جمعه ۲۹ دی ۱۳۹۶ / Friday, 19 January, 2018

دورنمای روشن تلفیق کشاورزی و فناوری


دورنمای روشن تلفیق کشاورزی و فناوری
بشر در سیر تکامل خود از هفت هزار سال پیش تاکنون به پیشرفت های شگرفی دست یافته است. نظریه پردازان و دانشمندان بسیاری بر این نکته اتفاق نظر دارند که کشفیات و اختراعات زندگی بشر را از اساس متحول کرده است، از آن جمله می توان به اختراع و کشف چرخ، آتش، فلز، الکتریسیته و اتم اشاره کرد. اما در قرن بیستم دو اتفاق بزرگ رخ داد. یکی اختراع ترانزیستور بود که دنیای الکترونیک را به کل متحول کرد و دیگری که در علوم زیستی به وقوع پیوست و این حوزه را به شدت تحت تاثیر قرار داد. در اواسط قرن بیستم یعنی در دهه ۱۹۵۰ کشف ساختار مولکولی سلول های زیستی به نام دزاکسی نوکلوتیک اسید یا به اختصار DNA این حوزه را دچار تحولات شگرفی کرد که تاثیرات آن امروزه به صورت های گوناگون قابل لمس بوده و نتایجی از این اکتشاف در دنیای امروز بشر، به عنوان جزیی از اصول کلی زندگی او را تحت تاثیر خود قرار داده است.
از نتایجی که امروزه پس از کشف ساختار DNA به صورت کاربردی استفاده می شود، روش های مختلف تکنولوژیک برای تولید فرآورده های گوناگون با استفاده از موجودات زنده و در جهت به دست آوردن مواد گیاهی و غذایی بهتر و باکیفیت تر است. این حوزه از فناوری چنان دستخوش تغییرات شده است که در کمتر از ۵۰ سال بشر به حدی از توانایی رسیده است که در راستای دستیابی به نتایج بهتر و سودمندتر، ساختار مولکولی DNA را به دلخواه و به طور مصنوعی از گیاهی به گیاه دیگر یا از موجودی به موجود دیگر انتقال می دهد. به این فنون اصطلاحاً مهندسی ژنتیک گفته می شود.
امروزه از این فنون در بحث کشاورزی (که عمدتاً نیازهای غذایی بشر را دربر می گیرد) به طور گسترده در بسیاری از کشورها بهره برداری می شود. در بیوتکنولوژی غذایی، از روش های زیستی برای بهبود کمی، کیفی، تولید سالم تر، بهتر و اقتصادی تر محصولات غذایی کمک می گیرند. اصول روش کار به این صورت است که یک ژن مطلوب را به داخل ژنوم یک گیاه وارد کرده و بعد حضور این ژن در ساختمان ژنتیکی آن گیاه و همچنین انتقال آن به نسل بعدی را بررسی می کنند. گیاهی که به این ترتیب به دست می آید، مهندسی شده یا اصلاح شده ژنتیکی GM(Genetically Modified) نامیده می شود. این روش ها به روش های اصلاحی گیاهی کمک می کند تا افزایش تولید محصولات غذایی با میزان بهره وری بیشتر آب و فرسایش کمتر خاک محقق شود. این فنون به طور مستقیم و غیرمستقیم از تخریب محیط زیست می کاهند. با توجه به روند روبه رشد افزایش جمعیت (که از سال ۱۹۶۰ تا سال ۲۰۰۰ دو برابر شده است)، به نظر می رسد با روش های اصلاحی مرسوم دیگر نمی توان پاسخگوی نیازهای غذای جمعیت جهان در سال ۲۰۵۰ بود. همچنان که در حال حاضر در دنیا ۸۰۰ میلیون گرسنه وجود دارد و باید برای این اوضاع فکر اساسی کرد. با توجه به نتایج مطلوب دهه گذشته که از روش های بیوتکنولوژی استفاده شده است، به نظر می رسد بهترین راه برای تامین غذای بشر در آینده بیوتکنولوژی باشد.
در سال ۱۹۹۴ شرکت مونسانتو در ایالات متحده امریکا، اولین محصول کشاورزی اصلاح شده ژنتیکی را تجاری و به جهان عرضه کرد. این پیشرفت در علم بیوتکنولوژی و اصلاح نباتات نویدبخش طلوع عصر جدیدی بود که قادر است گرسنگی را در جهان کاهش دهد و به محیط زیست کمک کند و به آن کمتر آسیب برساند. در عرض کمتر از ۱۲ سال میزان تولید و کشت این محصولات به حدی رشد داشته است که سطح جهانی کشت آن در سال ۲۰۰۶ به ۵۷۷ میلیون هکتار رسیده و افزایش ۶۰ برابری نسبت به سال ۱۹۹۶ را داشته است. میزان استفاده از این فناوری در امریکا (که بزرگترین تولیدکننده محصولات اصلاح شده ژنتیکی است) در مورد پنبه و سویا به بیش از ۸۰ درصد رسید و کم کم به حد اشباع نزدیک می شود.
