سه شنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۷ / Tuesday, 19 February, 2019

با صدای پای آب‌


با صدای پای آب‌
شهر شگفتی است شوشتر. نبض کارون در دستش است. آنجا که طغیان می‌کند، آرامش می‌کند تا مایه آرامش باشد نه ویرانگری. راز طبیعت در این سرزمین بر مردمانش پوشیده نیست. زمزمه هر لحظه‌شان شده، از چه تاریخی؟! کسی نمی‌داند اما تاریخ‌نویسان و باستان‌شناسان می‌دانند که از دوره ساسانی تا دوره مغول آنانی که با مهندسی آب آشنایی داشتند در قلعه‌ای به نام سلاسل نبض شریان کارون را مدیریت می‌کردند.
امروزه بیش از هر چیزی آبشارهای شوشتر یا آسیاب‌های آبی با صحنه‌هایی شگرف، بسیاری را به این سرزمین کهنه و زیبا می‌کشاند.
اگر مسیری که ما را به دل معبد چغازنبیل می‌کشاند و در تاریخی رمزآلود رهایمان می‌کند ، ادامه دهیم کمتر از یک ساعت بعد در دل شهر شوشتر هستیم. شوشتر گشاده‌رو به استقبال می‌آید. رسیده‌ نرسیده در دل خانه یکی از ساکنان آن دمی به استراحت می‌نشینم به صرف چای داغ. خانه سازمانی است، اما از ساخت‌وسازهای مدرن خبری نیست. محدوده خانه را شاخ و برگ درختان سبز از خانه همسایه مشخص می‌کند، شاخه‌برگی که دیوار کوچه‌های دوستی‌اند.
اینجا خبری از دیوار‌های سرد سیمانی و بتونی نیست. وارد خانه می‌شویم. خانه ‌شامل ۳ اتاق است و در کنارش سرویس بهداشتی، بعد تا دلت بخواهد درخت است و سبزه و مرغ‌های رها در دل سبزه و چند بز و بزغاله. چای را می‌خوریم و دوباره به راه ادامه می‌دهیم.
شوشتر پر از کهنگی است؛ کهنگی‌ای که با افزایش عمرش، قیمتش نیز افزون می‌شود. رنگ قدیمی بودن را نمی‌شود از شوشتر گرفت. بوی تاریخ می‌دهد و رنگش رمزآلود است. رنگ خاک باران خورده دارد. خاکی لبریز از چشمه‌ها و رودها و آبشارها و محصول این قرابت و رفاقت، باغ‌های زیبای آن است. هوای باغی را دارد که سر ظهر آبیاری‌اش کرده باشند. بوی زندگی می‌دهد. شاعرانه است.
● در پیچ و تاب آبشارهای شوشتر
از خیابان شریعتی و در آستانه ورود به محوطه آبشارها، سلام پیرمرد جاجیم‌باف را پاسخ می‌گوییم و به هوای صدای پای آب وارد محوطه می‌شویم. بهشتگون است. صحنه‌ای که نقاش به مدد خیال خویش از بهشت نقش زده است. خاصه که غروب خوزستان نیز زیبایی خویش را در بن چشمانت فرش کرده باشد و پرندگان با پرواز آبی خویش دل آسمان را نوازش دهند.
آبشارها از سمت‌های مختلف در دل رود می‌ریزند رها و وحشی؛ هرچند به مدد علم مهندسی ایرانیان، رام شده‌‌اند تا که زیبایی بیافرینند و سبزی برویانند، نه ویروانی بسازند.
● محافظان آب‌
امروزه جز چند خرابه، چیزی از قلعه سلاسل باقی نمانده اما مدیریت این همه زیبایی و هماهنگی تمام سازه‌های آبی ساخته شده در محوطه از این قلعه جان می‌گرفت. یکی از مهم‌ترین عناصر تشکیل‌دهنده هسته اولیه هر شهر، دژ یا قلعه نظامی هر شهر باستانی است. دژ نظامی هر شهر معمولا محل اسکان شاه یا حاکمان محلی هر ولایت است.
