضایی دراماتیک بیافریند.

شیدا شیدایی

منبع : پایگاه اطلاع‌رسانی گفتگوی هارمونیک

مطالب مرتبط

ایرانی ها اپرا را نمی شناسند

ایرانی ها اپرا را نمی شناسند
شهلا میلانی سرپرست گروه کر دختران در بیست و سومین جشنواره موسیقی فجر است. او به همراه نسرین ناصحی گروه آواز ملل را هم سرپرستی می‌کند. میلانی تحصیل در زمینه موسیقی را از هنرستان موسیقی دختران و با ساز تخصصی سنتور آغاز کرده و تحصیلاتش را با آموزش آواز کلاسیک با همراهی پیانو در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران ادامه داده است. او یک دوره آواز را در جمهوری آذربایجان و یک دوره مستر کلاس را هم در ایتالیا گذرانده است. این خواننده کلاسیک سال‌هاست که مشغول تدریس است; در حال حاضر به طور تخصصی در هنرستان موسیقی دختران آواز کلاسیک را تدریس می‌کند و سرپرست گروه آواز دانشگاه هنر تهران، واحد کرج است. میلانی نشان درجه یک هنری را از شورای عالی ارزشیابی هنری دارد و رئیس کانون خوانندگان کلاسیک است.
با او درباره اجراهایش در بخش بانوان جشنواره موسیقی فجر گفت‌وگو کرده‌ایم که در پی می‌آید: میلانی درباره سابقه حضورش در جشنواره موسیقی فجر می‌گوید: از اولین سالی که بخش بانوان به جشنواره اضافه شد در آن حضور داشتم. یعنی حدود ۱۳- ۱۴ سال پیش. البته پیش از آن اجراهای بسیاری خارج از جشنواره داشتیم.این هنرمند ادامه داد: از همان ابتدای اضافه شدن این بخش به جشنواره، با گروه «آواز ملل» و به همراهی نسرین ناصحی در جشنواره شرکت کردیم. در ابتدا با یک گروه سه نفره من، خانم ناصحی و خانم بدرکوهی که پیانیستمان بودند اجرای برنامه می‌کردیم. بعدها افرادی به اعضا این گروه اضافه شدند و در حال حاضر با یک گروه بزرگ تر در جشنواره حضور داریم.او درباره سابقه کار موسیقایی‌اش در زمینه آواز و همکاری‌اش با نسرین ناصحی گفت: تحصیل در زمینه موسیقی و آواز را از همان کودکی با خانم ناصحی آغاز کردیم. از همان ابتدا همکاری ما در زمینه اجرا هم ادامه پیدا کرد. میلانی با اشاره به اینکه تخصص هر دوی ما در زمینه آواز کلاسیک است; گفت: سال‌هاست که با همکاری هم برنامه‌های مختلفی را اجرا می‌کنیم. در گروه کر مرکز سرود سابق (دفتر شعر و موسیقی فعلی)، با هم دوئت‌های زیادی را اجرا کردیم.
او درباره نحوه حضورشان در جشنواره موسیقی فجر گفت: وقتی اجازه دادند که در جشنواره، بخشی هم مختص بانوان گنجانده شود، من و خانم ناصحی هم دعوت شدیم. همانطور که گفتم از همان ابتدا سه نفری با همراهی نیلوفر بدکوهی (پیانیست) و نسرین ناصحی کار را آغاز کردیم. در جشنواره یزد هم که سال گذشته برگزار شد به همراه گروه آواز ملل حضور داشتیم و اجراهای خارج از جشنواره زیادی هم داشته‌ایم.
او درباره تشکیل گروه کر دختران که سرپرستی‌اش را به عهده دارد گفت: از ده سال پیش کار با هنرستان موسیقی دختران را آغاز کردم. گروهی که قرار است برای اجرا در بیست و سومین جشنواره موسیقی فجر روی صحنه بیاید، حدود ۲ سال و نیم است که مشغول تمرین است.
اکثر اعضا گروه نوازنده هستند و انصافا نوازنده‌های خوبی هم هستند. تعدادی از اعضا هم آواز کلاسیک را به طور تخصصی کار می‌کنند.او با بیان این توضیح که گروه کر از چهار نوع صدا تشکیل شده است و در اصل باید از دو گروه صدای آقا و دو گروه صدای خانم تشکیل شود; گفت: به دلیل محدودیت‌هایی که وجود دارد، من مجبور بودم فقط با خانم‌ها کار کنم. قطعات را خودم برای گروه می‌نویسم و خود خانم‌ها ۴ صدایی می‌خوانند و گاهی هم ۶ صدایی. میلانی اعضا گروه را ۳۲ نفر اعلام کرد و ادامه داد: با همین گروه، در جشنواره بین‌المللی یزد شرکت کردیم، که مقام اول را هم کسب کردیم. در همایش بین‌المللی سفیران کشورهای خارجی هم اجرای برنامه کرده‌ایم و همینطور در بسیاری از جشنواره‌هایی که در این مدت برگزار شده است.
