چهارشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۶ / Wednesday, 21 February, 2018

آن روزگاران دور


آن روزگاران دور
چندی پس از مرگ نابهنگام هوشنگ گلشیری، دوست عزیزم، داریوش کارگر، تلفن کرد که می‌خواهیم شماره‌ای مخصوص گلشیری در بیاوریم، مطلبی بفرست. گفتم چه بنویسم؟ من حتی اعصاب رفتن به مجالس ترحیم را هم ندارم، چه رسد به اینکه درباره کسی که درگذشته است، آن هم دوستی نزدیک، بنویسم. گفت یکی، دو خاطره بنویس. تصمیم گرفتم نامه‌ای برایش بنویسم که از نامه و خاطره فراتر رفت و چیزی شد که نه نامه بود، نه خاطره و نه نقد داستان، اما چیزی از این هر سه را در خود داشت. تلفن کرد که بسیار خوب است، چاپش می‌کنیم. گفتم پس به همین شکلی که هست چاپش کن. مدت‌ها گذشت و شماره مخصوص درنیامد. پس از چندی گفت نشر باران همین مطالب را به صورت کتابی منتشر می‌کند. باز هم خبری نشد یا به من خبری نرسید. اکنون چندین سال از مرگ هوشنگ می‌گذرد و من این نوشته را به همان صورت نخستین به عزیزانش تقدیم می‌کنم. غیبت
داریوش جان! امر تو دوست عزیز را باید اطاعت کنم، اما آخر من که نه روزنامه‌نویسم نه منتقد ادبی، آن هم در این زمینه، آخر بی‌درگیر شدن با داستان، چگونه از داستان‌نویس، که گلشیری باشد، بگویم. به عنوان یک دوست ۳۰‌ساله هوشنگ هم راستش هنوز نمی‌توانم باور کنم آدمی این همه سرزنده، این همه شوخ‌طبع، این همه ناقلا، دیگر نباشد و زیر آن همه خاک خفته باشد. بار آخری که به اروپا آمد سراغ ما را نگرفت. گفتم عجب نامردی! به خودش نگفتم، طور دیگری گفتمش. نمی‌دانستم واقعا نامرد است. مردنش را می‌گویم. خیلی نامردی بود. می‌دانم که روزگار نامرد است، اما نمی‌دانم چرا من خودش را مقصر می‌دانم. آخر مرد که به همین سادگی نمی‌میرد.
حتما کلکی در کار است. مگر خودش در مورد بهرام صادقی همین را نگفت؟ شاید هم دنبال اجنه‌اش رفته است. تنها چیزی که به یقین می‌توانم بگویم این است که غیبت کرده است. کار همیشه‌اش بود. کار همه‌تان است؛ شما نویسنده‌ها. هم غیبت می‌کنید و هم غیبت می‌کنید. او هم مثل بقیه، بیشتر از بقیه. یک دلیلش هم این است که حضور دارد. پیش چشم تو که این نوشته را می‌خوانی. تنها، نیستی یا نبودن است که نیست. غیبت کرده یا غایب، هست. گاهی بیشتر از وقتی که حضور دارد.
غیبت کردن را به دو معنا بگیر: پشت سر مردم حرف زدن، یعنی کاری که گفتم نویسنده‌ها می‌کنند (گاهی، هم در داستان و هم بیرون از داستان)، شایعه می‌سازند، نق می‌زنند، یک کلاغ چهل کلاغ می‌کنند. نباید با اینها درددل کنی، تا به خود بجنبی می‌بینی داستانت کرده‌اند. راست هم که نمی‌گویند. یک چیزی از تو می‌گیرند، چیز دیگری از آن یکی، کلی هم روش می‌گذارند، بعد می‌بینی اینکه داستانش کرده‌اند تویی و تو نیستی. معنی دوم، غایب شدن یا پنهان شدن است، باز هم کاری که نویسنده‌ها می‌کنند، هم پشت نوشته‌هایشان و هم گاهی در زندگی اجتماعی‌شان- هر چند گلشیری از این دسته دوم نبود. اما بگذار ابتدا دو خاطره برایت تعریف کنم. اولی که معلوم است، دومی را می‌‌توان به حضور ارتباط دهی.