شوشتر نیز با توجه به اهمیت تاریخی خود همواره به‌عنوان پایتخت و مرکز استان خوزستان اهمیت ویژه‌ای داشت. اما قلعه سلاسل علاوه بر مرکزیت سیاسی، به‌عنوان پایگاهی برای نظارت بر کارایی سازه‌های آبی شوشتر ایفای نقش می‌کرده است. آبشارها را به ساسانیان نسبت می‌دهند، اما نمی‌توان نسبت به سلسله هخامنشی بی‌توجه بود.
هرچند وجود هخامنشیان در شوشتر در پرده‌ای از ابهام قرار دارد، اما وجود نهر داریون (داریوش) باعث شده نتوان براحتی از کنار این مساله گذشت و نشان از اهمیت شوشتر در ۲۵۰۰ سال پیش دارد. اما نام قلعه سلاسل با نام شاپور اول ساسانی گره خورده است. نهر داریون علاوه بر تامین آب ساکنان قلعه، اراضی دشت میناب را که از قطب‌های بسیار مهم کشاورزی درآن دوران بود آبیاری می‌کرد.
درون قلعه پلکان‌های متعددی وجود داشت که برخی از این پلکان‌ها برای برداشت آب به نهر داریون منتهی می‌شد و پلکان‌های دیگری نیز از درون عمارت‌های قلعه به کت (اتاقک‌های صخره‌ای) زیر قلعه که در ساحل رودخانه قرار دارند، منتهی می‌شدند. این کت‌ها هنگام تابستان برای استراحت ساکنان قلعه محیط خنک و مطبوعی ایجاد می‌کرد.
قلعه سلاسل قصه‌های بسیاری دارد که می‌تواند هزار و یک شب اساطیری را بسازد. پس از گذشت قرن‌ها و ویرانه شدن این قلعه، هنوز داستان مقاومت دلیرانه هرمزان حاکم ایرانی در برابر اعراب در میان این قلعه همچنان در اذهان مردم باقی است. این سردار ایرانی به مدت یک سال درون قلعه سلاسل شوشتر در مقابل سپاه اعراب مسلمان مقاومت کرد. در پایان این تراژدی، شخصی به اعراب راه مخفی نفوذ به قلعه را نشان داد.
این دژ شهری عظیم است که دارای چندین حیاط، اسلحه‌خانه، سربازخانه، حمام، عمارت حاکم، نانوایی و آسیاب بود.
قلعه سلاسل در مقابل دشمنان داخلی و خارجی بسیاری سرسختانه تاب می‌آورد؛ اما در دهه ۴۰ رئیس اداره دارایی شوشتر عمارت‌ها و ساختمان‌های درون قلعه را ویران و از مصالح قلعه برای ساخت اداره دارایی استفاده کرد.
خرابه‌های قلعه سلاسل امروزه پر از سفال‌هایی است با رازهایی نگشوده. سفال‌هایی که حرف‌های بسیاری دارد و کارشناسان باستان‌شناس می‌کوشند تا پیش از پنهان شدن این لایه‌ها زیرساخت و سازهای مدرن راز آنها را افشا کنند و صفحه دیگری از تاریخ پنهان منطقه را به نگارش درآورند.
● حصاری برای شهر
گرداگرد شهر شوشتر را حصاری از حمله دشمنان دور نگاه می‌داشته که امروزه تنها بخشی از آن در غرب و جنوب شهر و پشت بقعه امامزاده عبدالله باقی مانده ‌است. حصار شوشتر یکی از تسخیرناپذیرترین حصارهای زمان خود به حساب می‌آید و تصرف آن بسیار دشوار بوده است.
حصار شهر در روزگار خویش از ابتدای پل شادروان در حوالی غرب شوشتر آغاز شده و در کشاکش نهر داریون امتداد می‌یافته است. این تداوم حصار تا محله بند خاک ادامه می‌یافت و از آن پس در کشاکش نهر فرعی داریون به سمت جنوب ره می‌گرفت؛ همان جایی که امروزه تنها بخش باقیمانده آن قرار دارد. حصار پس از آن از دروازه لشکر رد می‌شود، از پشت امامزاده عبدالله به سمت مشرق می‌رود تا به کنار نهر رقط و آنجا تا کنار رودخانه گرگر.