از محصولاتی که امروزه به صورت مهندسی شده تولید و استفاده می شود، می توان به پنبه، ذرت، سویا، کلزا، برنج، گوجه فرنگی و اخیراً به یونجه اصلاح شده ژنتیکی اشاره کرد. تمامی محصولات بالا با اهداف متفاوتی دچار تغییر در سیستم ذخیره مولکول DNA می شوند و به آنها ژن های جدید و خارجی وارد و اضافه می شود. از اهداف اصلاح ژنتیک کردن گیاهان می توان به مقاوم ساختن این گیاهان به علف کش ها اشاره کرد که از بدو تجاری سازی محصولات اصلاح شده ژنتیکی در سال ۱۹۹۶ تا به امروز به طور مستمر صفت غالب در بین محصولات اصلاح شده ژنتیکی بوده است. اما موارد دیگری مثل مقاومت به آفت ها، مقاومت به تنش های محیطی از قبیل سرما، گرما، تحمل به خشکی و شوری و مقاومت به بیماری های گیاهی از دیگر اهداف اصلاح ژنتیکی گیاهان است.
در مورد مقاوم کردن گیاهان به آفت ها و حشرات و بیماری ها، هدف اصلی این است که از سموم شیمیایی کمتر استفاده شود. اما در چند سال اخیر به غیر از موارد بالا نکات جدیدی مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان مثال تولید مواد با ارزش غذایی بالا و کیفیت پروتئین یا دارا بودن برخی از ویتامین ها از اهداف جدید تولید گیاهان اصلاح شده ژنتیکی است. اخیراً ژنی به برنج منتقل شده که منبع تامین کننده ویتامین A است، یا انتقال ژن پروتئین فریتین (Feritin) به دانه این گیاه موجب شده است که آهن قابل استفاده آن افزایش یابد. مثال دیگر تولید یک رقم از شاهی است که سرشار از امگا-۳ و امگا-۶ است. حتی در موارد درمانی نیز از این محصولات می توان بهره گرفت. اخیراً مطرح شده است که محققان موفق به دستیابی تولید واکسن هپاتیت B در ذرت و موز شده اند.
با وجود چنین جهشهایی در تولید محصولات غذایی و سرعت پیشرفت بسیار زیاد آن، دور از انتظار نیست که سطح تولید محصولات غذایی طی دو دهه آینده به همان حدی برسد که در ابتدای قرن بیستم از آن به عنوان یک رویا تعبیر می کردند. این پیشرفت ها در سایه وجود علم بیوتکنولوژی است که به مدد انسان آمده تا مشکلاتی را که در برخی موارد به بن بست رسیده حل کند.از زمانی که در سال ۱۹۹۴ موضوع ورود محصولات غذایی مهندسی شده به بازار مصرف مطرح شد، مجموعه یی از مسائل جنجال برانگیز را توسط منتقدان این محصولات به همراه داشت، از جمله وجود مسائل ایمنی در این محصولات. همین جنجال ها باعث شده تا کمی از سرعت و گسترش این محصولات در دنیا جلوگیری شود و به جایی برسد که امروز با داشتن این چنین توانمندی هایی در تولید موادغذایی، هنوز وجود ۸۰۰ میلیون گرسنه در قاره آفریقا و کره زمین بیداد کند. اما دلایل وجود این بحث ها و جنجال ها چیست؟منتقدان استفاده از این روش ها در تولید محصولات غذایی، نکات و مسائل متفاوتی را مطرح می کنند که اغلب درباره ایمنی استفاده از این محصولات است. یکی از مواردی که بسیاری بر آن تکیه می کنند این است که با مقاومت به علف کش ها در گیاهان اصلاح شده ژنتیکی مقاوم همانند کلزا و سویا، علف های هرز مقاوم قدرت ظهور بیشتری پیدا می کنند و میزان مصرف مواد شیمیایی بیشتر می شود. اما اگر بخواهیم در مورد مسائل ایمنی محصولات غذایی اصلاح شده ژنتیکی (GM Food) صحبت کنیم، ابتدا باید حوزه ایمنی آنها را دسته بندی کنیم. مسائل ایمنی محصولات اصلاح شده ژنتیکی کلاً به دو دسته تقسیم بندی می شود؛
۱) ارتباط غیرمستقیم با انسان و مرتبط با محیط زیست
۲) ارتباط مستقیم با انسان و نتایج مصرف آن در انسان
در مورد دسته اول، منتقدان مسائل متعددی را مطرح می کنند. به عنوان مثال آنها اظهارنظر می کنند که احتمال فرار ژن های مقاوم به علف کش ها به علف های هرز خویشاوندان گیاهان اصلاح شده ژنتیکی زیاد است، به گونه یی که با مصرف این گیاهان و کشت و زرع آنها امکان انتقال ژن های مقاوم از طریق گرده افشانی به علف های هرز خویشاوند بسیار زیاد است و موجب می شود علف های هرز به علف کش ها مقاوم شوندکه خود بالا رفتن میزان مصرف مواد شیمیایی را در پی خواهد داشت. در این مورد محققان بیوتکنولوژی راهکارهای مناسبی را ارائه دادند که از آن جمله؛
الف) استفاده از ژن های خاموش کننده، بدین صورت که اثرات این ژن ها در نسل های بعدی، احتمال تشکیل تلاقی ها را از بین خواهد برد و دیگر ژنی منتقل نخواهد شد.
