یکشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۷ / Sunday, 17 February, 2019

«آفتاب و زمین» اولین روایت از زندگی امام خمینی(ره)


«آفتاب و زمین» اولین روایت از زندگی امام خمینی(ره)
مجموعه تاریخی «آفتاب و زمین» از معدود آثاری است که به مقطع زندگی امام(ره) و خانواده‌اش در شهر خمین می‌پردازد.
این مجموعه که اوایل دهه ۸۰ از شبکه دو سیما پخش شد بعد از آن بارها در قالب فیلم سینمایی روی آنتن رفت. در آستانه نوزدهمین سالگرد ارتحال حضرت امام(ره) شبکه دو سیما بار دیگر این مجموعه داستانی را در کنداکتور پخش قرار داد. سریال «آفتاب و زمین» که نسخه سینمایی آن نیز اکران شده است مروری دارد بر تحولات زندگی پدر امام خمینی(ره) و مبارزات ایشان در سال‌های پیش از تولد امام خمینی (ره) و سپس لحظه‌های تولد امام (ره) تا شش‌ماهگی ایشان. مبارزات پدر امام با اربابان منطقه داستان اصلی این مجموعه است.سریال آفتاب و زمین طی سال‌های ۷۸ و ۷۹ به کارگردانی جواد شمقدری و تهیه‌کنندگی علیرضا سجادپور ساخته شده است.در مطلب پیش رو جریان تولید این مجموعه تاریخی را از مرحله نگارش فیلمنامه تا فیلمبرداری در حرف‌های جواد شمقدری مرور می‌کنیم.
● ستم‌ستیزی تاریخ‌ساز
در تمام این سال‌هایی که به ساخت فیلم و سریال در ژانر تاریخی یا دفاع‌مقدس مشغول شده‌ام آن چیزی که برای من در این مسیر مهم بوده، این است که بتوانم با لحظه لحظه و مقاطع مختلف کارهایم زندگی کنم. یعنی تجربه زندگی دوباره در قالب شخصیت‌های دیگر. که این تجربه گاهی برمی‌گردد به حال و هوای جنگ و حماسه آفرینی رزمندگان و یا مثلاً گرفتار شدن عده‌ای مظلوم به دست کماندوهای آمریکایی در صحرای طبس و یا در سریالی مثل «آفتاب و زمین» که از تاریخ واقعی آن صد سال گذشته است. در این اثر هم فردی به نام سید مصطفی وجود دارد که در غربت و مظلومیت، در نقطه‌ای دورافتاده با ظلم و ستم مبارزه می‌کند، تا جایی که در این راه جانش را از دست می‌دهد. در بین تمام کارهایم این تجربه برایم زیباتر است و سعی کرده‌ام خاطرات آن را در ذهنم زنده نگه دارم.
● طرح «آفتاب و زمین» در صدمین سال تولد امام (ره)
یک سال قبل از صدمین سالگرد تولد امام(ره)، تصمیم گرفتم کاری را متناسب با این مناسبت بسازم و شرایط زمانی و مکانی تولد ایشان را به تصویر بکشم. این پیشنهاد را به صورت کلی مطرح کردم، که در گام اول تولد امام(ره) را بسازیم و پس از آن حوادث مختلفی که در زندگی امام روی داده را به تصویر بکشیم. قرار شد که تولد امام را به شکل مقدمه کار کنیم. تحقیقات را در این زمینه تمام کردم و سال بعد هم این مجموعه تحقیقات به شکل سریال «آفتاب و زمین» ارائه شد.