کم‌عمق بودن نهر داریون (داریوش) نسبت به نهر گرگر باعث شده بود ایرانیان با استفاده از یک دیوار بزرگ و غیرقابل نفوذ بخش جنوبی و غربی شهر را غیرقابل نفوذ کنند. بخش شمالی شهر نیز که رودخانه کارون در آن جریان داشت، به دلیل این ‌که پشت مرزهای مورد هجوم و در داخل مرزهای ساسانیان قرار داشت، امکان نفوذ در این بخش را ضعیف می‌کرد. تنها بخش شمالی بود که رو به سوی امپراتوری روم داشت و ملوک‌الطوایف‌ها.
● در سایه‌سار باغ خان‌
پیش از این ‌که کتاب تاریخ را کنار بگذاریم و شهر شوشتر را به خدای مهربان بسپاریم، خویش را به باغ مصفایی از دوره قاجاریه دعوت می‌کنیم. باغ در زندگی شوشتری همیشه نقش پررنگ و پرطراوتی داشته است، به دلیل آب فراوان و خاک خوب.
باغ در حاشیه رود گرگر شاخه گسترانده و متعلق به خان‌های مرعشی از خوانین شوشتر است. باغ پیش از ۲ بخش شدن یکپارچه بود، اما بعد تقسیم شد به ۲ بخش شمالی و جنوبی و در حال حاضر از آن به باغ خان بالا و باغ خان پایین نام می‌برند. در ۷۰۰ متری آبشارها قرار دارد و آب مورد نیاز خویش از تارهای سپید آبشارها می‌گیرد.
در دوره قاجاریه جان گرفته است، اما آبیاری آن همچنان به وسیله سیستم آّبرسانی دوره ساسانی تامین می‌شود.
باغ خان در کنار رودخانه و در همسایگی بافت تاریخی این شهر قرار دارد و ۱۶۰۰ هکتار وسعت دارد. اگر به سمت چپ بروی، در میان باغ بالا قرار می‌گیری و اگر سمت راست را انتخاب کرده‌ای، لحظه‌های سبزی را در دل باغ برایت آرزو می‌کنیم. هر دو باغ دارای حصار سنگی و خشتی هستند که در دوره‌های مختلف بازسازی و مرمت شده‌اند.
هندسه، اصلی مهم در باغ‌های ایرانی است. بیشتر باغ‌های ایرانی را به صورت مربع و مستطیل ساخته‌اند، درست مثل باغ خان.
باغ‌های خان مانند دیگر باغات دارای تقسیمات منظمی ‌است. قرار گرفتن درختان در ردیف‌های منظم و فواصل بین ردیف‌های باغ باعث ایجاد مسیر‌ها و گذرگاه‌هایی شده که خود جلوه‌ای خاص به باغ بخشیده ‌است.
باغ، باغ میوه است ساده و اقتصادی. البته بیشتر درختانش، نه همه آنها. در میان درختان، درخت و درختچه گل‌های زینتی مانند انواع گل‌های رز، محمدی، گل شاه‌پسند، گل کاغذی و لاله‌عباسی کاشته‌اند.
درختان باغ با توجه به شرایط اقلیمی و آب و هوایی خوزستان کاشته شده‌اند. درخت خرما بیشتر فضای این باغ را به خویش اختصاص داده، به همان نسبت هم زیبایی خاص جنوب را به این باغ بخشیده است. باغ را که با آرامش بگردی، در دلت باغی از درختان انجیر، انار، توت، موز و مرکباتی مثل پرتقال، نارنج، لیموی ترش و همچنین درخت کنار که از درختان محلی این منطقه است، می‌نشیند.
