سه شنبه ۲۹ خرداد ۱۳۹۷ / Tuesday, 19 June, 2018

موسیقی بدون ساز


موسیقی بدون ساز
برخلاف تصور عموم که آغاز موسیقی الکترونیک را به دهه‌های ۳۰ و ۴۰ میلادی به ویژه دوران پس از جنگ جهانی دوم نسبت می‌دهند، این موسیقی مربوط به اواخر قرن نوزدهم است.
عده‌ای نیز اشخاصی چون ژان میشل‌ژار و یا کارل‌هاینس اشتوکهاوزن را بنیانگذاران این نوع موسیقی می‌دانند در صورتی که اولین کنسرت موسیقی الکترونیک جهان سالها قبل از تولد این افراد و در سال ۱۸۷۷ میلادی توسط الیشاگری (Elisha gray) مخترع معروف اجرا شده است.
اولین ساز الکترونیک جهان نیز برخلاف تصور عموم توسط خود الیشاگری ساخته شده و نام آن را مخترع دستگاه «تلگراف‌ هارمونیک» گذاشته است. (شهرت اشخاصی چون ژان میشل ژار و اشتوکهاوزن نه به خاطر کشف این موسیقی که به خاطر نوآوری‌هایی است که در این موسیقی ایجاد کردند)
الیشاگری ۲ سال قبل از ساخت این دستگاه کشف کرده بود اگر یک لوله باریک فولادی مرتعش را در مداری متشکل از آهن‌ربای الکتریکی و کلید تلگراف قرار دهد، با بستن مدار توسط کلید آوایی موسیقی مانند از آهن‌ربا شنیده خواهد شد.
به‌طور تصادفی این دستگاه به مثابه یک اسباب‌بازی توسط خواهرزاده ‌گری برای متعجب ساختن دوستان خود به کار گرفته شد. این کودک دریافته بود اگر یکی از دو سر سیم پیچ ثانویه لای درز وان حمام قرار دهد و انتهای آن را در دست بگیرد، هنگامی که دست دیگر را به بدنه وان حمام بکشد، صدایی شبیه صدای شیهه اسب از وان حمام شنیده خواهد شد.
این پدیده کودکان را کاملاً هیجان‌زده کرده و آنها را وادار به فریاد کشیدن می‌کرد. گری با شنیدن صدای کودکان جریان را متوجه شد. شخصاً دستگاه را امتحان کرد و دریافت که اگر محکم‌تر و یا با فشار بیشتری به وان حمام دست بکشد صدا بلندتر می‌شود. گری با تغییر فرکانس انتشار لوله و یا کم و زیاد کردن آن، صداهای متغیر دیگری را شنید.
اختراع خود را ارتقاء داد و به جای وان حمام از یک ویلن استفاده کرد. این کشف جالب توجه نهایتاً به ساخت اولین تلگراف موزیکال انجامید. گری توانست با بهره‌گیری از تعدادی نوسان ساز گستره صوتی ۲ اکتاوی را از محل اولیه انتقال دهد.
اما به همین مقدار راضی نشده به فکر انتقال یک رکورد و یا تعداد زیادی نت افتاد.اولین ساز الکترونیک جهان با تکمیل این دستگاه یعنی ۸نوسان ساز که با یک ردیف کلید پیانو کنترل می‌شد، به سرانجام رسید.
گری این اختراع را تکمیل کرد و همین دستگاه را به صورت ردیف‌های کلید پیانو با ۲ اکتاو مجزا و با نام تلگراف‌ هارمونیک روانه بازار کرد و نهایتاً در سال ۱۸۷۷ اولین کنسرت موسیقی الکترونیک را با همین دستگاه (که به شدت مورد توجه عموم قرار گرفته بود) اجرا کرد.
در اوایل قرن بیستم موسیقی نو با پشتوانه تجربیات گسترده در زمینه موسیقی پا به عرصه حیات گذاشت. از خصوصیات این موسیقی دور شدن از ریتم و فرم و شکستن قواعد رنگ‌بندی موسیقی بود.