● زندگی پدر امام (ره) در خاطرات مرحوم آیت‌الله پسندیده
در این زمینه منابع دقیق و فراوانی نداشتیم. بیشترین منابع را از خاطرات مرحوم آیت‌الله پسندیده که در کتابی ۱۴۰ صفحه‌ای آورده بودند، گرفتیم. بعد از آن اطلاعاتی که در کتاب‌های دیگر آمده بود به کار آمد. در عین اینکه باید مدت زمانی را هم در نظر می‌گرفتیم. یعنی دقیقاً صد سال پیش که همزمان با دوران ناصرالدین شاه بود. آن زمان را هم باید می‌شناختیم. در آن دوره یکی از مشکلات عمده، تسلط و نفوذ خان‌ها در مناطق مختلف ایران بود که بیشتر آنها یا مستقیم از شاهزاده‌های قاجار بودند و یا وابسته به دربار قاجار. خود همین مسأله نقطه عطف درگیری پدر امام(ره) با ظلم آنها بود که بستری از داستان ما را شکل می‌داد. البته کار تحقیق و نگارش اولیه فیلمنامه را به تیم مستقلی واگذار کردیم که در یک فاصله شش ماهه این کار را تمام کردند و مسؤولیت این بخش هم به عهده آقای جلیل اقبال منش بود.
● جایگاه تخیل و واقعیت در فیلمنامه «آفتاب و زمین»
ما تنها تولد امام تا شش ماهگی ایشان را به تصویر کشیدیم و بخش زیادی از سریال در خصوص زندگی پدر امام کار شد و در واقع دربرگیرنده چند بخش است؛ بخش‌هایی که در تاریخ نقل و روایتی از آن مانده و ارتباط دارد به فعالیت‌های سیاسی سیدمصطفی (پدر امام) و حرکتی که ایشان در برابر ظلم خوانین داشته و خانواده و فرزندان او و تاریخ تولد امام و یا حضور سید مصطفی در جامعه به عنوان یک روحانی مجتهد و کشاورز که دلش مأمن آدم‌های در راه مانده و مسکین است و یا مبارزات او با خوانین که بزرگ ترین آنها حشمت‌الدوله بود و... تمام این مسائل در بستر تاریخ شکل می‌گیرد و ما در آن، کمال امانتداری را رعایت کرده ایم. البته بعضی مسائل هم ساخته ذهن ما بوده، ولی اینها وقایعی است که در آن دوره به راحتی اتفاق می‌افتاد. مثل ابتدای سریال که با صحنه حمله راهزنان به یک کاروان تجاری شروع می‌شود. این ماجراها همیشه در آن دوره به وجود می‌آمده و «سید مصطفی» هم بزرگ ترین دغدغه‌اش رسیدگی به امور کاروانیان بوده. بعضی حوادث خاص داستان هم برای آرایش قصه استفاده شده است.
● عدم دسترسی به خانه پدر امام(ره)
در آن سال‌ها خانه‌ای که از پدر امام(ره) مانده است با تغییراتی همه روزه مورد بازدید علاقه‌مندان زیادی قرار می‌گرفت. آن زمان به این شکل امکان کار در آن فضا نبود و باید دکور خانه را می‌ساختیم. متأسفانه ما با بودجه اندکی این کار را انجام دادیم و در ساخت دکورها از روش بازسازی بهره بردیم. تمام منطقه را گشتیم و روی آثار به جا مانده از آن دوران تحقیق کردیم. در نهایت به سه خانه در جوار هم رسیدیم که لوکیشن‌های اصلی ما را تشکیل می‌دادند. از طریق مونتاژ این سه خانه را به هم متصل کردیم. و بخشی از آنها را نیز بازسازی کردیم.
● انتخاب ولی‌الله مومنی برای ایفای نقش پدر امام(ره)
می‌خواستیم مردم با چهره شخصیتی که می‌خواهد نقش پدر امام را بازی کند، چندان آشنا نباشند. به قولی دنبال نابازیگر بودیم. به این دلیل که حس می‌کردیم قداستی که سید مصطفی به عنوان یک مجتهد داشته، ممکن است تحت تأثیر بعضی از نقش‌هایی که قبلاً آن بازیگر کرده، مخدوش شود. در نهایت آقای مومنی گریم شد و دیدیم که چهره و بیان ایشان بسیار عالی است و به راحتی خطابه می‌خواند. با توجه به اینکه قبلاً هم نقش میرزاکوچک خان را تجربه کرده بود، کار در سریالی به این شکل برایش روشن بود. من گمان می‌کنم با توجه به آن دیدگاهی که نسبت به واقعیت تاریخی وجود دارد و اینکه قصه و حوادث داستان در یک روستا شکل می‌گیرد، سعی کردیم ساده زیستی روستایی را در کار لحاظ کنیم که آقای مومنی توانست به این فضا خیلی راحت نزدیک شود.