ب) انتقال ژن ها به کلروپلاست (قسمت سبز گیاه) که خود دارای مولکولDNA است و کلروپلاست در گرده گیاهان وجود ندارد که از روش های مطمئن است.
ج) کشت و زرع در مناطقی که گونه های وحشی در آن مناطق حضور ندارد.
با توجه به نکات مطرح شده، دیده می شود که باز هم این مسائل از طریق بیوتکنولوژی قابل حل است. مورد دیگری که درباره محیط زیست مطرح می کنند این است که در محصولاتی که از آنها از باکتری باسیلیوس تورینجنسیس (Bt) برای مبارزه با آفات استفاده می شود، احتمال از بین رفتن حشرات غیرهدف و امکان انقراض گونه هایی از حشرات وجود دارد. اما در پاسخ این مساله نیز نکات ظریفی وجود دارد، از جمله اینکه باکتری Bt در سیستم گوارشی حشراتی فعال می شود که محیط آن قلیایی باشد و در این مورد اغلب حشراتی که به صورت آفت هستند، دارای معده های قلیایی هستند و دیگر حشرات معمولاً دارای سیستم گوارش از نوع اسیدی هستند که این باکتری در این نوع از محیط ها غیرفعال است و حتی در انسان نیز به دلیل وجود محیط اسیدی معده، این باکتری بی تاثیر است. نکته دیگر اینکه با استفاده از ژن این باکتری، میزان مصرف آفت کش ها بسیاربسیار اندک می شود که خود در مقام مقایسه، از بین بردن حشرات غیرهدف را کمتر می کند و اگر قرار باشد با زمانی که از آفت کش ها استفاده می شود، مقایسه کنیم درمی یابیم استفاده از آفت کش ها هم اثر از بین بردن حشرات غیرهدف را دارد و هم اینکه به طور غیرمستقیم در برهم زدن تعادل های شیمیایی آب و مسموم کردن منابع خاکی و آبی بسیار تاثیرگذار بوده و حتی سلامتی گونه های مختلف جانوری و انسانی نیز توسط آفت کش ها به خطر می افتد.اما درباره اثرات مستقیم در انسان نیز مواردی از طرف منتقدان مطرح می شود که از جمله می توان به نکات زیر اشاره کرد؛
الف) منتقدان عنوان می کنند وجود اثرات آلرژی زای برخی مواد و توکسین ها به دلیل انتقال برخی ژن ها در مواد غذایی، در انسان حساسیت هایی را موجب خواهد شد.
در این مورد پاسخ مناسبی از طرف بیوتکنولوژیست ها وجود دارد. آنها ابراز می کنند که زمانی یک گیاه اصلاح ژنتیکی می شود که در ابتدای مسیر و قبل از معرفی و تجاری سازی محصول از آزمایش های بالینی باید عبور کرده و تاییدیه های موردنظر را بگیرد. این آزمایش ها به حدی سختگیرانه است که حتی از استانداردهای آزمایش های بالینی که برای معرفی داروهای انسانی در نظر گرفته شده نیز دشوارتر است. به عنوان مثال سال گذشته نخود اصلاح شده ژنتیکی مقاوم به آفت در استرالیا، پس از گذراندن یک پروژه ۱۰ ساله تولید شد. اما در آزمایش های بالینی به دلیل بروز حساسیت در سیستم تنفس ریه موش ها به مرحله معرفی و تجاری سازی نرسیده و متوقف شد. نکته یی که در این مورد وجود داشت به این صورت بود که ژن موردنظر هیچ گونه حساسیتی به تنهایی در موش ها نداشت، اما بعد از انتقال به نخود در تداخل با ژن های نخود تولید پروتئینی کرد که آن ماده موجب حساسیت می شد. پس وجود این آزمایش ها به صورت گسترده از بروز چنین احتمالاتی جلوگیری خواهد کرد.
