سه شنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۷ / Tuesday, 24 April, 2018

حقوق اساسی انسان


حقوق اساسی انسان
تعمق در ماهیت حق، این پرسش را در ذهن پدید می‏آورد که چه چیزی موجد حق است؟ آیا حقوق انسان اعتباراتی بوده است که بر اساس قرارداد پدید می‏آیند؟ و یا اینکه حق دارای خاستگاه عینی است؟ امروز پس از فروپاشی باصطلاح نظام های پیشرفته تر در کشورهای کمونیستی ما شاهد رستاخیز ارزش های روشنگری هستیم. آرمان هایی مانند حقوق بشر، دمکراسی، آزادی های مدنی و حکومت مدنی، را امروز در بخش وسیعی از جوامع غربی ارزش های کلیدی تلقی می‌شوند. در عین حال جای این سؤال باقی‏ است که آیا می‏توان نظرگاه حقوق طبیعی را به گونه‏ای با مبانی اسلامی سازگار دانست؟ براستی تا چه اندازه اسلام و مبانی جهانشمول حقوق بشر با یکدیگر سازگارند؟ آیا اسلام خود را دین برتر و فرد مسلمان خود را انسانی برتر از معتقدان به دیگر ادیان می‌داند؟ آیا شواهدی حاکی از همخوانی اسلام و دمکراسی می‌توان مشاهده کرد؟ مقاله زیر در پی آن است تا شواهد عینی را که در قرآن و سنت آمده است به زبانی ساده و روشن بیان کند.
۱) حق زندگی کردن:
حق اساسی که در رأس هرم قرار می‌گیرد، حق زندگی کردن است. قرآن کریم اینگونه بیان می‌کند که: أَنَّهمَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِی الأَرْضِ فَکَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعًا " هر کس، کسی را جزء به قصاص قتل و یا کیفر فسادی در زمین بکشد چنان است که گویی همه مردم را کشته باشد."(مائده-٣٢) تناسبِ گرفتن حق زندگی و انتقام از فردی به علت قتل و یا گسترش فساد فقط بایستی به وسیله ی یک محکمه عدالت کارآمدی تعیین شود. در زمان جنگ هم فقط به وسیله یک حکومت پایدار و مستقر مشخص می‌شود. در هر صورت، هیچ کس حق تصمیم گیری را در این مورد به تنهایی ندارد. همانطور که قرآن این موضوع را روشن می‌سازد: وَلاَ تَقْتُلُواْ النَّفْسَ الَّتِی حَرَّمَ اللّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ ذَلِکُمْ وَصَّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ "نفسی را که خدا حرام گردانیده، جز به حق مکشید."(انعام-١٥١)
بدین طریق قتل نفس در اسلام چیزی متفاوت از نابودی زندگی که در راه برپایی عدالت انجام می‌گیرد، است. پیامبر اکرم(ص) قتل نفس را بعد از شرک، بزرگترین گناه دانسته است. حدیثی از پیامبر روایت شده که: " بزرگترین گناه شریک قرار دادن چیزی برای خداوند و کشتن انسان‌هاست."
در تمامی آیات قرآن و احادیث پیامبر(ص)، واژه "نفس" به صورت کلی به کار رفته است و بدون هیچ نشانی که حاکی از شهروندانی که به یک ملت خاص و یا مردمی از یک نژاد و یا دین خاصی تعلق داشته باشند، به کار رفته است و این حکم برای تمامی انسان‌ها صادق است.
"حق زندگی" برای نوع بشر تحت یک عنوان کلی، فقط در اسلام آمده است. به طور واضح مشاهده می‌کنید که حقوق انسان‌ها در اعلامیه ها و قوانین اساسی در بیشتر کشورها قابل استفاده برای آن کشور و یا نوع خاصی از نژاد در آن کشورها می‌باشد. بر خلاف این مفهوم نسبی از حقوق انسان‌ها، اسلام اینگونه حقوق را متعلق به تمامی انسان‌ها می‌داند.
۲) حق داشتن یک زندگی سالم:
بلافاصله در ادامه آیه ای که در بالا در مورد حق زندگی کردن انسان‌ها اشاره شد، خداوند می‌فرماید: وَمَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا " وهر کس، کسی را زنده بدارد چنان است که گویی تمام مردم را زنده نگه داشته است."