● علت استفاده از راوی
اصل این کار بر مبنای نوعی کار مستند شکل گرفت و قرار شد بر پایه گفت‌و‌گو با افرادی که خاطراتی از پدر امام دارند و یا به اجزایی از تاریخ اشراف دارند، کار تنظیم شود و پس از آن بخشی از صحنه‌های حساس فیلم را بازسازی کنیم.
درست مثل کاری که در مستند «روایت انقلاب» انجام داده بودیم. در مسیر کار دیدیم افرادی که می‌خواهند از تاریخ بگویند، راوی هستند و خودشان تجربه آن صحنه‌ها را ندارند. چون صد سال از آن زمان گذشته بود؛ این بود که شکل کار را تغییر دادیم و قرار شد به جای گفت‌و‌گو، همان مطالب را به عنوان یک شخصیت راوی که در داستان تنیده می‌شود، بگنجانیم. طرح خوب بود ولی به دلیل شکافی که پیش آمد، بخصوص در انتخاب راوی، به ساختار لطمه خورد و شاید بخشی از ضعف‌هایی که در این سریال دیده می‌شود؛ به خاطر حضور راوی باشد. در نهایت نسخه سینمایی آن بدون حضور راوی تنظیم شد و کلیت کار بهتر مشخص شد.
● حق مطلب چگونه ادا می‌شود
در ابتدا باید دیدگاه‌ها و تحلیل‌های خودمان را کنار بگذاریم و واقعاً دنبال این باشیم که امام(ره) را در ابعاد وسیع شخصیتی بشناسیم و سعی کنیم به آن وفادار بمانیم و به یک روایت شخصی از خودمان بسنده نکنیم. به هر حال امام(ره) یک شخصیت الهی، سیاسی بزرگ است و نقش بسیار بزرگی در تحولات امروز جهان داشته و دارد. اگر بخواهیم امام(ره) را از زاویه تنگ دیدگاه‌های خودمان ببینیم و به مردم نشان بدهیم، به نظرم دچار اشتباهی بزرگ شده‌ایم، چون شخصیت امام ابعاد بسیار پیچیده‌ای دارد. اما در عین حال اگر ایشان را خوب بشناسیم، به راحتی درکشان خواهیم کرد. ما باید این شخصیت بزرگ را به مخاطبی که حتی او را ندیده معرفی کنیم. شخصیتی که در مقابل ظلم ستمشاهی قیام کرد، تبعید کشید و تنها راه مبارزه را شهادت‌طلبی می‌دانست.
مطالعه و تحقیق در زندگی  شخصیت های روحانی و عرفانی، بازتاب‌های خاصی در زندگی فیلمسازان می‌تواند داشته باشد.در زمان ساخت چنین آثاری همه این شخصیت‌هایی که در تاریخ حضوری آرمانخواهانه داشته‌اند، قطعاً اثر اولیه را برخود فیلمساز دارند. کار کردن درباره این شخصیت‌ها زندگی فیلمساز را متحول کرده و نیروی او را برای رسیدن به حق، بیشتر می‌کند. من خودم با عشق و علاقه سراغ این کارها می‌روم و با آنها زندگی می‌کنم. در طول روند تولید گاهی احساس می‌کردم واقعاً سید مصطفی در زندگی‌ام حضور دارد و این همراهی در روحیه من بسیار تأثیرگذار بود.