ب) منتقدان می گویند با انتقال ژن های مقاوم به باکتری ها در گیاهان برای جلوگیری از ابتلای آنها به بیماری ها این ژن ها پس از مصرف به انسان منتقل شده و لذا مقاومت به آنتی بیوتیک ها را موجب شده و سلامتی مردم را به خطر خواهد انداخت. اما باید در این مورد نیز پاسخ داد که پس از گذشت بیش از یک دهه هنوز چنین مواردی دیده نشده و دلیل آن هم وجود همان آزمایش های بالینی قبل از معرفی است. درباره مسائل مطرح شده فوق این چنین باید اظهار داشت که نتایج به دست آمده در مورد هر محصول غذایی اصلاح شده ژنتیکی و موفقیت آن به دلیل وجود سیستم های نظارتی دقیق روی تولید و عرضه این محصولات بوده است که در هر کشور سازمان های خاصی مسوول انجام این موارد هستند. به عنوان مثال در ایالات متحده امریکا که از بزرگ ترین تولیدکنندگان و مصرف کنندگان این محصولات غذایی در دنیا هستند، نظارت های سختگیرانه و دقیق اداره کل غذا و داروی ایالات متحده امریکا (FDA) و سازمان کشاورزی آن (USDA) از بروز مشکلاتی که در بالا اشاره شد، جلوگیری کرده است.انجام آزمایش های دقیق و نظارت های مستمر در حفظ و سلامتی انسان ها و همچنین اطمینان دادن به مصرف کنندگان این نوع محصولات موجب شده است که در درجه اول سلامتی مردم به خطر نیفتد و در درجه دوم این صنعت رونق پذیرد و از انحرافات آن جلوگیری شود.حتی در اغلب کشورها، برای اطمینان خاطر مصرف کنندگان تولید و عرضه کنندگان این محصولات موظف به زدن برچسب GM شده اند که حاکی از اصلاح ژنتیکی بودن این محصولات است.با توجه به موارد مطرح شده می توان این چنین اظهار داشت که کشورهای بزرگ تولیدکننده دنیا با ایجاد سیستم های نظارتی دقیق و پژوهشی روی این محصولات توانسته اند ایمن بودن این محصولات را برای مصرف کنندگان تضمین کنند.
در ایران نیز به دلیل فعالیت های محققان طی سال های گذشته این تکنولوژی تولید و معرفی شده است. گونه یی از برنج Bt معرفی شده که با معرفی این محصول، ایران نیز به جرگه تولیدکنندگان محصولات غذایی بیوتکنولوژی پیوسته است. در ایران سیستم های نظارتی مشخصی برای نظارت روی محصولات غذایی اصلاح شده ژنتیکی وجود ندارد. به عنوان مثال هنوز متولی ایمنی زیستی در کشور مشخص نیست و اگر چنین سازمان هایی با تخصص کافی توسط محققان این حوزه و زیر نظر صاحب نظران بیوتکنولوژی ایجاد یا تعریف نشوند، تبعات جبران ناپذیری را در آینده خواهد داشت.
در خاتمه می توان چنین اظهار داشت که حتی وجود یک اثر منفی در این حوزه نباید آن را زیر سوال ببرد، چون ماهیت وجود در این حوزه به ایجاد محصولات غذایی بهتر، باکیفیت تر و تولید بیشتر کمک می کند و باعث در امان ماندن محیط زیست از آسیب هایی می شود که همه روزه توسط برداشت های بی رویه انسان صورت می پذیرد.اخیراً شواهدی پیدا شده که احتمال وجود داشتن آب را در مریخ تقویت می کند و اگر این مساله اثبات شود، تنها علم و تکنیکی که می تواند حیات را در مریخ احیا کند، بیوتکنولوژی خواهد بود.
لذا با نگرش به آینده باید تلاش کرد که در این زمینه از کشورهای دیگر عقب نمانیم و این محقق نمی شود مگر با برنامه ریزی و ایجاد مراکز و سازمان های تحقیقاتی (چه در زمینه دستیابی به این تکنولوژی و چه در زمینه مسائل ایمنی مربوط به این حوزه) که با وجود پتانسیل های موجود در ایران می توان در این راستا حرکت کرد و دورنمای کلی این حوزه را روشن دید و به آن اعتماد داشت.

هومن عاقل پسند

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

نیشکر؛ گیاه زیست‌محیطی


نیشکر؛ گیاه زیست‌محیطی
توسعه در کشورهای جهان سوم با ناپایداری و بروز ناهنجاری‌ در محیط‌زیست توأم بوده است. در ایران به‌ویژه از چند دهه پیش که بحث توسعه و تدوین برنامه‌های زمانبندی پنج‌ساله برای دستیابی به اهداف توسعه‌ای مطرح شده، تخریب‌های زیست‌محیطی به شکل بارزتری نمود عینی یافته است که نمادهای شاخص آن را می‌توان در کاهش نگران‌کننده سطح جنگل‌ها و مراتع، آلودگی شدید آب‌های دو دریای شمال و جنوب کشور و تقریباً تمامی منابع آب‌های داخلی، کاهش مناطق بکر و دست‌نخورده طبیعی، آلودگی خاک و هوا و... مشاهده کرد.
