سه شنبه ۱ اسفند ۱۳۹۶ / Tuesday, 20 February, 2018

پاژ در ورای تاریخ


پاژ در ورای تاریخ
حکیم ابوالقاسم حسن بن علی طوسی معروف به فردوسی (حدود ۳۱۹ تا حدود ۳۹۷) شاعر حماسه سرای ایرانی و گوینده شاهنامه فردوسی است که مشهورترین اثر حماسی فارسی است و طولا نی ترین منظومه به زبان فارسی تا زمان خود بوده است. او را از بزرگ ترین شاعران فارسی گو دانسته اند. بنا به نظر پژوهشگران امروزی فردوسی در حدود سال ۳۱۹ هجری شمسی در روستای «پاژ» در نزدیکی توس در خراسان متولد شد. استدلا لی که منجر به استنباط سال ۳۱۹ شده است شعر زیر است که محققان بیت آخر را اشاره به قدرت رسیدن سلطان محمود غزنوی در سال ۳۵۷ می دانند.
بدا نگه که بد سال پنجاه و هشت
توان تر شدم چون جوانی گذشت
فریدون بیدار دل زنده شد
زمین و زمان پیش او بنده شد
و از این که فردوسی در سال ۳۷۵ پنجاه و هشت ساله بوده است نتیجه می گیرند او در حدود سال ۳۱۹ متولد شده است. تولد فردوسی را نظامی عروضی که اولین کسی است که درباره فردوسی نوشته است در ده «پاژ» نوشته است.
منابع جدیدتر به روستاهای «شاداب» و «رژان» نیز اشاره کرده اند که محققان امروزی این ادعاها را قابل اعتنا نمی دانند. «پاژ» امروزی در استان خراسان ایران و در ۱۵ کیلومتری شمال مشهد قرار دارد.
پدر فردوسی دهقان بود که درآن زمان به معنی ایرانی تبار و نیز به معنی صاحب ده بوده است (ریاحی ۱۳۸۰ ص ۷۲) که می توان از آن نتیجه گرفت زندگی نسبتا مرفهی داشته است. در نتیجه فردوسی احتمالا در کودکی مشکل مالی نداشته است و نیز تحصیلا ت مناسبی کرده است. بر اساس شواهد موجود از شاهنامه می توان نتیجه گرفت که او جدا از زبان فارسی دری به زبان های عربی - پهلوی نیز آشنا بوده است به نظر می رسد که فردوسی با فلسفه یونان نیز آشنایی داشته است (ریاحی، ۱۳۸۰ ص ۷۴).
● جوانی و شاعری
کودکی و جوانی فردوسی در دوران سامانیان بوده است. ایشان از حامیان مهم ادبیات فارسی بودند. با وجود این که سرودن شاهنامه را بر اساس شاهنامه ابومنصوری از حدود ۴۰ سالگی فردوسی می دانند با توجه به توانایی فردوسی در شعر فارسی نتیجه گرفته اند که در دوران جوانی نیز شعر می گفته است و احتمالا سرودن بخش هایی از شاهنامه را در همان زمان و بر اساس داستان های اساطیری کهنی که در ادبیات شفاهی مردم وجود داشته است، شروع کرده است. این حدس می تواند یکی از دلا یل تفاوت های زیاد نسخه های خطی شاهنامه باشد.
شاهنامه مهم ترین اثر فردوسی و یکی از بزرگ ترین آثار ادبیات کهن فارسی است. فردوسی برای سرودن این کتاب در حدود پانزده سال بر اساس شاهنامه ابومنصوری کار کرد و آن را در سال ۳۷۲ شمسی پایان داد فردوسی از آنجا که به قول خودش هیچ پادشاهی را سزاوار هدیه کردن کتابش ندید (ندیدم کسی کش سزاوار بود) مدتی آن را مخفی نگه داشت و در این مدت بخش های دیگری نیز به مرور به شاهنامه افزود. پس از حدود دو سال در حدود سال ۳۸۲ هجری شمسی در سن ۶۵ سالگی فردوسی که فقیر شده بود و فرزندش را نیز از دست داده بود تصمیم گرفت که کتابش را به سلطان محمود تقدیم کند از این رو تدوین جدیدی از شاهنامه را شروع کرد و اشاره هایی را که به حامیان و دوستان سابقش شده بود با وصف و مدح سلطان محمود و اطرافیانش جایگزین کرد. تدوین دوم در سال ۳۸۸ هجری شمسی پایان یافت که بین پنجاه هزار و شصت هزار بیت داشت. فردوسی آن را در شش یا هفت جلد برای سلطان محمود فرستاد. به گفته خود فردوسی سلطان محمود به شاهنامه نگاه هم نکرد و پاداشی را که مورد انتظار فردوسی بود برایش نفرستاد.
● افسانه هایی درباره فردوسی
افسانه های فراوانی درباره فردوسی و شاهنامه وجود دارد که عمدتا به علت اشتیاق مردم علاقمند به فردوسی و خیال پردازان نقالان به وجود آمده اند. بیشتر این افسانه ها به آسانی با استفاده از شواهد تاریخی یا با استفاده از اشعار شاهنامه رد می شوند.
● مرگ و آرامگاه
اولین منبعی که به سال مرگ فردوسی اشاره کرده است مقدمه بایسنغری است که در سال ۴۰۲ هجری شمسی آورده است. این مقدمه که امروز نامعتبر شناخته می شود به منبع دیگری اشاره نکرده است اکثر منابع همین تاریخ را از مقدمه بایسنغری نقل کرده اند. به جز تذکره الشعرا که مرگ او را در سال ۳۹۸ شمسی آورده است. محمدامین ریاحی با توجه به اشاره هایی که فردوسی به سن و ناتوانی خود و آثار پیری کرده است نتیجه گرفته است فردوسی حتما قبل از سال ۳۹۸ مرده است. پس از مرگ جنازه فردوسی اجازه دفن در گورستان مسلمانان را نیافت و در باغ فردوسی یا دخترش در توس دفن شد.
منابع مختلف علت دفن نشدن او را در گورستان مسلمانان به دلیل مخالفت یکی از دانشمندان متعصب توس (چهار مقاله نظامی عروضی) دانسته اند. عطار نیشابوری در اسرارنامه این داستان را به مشکل نماز نخواندن «شیخ اکابر، ابوالقاسم» بر جنازه فردوسی آورده است و حمدالله مستوفی در مقدمه ظفرنامه این شخص را شیخ ابوالقاسم گرگانی دانسته است که مریدان زیادی داشته است در بعضی منابع دیگر نام این فرد «ابوالقاسم گرگانی» یا «جرجانی» نیز آمده است که احتمالا مسخ نام کرکانی است. ریاحی انتساب این مساله به کرکانی صوفی را تهمت دانسته است و از آن جا که او در هنگام مرگ فردوسی حدود سی سال داشته است از نظر تاریخی نیز این مساله را ناممکن گرفته است. از زمان دفن فردوسی آرامگاه او چندین بار ویران شد.
در سال ۱۲۶۳ شمسی به دستور میرزا عبدالوهاب خان شیرازی والی خراسان محل آرامگاه را تعیین کردند و ساختمانی آجری در آن جا ساختند. پس از تخریب تدریجی این ساختمان انجمن آثار ملی به اصرار رییس و نایب رییس محمدعلی فروغی رسید.

