چهارشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۷ / Wednesday, 14 November, 2018

کوشک احمد شاهی، گنجینة اسرار


کوشک احمد شاهی، گنجینة اسرار
در میان مجموعه ساختمانهای مجموعه فرهنگی ـ تاریخی کاخ نیاوران، ساختمان کوشک کوچکی قرار دارد که بدون شک مشهورترین بنای آن نیز می ‌باشد. سه ساختمان اصلی موجود در این محوطه عبارتند از: کاخ اصلی محل اقامت خانواده پهلوی دوم بودـ کاخ صاحبقرانیه قدیمی‌ترین بنای موجود در مجموعه ‌ و کوشک زیبایی که به احمد شاهی معروف شده است.
چنانچه به حافظه بازدیدکنندگان این مجموعه رجوع شود تعداد بسیار زیادی از افراد، مجموعه کاخ نیاوران را در وهله نخست با تصویر این ساختمان آجری دو طبقه به یاد می‌آورند.
کوشک واقع در مجموعه نیاوران در حالی ایام صدسالگی خود را سپری می‌کند که بدرستی تاریخ احداث و بانی مشخصی ندارد. تا به امروز هیچگونه سند قابل استنادی که به تاریخ شکل‌گیری بنا دلالت کند به دست نیامده است. نوع معماری و شیوة ساخت آن به گونه‌ای است که بیانگر تعلق این ساختمان به اواخر دورة قاجار می‌باشد.
اشاراتی وجود دارد که احمدشاه قاجار، بنایی برای یکی از زنان محبوب خود که تبار گرجی داشته است در اراضی باغ صاحبقرانیه ـ ‌ نیاوران کنونی ‌ ـ می‌سازد.
داستان به آتش کشیدن منات روسی توسط احمدشاه جهت سر ذوق آوردن این بانوی اسرارآمیز و خشم رعایا به هنگام آگاهی از این داستان که به جراید آن دوره نیز کشانده شد، بیش از آنکه از واقعیتها سخن بگوید یک داستان ژورنالیستی به نظر می‌آید.
براساس بررسی‌های صورت گرفته، احمدشاه نه همسری با تبار گرجی داشته و نه در طول دوران کوتاه پادشاهی خود قصد ساخت بنایی در این مجموعه نموده است. تنها بنایی که در دوران سلطنت وی احداث شد در اراضی فرح‌آباد بوده است.
در دهة نخست از دوران سلطنت پهلوی اول، مجموعه نیاوران چندان مورد توجه قرار نگرفت تا اینکه به دستور رضا شاه، کاخ صاحبقرانیه تعمیرات اساسی شد که به نظر می‌آید ساختمان کوشک نیز از این فرآیند بی‌بهره نماند و تغییراتی در فضای داخلی آن رخ داد.
این تغییرات چنان هنرمندانه و با ظرافت انجام شده است که سؤالات بسیار زیادی را در ارتباط با شکل اولیة بنا بدون پاسخ می‌گذارند.
نحوة دسترسی به طبقة اول بنا از جمله این پرسشها است. در اواخر دهه بیست که کاخ صاحبقرانیه برای برگزاری مراسم ازدواج محمدرضا ـ ولیعهد پهلوی اول ‌ـ و فوزیه آماده شد. کوشک نیز جهت استقرار کوتاه مدت آنان در نظر گرفته شد. اگر چه تا به امروز مشخص نیست که این بنا به این منظور مورد استفاده قرار گرفته باشد. پس از این تاریخ، ساختمان کوشک به تناوب گاه متروک و زمانی نیز محل اقامت پرسنل نظامی رده بالای مستقر در مجموعه بوده است.
در اوایل سالهای دهة چهل، محمدرضا پهلوی تصمیم به ساخت کاخ نیاوران جهت اقامت خود و خانواده‌اش گرفت و بنابر برخی گزارشهای شفاهی، کوشک نیز به ‌عنوان دفتری اداری وی آماده شد. در پی ساخت کاخ اصلی ساختمان کوشک نیز بازسازی اساسیشد.
از میانة دهة چهل تا سالهای آغازین دهة پنجاه و پس از آن ‌تا زمان وقوع انقلاب اسلامی ‌این ساختمان به‌عنوان محل اقامت رضا پهلوی و محل برگزاری مهمانی‌های خانوادگی استفاده شد. در این زمان بود که دکوراسیون داخلی بنا توسط طراحان فرانسوی کاخ صاحبقرانیه تغییر نمود.
تا ده سال از پیروزی انقلاب اسلامی بنای کوشک به‌عنوان انبار دربسته‌ای ماند و از آن تاریخ تا سال ۱۳۷۶ که مجدداً تعمیراتی در این ساختمان انجام شد کمتر کسی به داخل این بنا راه یافت. با بازگشایی این بنا تحت عنوان کوشک احمدشاهی و محل اقامت رضا پهلوی دوران جدید حیات آن آغاز شد.
این ساختمان کوچک که طی حیات کوتاه مدت خود شاهد ساکنان متفاوتی بوده است، امروز پذیرای بازدیدکنندگان عام و خاص می‌باشد. اما هنوز سؤالات بسیاری پیرامون آن باقی است؛ دلیل اطلاق احمدشاهی به این کوشک چه بوده است؟ آیا این تلقی عوام طی دوران آغازین سلسله پهلوی بوده که از هر آنچه به دوره قاجار تعلق داشته بنام احمدشاهی یاد می‌کرده‌اند؟
آیا این بنا بخشی از املاک سلطنتی بوده یا در دوران پهلوی اول به‌عنوان بخشی از اراضی مجاور املاک سلطنتی به آن الحاق شده است؟ اگر ساکنان این بنا از خانواده سلطنتی بوده‌اند، چرا هیچ اشاره‌ای در متون و اسناد از این بنا و وقایع جاری آن یافت نشده است؟ ابهام ‌های موجود در مورد این بنا به حدی است که حتی تاریخ نزدیک را نیز در بر می‌گیرد.
شتاب در ساماندهی و ثبت اموال کاخهای سلطنتی نیز منجر به آشفتگی شد و که آرایش داخلی آن را برهم ریخت. اینگونه است که امروز به ‌ جز یک یا دو فضای داخلی کوشک، مبلمان و دکوراسیون آن تغییر یافته و نامشخص است.
این کوشک زیبا و اسرارآمیز در حال حاضر دوران دیگری از حیات خود را به‌عنوان موزه‌ای کوچک آغاز کرده است. موزه‌ای که امید می‌رود با همراهی بازدیدکنندگان به زودی نمایشگر تاریخچه پنهان آن باشد.