خوشبختانه در پی شکل‌گیری نهضت جهانی حفاظت محیط‌زیست و تأسیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در کشورمان رفته رفته امور توسعه‌ای تحت نظارت قرار گرفته و به‌ویژه پس از تصویب اصل مترقی پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی که آن حفاظت محیط‌زیست وظیفه‌ای عمومی تلقی شده و هرگونه اقدامی که با تخریب محیط‌زیست تلازم پیدا کند، منع و محکوم شده است، تمامی فعالیت‌های توسعه‌ای در بخش‌های مختلف کشاورزی، صنعتی و خدماتی ضابطه‌مند شده و تحت کنترل قرار گرفته‌اند.
مناطق کشت نیشکر که در سال ۱۳۶۸ با تصویب هیئت محترم وزیران با هدف اصلی تأمین بخشی از شکر موردنیاز و کاهش وابستگی کشور به واردات شکر و همچنین بهره‌برداری از صنایع جانبی آن در قالب ۷ کشت و صنعت بزرگ و ۲۱ کارخانه به‌وجود آمده است. نمونه‌ای است که به‌عنوان یک واحد عظیم اقتصادی در امر حفاظت محیط‌زیست پیشتاز و پیشگام بوده و ۱۰ سال قبل از تصویب قانون ارزیابی اثرات توسعه در محیط، با انجام مطالعات زیست‌محیطی در امر مکان‌یابی و امکان‌سنجی، سنگ بنای آغازین خود را بر پایه سازگاری با محیط‌زیست بنیان گذارده است و پس از قانونمند شدن ارزیابی اثرات زیست‌محیطی نیز تلاش کرده که یکی از همراه‌ترین واحدهای عظیم کشاورزی - صنعتی با اهداف توسعه پایدار و سازمان متولی آن در کشور باشد و با برداشت هر گام به جلو، خدمتی را به عرصه گسترده محیط‌زیست استان خوزستان تقدیم داشته است.
● فعالیت‌های زیست‌محیطی
اثرات و فعالیت‌های زیست‌محیطی طرح توسعه نیشکر را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:
دسته اول: آثار و نتایج طبیعی کشت نیشکر است که فواید زیست‌محیطی چندی به همراه دارد
دسته دوم: اقداماتی است که مسئولان اجراء طرح درباره آنها اندیشیده‌اند، تصمیم گرفته‌اند و به انجام رسانده‌اند.
● آثار کشت نیشکر و فواید زیست‌محیطی آن
خاک: اجراء طرح یا زهکشی، تسطیح، آماده‌سازی و شستشو تدریجی ۸۴،۰۰۰ هکتار از زمین‌های نمک سود خوزستان که هزاران سال به حال خود رها شده بودند، آغاز و به‌ نوعی انقلاب سیستماتیک کشاورزی بود که طی آن یک اکوسیستم فقیر به زمین‌های سرسبز و پربازده زراعی تغییر ماهیت داده، و هم اینک عرصه‌ای سبز و خرم به وسعت تقریبی ۵۰۰۰ هکتار را در دل بیابان‌های خشک و شور منطقه به نمایش گذارده‌اند.
● آب: تا قبل از اجراء طرح، آب شیرینی که فعلاً بخشی از آن در هر سال صرف شستشو و آبیاری اراضی زیر کشت می‌شود، بی‌کم و کاست به خلیج‌فارس می‌ریخت که اجراء طرح مانع از هدر رفتن و دفع بی‌حاصل آن به دریا شده است.
تا قبل از تیرماه ۱۳۸۰ زهاب سه واحد شرقی رودخانه کارون (دعبل خزاعی، سلمان فارسی و فارابی) به رودخانه کارون واریز می‌شد، در اردیبهشت‌ماه همان سال برحسب تصمیمات کارشناسی، احداث یک کانال خاکی برای انتقال این زهاب‌ها به خلیج‌فارس آغاز شده بود که به‌دلیل خشکسالی سنگین سال‌های ۷۹ و ۸۰ و تصمیم مسئولان سازمان حفاظت
محیط‌زیست کشور، احداث این کانال متوقف و به سمت تالاب شادگان ادامه یافت.
ارزیابی انجمن متخصصان محیط‌زیست ایران در سال ۱۳۸۱ نشان داد که این اقدام موجب احیاء تالاب خشکیده شادگان در آن شرایط شده و پس از آن نیز از مجموع ۵۳۷،۰۰۰ هکتار مساحت تالاب، حداکثر ۸۰۰۰ هکتار آن را آن هم در بخش لب شور جنوب غربی تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. مع‌ذالک خواست مجدد سازمان حفاظت محیط‌زیست این‌بار در خصوص عدم واریز زهاب‌ها به تالاب مورد قبول شرکت واقع شده، لکن به‌دلیل بالا آمدن سطح ایستابی در منطقه و عدم امکان احداث دوباره کانال به سمت خلیج‌فارس، مذاکراتی با سازمان مذکور در حال انجام است تا بهترین راه‌حل برای دفع زهاب‌ها مشخص و به آن عمل شود.