چندین شکل متفاوت برای نجات انسان از مرگ وجود دارد. اگر فردی مریض و یا زخمی شده است این وظیفه ماست که از لحاظ پزشکی به او کمک کنیم، اگر در حال مرگ به علت گرسنگی است این وظیفه ماست که به او غذا دهیم، اگر کسی در حال غرق شدن است این وظیفه ماست که او را نجات دهیم و ..... نجات زندگی هر انسانی را به عنوان وظیفه خود تلقی می‌کنیم زیرا از این طریق خواهد بود که به سفارشات قرآن عمل کرده ایم.
۳) احترام گذاشتن به پاکدامنی وعفت زنان:
سومین عنصر مهم در منشور اسلامی حقوق بشر، احترام گذاشتن به پاکدامنی یک زن و کوشیدن در راه حفظ آن در تمامی زمانهاست حتی اگر او متعلق به ملت خود و یا دیگر ملتهایی باشد که دشمن ما هستند. خواه او را در یک جنگل دورافتاده و یا در یک شهر فتح شده یافتیم. خواه هم مذهب ما و یا متعلق به دیگر مذاهب باشد و یا حتی دینی نداشته باشد. تحت هیچ شرایطی یک فرد مسلمان نباید او را مورد سوء استفاده قرار دهد. تمامی ارتباط‌هایی که به بی عفتی و بی ناموسی یک زن می‌انجامد، بدون توجه به وضعیت و یا جایگاه زنان یا اعم از اینکه آن زن خواهان آن باشد یا نه، برای یک مرد حرام است.
قرآن کریم در این مورد چنین بیان می‌کند: وَلا تَقْرَبُوا الزِّنَی إِنَّهُ کَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِیلاً "و به زنا نزدیک مشوید، چرا که آن همواره زشت است."(اسراء-٣٢) و در ادامه مجازات سنگینی برای این جرم تعیین شده است.
این مرتبه از مفهوم تقدّس و حرمت برای عفت زنان منحصرا در اسلام یافت می‌شود. از دیدگاه اسلام نه تنها زن، بلکه مرد هم دارای عفت و پاکدامنی خاص خود است. مردی که مرتکب زنای به عنف یا زنای محصنه(رابطه جنسی نامشروع) می‌شود، نه تنها باعث نابودی عفت زن، بلکه باعث از بین رفتن آبروی خود نیز می‌شود.
۴) حق داشتن یک زندگی استاندارد:
در مورد حقوق اقتصادی انسان، قرآن کریم اینگونه به پیروانش سفارش می‌کند که: وَفِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِِ "و در اموالشان برای سائل و محروم حقی(معین) بود."(الذاریات- ١٩) نحوه بیان این
آیه نشان می‌دهد که چنین چیزی قطعی و بی چون و چرا است. بعلاوه، این دستور در مکه جایی که جامعه اسلامی وجود نداشت و مسلمانان بیشتر با کافران در ارتباط بودند، صادر شد.
ازآیه بالا این نکته استنباط می‌شود که هر کسی تقاضای کمک کرد و یا از محرومیت رنج می‌برد، بدون توجه به اینکه به چه ملتی و یا چه کشوری دارد و یا از چه نژادی است، این حق را دارد که در مال و ثروت یک انسان مسلمان شریک شود. اگر کسی در شرایطی قرار دارد که محتاج است، این وظیفه ماست که به کمک او بشتابیم.
۵) حق آزادی فردی:
اسلام سنت قدیمی به اسارت درآوردن یک بنده آزاد و یا فروختن او به منظور بردگی را بی چون و چرا ممنوع کرده است. در این مورد سخنان صریح پیامبر اکرم(ص) گواه این مطلب است: " سه گروه از مردم هستند که در روز قیامت شاکی آنها خواهم بود یکی از آنها کسی است که بنده آزادی را به اسارت در می‌آورد سپس او را می‌فروشد وپولش را می‌خورد."(بخاری و ابن ماجه). سخنان این روایت پیامبر خاص ومحدود به یک ملت و نژاد خاصی و یا پیروان یک مذهب خاص نمی شود.