● آواز آبشارها در باغ خان‌
باغ لبریز آواز است. آواز پرندگان در میان آواز آبشارها گاهی گم می‌شود. باغ به وسیله تونل‌های دستکند از مجموعه آبشارها تامین می‌شود. این کانال‌ها، آب را از بخش غربی محوطه آبشارها می‌گیرند و پس از پیچ و تابی ۷۰۰ متری در باغ رها می‌شوند. آب پس از عبور از کانال‌ها وارد حوض‌های موجود در باغ می‌شود و سپس با جوی‌های ساخته شده از سنگ به نقاط مختلف باغ انتقال داده می‌شود و تمامی درختان باغ را آبیاری می‌کند.
● صحت آبگرم!
مشرف باغ، حمام ساخته شده تا بساط گرمابه و گلستان جور باشد. حمام اختصاصی و متعلق به خاندان مرعشی از مالکین باغات خان است. حمام در کنار بافت کهن شهر و در کنار منزل مسکونی خاندان مرعشی قرار دارد. حمام ساختار حمام‌های ایرانی دارد و شامل سربینه، گرمخانه و گنبد است و کت‌ها. کت‌ها دستکند است و در صخره کنده می‌شده و به عنوان تفرجگاه و محلی مناسب و خنک در فصل گرما برای استراحت استفاده می‌شده است. باغ‌های خان و رود گرگر منظره‌ای زیبا و جذاب برای استفاده‌کنندگان از این کت‌ها به وجود آورده ‌است.
آثار تاریخی این شهر آنقدر زیاد است که زمان محدود ما از پس‌اش برنیامد. شوشتر لبریز خیسی لطیف بوی باران می‌دهد و طعم چشمه دارد. از دستش ندهید.
● گره ناگشوده آبشارهای سپید
هیچ کس بدرستی نمی‌داند که آبشارهای شوشتر در چه زمانی ساخته شده‌اند، اما آن را به دوره ساسانی و بویژه زمان سلطنت شاپور اول نسبت می‌دهند. براساس آنچه در کتاب «تذکره شوشتر» آمده است، در زمان اردشیر بابکان (بنیانگذار سلسله ساسانی در سال ۲۲۴میلادی) به خاطر این‌که آب را به شرق و جنوب شوشتر برسانند و کشاورزی منطقه را رونق دهند، ساخت رود گرگر شروع شد و تا سلطنت شاپور، فرزند اردشیر ادامه یافت.
روی این نهر، پل‌بند گرگر ساخته شد که نه‌تنها از طغیان آب‌های اضافی جلوگیری می‌کرد، بلکه شهر شوشتر را با شرق آن (مسجدسلیمان و اهواز) وصل می‌‌کرد. به طوری که درگذشته نزدیک این پل‌بند، دروازه گرگر وجود داشت. درون محوطه آبشارها، حدود ۴۰ آسیاب وجود داشت که این آسیاب‌ها در بخش شمالی، شرقی و غربی قرار داشتند. از آسیاب‌ها برای تهیه آرد استفاده می‌شد. به مرور زمان بر اثر حوادث طبیعی (سیل و زلزله) و عوامل انسانی، بیشتر این آسیاب‌ها رو به تخریب نهادند.
در حال حاضر آسیاب رضا گلاب توسط پایگاه میراث فرهنگی سازه‌های آبی تاریخی شوشتر، مرمت شده و در حال فعالیت است. یکی از چشمنوازترین مناطق زیبای این مجموعه، محوطه سیکاست. تا چند سال پیش اهالی شهر از سیکا به عنوان تفریحگاه استفاده می‌کردند. سیکا، شباهت زیادی با معابد صابئین دارد، بنابراین می‌توان احتمال داد که در گذشته (پیش از این‌که صابئین از شوشتر به اهواز هجرت کنند) عبادتگاه صابئین در این مکان قرار داشته است. محوطه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر، دارای کارکرد صنعتی، اقتصادی و تفریحی بوده و مهم‌ترین بخش این شهر در دوره‌های مختلف محسوب می‌شد.