در سال ۱۳۷۸ زهاب‌های دو واحد امیرکبیر و میرزاکوچک‌خان نیز با صلاحدید و هماهنگی با مقامات ذی‌ربط استان خوزستان، به مناطق پست شرق نوار مرزی ایران و عراق هدایت شد که تجمع این زهاب‌ها به‌دلیل وجود شرایط مطلوب زیستی، عملاً از حوضچه‌های تبخیری به تالاب نسبتاً وسیعی با مساحت تقریبی ۱۱ هزار هکتار تغییر ماهیت داد که هم اینک با برخوردار شدن از آثار کامل حیات تالاب اعم از پوشش گیاهی و زنجیره آبزیان به اکوسیستمی غنی و تماشائی بدل شده است. پرندگان مهاجر فراوانی از جمله فلامینگو، کاکائی، انواع اردک، چوب پا، طاووسک و... به این تالاب روی آورده و برخی نیز در آنجا سکنی گزیده‌اند و مضافاً تعداد قابل‌توجهی از ماهیان بیاح، شوچی و شانک نیز در این تالاب جدید نیشکر پدید آمده‌اند که صیادان محلی با قایق‌های پاروئی و موتوری به صید آنها اشتغال دارند.● هوا
نیشکر گیاهی ۴ کربنه است که به واسطه داشتن برگ‌هائی پهن، دارای توان فتوسنتزی بالاتر از سایر گیاهان زراعی است. سطح سبز ایجادشده توسط نیشکر در هکتار حدود ۵ تا ۸ هکتار برآورد شده است. پس از به زیرکشت رفتن تمامی ۸۴،۰۰۰ هکتار اراضی مربوطه، دست کم ۵۰ هزار هکتار سطح سبز در منطقه پدیدار خواهد شد که هم‌اکنون حدود دوسوم آن موجود است. این سطح وسیع سبز نقش بسیار پراهمیتی در جذب CO۲ و رهاسازی اکسیژن داشته و هوای ناحیه را تلطیف و دگرگون می‌سازد.
● احیاء زیستگاه‌های حیات‌وحش
در زمان آغاز اجراء طرح، دشت خوزستان که خاطره تلخ ۸ سال جنگ تحمیلی عراق را بر سینه داشت، پوشیده از آثار و باقیمانده‌های جنگ مانند حفره‌ها، سنگرها، ادوات فرسوده جنگی، تانک‌ها و خودروهای سوخته، پوکه‌های متعدد و تعداد بسیاری زیادی مین بود که زمینه مهاجرت جانداران منطقه را فراهم کرده و تنها اراضی سوخته و آلوده بر جای مانده بود.
در نخستین گام‌های سازنده با مددخواهی از توان و تجربه نیروهای مسلح نسبت به مین‌روئی منطقه و سپس پاکسازی آن اقدام و پس از تسطیح، آبشوئی و حفر کانال‌های انتقال آب و فراهم‌آوری محیطی سبز و پرآب، فضا را برای بازگشت حیات‌وحش مهیا شد که در نتیجه آن، پستاندارانی مانند گراز، گربه وحشی، شغال، انواع جوندگان و ... و بی‌شماری پرندگان آبزی، آبچر، کنار آبزی از قبیل فلامینگو، کاکائی، آبچلیک، چوب پا، حواصیل و... به منطقه روی آورده و در آن سکنی گزیدند.
هم‌اینک فضای عمومی منطقه برای دوستداران محیط‌زیست و حیات‌وحش بسیار جذاب و نشاط‌آور است.
رفته رفته جمعیت بعضی از پستانداران به حدی بالا رفت که به آفت مزارع نیشکر بدل شدند که از میان آنها می‌توان به گراز اشاره کرد که شرکت درصدد اندیشیدن تمهیدی برای مبارزه و کنترل جمعیت آن هستند.
● تمهیدات زیست‌محیطی
مبارزه بیولوژیک با آفات
خوداری از مصرف سموم آفت‌کش از ابتدای امر به‌طور جدی مورد توجه قرار داشته و با احداث انسکتاریومی مناسب در مرکز تحقیقات نیشکر، به پرورش و تکثیر زنبور پلاتی تلنموس هایلاس به‌عنوان دشمن طبیعی کرم ساقه‌خوار نیشکر که عمده‌ترین آفت این گیاه است، اقدام شده است.
میزان تولید و رهاسازی این زنبور در سال جاری به بالای ۱۰ میلیون عدد رسیده است. این اقدام تاکنون مانع از مصرف سدها تن سموم خطرناک که بالقوه آلاینده منابع آب‌های سطحی و زیرسطحی هستند، بوده و به‌عنوان یکی از پروژه‌های زیست‌محیطی با جدیت پی‌گیری می‌شود.