منبع : روزنامه تهران امروز

مطالب مرتبط

کمی بی‌پرده‌تر لطفا

کمی بی‌پرده‌تر لطفا
ابوالحسن تهامی‌نژاد دوبلور و آنونس‌گوی سال‌های دور سینما و امروز رادیو و تلویزیون میهمان برنامه شب شیشه‌ای جمعه ۱۱/۳/۸۶ بود. تعجب اول از حضور ایشان در این برنامه است.
برنامه شروع شده. در تصاویر اولیه معرفی میهمان برنامه، قبل از نمایش فیلم، نام میهمان حك شده در زمانی كه مراسم تجلیل شبكه پنج از هنرمندان و تهامی‌نژاد نمایش داده شد. نمی‌دانم پخش این تصاویر زبان تهامی را قفل كرد یا دلیل دیگری بود كه نتوانست آن طور كه باید و شاید به سوالات جواب دهد.
روال برنامه هرچه جلوتر می‌رفت جناب میهمان در جواب‌ها كم می‌آورد و آخرش هم به تناقض‌گویی افتاد. رشیدپور از ابوالحسن تهامی‌ درباره جوانان پرسید و چگونگی ورود آنها به این عرصه را جویا شد.
پاسخ سوال به پیشكسوتان به حاشیه‌هایی چون محل وقوع ساختمان، محل زندگی و نگرفتن كانال پنج می‌رود. به هر حال استاد جواب درستی به این سوال نمی‌دهد و نمی‌گوید همین ماجرا و بحث ورود جوانان به این عرصه چه واكنش‌هایی را از سوی همان پیشكسوتان و صداهای همیشه جوان در پی داشت.
جناب تهامی! ماجرای بایكوت شدن استودیو قرن ۲۱ و چنگیز جلیلوند و نصرالله متقالچی از سوی انجمن پیشكسوتان یا همان سندیكای دوبلوران و گویندگان یادتان هست. حتما به یاد دارید چون آن روزها باهمزاد و نیمه خود در دوبله (جلیلوند) در آنجا كار می‌‌كردید آن روزها برای پیگیری همین ماجرا در خدمتتان بودم.
آن بچه‌های جوان عاشق كار دوبله را دیده بودید كه با چه شوق و هیجانی برای گفتن یك خط دیالوگ ساعت‌ها منتظر می‌ماندند، دم نمی‌زدند. درددل‌های شبانه نصرالله متقالچی هنوز توی گوشم زنگ می‌زند. از نحوه رفتار انجمن دوبلوران با این بچه‌ها شاكی بود. جوانانی را نشان داد كه برای ورود به این عرصه و تست صدا به واحد دوبلاژ مراجعه كرده و با در بسته مواجه شده‌اند، مسوولانی كه شاید سه ماه به سه ماه به صورت انفرادی سری به دفتر كار خود در واحد دوبلاژ می‌زنند.
جوانی برایم گفت : طی ۱۰ جلسه برای تست و نحوه ورود به این عرصه به آن اتاق كذایی مراجعه كردم و عین ۱۰ بار با در بسته مواجه شدم. از ساعت ۹ صبح تا ۱۰ شب نشستم وخبری نشد.حرف‌های نصرالله متقالچی همچنان در ذهنم است. جوانی را نشانم داد كه طی چند ماه كار توانسته نظر او را جلب كند.
صدایش زد و جلو من از او پرسید: وقتی برای تست پیش اساتید فن رفته بودی بعد از آزمایش صدا چه جوابی دادند؟ جوان با شرم خاصی زمزمه‌كنان گفت: جواب دادند بهتر است یك تاكسی جور كنی و با آن كار كنی، شاید موفقیت شما آنجا باشد؟ آقای تهامی! به هر حال با تمام این مثال و شواهد چرا نگفتید همكاران قدیمی شما در وحشت ورود غریبه‌ای به حریم اختصاصی دوبله چگونه شمشیر از رو بستند و همه آن علاقه‌مندان و حمایت‌كنندگان آنها را از دم تیغ گذراندند تا مبادا نان شبشان و مواجب ثابت‌شان با خطری روبه‌رو شود.