جایگاه بردگی در اسلام: اسلام به تشویق مردم برای آزاد کردن برده ها که در میان اعراب شایع بود، پرداخت تا بدین طریق این مشکل را حل کند. به مسلمانان گفته شده که آزاد کردن برده ها به مثابه کفاره گناهان آنهاست. بدین ترتیب که آزاد کردن دست و پای یک برده همانند رهانیدن دست و پای خویش از آتش جهنم است.
با استفاده از این روش، در زمان خلافت خلفای راشدین، تمامی برده های قدیمی مناطق عرب نشین آزاد شدند. خود پیامبر(ص) حدود ٦٣ برده را آزاد کردند. حضرت عایشه(رض) ٦٧ نفر، عباس ٧٠ نفر، عبدلله بن عمر هزار نفر را آزاد کردند و عبدالرحمن بن عوف سی هزار نفر را خریداری کرد و آنها را آزاد نمود.
بدین ترتیب مشکل برده گان در عربستان، که چهل سال دامنگیر آنها شده بود حل شد. بعد از این تنها برده هایی که در اسلام باقی ماندند، زندانیانی بودند که در جنگ اسیر شده بودند. این گروه از اسراء توسط حکومت اسلامی بازداشت شده تا اینکه حکومتشان با مبادله اسرای مسلمان موافقت کنند و یا برای آزادی آنها غرامت پرداخت کنند. اگر این دسته از اسراء با اسرای مسلمان مبادله نشدند و یا دولت آنها حاضر به پرداخت غرامت نمی شد، حکومت اسلامی آنها را در بین سربازان سپاهی که آنها را به اسارت در آورده بودند تقسیم می‌کرد.
این شیوه رفتار باعث شد که بیشتر مردانی که در جنگها اسیر شده بودند و به کشورهای اسلامی آورده بودند به آغوش اسلام پناه بیاورند و از اعقاب آنها محققان بزرگ، امامان، وکلای دعاوی، مفسران، سیاستمداران و فرماندهان بزرگی تحویل جامعه اسلامی شد. تا حدّی که بعضی از آنها حکمرانان جهان اسلام شدند.
۶) حق برپایی عدالت و دادگستری:
این یک حق مهم و باارزشی است که اسلام به انسان‌ها داده است. قرآن کریم می‌فرماید: ...وَلا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوکُمْ عَنْ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا... "و البته نباید کینه توزی گروهی که شما را از مسجد الحرام بازداشتند، شما را به تعدی وادارد."(مائده- ٢) یا " و البته نباید دشمنی گروهی از شما را بر آن دارد که عدالت نکنید، عدالت کنید که آن به تقوا نزدیکتر است."(مائده-٨). با توجه به حساسیت این مطلب قرآن کریم دوباره اشاره می‌کند: یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامِینَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ... "ای کسانی که ایمان آورده اید، پیوسته به عدالت قیام کنید و برای خدا گواهی دهید."(نساء- ١٣٥)
بنابراین مسلمانان نه تنها باید نسبت به دوستان خود بلکه نسبت به دشمنان نیز باید عدالت را رعایت کنند. به عبارت دیگر، عدالتی که اسلام پیروان خود را به سوی آن دعوت می‌کند محدود به شهروندان کشور خود و یا مردم طایفه، ملت، نژاد یا جامعه مسلمانان نیست بلکه شامل تمامی انسان‌ها می‌شود.
۷) برابری انسان‌ها:
اسلام برابری مطلق بین انسان‌ها را بدون در نظر گرفتن رنگ، نژاد یا ملیتشان، یک اصل مهم می‌داند. پروردگار توانا در قرآن می‌فرماید: " ای مردم! ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم. " به عبارت دیگر تمام انسان‌ها با هم برابرند. همه آنها از اعقاب یک پدر و مادر هستند. یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَأُنثَی وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا..."ای مردم! شما را از یک مرد و زن آفریدیم، و شما را ملت ملت و قبیله قبیله گردانیدیم تا با یکدیگر شناسایی متقابل حاصل کنید."(حجرات-١٣) این بدین معنی است که تقسیم انسان‌ها به ملل، نژادها، گروهها و قبایل به خاطر تفاوتشان است. تا اینکه مردم از یک نژاد و قبیله با مردمی دیگر از قبیله و نژادی دیگر در ارتباط بوده و همدیگر را بشناسند و با همدیگر همکاری کنند.