بعد از جنگ جهانی دوم و پیدایش مدل‌های تکمیل شده و بالغ شده اختراع‌گری دستگاه‌های مولد صدای عصر مدرن ساخته شدند و موسیقی الکترونیک هویتی جدی‌تر و علمی‌تر یافت. گرایش خاص عموم به موسیقی تک‌رنگ (آتونال) معطوف شد و با تلاش افرادی چون کارل هاینس اشتوکهاوزن، موسیقی الکترونیک در قالب یک مکتب بنیانگذاری شد.
موسیقی الکترونیک از لحاظ فرم تک موومانی است و برخلاف عادت معمول اجرا کننده یا نوازنده‌ای ندارد. بلکه آهنگساز موسیقی الکترونیک با ادوات صداسازی (Voice)، (noise) و (Soand) و تغییرات الکترونیکی موزیک خود را به ثمر می‌رساند. تولید نوارهای مغناطیسی، ساخت دستگاه سیتی سایزر از تحولات عظیم این دوران بود.
جان کیج از هنرمندان پیشتاز این موسیقی است. در سال‌های اخیر کامپیوتر نیز به این جمع اضافه شده و کمک به نرم‌افزارهای استودیویی کار را به جایی رساند که حتی در یک اتاق می‌توان یک استودیوی کامل را ایجاد و بهره‌برداری کرد.نیاز به شنیدن اصوات جدید در اکثر زمینه‌های هنر موسیقی به خصوص در سینما روز به روز دستگاه‌‌ها و امکانات تکمیل شده‌تری را روانه بازار می‌کند.
از دهه ۸۰ با توجه به پیشرفت تکنولوژی و ساخت دستگاه‌های الکترونیک هوشمند و ایجاد امکان برقراری گفت‌وگو بین آلات و ادوات موسیقی و دستگاه‌های الکترونیک دوران شکوفایی، بالندگی و اوج موسیقی الکترونیک آغاز شد.
دی‌جی‌ها و دستگاه‌های مربوط به آنها نیز از تأثیرات این آلات و ادوات و نیاز به تجربیات جدید در موسیقی است. موسیقی الکترونیک نیز مثل تمام پدیده‌ها و مکاتب جدید همواره با مخالفت‌ها و انتقادهای فراوانی در دنیا و حتی ایران دست به گریبان بوده است.اما آهنگسازان و هنرمندان بسیاری نیز با تلفیق آلات موسیقی الکترونیک با سایر ادوات و تلفیق سبک‌های مختلف، سبک‌های نوین و جدیدی را معرفی کرده‌اند.
▪ از معروف‌ترین این افراد می‌توان به:
ژان میشل ژار (که در ایران با آلبوم اکسیژن بین عموم معروفیت یافت)، کتیارو (که اکثر ایرانیان او را با ساخت آهنگ مجموعه راه ابریشم می‌شناسند)، ونجلیز (آهنگساز فیلم کریستف کلمب)، یانی (همکاری او با شهرداد روحانی در کنسرت اکروپولیس او را به محبوبیت بالایی در ایران رساند) تنها مثال‌هایی از افراد بی‌شماری هستند که در این وادی شهرت و محبوبیتی خاص یافته‌اند.
سال‌ها قبل در دهه ۶۰ شمسی در ایران شرکت بانگ آلبومی به نام موسیقی به روایت کامپیوتر را منتشر ساخت که می‌توان گفت اولین آلبوم موسیقی الکترونیک بود که به شکل رسمی در ایران مجوز نشر گرفته و روانه بازار شد.به‌رغم مخالفت‌ها و انتقادات این موسیقی در حال حاضر در ایران نیز پیروان خاص و پرشماری پیدا کرده است.
مشهورترین آهنگساز ایرانی که آثار بسیار زیبا و ماندگاری با بهره‌گیری از امکانات الکترونیک در سبک‌هایی چون کلاسیک و حتی پاپ به ساخت موسیقی فیلم پرداخته، مجید انتظامی است که موسیقی فیلم‌هایی چون ترن، از کرخه تا راین، بوی پیراهن یوسف و موسیقی سریال‌هایی مانند سریال گرگ‌ها را ساخته است