چرا در زمینه یاد از پیشكسوتان نامی از اساتیدی چون كسمایی و شرافت نبردید كه زمینه‌ساز حضور شما جوانان دیروز و پیشكسوتان امروز در دوبله شدند و بدون ترس از حضورتان در فضای كاری‌شان دستتان را گرفتند و آموختند آنچه آموختنی بود. همان روزگاری كه شماها امروز با افتخار از شاگردی آنها می‌گویید و غافل از این مانده‌اید كه برای فردای صنعت خود چه كسانی را تربیت كرده‌اید.
آقای تهامی حرف در این‌باره زیاد است و در این مقال نمی‌گنجد و بهتر است به آخر برنامه اشاره كنم كه رشیدپور نام همكارانتان را می‌گفت و شما با یك جمله حس و شناخت خود را بازگو می‌كردید. در مورد والی‌زاده جواب می‌دهید: صدای همیشه جوان و یادتان می‌رود كه برای دوبله شاهكار ادبیات هملت وقتی سه ماه دربه‌در یك جوان‌گو بودید كه به جای هملت حرف بزند و در آخر جلیلوند حرف زد و مشكل حل شد.
در مورد نام‌های دیگری كه رشیدپور از شما پرسید تردید را در كلامتان حس می‌كردم. می‌دانید از كدام تردید حرف می‌زنم، همان تردیدی كه شما مثالش را زدید و در مورد همكاری خود با واحد دوبلاژ تلویزیون از دوستی قدیمی گلایه كردید كه شما را كنار گذاشت تا به سوی آنونس‌های بازرگانی بروید و درآمد بیشتری كسب كنید تا رشیدپور بگوید: عدو شود سبب خیر! باز جواب دادید: عدو نیست از این واژه استفاده نكنید. آقای تهامی‌نژاد فرصت‌ها از دست می‌رفت و شما انگار با محافظه‌كاری به آینده فكر می‌كردید. ای كاش این رفتار را نمی‌كردید.
دوبله ایران و اعضای آن تا به امروز مفصل‌ترین درگیری‌های مطبوعاتی و رسانه‌ای را داشته‌اند و همه چیز عیان و فاش است. نمونه‌اش‌ مثال خود رشیدپور كه از شما پرسید آیا درست است كه دو نفر از دوبلورهای بزرگ مدت ۱۰ سال است كه با هم قهرند و حرف نمی‌زنند. این نمونه‌ای از خروار است.
منوچهر والی‌زاده در مصاحبه با مجله همشهری جوان در همان روزهای درگیری جوانان دوبله و پیشكسوتان از حمایت همكارانی گفت كه با این كار دوبله را به بیراهه و فلان و فلان كشانده‌اند، همكارانی كه خارج بوده‌اند و امروز برگشته‌اند و چمدان چمدان پول دارند. آقای تهامی‌نژاد بدون شك یكی از این مثال‌ها شما بودید كه پس از سالیان دور مهاجرت و اقامت در استرالیا تازه برگشته بودید و در قرن بیست‌ویك مشغول بودید.
آن چند نفر را هم خوب می‌شناسید كه احتیاج به تكرار نامشان نیست. صنعت دوبله ما همین است. مینو غزنوی به بهانه سریال یانگوم (جواهری در قصر) در برنامه صندلی داغ احمد نجفی حاضر می‌شود و با تفرعن و تكبر در برابر اصرارهای احمد نجفی از بهترین‌های حرفه خود یاد نمی‌كند و نامی نمی‌برد.
آقای تهامی‌نژاد شما چند سال دارید و تا چند سال دیگر می‌خواهید كار كنید. شما می‌توانستید در این فرصت پیداشده تمام درددل‌های تلنبارشده در وجودتان را بیرون بریزید و میلیون‌ها نفر تماشاگر تلویزیونی را میخكوب با خود تا آخر برنامه ببرید.