منبع : پایگاه اطلاع‌رسانی باغ ایرانی

مطالب مرتبط

بناهای هخامنشی

بناهای هخامنشی
هخامنشیان در اقامتگاه های خود بناهایی را می ساختند که می بایستی مبین قدرت و عظمت حکومت باشد. در دوران هخامنشیان یک سبک معماری مخصوصی به وجود آمده بود که در آن سنن و آداب ملل مختلف ساکن در کشور هخامنشتیان جلوه گری می کرد. یکی از آثار اولیه معماری هخامنشیان، کاخ کورش است که در نخستین اقامتگاه هخمانشیان در پاسارگاد (پازارگاد) بنا شد و عبارت از یک رشته ساختمانهایی بود در میان باغ و محصور به دیوار.
در ویرانه این کاخ، کتیبه بسیار قدیمی محفوظ مانده که می گوید : "من هستم کورش شاه هخامنشی." در پاسارگاد آرامگاه کورش نیز محفوظ مانده و آن بنای کوچکی است از سنگ که شبیه به خانه مسکونی با سقف دو پوششی و در روی پایه و شش پله پله بلند قرار گرفته است. در این بنا هیچ گونه تزئیناتی وجود ندارد.
این مقبره از سایر مقبره های پادشاهان، که به معنی و مفهوم واقعی کلمه از بناهای معماری بشمار نمی روند، متمایز است و عبارت از حفره ای است که در درون صخره ای به وجود آمده و با برجستگی های حجاری و تزئینات معماری تزئین شده است. طبق گفته مورخان باستانی در این مقبره بر روی بستر طلا جسد مومیایی شده کورش قرار داشته است.
در پاسارگاد و نقش رستم که مقبره پادشاهان در آنجا قرار دارد، ابنیه عجیبی به شکل برج های بلند که فاقد پنجره و تزئینات است، باقی مانده و اینطور به نظر می رسد که این بناها در قدیم معابدی بوده اند. داریوش در کتیبه خود در بیستون می نویسد که وی معابدی را که گوماتا (یکی از مغ های شورشی) ویران کرده بود تجدید بنا کرده است. علاوه بر برجهای اسرارآمیزی که اشاره شد، از آثار مذهبی، محراب های بزرگ سنگی و محل هایی را می توان ذکر کرد که به منظور پرستش اختصاص داشته و مسقف نیستند.
در تخت جمشید که از دوره سلطنت داریوش اقامتگاه پادشاهان بوده، ابنیه به سبک کاخ ها اهمیت زیادی دارد. کاخ های تخت جمشید در روی یک سکوی بلند قرار گرفته و با وجود داشتن اشکال مختلف معماری ساختمان واحدی را تشکیل می دهند که قدرت و عظمت دولت هخامنشیان را نمایان می سازد و از آثار ملتی است که موسس و موجد هنر و صنعت دوره هخامنشیان بوده است.
کلیه این ابنیه، به استثنای یکی از آنها که به دوره اردشیر سوم تعلق دارد، طبق فرمان داریوش و خشیارشا بنا شده و ما می توانیم از روی آنها در باره وسعت فعالیت ساختمانی این پادشاهان و سبک معماری دوران شکوه و جلال دولت هخامنشیان قضاوت کنیم. در تخت جمشید دو نوع ساختمان به خوبی به چشم می خورد یکی "تاچار" قصر زمستانی، که در زمان داریوش ساختمان آن آغاز گردید و دیگری "آپادانا" سالن روبازی که بر روی ستونهای بلند باریک با پوشش چوبی استقرار دارد. این قصر در زمان داریوش بنا شد و در زمان خشیارشا و اردشیر اول تجدید گردید. سالن صد ستونی هم که در زمان خشیارشا بنا شده از همین نوع محسوب می شود.
بنای قصر داریوش که در اقامتگاه دیگر پادشاهان در پایتخت قدیم عیلام، یعنی شوش ساخته شده، نوع دیگری است. در آنجا ابنیه قصر در اطراف حیاط مرکزی بر صبق اصول معماری ماورای دجله و فرات متمرکز شده است.
کلیه این آثار مختلف معماری، حاکی از سنن مختلفی است که بر اساس آنها سبک معماری دوران هخامنشیان به وجود آمده است. تردیدی نیست که هنر هخامنشیان از لحاظ این که یک هنر درباری بوده و از لحاظ عظمت و جلال می بایستی قدرت و جبروت پادشاهان را نمایان سازد، به دست ملل و قبایل گوناگون بنا شده و خود ایرانیان در بنای آن کمتر کار کرده اند.
در این هنر علاوه بر عناصر هنر محلی ایرانی، عناصری نیز از هنر بین النهرین و مصر و یونان نیز به چشم می خورد. در شوشو از روی کتیبه داریوش اول معلوم می شود که استادان کلیه ملل در ساختمان کاخ، که نشانه قدرت و عظمت حکومت هخامنشیان بوده است، شرکت داشته اند.