نویسنده : سید حسن وکیلی

منبع : روزنامه مردم سالاری

مطالب مرتبط

شعر سپهری مدرن نیست


شعر سپهری مدرن نیست
شعر كار است و كار معلول كارمایه و كارا و طبیعی است كه كارمایه براساس مارژینالیسم در همه انواع آن اعم از ۱‎/۲ MV۲= E و p.h= E و... به نسبت مصرف در طول زمان كم می شود و در p.h= E اگر نه در استاتیسم دست كم در حالت دینامیك این امر بسیار چشمگیر است چرا كه در لحظات اول خلق هنر، ذهن به رودخانه ای خروشان می ماند كه رفته رفته غلیان آن كم می شود تا كم كم به هیچ برسد و هر چه كارمایه قوی تر باشد كار شدیدتری را به وجود می آورد كه شاید صحت این مدعا كاری است كه mc۲= E در هیروشیما انجام داد. سپهری شاعر و نقاشی پركارمایه است كه در شعر او زبان بیشتر از هر چیز قابل تامل است. زبان ساده و شعر آسان او به شعر او تشخص می دهد. سهم تكنیك در شعر او كم است، شگرد شعر او فی الواقع بی شگردی است. برخی ها برای رسیدن به شعر از ظرفیت موسیقایی بهره می گیرند و با تكرار و توالی حروف، موسیقی همساز با محتوا به شعر می دهند. ویلیام شكسپیر اجی مجی جادوگران را برگرد دیگی كه در آن جسد كودكی در آب جوش می خورد را در قالبی ریخته است كه صدای قلپ قلپ آب را در گوش می ریزد. ژان راسین شاعر فرانسوی كه شعرش با شعر كرنی پهلو می زند جایی كه یكی از قهرمانان «آندرو ماك» دستخوش توهم طغیان مارهایی می شود كه سوت كشان بر گرد سرش می چرخند، آهنگ سوت آسای صدای ما را در قالبی ریخته است ولی گفتنی است كه استفاده از عوامل بدیعی در صورتی به شعر می انجامد كه پا به پای جوهر شعر حركت كند و این گفتنی است كه بدون استفاده از همه این شگردها می توان همچون سعدی به شعری سهل ممتنع رسید. سعدی در شعر قدیم و نیما یوشیج در شعر جدید تنها شاعرانی هستند كه دستگاه مختصات دارند. شعر نیما دارای كمپوزیسیون است در حالی كه شعر سپهری فاقد كمپوزیسیون است. شعر صدای آب- اگرچه شعر مقبولی است- فاقد كمپوزیسیون است. (چنان كه به نظر می رسد دلبستگی سپهری به نقاشی آنقدر وقت او را گرفته است كه دقت نداشته است تا سر فرصت سطری چند را خط بزند.)
زبان سپهری زبان ساده ای است كه به شعری آسان می انجامد و مقبول می افتد كه البته با وجود مقبول بودن به عقیده من مهم نیست دقیقاً به همان دلیلی كه شعر نیما مهم است. شهر سپهری به گمان من عرفان زده است این نوع شعر در عصری كه با ایزوتوپ یاخته سرطانی را بی آنكه یاخته مجاور آن را ببیند قدری تاسف آور است.
علاوه بر جبر حكمای هلنی، جبر اشاعره، جبر هندی اسپینوزا، جبر اجتماعی اگزیستانسیالیسم و جبر بیوشیمیك اخیراً جبر دیگری به نام جبر اكولوژیك مورد تامل قرار گرفته است. چون زادگاه سپهری كویر است طبعاً این سرزمین بی پایان كه مهد و قلمرو عرفان است- بر ذهن او اثر گذاشته است.