منبع : روزنامه جام‌جم

مطالب مرتبط

رازهای شهر خفته

رازهای شهر خفته
● دیدار از شهری زیرزمینی در نوش آباد آران و بیدگل
ضربه‌ی هفتم بیل علیرضا خبازی كارگر ۱۸ ساله‌ای كه در عمق ۵/۲ متری از زیرزمین در محله‌ی میرزاجانی شهر نوش‌آباد در نزدیكی كاشان به دنبال پیدا كردن بقایای معماری بود، در ساعت سه بعد از ظهر دومین هفته از شروع فعالیت‌های باستان‌شناسی منجر به كشف ورودی شهر سه طبقه زیرزمینی شد. كشفی كه باستان‌شناسان ناامید از ادامه‌ی كاوش را، به ادامه فعالیت‌ها مشتاق كرد.
شهری با دالان‌ها، فضاها، اتاق‌ها، طاقچه‌ها و فضاهای معماری مختلف كه هنوز می‌توان جای تیشه‌های سازندگان آن را بر روی دیوارها دید. فضاهایی كه معماران آن را با دست كنده‌اند. دالان‌ها و فضاهای تو در تویی كه هرچه در آنها پیش بروی، باز پیش رویت گسترده‌اند. شهری سه طبقه كه طبقات آن با راه‌پله‌ها و حفره‌هایی چاه مانند به طبقه بالایی و تحتانی راه پیدا می‌كنند و دالان‌هایی در گوشه‌های مختلف كه كار تهویه هوا را انجام می‌دهد.
طی چند سال گذشته ساكنان شهر نوش‌آباد از توابع شهرستان آران و بیدگل كه در ۸ كیلومتری شهر كاشان قرار دارد، در هنگام حفر چاه فاضلاب در زیر خانه‌های خود به فضاها و دالان‌هایی برخورد می‌كردند كه به طور دقیق شناسایی نشده بودند. به همین دلیل مردم و شهرداری نوش‌آباد از مسوولان سازمان میراث فرهنگی خواستند تا بررسی‌هایی را در دورن این حفره‌ها و دالان‌ها آغاز كنند.
علی عصاری، ۶۰ ساله و از اهالی خیابان مخابرات شهر نوش‌آباد شهر زیرزمینی را از نزدیك دیده است. عصاری كه حرف‌های زیادی درباره این شهر شنیده و دیده است می‌گوید: «از قدیم پدران ما در مورد وجود شهری با وسعت زیاد كه دارای بازار، خانه‌ها و اتاق‌های مختلف است، بسیار برای ما گفته‌اند. گفته می‌شد یكی از محلی‌ها یك روز با طناب و رنگ به داخل یك از این دالان‌ها رفت اما انتهای آن را پیدا نكرد. عصر همان روز جستجوگر جوان از دالان خود را به بیرون كشید بی‌آن كه انتهای آن را یافته باشد.»
وجود همین حفره‌ها و اعتقاد مردم به وجود شهر در زیرزمین بود كه باستان‌شناسان را به نوش‌آباد كشاند تا نخستین فصل باستان‌شناسی خود را از ابتدای تیر ماه در شهر نوش‌آباد آغاز كنند.
زهرا ساروخانی سرپرست هیات كاوش در شهر نوش‌آباد در مورد شروع فصل نخست كاوش و كشف شهر زیرزمینی گفت: «طی یك ماه حفاری و كاوش‌های باستان‌شناسی در شهر نوش‌آباد توانستیم یك شهر زیرزمینی با سه طبقه سازه كه از دالانها، پلانها و فضاهای معماری مختلفی تشكیل شده است را شناسایی كنیم. سازه‌هایی كه طبقه اول آن در ارتفاع ۵/۲ متری و طبقه سوم آن در ارتفاع ۱۸ متری از عمق زمین قرار گرفته است. ارتفاع هر طبقه این شهر حدود ۱۸۰ سانتیمتر است.»
باستان‌شناسان نخستین فصل كاوش در شهر نوش‌آباد را در دو نقطه از شهر كه كارگاه الف و ب می‌نامیدند، شروع كرده‌اند. بررسی‌ها در كارگاه الف منجر به شناسایی یك دالان ۵۰ متری با دو اتاق و دو فضای باز شد.در كارگاه ب نیز باستان‌شناسان یكی از ورودی‌های اصلی شهر زیرزمینی را با سه طبقه سازه شناسایی كردند. ورودی‌ای كه با ۴۳ پله بعد از گذشت از طبقه اول و دوم به طبقه سوم در عمق ۱۸ متری از سطح زمین می‌رسد.