این هنرمند موزیسین درباره امکان اجرای گروهش برای مخاطبانی غیر از بانوان گفت: چون در گروه; همخوانی داریم، می‌توانیم برای مخاطبانی که صرفا بانوان هم نباشند اجرا کنیم. البته در جشنواره فجر اجرا‌هایمان فقط مختص خانم‌هاست.او درباره دلایل عدم حضور گروه، در بخش رقابتی گفت: اعلام شده بود که در بخش رقابتی حداکثر اعضا گروه باید ۱۲ نفر باشند. ما ۳۲ نفر هستیم. برای همین تصمیم گرفتیم در بخش رقابتی شرکت نکنیم و در بخش بانوان حضور پیدا کردیم.
میلانی با بیان اینکه دوازده نفر، برای یک گروه کر تعداد خیلی کمی‌است; گفت: امیدوارم مسئولان برای سال‌های آتی به این نکته درباره گروه‌های کر توجه نشان دهند. باید در ایجاد این محدودیت تعداد نفرات، برای گروه‌های کر تجدید نظر کنند.او در ادامه درباره وضعیت جشنواره امسال به نسبت سال‌های گذشته گفت: لیست برنامه‌ها را که نگاه می‌کردم به نظرم رسید امسال در زمینه گروه‌های کر و همخوانی فعالیت بیشتری انجام شده است. شهرستان‌ها هم توجه خوبی به این قضیه نشان داده‌اند. این باعث خوشحالی است. این مسئله باعث افزایش رقابت در عرصه خوانندگی کلاسیک می‌شود.
او همچنین با اشاره به اینکه باید شرایطی را برای خوانندگان زن فراهم کنیم که بتوانند کارهایشان را ارائه کنند و کنسرت‌های آموزشی داشته باشند; گفت: باید برای اشاعه موسیقی بانوان تلاش بیشتری انجام بدهیم. باید موسیقی بانوان نقد شود و نقد‌های سازنده‌ای باشد که به ارتقا آن بینجامد.
میلانی افزود: در جشنواره سال گذشته، بعد از اجرای گروه آواز ملل، یکی از نشریات نوشته بود که لباس اعضا بسیار زیبا بود. دوست داشتم به آن روزنامه‌نگار پاسخ می‌دادم که فقط لباس‌ها جالب توجه نبودند. ما اگر لباسی را برای یک اجرا انتخاب می‌کنیم به خاطر ایجاد هماهنگی با آن موسیقی است که اجرا می‌کنیم. آنچه برایمان بیشترین اهمیت را دارد اجراهایمان است و نه لباس‌هایی که می‌پوشیم. لباس‌ها برایمان ابزاری است که بتوانیم کارمان را بهتر و بهتر اجرا کنیم.
میلانی معتقد است مردم ما شناختی درباره اپرا ندارند. باید تلاش کنیم تا اپراهایی اجرا شود که مردم با این سبک خواندن هم آشنایی پیدا کنند. چون تا به حال جایی نبوده که اپرا پخش و یا اجرا شود مردم هم آن را نمی‌شناسند.او با اشاره به اینکه خوانندگی کلاسیک در حال فراموشی بود گفت: نیازمند این هستیم که به این نوع خواندن تخصصی تر نگاه کنیم. ممکن است خیلی‌ها که صدای خوبی هم دارند فکر کنند که خوانندگی کار راحتی است. اما باید بدانیم که خوانندگی کلاسیک یک کار علمی ‌بوده و اصلا آسان نیست. به شکل یک فن مطرح است.
این خواننده کلاسیک با تاکید بر اینکه حنجره ابزار کار یک خواننده است; گفت: یک خواننده کلاسیک باید سال‌ها کار کند. باید این تفکر و ذهنیت را پاک کنیم; این نوع خوانندگی یک علم است و برای کسب علم باید تلاش کرد.او در خصوص استقبال هنرجویان از این نوع موسیقی گفت: برخلاف ذهنیتی که مردم دارند فکر می‌کنند این نوع موسیقی سنگین است. اما بارها از کسانی که مراجعه می‌کنند شنیده‌ام که می‌گویند ما این نوع موسیقی را نمی‌شناختیم می‌گویند بسیار باشکوه است.

وبگردی
ارز تک نرخی سیف / شوخی صدهزار میلیارد تومانی از جیب ملت
ارز تک نرخی سیف / شوخی صدهزار میلیارد تومانی از جیب ملت - سیاست‌های ارزی اخیر دولت بر اصولی استوار شد که از همان ابتدا تبعات اجرای آن قابل پیش‌بینی بود؛ به طوری که هیچ‌یک از اهداف اولیه سیاست‌های ارزی فروردین ماه تحقق ...
تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو
تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو - تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو در اعتراض به وضعیت ارز
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / و بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / و بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!