عرفان تابعی است از متغیر باران. هر جا كه باران هست، آب هست، علف هست، میوه هست، غذا هست، زندگی است. آنجا كه باران نیست انسان ستمدیده به كجا می تواند پناه ببرد. جبر عرفان خیالاتی یا خیالات عرفانی. از همین رو است كه شعر نیما شعر زندگی است و شعری مهاجم خود از آن رو كه شعر سپهری شعری افتاده و تسلیم و محكوم به پذیرش آنچه هست و تعریف و تمجید از جهان (به علت ترس و تابو) نیما می گوید «به كجای این شب تیره بیاویزم قبای ژنده خود را»، سپهری می گوید: «آب را گل نكنیم» و همو می گوید: «چشم ها را باید شست، جور دیگر باید دید» و اینجا است كه این سئوال رخ می نماید كه چگونه باید دید آیا دنیا را باید چنان دید كه هست یا چنان دید كه نیست. سپهری تحت تاثیر حافظ كه می گوید: «نیست در دایره یك نقطه خلاف از كم بیش» همه چیز را خوب می بیند غافل از اینكه مقتدای او گفته است «جهان و كار جهان جمله هیچ در هیچ است».
سپهری جهان را با همه بدی هایش خوب می بیند و خود را فی الواقع محكوم به پذیرش این همه «خوبی» بی آنكه به روی خود بیاورد كه اگر انسان كرومانیون همه چیز را خوب می دید تمدنی به وجود نمی آید. تمدن از نه گفتن آغاز شد. انسان به باران گفت نه، چتری دست و پا كرد. انسان متمدن خراب می كند كه درست كند.
شاعر عارف از «هفت شهر عشق» در «طلب» و «عشق» و «معرفت» و «توحید» و «استغنا» و «حیرت» چنان شتاب كرده است كه در نوجوانی به «فنا» رسیده است، تا آنجا كه به دخترك بی پا، دب اكبر را می بخشد، در حالی بیچاره دخترك صندلی چرخدار می خواهد!
سخن كوتاه كه سخن جز این نیست كه شعر سپهری شعر مدرن نیست شعر قدیم است كه قافیه ندارد و به علت قدیم بودن و مالوف بودن، با اقبال عامه مواجه شده است. اگر مدرن بود با تخالف عامه مواجه می شد، مردمی كه با شعر قدیم الفت دارند شعر او را می پسندند دقیقاً به همان علت كه شعر نیما را نمی پسندند.
محال است كه كسی كه نقاشی قهوه خانه ای را دوست دارد نقاشی وازارلی یا كندینسكی را نپسندد یا كسی كه به موسیقی سنتی عادت كرده است، موسیقی مدرن را دوست بدارد. دقیقاً به همان علت كه واگنر را نمی پسندد و فانتزی های مالیخولیایی «شومان» را دوست ندارد.

وبگردی
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
تهدید نیروی انتظامی توسط دراویش ساعتی قبل از درگیری در پاسداران
تهدید نیروی انتظامی توسط دراویش ساعتی قبل از درگیری در پاسداران - تهدید نیروی انتظامی توسط وحوش #دراویش، ساعتی قبل از جنایت تروریستی با اتوبوس:«فقط نیم ساعت وقت دارید تا باید بدون قید و شرط برادرمون رو آزاد کنید...»
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه - برخی از خانواده‌های مسافران هواپیمای تهران - یاسوج که صبح یکشنبه (۲۹ بهمن) در ارتفاعات سقوط کرد، در حوالی مناطق احتمالی وقوع حادثه حضور یافته‌اند تا از نزدیک در جریان عملیات جست‌وجوی لاشه هواپیما قرار بگیرند. نیروهای حاضر در محل نیز برای آنها توضیح می‌دهند که چرا کار این عملیات با دشواری‌هایی مواجه است.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    پنج راه عملی برای مدیریت انتظارات مشتری
    اگر یک کسب‌وکار مبتنی بر خدمات را رهبری می‌کنید، شاید بتوانید برای ما داستان‌هایی ترسناک از مشتری‌های بد و پروژه‌های نامطلوبی تعریف کنید که سرانجام خوبی نیافتند