وقتی مردم شهر نوش‌آباد در نقاط مختلف این شهر ۱۷۰ هكتاری به هنگام حفر زمین برای چاه فاضلاب و یا مصارف دیگر به حفره‌ها و دالان‌هایی برخورد كردند، باستان‌شناسان یقین پیدا كردند كه این شهر زیرزمینی باید در تمام سطح شهر نوش‌آباد پراكنده باشد و تمام دالان‌ها و راهروها در سطح تمام شهر به یكدیگر راه پیدا كنند و به وسیله راهی اصلی به بیرون شهر راه داشته باشند.
ساروخانی در مورد وسعت شهر زیرزمینی و نحوه ارتباط دالان‌ها و راهروها در تمام سطح شهر می‌گوید: «با توجه به گسترش فضاها و دالان‌ها در تمام شهر، مطمئن هستیم كه تمام دالان‌ها و فضاهای زیرزمینی به هم راه دارند. این حفره‌ها و دالان‌ها روی هم بدنه شهر وسیع زیرزمینی را تشكیل می‌دهند. اما از آنجا كه بقایای این معماری‌ها در ارتفاعات مختلف یافت شده هنوز نمی‌دانیم كه آیا این شهر در همه‌ی نقاط دارای سه طبقه یا بیش از آن است، شهر زیرزمینی با این وسعت و عظمت برای چه ساخته شده است؟
طبق مدارك و مستندات تاریخی، شهر كاشان و روستاها و شهرهای اطراف آن از دیرباز مورد حمله و یورش اقوام مختلفی قرار می‌گرفته و در كتب تاریخی از این منطقه به عنوان منطقه‌ای ناامن یاد شده از همین رو ساخت چنین شهری شاید جنبه‌ی پناهگاهی داشته باشد.
با توجه به این كه شهر، منطقه‌ی كاشان و روستاهای اطراف آن از دیرباز مورد حمله و یورش اقوام مهاجر از جمله سلجوقی‌ها و مغول‌ها بوده است به نظر می‌رسد كه ساكنان شهر نوش‌آباد برای حفاظت از جان خود این شهر عظیم را ساخته‌اند. آنها هنگام حمله دشمن به شهر زیرزمینی پناه می‌بردند. كشف بقایای سنگ‌های آسیاب، این حدس را تقویت می‌كند كه ساكنان این شهر گاه چندین روز و یا چندین هفته در این شهر زندگی می‌كردند و از دورن شهر زیرزمینی بیرون نمی‌آمده اند. به عقیده‌ی ساروخانی شهر قاعدتاً باید با چنین دلیلی ساخته شده باشد.
در تیم باستان‌شناسی در شهر نوش‌آباد علاوه بر باستان‌شناسان، متخصصان و كارشناسانی از علوم مختلف جغرافیا، تاریخ و معماری نیز حضور دارند كه یافته‌های آنها نیز كامل كننده كشفیات و یافته‌های تیم باستان‌شناسی حاضر است.
«احسان زراعت»، كارشناس معمار پروژه، در مورد بررسی‌های خود می‌گوید: «بررسی‌ها نشان می‌دهد كه این شهر سه طبقه، شهری مهندسی‌ساز با پلان و سازه‌هایی خاص و كاربردی است كه از اسلوب و اندیشه‌های ویژه در ساخت آن استفاده شده است.»
وی با بیان این كه ساخت چنین شهری با این وسعت و عظمت كاری بسیار گسترده است، گفت: ساخت چنین شهری مطمئناً كاری گروهی و توسط ساكنان شهر بوده است. ساكنانی كه بدون شك باید جمعیتی بسیار زیاد بوده باشند كه توانسته‌اند چندین هزار تن خاك را از دل حفره‌ها بیرون بیاورند تا این شهر زیرزمینی را برای حفظ خود بسازند.»