این تقسیم نژاد انسان‌ها بدین معنی نیست که ملتی به خاطر نژادش خود را از گروه دیگر برتر ببیند و به آنها احساس غرور دست دهد. ویا ملتی گروهی دیگر را تحقیر کند. ...إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ... "همانا گرامیترین شما باتقواترین شماست."(حجرات-١٣) به عبارت دیگر برتری یک گروه بر گروهی دیگر بر اساس شناخت خداوند، پاکی و اخلاق برتر و نه بر اساس رنگ، نژاد، زبان و یا ملیت آنها است. بنابراین، هیچ جای توجیهی برای انسان‌ها باقی نمی ماند که احساس برتری نسبت به گروهی دیگر داشته باشند. حتی نیکوکاران هیچ امتیاز ویژه ای برای برتری بر دیگران ندارند. این رفتار توسط پیامبر اکرم(ص) در یکی از گفته هایش برای ما سرمشق شده است: " هیچ عربی بر عجمی و هیچ عجمی بر عربی و هیچ سیاهی بر سفیدی و هیچ سفیدی بر سیاهی برتری ندارد؛ همه شما فرزندان آدم هستید و آدم هم از گل آفریده شده است."(بیهقی و بزّاز) بدین طریق اسلام اصل برابری همه انسان‌ها را پایه ریزی کرد و ریشه همه تفاوتها را که بر اساس رنگ، نژاد، زبان یا ملیت بود، از بُن خشکانید.
مطابق با اصول اسلام، خداوند این حق را برابر با داشتن حق تولد می‌داند. بنابراین نباید بین هیچ انسانی بر اساس رنگ پوستش، محل تولدش، نژاد یا ملتی که در آنجا متولد شده است، تبعیض قایل شد.
۸) حق همکاری کردن و همکاری نکردن:
اسلام یک قانون کلی را که دارای اهمیّت زیاد و کاربرد جهانی است تجویز کرده است. قرآن کریم می‌فرماید: ...وَتَعَاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقْوَی وَلا تَعَاوَنُوا عَلَی الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ... "و در نیکوکاری و پرهیزکاری با یکدیگر همکاری کنید و در گناه و تعدی دستیار هم نشوید."(مائده-٢)
این بدین معنی است انسانی که نیکوکار و پرهیزکار است، بدون توجه به اینکه در قطب جنوب و یا قطب شمال زندگی می‌کند، می‌تواند حق انتظار حمایت و همکاری را از مسلمانان دیگر داشته باشد. امّا کسی که مرتکب فحشا می‌شود و به حقوق دیگران تجاوز می‌کند، حتی اگر جزء اقوام نزدیک یا همسایه ما باشد، حق نداریم که به علت هم نژاد بودن، کشور، زبان یا ملیّت به او کمک کنیم ویا با اوهمکاری کنیم. انسان بدجنس و خبیث ممکن است برادر ما باشد، امّا او در واقع از ما نیست، و تا زمانی که از راه خود پشیمان نشود حق نداریم به او کمک کرده و یا او را حمایت کنیم. به عبارت دیگر، انسانی که نیکوکار و پرهیزکار است ممکن است هیچ خویشاوندی با مسلمانان نداشته باشد امّا مسلمانان همکار و حامی او و یا حداقل خواهان موفقیت او هستند.

مترجم: مهدی یعقوبی

منبع : پایگاه اطلاع رسانی اصلاح

مطالب مرتبط

عدالت در فقه سیاسی

عدالت در فقه سیاسی
عدالت اساسی ترین مفهوم در فلسفه اخلا ق سیاست و حقوق است پرسش های گوناگونی که درباره عمل و رفتار و شیوه زندگی درست فردی، جمعی و سیاسی و درستی اعمال افراد خصوصی و مقامات و کارگزاران عمومی و نیز درباره حقوق و تعهدات فرد و ماهیت سیاست های اقتصادی و اجتماعی دولت ها مطرح می شود همگی در ذیل مفهوم کلی عدالت قرار می گیرد.