علیرضا ایرانی‌نژاد

منبع : ایران ملودی

مطالب مرتبط

درباره بتهوون و سمفونی نه، به بهانه اجرای ارکستر سمفونیک

این بار رهبری اركستر سمفونیك تهران را رهبر مشهور ایرانی یعنی «علی رهبری» برعهده گرفته بود. علی رهبری كه از او در جوامع بین المللی موسیقی، با نام «الكساندر رهبری» یاد می شود در سال ۱۳۲۷ در تهران متولد شد و از كودكی در رشته موسیقی به فعالیت پرداخت و پس از اتمام دوره هنرستان به اتریش سفر كرد و در آكادمی موسیقی وین به تحصیل پرداخت و سپس در كسوت رهبر اركستر و آهنگساز به فعالیت پرداخت. او بین سالهای ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷ موفق به كسب چند مدال از سوی كمیته حقوق بشر و نیز مسابقات رهبری اركستر درفرانسه و سوئیس گشت و سال بعد فرصتی یافت تا اركستر فیلارمونیك برلین را رهبری كند. گفته می شود كه وی از سوی رهبر سرشناس اتریشی یعنی هربرت فون كارایان مورد حمایت قرار گرفت وسپس طی چند دهه با اركسترهای معتبری همچون اركستر سمفونیك نورنبرگ، فیلارمونیك BRT (بلژیك)، فیلارمونیك چك، فیلارمونیك زاگرب، فیلارمونیك مالاگا (اسپانیا) و بالاخره اركستر سمفونیك تهران در سمت های گوناگون همكاری داشته است.
علی رهبری در كار ضبط آثار موسیقی كلاسیك نیز بسیار پركار بوده و نزدیك به یكصدوپنجاه CD از اجراهای او به بازارهای جهانی راه پیدا كرده است كه نزدیك به چهل CD از این مجموعه به اجرای آثار اپرایی اختصاص دارد.آثار مهم تصنیف شده توسط رهبری عبارتند از سمفونی برای سیاهان آفریقا، خون ایرانی، قدرت فلامنكو، نوحه خوان، بیروت ۱۳۶۲ و آثار بی شمار دیگر.چندی پیش علی رهبری پس از چند دهه دوری از وطن، به رهبری اركستر سمفونیك تهران پرداخت و آثاری از چایكوفسكی و دورژاك را اجرا كرد و این بار و در این هفته به اجرای اثر بزرگی همچون سمفونی شماره ۹ بتهوون پرداخت.به نظر می رسد با حضور علی رهبری، تحول چشمگیری در روندكاری اركستر سمفونیك تهران رخ داده و برنامه كاری آن نظم و ترتیب خاص و بی سابقه ای به خود گرفته است.
بتهوون و سمفونی شماره ۹
لودویگ ون بتهوون در سال ۱۷۷۰ در آلمان چشم به جهان گشود. هیچ یك از آهنگسازان موسیقی كلاسیك به اندازه بتهوون برای مردم عادی شناخته شده نیستند. با این حال بتهوون نزد متخصصان موسیقی نیز جایگاه ویژه ای یافته است. بتهوون نخستین دروس موسیقی را زیر نظر پدرش فراگرفت وبعدها به مكتب موتسارت وهایدن راه یافت و آثار بی شماری تصنیف كرد كه در بیشتر آنها رگه هایی از شخصیت منحصر به فرد بتهوون دیده می شود. او در فرم سمفونی توانست تحولی ژرف به پاكند تا جایی كه در هر یك از سمفونی هایش عرصه ای نو در نگرش به این فرم موسیقایی، گشایش یافته است. علاوه بر این، بتهوون آثار بی شمار دیگری در فرم های مختلف از جمله سونات، تریو، كوارتت، كوئینتت، سكستت، كنسرتو، اپرا، اورتور، اوراتوریو، مس، لید و غیره خلق كرده است. درمورد سمفونی نهم بتهوون اولین نكته حایز اهمیت این است كه برای نخستین بار در تاریخ موسیقی، صدای انسان در فرم سمفونی به كار رفته است، چرا كه فرم سمفونی به طور كلی فرمی است سازی و نه كوازی و تمامی آثار سمفونیكی كه پیش از انتشار این قطعه تصنیف گشته بودند، تنها از صدای سازی بهره گرفته بودند. لیكن بتهوون در اینجا به یكباره تصمیم گرفت تا شعری از شاعر آلمانی زبان، شیللر را در قسمت پایانی سمفونی نهم خود بگنجاند. نكته دیگری كه در رابطه با سمفونی نهم می توان ذكر كرد این است كه بتهوون در طول ساختن این اثر به طور كامل ناشنوا بود. در این باره توضیح اینكه اولین نشانه های ناشنوایی در او از سن حدود ۲۷ سالگی ظاهر شد و پس از گذشت زمان ناشنوایی اش شكل حادتری به خود گرفت تا جایی كه به كری كامل منجر شد.