● نهالکاری و ایجاد فضای سبز
تاکنون در چارچوب همکاری و مشارکت با ستاد نهضت سبز و اداره کل منابع طبیعی استان خوزستان نسبت به کاشت بیش از ۸/۳ میلیون اصله درخت مثمر و غیرمثمر در محدوده اراضی واحدهای هفت‌گانه، در مجاورت ناحیه صنعتی و کنار جاده‌ها اقدام شده که چشم‌اندازی دل‌انگیز را در منطقه فراهم آورده است.
● احداث تصفیه‌خانه و فاضلاب بهداشتی
برای هریک از کشت و صنعت‌ها یک تصفیه‌خانه بزرگ و مدرن پیش‌بینی شده که در واحدهای امام‌خمینی (ره) و امیرکبیر به بهره‌برداری رسیده‌اند و در سایر واحدها نیز در دست اقدام و انجام است.
● تولید اتانول
در سال جاری واحد تولید اتانول کشت و صنعت دعیل خزاعی با تولید سالانه ۳۳ میلیون لیتر به بهره‌برداری می‌رسد که طی مذاکرات در حال انجام با سازمان محیط‌زیست کشور و وزارت نفت در مرحله قبل از انعقاد قرارداد برای استفاده به‌عنوان جایگزین ماده مضر MITBE و افزودنی به بنزین مصرفی خودروها در شهرهای بزرگ است که بدون تردید سهم قابل‌توجهی در کاهش آلودگی هوای آنها خواهد داشت.
● استفاده از باگاس
در حال حاضر بیش از یک میلیون تن سالانه باگاس تولید می‌شود که در صورت تبدیل آن به کاغذ می‌تواند به‌عنوان ناجی بخشی از جنگل‌های شمال کشور ایفاء نقش شده و حدود نیمی از کاغذ مورد نیاز کشور (۳۷۵،۰۰۰ تن) را تأمین و جنگل‌های ارزنده شمال را از خطر نابودی برهاند.

مهندس محمدباقر گلستانه

وبگردی
ابعاد حقوقی جدال علی مطهری با آستان قدس
ابعاد حقوقی جدال علی مطهری با آستان قدس - 38 شرکت که جزء بزرگترین کارتل های اقتصادی کشور هستند، متعلق به آستان قدس است. بنابراین آستان قدس کنونی، آستان قدسی نیست که حضرت امام در نامه خود از آن سخن گفته‌اند.
مقایسه بودجه مراکز حوزوی با دانشگاه ها
مقایسه بودجه مراکز حوزوی با دانشگاه ها - به‌جز وزارت ارشاد، هیچ‌یک از این 40 ارگان و نهاد در قبال میلیاردها تومان بودجه‌هایی که دریافت می‌دارند پاسخگو نبوده نیستند.
ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار
ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار - ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار
فیلم/ گریه شدید وزیر کار در گفت‌و‌گوی تلفنی با خانواده خدمه نفتکش «سانچی»
فیلم/ گریه شدید وزیر کار در گفت‌و‌گوی تلفنی با خانواده خدمه نفتکش «سانچی» - علی ربیعی وزیر کار، رفاه و امور اجتماعی در گفت‌وگوی تلفنی با خانواده یکی از خدمه نفتکش «سانچی» اظهار همدردی کرد.
تصاویر هولناک از آخرین لحظات کشتی سانچی
تصاویر هولناک از آخرین لحظات کشتی سانچی - توقف عملیات خنک سازی و مهار آتش در شب گذشته، موجب رسیدن آتش به مخازن سمت چپ کشتی و انفجارهای شدید صبح امروز شد که در نهایت پس از چند ساعت به غرق شدن کامل نفتکش ایرانی انجامید.
از «خس و خاشاک» دیروز تا «آشغال» امروز
از «خس و خاشاک» دیروز تا «آشغال» امروز - این اتفاق بیشتر از هر موضوع دیگری سبب شد تا مردم یاد خاطرات سال ۸۸ بیفتند؛ آن زمانی که یک فرد با به زبان آوردن سخنانی ناشایست و بدون تفکر، مردمی را که برای بیان خواسته‌های‌شان به خیابان‌ها آمده‌ بودند، خس و خاشاک خواند و سبب شعله‌ور شدن آتش شد.
عدالت با  6 دلار در سال!
عدالت با 6 دلار در سال! - فیلم - رضا رشیدپور در برنامه حالا خورشید با کنایه به واریز سود سهام عدالت گفت: به خارجی ها نگوییم این سود سهام عدالت ماست، بگوییم ما روز شش دلاری مزگان داریم.