ایجاد تعادل میان اهداف مختلف زندگی انسان مانند شادی، رفاه، فضیلت و معرفت و نیز ایجاد تعادل میان خواست ها و غایات خصوصی و عمومی و سرانجام بهره برداری متعادل از ثروت و شیوه توزیع آن جزیی از مباحث عدالت به شمار می رود.
با تمامی این اوصاف باید گفت که مبحث عدالت صرفا نظری نیست بلکه اساسا معطوف به عمل است و از این منظر موضوع اصلی آن تصمیم برای تعیین ملا کی است که طبق آن اعمال آدمیان در سطح و حوزه های گوناگون در رابطه با یکدیگر مورد داوری قرار می گیرد.
به طور کلی مفهوم عدالت از زمانی در ذهن آدمی پیدا شده است که زندگی کردن به بهترین شیوه ممکن و عدم تعدی به حقوق همدیگر در ذهن او خطور یافته است و بهترین زیستن در سطح زندگی فردی و جمعی متضمن مفهومی از عدالت است.
بدین منظور انسان در راستای محقق ساختن این امر و عدم تعدی به حقوق همدیگر و جاری و ساری ساختن عدالت به استقرار حکومت و برپای ساختن نهاد در دل جامعه تن در داد که غایت اصلی حکومت در معنای صوری آن اجرای عدالت در عرصه زندگی عمومی است و عدالت در این معنای وسیع در برگیرنده مفاهیم امنیت، آزادی، برابری و رفاه عادلا نه است.
تحقق عدالت و استقرار عدل خواست و تمنای همیشگی انسان در تمامی فرهنگ ها و دوره های تاریخی بوده است از دید باز برداشت های متفاوتی از عدالت در میان مردمان سرزمین های گوناگون وجود داشته است اما آن چه حائز اهمیت است این می باشد که این مقوله همیشه تاریخ جزو دغدغه های بشری بوده است.
در فرهنگ های باستانی شرق عدالت در همه زمینه های فردی، جمعی، سیاسی و حقوقی مفهومی به هم پیوسته و یگانه ای را می رسانده است عدالت در فرهنگ کهن مصر و بین النهرین برپایه باورهای مذهبی استوار بود فی الواقع جلوه ای آسمانی و خدایی بخشیدن به عدالت وجه مشترک فرهنگ های باستانی را تشکیل می دهد.
اما برای نخستین بار این یونانی ها بودند که عدالت را میدان بحث های فلسفی کشاندند و نخستین نقطه اوج درک فلسفی از عدالت در دیالوگ حکومت (politeia) اثر افلا طون به چشم می خورد. در ادوار اعصار گوناگون از جانب اندیشمندان و متفکران غرب و شرق در رابطه با عدالت تعریف های عدیده ای به عمل آمده است.
● عدالت در اندیشه متفکران غربی:
▪ افلا طون: عدالت نوعی تناسب و تعامل در امور است.
▪ ارسطو: بنیان عدالت در هر چیزی رعایت میانه روی است.
▪ رواقیون: همه انسان ها برابرند.
▪ هابر: عدالت عادات مردم در اجرای قراردادها و وفای به عهدهاست.
▪ جان لا ک: عدالت رعایت حقوق طبیعی (جان، مال و آزادی) به ویژه حق مالکیت است.
▪ منتسکیو: عدالت میانه روی در وضع قوانین است و در هر جامعه ای با جامعه دیگر متفاوت است.
● عدالت در اندیشه های حکمای اسلامی
▪ فارابی: عدالت تقسیم خیرات عمومی و مشترک میان همه اهل مدینه است عدالت موجب تداوم مدینه و حافظ آن است.
▪ ابن سینا: عدالت و عدل است که قوانین شرع را حفظ می کند برای تحقق عدل در جامعه وجود دادگستر و برای تحقق سنت وجود سنت گذار ضروری است نبوت یا شریعت عدل را در جامعه از طریق ایجاد یک نظام سیاسی مبتنی بر عدل به وجود میآورد.
عدالت رهبر و مدبر بر جامعه نقش تعیین کننده دارد تا با نیروی عدل حق هر صاحب حقی را محفوظ دارد چنین عدالتی جامع فضایل بدتر یعنی عفت و حکمت و شجاعت است.
▪ امام خمینی(ره): معیار تمامی مناصب در اسلا م عدالت است، عدالت یعنی نه ظلم بکن و نه زیر بار ظلم برو عدالت خط مستقیم و سیر معتدل است.