می‌دانید چرا این مثال را زدم؟ چون همزمان با برنامه شما سریال پرطرفدار یانگوم (جواهری در قصر) در حال پخش‌ بود و مطمئنا خیلی‌ها این برنامه را انتخاب كردند. در آخر برنامه طبق روال همه شب چند ثانیه‌ای به نظرسنجی و پاسخ آن مربوط بود. رشیدپور با عنوان مجری ضعیف نقطه ضعف برنامه شب شیشه‌ای شد.
می‌دانید چرا رشیدپور این لقب را گرفت؟ چون شما انتخاب خوبی نبودید رشیدپور باید یكی را دعوت می‌كرد تا بدون ملاحظه بعضی موارد كه در این یادداشت اشاره شد بحث جوانان و نسل جدید دوبله و برخورد و واكنش قدیمی‌ها با آنها را برایتان موشكافی كند.
به هر حال آقای تهامی‌نژاد تمام فعالیتش در تلویزیون است و شاید ملاحظه بعضی‌ چیزها را كند و آیا بهتر نیست بعد از این دعوت در شبی دیگر جوانی به نام مهرداد رئیسی را می‌آوردی تا برایت بگوید كه چگونه از در رانده شدند و به زیرزمین كشیده شدند. صحبت به درازا كشید و باید به عنوان حسن‌ختام اشاره كرد كه جناب ابوالحسن تهامی‌نژاد شما چرا؟ از شما بعید بود و صددرصد می‌دانید كه عدو همیشه سبب خیر هم نمی‌شود.

وبگردی
زیر و روی "اصلاح ساختاری"
زیر و روی "اصلاح ساختاری" - احتمال بعدی این است که شاید هدف این است که نظام ریاست جمهوری کنار برود و مجددا جایگاه نخست وزیری احیا شود. در این حالت نخست وزیر هم به طبع توسط مجلس انتخاب می‌شود و شک نکنید حتی اگر الان با توجه به ترکیب مجلس دهم قرار بود نخست وزیر انتخاب شود، فردی مانند سعید جلیلی انتخاب می‌شد.
بازهم کپی بدون اجازه از یک برنامه آمریکایی / آیا مورد تمسخر دنیا قرار نمیگیریم !
بازهم کپی بدون اجازه از یک برنامه آمریکایی / آیا مورد تمسخر دنیا قرار نمیگیریم ! - همزمان با رونمایی از پوستر و تیزر جدیدترین برنامه احسان علیخانی، روز و ساعت پخش اولین قسمت از «عصرجدید» اعلام شد.
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ویدئو / روش خرید قانونی کوه در لواسان !
ویدئو / روش خرید قانونی کوه در لواسان ! - ارتفاعات تهران از جمله لواسانات یکی از این مناطق است که به گفته امام جمعه این شهر به شکل جدی و گسترده‌ای با این مشکل دست به گریبان است و ظاهراً کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری محلی برای دور زدن قانون از سوی برخی افراد شده است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
توهین بعیدی‌نژاد به شعور ملت ایران
توهین بعیدی‌نژاد به شعور ملت ایران - حمید بعیدی‌نژاد سفیر ایران در انگلیس توییتی را منتشر ساخت که با واکنش‌های بسیاری روبه‌رو شد. وی مدعی شده که در فهرست کشورهایی که در حفظ ارزش پول ملی در برابر دلار با بیشترین مشکلات مواجه شدند ایران با وجود فشارها و تحریم اقتصادی، عملکرد بهتری از کشورهایی چون ترکیه، برزیل، روسیه، آفریقای جنوبی و سوئد داشته است.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.
ببینید یک مجری چقدر میتواند مزخرف بگوید !
ببینید یک مجری چقدر میتواند مزخرف بگوید ! - ژاپنی صحبت کردن جواد خیابانی