وبگردی
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران - سه نفر کنار هم حوالی میدان مادر ایستاده‌اند. زنی قد بلند که موهایش زمینه نسکافه‌ای دارد به هر ماشینی که بلندتر بوق می‌زند نزدیک می‌شود و قیمت را آرام و به سرعت بیان می‌کند. او می‌گوید: «... صد هزار تومان، تو ماشین ۷۰ هزار تومان، گروپ ۳۰۰ هزار تومان و جا هم داریم»، جملات کوتاه و بی‌تفاوت بیان می‌شود. جلوتر دختر کم سن و سالی که شاید ۱۶ سال هم نداشته باشد، ایستاده و از سرما نوک بینی‌اش قرمز شده است، با…
ظریف: در کشور پولشویی وجود دارد؛ همه مخالفان FATF صادق نیستند
ظریف: در کشور پولشویی وجود دارد؛ همه مخالفان FATF صادق نیستند - صحبت های دکتر ظریف در گفتگو با خبر آنلاین.
رونمایی از کوچ عجیب برخی مدیران به شستا
رونمایی از کوچ عجیب برخی مدیران به شستا - بررسی کوچ برخی مدیران شرکت سایپا به شرکت سرمایه گذاری تأمین اجتماعی.
اشراف متواضع!
اشراف متواضع! - افرادی هستند که در دروس زندگی میکنند اما ماشین زیر پایشان پراید است. افرادی که چند ده میلیون از جوجه‌مایه‌دارهای پدرریشو میگیرند که خوب تربیتشان کنند برای مدیر شدن در جمهوری اسلامی و بعد چند هفته در سال هم آنها را می‌برند اردوی جهادی تا از نزدیک ببینند فردا که به لطف جیب پدر در کنکور ترکاندند و مدرک معتبر گرفتند و مدیر شدند قرار است به چه بدبختهای مستضعفی که بخاطر پول نداشتن در آموزش و پرورش رایگان…
خود دانید و مملکت‌تان!
خود دانید و مملکت‌تان! - همه آفاق پر از فتنه و شر می بینم/ این جهان را پر از خوف و خطر می بینم/ دختران را همه جنگ است با مادر/ پسران را همه بدخواه پدر می بینم. او پس از خواندن شعر دستی به شانه وزیر می‌زند و می‌گوید: «خود دانید و مملکت‌تان!»
زاکانی: خطاهای برادر رئیس جمهور فاجعه است!
زاکانی: خطاهای برادر رئیس جمهور فاجعه است! - علیرضا زاکانی فعالی سیاسی مهمان برنامه«رو در رو» بود و در این برنامه واکنش تندی نسبت به حسین فریدون(برادر رئیس جمهور) نشان داد.
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»!
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»! - روز پنجشنبه تصویری در فضای مجازی منتشر شد که قابل تامل بود. زهرا تخشید نوه آیت‌ا... یزدی است که با انتشار تصویری که از دانشگاهش در نیویورک منتشر کرده بود، نوشت: «عکسی که دیروز عصر از دانشگاهم گرفتم با چراغ‌های همیشه روشنش».
روایت تجاوز عجیب به بازیگر لبنانی سریال «حوالی پاییز»
روایت تجاوز عجیب به بازیگر لبنانی سریال «حوالی پاییز» - ماجرای تجاوز به آن ماری سلامه، بازیگر زن عرب سریال تلویزیونی صدا و سیمای ایران.
عکس | همسر جدید نماینده سابق اردبیل در آمریکا
عکس | همسر جدید نماینده سابق اردبیل در آمریکا - «نورالدین پیرموذن» نماینده سابق اردبیل در مجلس شورای اسلامی که سالهاست در آمریکا زندگی می‌کند چند عکس از خود و همسر جدیدش را در اینستاگرام منتشر کرده است.