در این فصل كاوش، باستان‌شناسان علاوه بر كشف بقایای معماری توانستند قطعات سفالین و دو پیه‌سوز كه برای روشن كردن فضاها از آنها استفاده می‌شده است را نیز كشف كنند.
«سادات» دانشجوی باستان‌شناسی و مسوول بررسی سفال‌ها در مورد شناسایی سفال‌های كشف شده در شهر زیرزمینی گفت: «سفال‌های یافت شده مربوط به دوران تاریخی (ساسانی) تا دوران اسلامی و صفویه است. بررسی آنها نشان می‌دهد شهر زیرزمینی در دوران ساسانی ساخته شده و استفاده از آن در دوران اسلامی گسترش یافته و در نهایت آخرین دوره استفاده از آن به احتمال زیاد دوره صفویه بوده است.»
با توجه به این كه تاكنون در محوطه‌های باستانی كشور، معماری «دست‌كن» با چنین وسعت و عظمتی یافت نشده است؛ این سازه‌های معماری می‌تواند در سطح جهان منحصر به فرد باشد و نكات بسیار جالبی را از نوع معماری خاصی كه در سطح جهان به معماری «دست‌كن» معروف است، روشن سازد. همچنین بررسی‌های آینده‌ی باستان‌شناسان در این شهر زیرزمینی می‌تواند، جنبه‌های بسیار جالبی از نحوه‌ی زندگی مردم را در این سازه‌ها روشن كند. گروه باستان‌شناسی در سال آینده قصد دارد برای شناسایی نحوه زندگی مردم در این دالان‌ها و تاثیرات وجود چنین شهری در زندگی و ادبیات كنونی مردم از متخصصان جامعه‌شناس و مردم‌شناس استفاده كنند. وجود این شهر زیرزمینی از مدت‌ها پیش در خاطرات تاریخی مردمان شهر نوش‌آباد منعكس بوده است.
مادرم می‌گفت شهری با دالان‌ها و اتاق‌های بسیار زیاد در شهر نوش‌آباد قرار دارد… حكایت پیرمرد نوش‌آبادی كه در محله جویباره هنوز هم در سینه‌كش دیوار كاه‌گلی خانه‌اش عصرها چمباتمه می‌زند وقتی به داستان سیل ۸۰ سال پیش می‌رسد رنگی از اندوه دارد:
»… ۸۰ سال پیش پس از سیل بسیار گسترده‌ای كه شهر نوش‌آباد را به زیر آب برد همین دالان‌ها سیل را در خود فرو بلعید. دیگر هیچ نشانی از سیل در شهر باقی نماند. اهالی محلی هنوز هم از این اتفاق متعجب هستند.»
هم اكنون باستان‌شناسان در كاوش‌های خود به بقایا و رسوبات این سیل كه در شهر نوش‌آباد دیر زمانی جاری شده بود برخورد كرده‌اند. تمام فضاهایی كه توسط باستان‌شناسان مورد كاوش قرار گرفته است دارای رسوبات بسیار زیادی است به طوری كه این كارشناسان در این فصل برای شناسایی محوطه‌ها و دالان‌ها درست ۴۸ وانت نیسان خاك از درون فضاها بیرون برده‌اند.
یكی از خطرات اصلی كه شهر زیرزمینی نوش‌آباد را تهدید می‌كند ریزش فاضلاب شهری به داخل این فضاها و دالان‌هایی است كه در نخستین فصل كاوش برای باستان‌شناسان نیز مشكلات فراوانی را به همراه داشت و باعث توقف ادامه حفاری‌ها در كارگاه الف شد.

وبگردی
پژو 206 دولت روحانی 72 میلیون تومان
پژو 206 دولت روحانی 72 میلیون تومان - در حالی که طی روزهای اخیر افزایش عجیب قیمت خودرو، بازار خرید و فروش را زمین گیر کرده و شرایطی ویژه بر این بازار حاکم کرده است، خودروسازان از امروز، ساعت ۱۰ صبح طرح ویژه پیش فروش فوری خودرو را با قول تحویل خودروها طی سی روز آغاز کرده‌اند.
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.