▪ استاد مطهری: عدالت یعنی رعایت تساوی در زمینه استحقاق های متساوی، عدالت اجتماعی عبارت است از ایجاد شرایط برای همه به طور یکسان و رفع موانع برای همه به طور یکسان عدالت اجتماعی از لحاظ اجرا و عمل وظیفه دولت ها است.
● عدالت در قرآن
در آیات متعدد خداوند در رابطه با موضوع و مفهوم عدل و عدالت سخنی به میان آورده است که به اختصار به چند مورد اشاره می شود.
خداوند در آیه ۱۳۵ سوره نسا» می فرماید:
ای اهل ایمان کاملا به عدالت قیام کنید و برای خدا شهادت بدهید اگر چه این گواهی به زیان شما یا پدر و مادر و بستگان شما باشد.
خداوند در این آیه از مردم می خواهد که در گفتار و کردار خود را به قسط و عدل عادت دهند.
تاکیدات فراوانی که روی مساله عدالت در این آیه شد، به دلیل اهمیت آن و همچنین وجود زمینه های بی عدالتی در درون افراد و جامعه است و بالخصوص روی تساوی مردم در مقابل قانون تاکید شده است.
خداوند در آیه ۸ از سوره مائده می فرماید:
ای مردم مومن در راه خدا قیام کنید گواه عدل باشید کینه قومی شما باعث نشود که بی عدالتی کنید عدالت بورزید که به تقوا نزدیکتر است و تقوا پیشه کنید که خداوند بر کردار شما آگاه است. خداوند در این آیه به طور مطلق دستور عدالت ورزیدن نسبت به هم اعم از دوست و دوشمن و مومن و کافر را صادر می کند.
در آیه ۱۵ سوره مبارکه شوری خداوند می فرماید:
ای پیامبر بگو من مامورم در میان شما عدالت بورزم. در این آیه به یکی از اهداف رسالت پیامبر می پردازد و آن را گسترش و تعمیم عدالت در تمام شئون جامعه ذکر می کند. اعم از عدالت در داوری یا عدالت در حکم و ...
در آیه ۹۰ سوره مبارکه نحل خداوند می فرماید:
خداوند فرمان می دهد شما را به عدالت و نیکی و احسان به خویشاوندان و شما را نهی می کند از زشتی و منکر و ستم خداوند به شما پند می دهد شاید متذکر شوید خداوند در این آیه همه را به عدالت و انصاف بین مردم و تعادل با یکدیگر با اعتدال و بدون افراط و تفریط و کجی و انحراف امر کرده است. در این آیه سه حکم بسیار مهم که اجتماع بشر بر آن استوار است بیان شده است و از نظر اهمیت به ترتیب این سه حکم یکی پس از دیگری آمده است صلا ح جامعه انسانی مهمترین هدفی است که تعالیم اسلا می بیان شده زیرا طبع انسانی مدنی است و او به شکل اجتماعی زندگی می کند پس سعادت اشخاص منوط به صلا ح اجتماع است و در اجتماع فاسد سالم ماندن و صالح شدن افراد بسیار مشکل است.
● عدالت در کلام و سیره امام علی (ع)
در باب ارزش عدل امام علی (ع) قوام عالم هستی را به عدل می دانند ضمن این که آن را در راس ارزش های اسلا می داشته می فرمایند:
با فضیلت ترین بندگان خدا در پیشگاه وی رهبری دادگستر است که خود هدایت یافته و دیگران را هدایت می کند.
وی درجایی دیگر می فرماید:
ای مردم مرا بر من و آرزوهایتان یاری دهید که در این صورت به خداوند سوگند میان ظالم و مظلوم انصاف و عدالت را حاکم خواهد کرد. امام علی (ع) خود کامگی و انحصار طلبی را دو عامل مهم فرار از عدالت می شمارند و همچنین پیشداوری را مانع دیگر عدالت می داند و در این مورد می گوید: از عدل و داد به دور است که انسان با تکیه بر ظن و گمان پیشداوری کند.