نتیجه اینكه بتهوون، خالق سمفونی نهم، هیچگاه نتوانست حتی یك نت از این شاهكار بی همتا را بشنود، تراژدی ای كه هچگاه از این قطعه برجسته، جدایی پذیر نمی نماید. در آن هنگام، تنگ دستی بتهوون و نیز كشمكش هایی كه بر سر سرپرستی برادرزاده اش بدانها مواجه بود همگی دست به دست هم داده بودند تا سمفونی نهم در بحرانی ترین مقاطع زندگی آهنگساز پا به عرصه هستی بگذارد. به هر حال سمفونی نهم به اعتبار موومان آخرش كه همان منظومه شادی شیللر است، اثری خوانده می شود كه انسانها را به آزادگی، شادی و برادری فرامی خواند. در اصل عنوانی كه به كنسرت هفته جاری اركستر سمفونیك تهران داده شده همان شعری است كه تمام ایرانیان آن را از بر هستند:
بنی آدم اعضای یكدیگرند
كه در آفرینش زیك گوهرند
چو عضوی به دردآورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار
جملات زیر نیز در بروشور این كنسرت به چشم می خورد:
«بتهوون از دنیایی كه در عالم خاموشی ساخته بود هر چند یك بار برای مردمی كه می شنیدند، تحفه ای می آورد. البته تحفه گرانبهایی بود، گرانبهاترین تحفه ای كه برای ابنا بشر به یادگار مانده است. سمفونی نهم در آن روزهای سخت تصنیف شد و شگفت آن است كه در بیان شادی و برای تسكین اندود دردمندان به وجود آمد. واقعاً این علو روحی از كسی كه تیره روزترین مردم عصر خود بود عجیب به نظر می رسید، معهذا بتهوون مانند پیامبری مردم را به پاكبازی و صمیمیت دعوت می كند تا غمهای خود را فراموش كنند و برادروار همدیگر را دوست بدارند.»البته جملات فوق كه در بروشور كنسرت آمده از متن كتاب تفسیر موسیقی، نوشته سعدی حسنی گرفته شده كه جا داشت مسؤولین تنظیم بروشور به این نكته توجه بیشتری كرده و آن را اعلام می داشتند.طبق برنامه اعلام شده از سوی ارگانهای مربوطه، كنسرت هفته جاری اولین بخش از مجموع حدوداً كنسرتی است كه قرار است توسط اركستر سمفونیك تهران و به رهبری علی رهبری اجرا شود. قرار است در كنسرتهای آینده قطعاتی از موتسارت، چایكوفسكی، وردی، دورژاك، الگار، پوچینی، ارف و دیگر آهنگسازان اجرا شود كه این خود طیف وسیعی را كه قرار است بدان پرداخته شود نشان می دهد.در اینجا جا دارد كه از اجرای اعضای گروه كر تالار وحدت نیز كه علی رغم برخورداری از حداقل امكانات و مواجهه با بی برنامگی های همیشگی، این اثر جدی را اجرا كردند نیز یاد كرد. باشد كه با برنامه ریزی هایی كه علی رهبری از روی آگاهی، جهت سر و سامان بخشی به گروه كر تالار وحدت می كند ما بیش از پیش شاهد هنرنمایی ایشان باشیم و برای ایشان نیز از شرایط مساعدتری نسبت به گذشته جهت فعالیت دراین حوزه برخوردار گردند.

طاها پیشوا

وبگردی
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهوری معتقد است که ما یک بار برای همیشه باید مشکل مشروعیت و مقبولیت را در کشور حل کنیم. این درست نیست که بخشی از نظام هم مشروع باشد هم مقبول اما بخش دیگری که از دل همین نظام در آمده است فقط مقبول باشد.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه - برنامه کامل خندوانه با حضور مهران مدیری مهمان ویژه برنامه عید فطر برنامه خندوانه بود و این قسمت از مجموعه خندوانه را خاص کرد.
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید!
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید! - بر این اساس، ورزشگاه‌های دستگردی، تختی، معتمدی، آزادی، شیرودی، بوستان‌های گفت‌وگو، طالقانی، ولایت، پردیسان، هنرمندان، پارک شهر و ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی به عنوان محل‌های مناسب تجمع در تهران تعیین شده‌اند و از این پس معترضان می‌توانند در این محل‌ها تجمع کنند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!