تحقیری که در دنیا میشویم / نفتکش ایرانی خدمه ایرانی با پرچم پاناما
تحقیری که در دنیا میشویم / نفتکش ایرانی خدمه ایرانی با پرچم پاناما - اگر از همه این ابهامات در خصوص مالکیت این کشتی که بگذریم، مهم‌ترین سوالی که این روز‌ها مطرح است، به آتشی باز می‌گردد که ظاهرا قرار نیست خاموش شود و یک هفته است که می‌سوزد. حریقی که اگر نبود حادثه پلاسکو، ممکن بود آن را ناشی از بزرگ بودن سانچی و حجم زیاد بارش بدانیم یا برعکس، از ناتوانی اطفاکنندگان در این ماجرا گلایه سردهیم، اما حالا به شکل گیری ابهامی بزرگ‌تر منجر شده...
ورود بی‌چادر و باآرایش به این بیمارستان ممنوع است
ورود بی‌چادر و باآرایش به این بیمارستان ممنوع است - خانم مسئول انتظامات جلوی درمانگاه بیمارستان بقیه‌الله ایستاده، جلوی زنان مانتویی را می‌گیرد و با گرفتن کارت شناسایی به آنها چادر می‌دهد. خیلی از زنان اینجا قبل از ورود به بیمارستان مانتویی هستند اما با گذشتن از در ورودی چادری می‌شوند.
کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد
کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد - ممکن است دود وارد محیط ایزوله ای شود که احتمالا دریانوردان در آنجا حضور دارند، پرسیده ایم چرا نجاتشان تا این حد طولانی شده است؟ گفته می شود چینی ها کم کاری می کنند ناراحتم از اینکه وقتی کشتی چینی تصادف کرد همه سرنشینان آن سالم هستند اما کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد.
عکس خواستگاری کریم انصاریفرد از دختر یونانی با زمرد گرانقیمت
عکس خواستگاری کریم انصاریفرد از دختر یونانی با زمرد گرانقیمت - رسانه های مطرح یونانی با انتشار تصاویری از رابطه عاطفی ملی پوش ایرانی باشگاه المپیاکوس با یک میلیاردر یونانی - آمریکایی پرده برداشتند و مدعی شدند این دو تصمیم خود را برای ازدواج قطعی کرده اند.
چرا حداد و ولایتی بیشتر از 50 شغل دارند؟
چرا حداد و ولایتی بیشتر از 50 شغل دارند؟ - بخشی از تکثر مسئولیت های بعضی چهره‌های سیاسی به بی‌اعتمادی نظام به افراد کارآمد برمی‌گردد و علت دیگر این موضوع، اعتماد غیرمعقول به این افراد است. با این حال این افراد هرچقدر هم که توانمند باشند، از نظر روان شناسی و انسان شناسی در بخشی از مسئولیت های خود ناموفقند.
فیلم نابغه ۱۰ ساله‌ طراح خودرو / قبلی هم انرژی هسته ای کشف کرده بود!
فیلم نابغه ۱۰ ساله‌ طراح خودرو / قبلی هم انرژی هسته ای کشف کرده بود! - فیلم - حسین عطایی ۱۰ سال دارد و در حوزه طراحی مفهومی خودرو فعالیت می کند. او ۶ اختراع ثبت شده دارد، مدرسه نمی رود و از دو شرکت تسلا و ولوو دعوت به همکاری شده است. او مشاور رییس سازمان برنامه و بودجه است. گفتگوی رضا رشیدپور با نابغه ١٠ساله طراحی خودرو را اینجا ببینید.
تست تصادف سمند در انگلیس / فقط با سرعت 50 کیلومتر در ساعت !
تست تصادف سمند در انگلیس / فقط با سرعت 50 کیلومتر در ساعت ! - تست برخورد جلوی خودرو با سرعت 50 کیلومتر در ساعت برای سمند TU5 ، توسط یکی از سازمانهای معتبر ارزیابی خودرو در انگلستان صورت گرفت.
کشور محل درمان آیت الله هاشمی شاهرودی مشخص شد (+عکس)
کشور محل درمان آیت الله هاشمی شاهرودی مشخص شد (+عکس) - سرانجام بعد از مدت ها سکوت درباره این که آیت الله سیدمحمود هاشمی شاهرودی برای درمان به کدام کشور رفته است، خبرگزاری اهل بیت(ع) از درمان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در آلمان خبر داد و نوشت:
فیلم جنجالی از حجت الاسلام قاسمیان در کرمانشاه
فیلم جنجالی از حجت الاسلام قاسمیان در کرمانشاه - این فیلم حواشی زیادی را در فضای مجازی به همراه داشته است.
جنجال نیوشا ضیغمی: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم
جنجال نیوشا ضیغمی: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم - اولین قسمت از برنامه هاردتاک کاکتوس را با صحبت های جذاب نیوشا ضیغمی در مورد خانواده و همسرش ، ماجرای صحبت های جنجالی یک هواپیما ، 8 سال احمدی نژاد و ...
    پربازدیدها