● عدالت از منظر قانون اساسی
قانون اساسی جمهوری اسلا می که مبنا و شاکله فکری حاکم بر آن را احکام و مبانی دینی و فقهی اسلا م به ویژه تشیع تشکیل می دهد. در جاهای مختلف بنا بر ماهیت و ذات حقوقی و فلسفی دینی اسلا م و سیره پیامبر و امامان وعلی الخصوص امام علی(ع) که عدالت را در سرلوحه برنامه های کار خود قرار داده بودند صراحتا به رابطه حاکمان و ملت و وظایف و حقوق هر کدام اشارت نموده است.
قانون اساسی از منظر عدالت سیاسی تکلیف و حقوق حاکمان ومردم را در موارد مختلف همچون برخورداری از برابری، آزادی، امنیت و آسایش به عنوان حقوق افراد جامعه به رسمیت شناخته است.
در اصل ۵۶ قانون اساسی در خصوص منشا حاکمیت آمده است.
«حاکمیت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته است».
هر چند که در این اصل حاکمیت از آن خداوند دانسته شده است اما تاکید بر خدادادی بودن حق افراد انسانی در حاکمیت بر سرنوشت اجتماعی خویش مبین حاکمیت مردم و دموکراسی مستقیم است. همچنین در دنباله اصل مذکور اعلام می دارد «علت این حق خداداد را از طرفی که در اصول بعد می آید اعمال می کند در اصل مذکور حاکمیت بدین ترتیب تضمین شده است» که: «هیچ کس نمی تواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع خود یا گروه خاص قرار دهد.»
در خصوص مردمی بودن حکومت در مقدمه قانون اساسی آمده است «حکومت برخاسته از موضع طبقاتی و سلطه گری فرد یا گروهی نیست بلکه تبلور آرمان سیاسی ملتی همکیش و همفکر است که به خود سازمان می دهد تا روند تحول فکری و عقیدتی راه خود را به سوی خداوند بگشاید. قانون اساسی تضمین گر نفی هرگونه استبداد فکری و اجتماعی می باشد.»
در راستای از بین بردن استبداد و سپردن سرنوشت مردم به دست خودشان تلاش می کند. بالاترین جنبه عدالت سیاسی از دیدگاه قانون اساسی استقلال و نیز تکامل شخصیت افراد است که از طریق مشارکت آنها در تصمیم گیری های سیاسی محقق می شود این مشارکت از طریق اداره امور کشور به اتکای آرای عمومی محقق می شود.
همچنان که اعضای مجلس خبرگان رهبری (اصل ۱۰) رئیس جمهور (اصل ۱۱۴) نمایندگان مجلس شورای اسلامی (اصل ۶۲) و شوراهای محلی (اصل ۱۰۰) مستقیما از طرف مردم انتخاب می شوند.
مضاف بر تضمین مشارکت مساوی مردم در اداره کشور قانون اساسی در برخی اصول شرط عدالت را برای زمامداران مقرر کرده است.
در این خصوص اصل یکصد و نهم در بیان شرایط و صفات رهبر به عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام نیز اشاره می کند این شرط برای فقهای شورای نگهبان (۹۱) رئیس قوه قضائیه (اصل ۱۵۷) و مقامات عالی قضایی (اصل ۱۶۲) پیش بینی شده است.
در مورد رئیس جمهور هر چند شرط عدالت صراحتا ذکر نشده است اما دارا بودن حسن سابقه امانت و تقوا برای داوطلبان ریاست جمهوری (اصل ۱۱۵) مبین لزوم وجود شرط عدالت در وی است. تحقق عدالت سیاسی بیش از هر چیز به مشارکت افراد و شایستگی زمامداران که در چهارچوب قوانین الهی و انسانی اقدام کنند بستگی دارد.
توجه به این اصل نیز از نهایت اهمیت برخوردار است برای آنکه مردم بتوانند قدرت خود را به شکل جمعی به منصه ظهور برسانند باید تک تک افراد از آزادی های فردی برخوردار باشند چرا که نظامی مردم سالار است که براساس آزادی بنا گردیده باشد.
به عبارت بهتر تحقق دموکراسی و حاکمیت مردم مستلزم برخورداری از حقوق سیاسی است. قانون اساسی در رابطه با تحقق ساختن عدالت و عدم تبعیض و به رسمیت شناختنآزادی های عمومی برای آحاد مردم از هر قوم و از هر طیف و گروهی اصول مصرحی را بیان می دارد.
اصل ۱۹ قانون اساسی در رابطه با استقرار عدالت در میان تمامی ملت از هر قوم و ملتی بیان می دارد که: «مردم ایران از هر قوم و قبیله ای که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و نژاد و زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود. همچنین در اصل ۲۰ بیان می دارد که همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از حقوق انسانی، سیاسی با رعایت موازین اسلامی برخوردارند.»

وبگردی
دادستانی که به قانون تمکین نکرد
دادستانی که به قانون تمکین نکرد - نکته دیگری که برای شخص من در ماجرای مرتضوی بسیار مهم‌تر از شرایط او در زندان است، عدم تمکین ایشان به قانون است. مرتضوی به عنوان یک دادستان و شخصیت‌های برجسته و بانفوذ قوه قضائیه حاضر نشد به قانون تمکین کند. حالا دیگر اهمیتی ندارد که مرتضوی در بند 241 باشد یا 309 یا چقدر به مرخصی بیاید، مهم این است که اتفاقات اخیر نشان داد که او هیچ پایبندی به قانون نداشته و ندارد
معنی و مفهوم "به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده"؟
معنی و مفهوم "به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده"؟ - بعد از انقلاب، به واسطه تنیده شدن حکومت و دین بسیاری از پست‌ها و سمت‌های سیاسی با هاله‌ای رو به رو شد که اجازه نمی‌داد صاحب آن منصب مورد نقد قرار بگیرد....
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر - سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر از 30 فروردین با حضور فیلم سازانی از ایران و نمایندگانی ازسینمای 78 کشور جهان تا 7 اردیبهشت در پردیس سینمایی «چارسو» برگزار می شود.
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک!
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک! - کتک خوردن دختری که جز التماس دوستانش هیچ فریادرسی ندارد از یک پلیس زن عضو گشت ارشاد که ماموران مرد هم آنها را همراهی می کردند، آنقدر دردناک است که کمتر وجدان بیداری به آن واکنش نشان نداده است.
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها - بررسی حضور زنان در ورزشگاه ها با حضور نرگس آبیار، لاله افتخاری، حمید رسایی، حجت الاسلام محسن غرویان و فائزه هاشمی.
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس - بازیگر سریال "تعطیلات رویایی" از حمله افراد ناشناس به خود خبر داد. مریم معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفت.
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت - سعید مرتضوی که در روزهای گذشته خبری از او نبود و حتی سخنگوی دستگاه قضایی گفته بود حکم جلبش صادر شده اما گیرش نیاورده‌اند، به گفته همسرش در تهران است.
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد - «احمد مهران فر» بازيگر نقش «ارسطو عامل» در سريال پايتخت ۵ در اینستاگرام خود از ازدواجش با «مونا فائض پور» خبر داد.
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی - صحبت های جنجالی رییسی پیرامون استفاده روحانی از نام امام رضا در انتخابات
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند!
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند! - محمد غرضی می‌گوید: زمانی که به عنوان وزیر در وزارت حضور یافتم بیش از ۵۰۰ نفر را دیدم نامه‌هایی که از داخل به خارج و از خارج به داخل کشور ارسال می‌شدند را چک می‌کردند و به صورت سه شیفت فعالیت می‌کردند و نامه‌ها را می‌خواندند.
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟ - در قسمت های اخیر سریال پایتخت بازیگر جدیدی به جمع خانواده معمولی پیوسته است؛ نیلوفر رجایی فر نقش الیزابت را در سریال پایتخت ۵ ایفا می کند ؛ این بازیگر با جلب اعتماد سیروس مقدم این فرصت ط بازی در سریال پر طرفدار پایتخت را به دست آورد .
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم - ویدیوهایی از نسیم نجفی اقدم در شبکه های اجتماعی به زبان های انگلیسی و فارسی موجود است که در آن ها وی از حذف ویدیوهای خود توسط یوتیوب شکایت دارد.
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟ - بگذارید اینطور بپرسم: مگر کیروش، مربی تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران عرق نمی‌خورد؟ نمی‌رقصد؟ مگر برانکو و شفر نمازشب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و اصولگرا و ارزشی و انقلابی هستند؟!