در آن روزگاران دور و چه نزدیک، شب‌های اصفهان ما (دست‌کم هفته‌ای یک بار) از عصر کافه پارک آغاز می‌شد. گفت‌وگویی، حال و احوالی و خبرهای تازه ادبی همراه با چای و قهوه و بستنی. هر کس هر چه سفارش می‌داد. جوان‌ها و جوان‌ترها هم بودند؛ چه آنها که در جلسه‌های جنگ شرکت می‌کردند، چه آنها که هنوز جواز ورود به دست نیاورده‌ بودند. به طبیعت، نوشته و کتاب هم رد و بدل می‌شد. شب که از راه می‌رسید، راه می‌افتادیم به طرف جلفا. بعد مجلس دوم کافه سرکیس بود (یا اسمی در این حدود، مثل قاراپط یا اصلا کاسیگین، یادم که نیست)، پشت کلیسای ارامنه، اگر او بود. شب هنوز یکی، دو ساعتی به نیمه داشت که برمی‌خاستیم. به مجلس سوم با تاکسی باید می‌رفتیم که گنجایش محدودی داشت تا باز هم آنها که گنجایشی بیشتر از مجلس دوم نداشتند، جا بمانند. پیاده‌‌روی می‌ماند برای مجلس چهارم که مجلس آخر بود و مقام رفتن، «مدار گم‌شدگی» و راه دراز شب از کوچه‌های جلفا به بیشه‌های زاینده‌رود، تا کوچه‌های پیچ‌درپیچ محله‌های قدیمی، اگر مجلس سومی در کار نبود (که بود و نبودش بستگی داشت به یکی، دو تن مریدان حسام‌الدین، مرشد آن مجلس و مشتاقان گذشتن «رود نیلوفر» از «آفاق روح»)(۱) و اگر بود، در همان محله‌های قدیمی بود و مجلس جاری چهارم از همان‌جا آغاز می‌شد، در بستر کوچه‌های باریک و نیمه‌تاریک شب، تا انفجار نور و فضا که میدان نقش جهان بود و نور درخشان نورافکن‌ها بر دریای فیروزه گنبد مسجدشاه، که ختم مجالس بود و پایان راه، اما نه همیشه.
این همه را گفتم که به اینجا برسم، به مجلس آخر، به خاطره غیبت، غیبت کردن، تا راه دراز شب کوتاه شود، که تکلیف ادبیات و فلسفه و حتی سیاست در مجالس پیشین روشن شده بود. مجلس آخر، مجلس خداحافظی هم بود. یک به یک و هر یک در خم کوچه‌ای یا نبش خیابانی، تا به خانه روند و موضوع غیبت آنهایی شوند که هنوز ادامه می‌دادند، تا بشوند سه نفر و سومی هم برود تا آن دو تای باقیمانده پشت سرش غیبت کنند. گلشیری می‌گفت: آن شب سه نفر که شدیم، هی راه رفتیم. یکی‌مان باید می‌رفت تا نوبت به دوتای بعدی برسد. نرفت. هیچ‌کدام نرفتیم تا صبح شد.
خاطره دوم از شبی است که ما، یعنی من و هوشنگ با دو نفر که میهمان ما بودند می‌رفتیم تا جایی بنشینیم چیزی بخوریم. هیچ یک از ما اهل رستوران‌های شیک و گران قیمت نبودیم، که نه با منش ما می‌خواند و نه با محتویات جیبمان. میهمان‌ها هم می‌خواستند اصفهان واقعی را ببینند. گذارمان به جلفا افتاد، که انگار جای دیگری نمی‌شناختیم. قدم‌زنان از کنار کافه‌ای در خیابان نظر که پاتوق جاهل‌های اصفهان بود گذشتیم. یادم نیست کدام یک از ما گفت برویم همین‌جا. من گفتم جای مناسبی نیست. هوشنگ گفت مهم نیست، برویم. رفتیم و بر سر میزی در حیاط کافه نشستیم. گوش تا گوش حیاط درندشت پر بود از مرد و گمان نمی‌کنم تا آن روز یا پس از آن روز زنی قدم به آنجا گذاشته باشد. گلشیری کلافه که شد وارونه نشست؛ یعنی پشت به میز ما و رو به میز آنها. پشتی صندلی را تکیه‌گاه دستانش کرد و کف دست‌ها را تکیه‌گاه چانه و آنقدر به طرف نگاه کرد تا از رو رفت و سرش را پایین انداخت و دیگر تا آخر، دست‌کم در جهت میز ما سر بلند نکرد. خب، این شاید نوعی اعلام حضور بود یا دفاع از قلمرو یا رسوا کردن رودررو که خود شکل تندی از غیبت بود و گلشیری همیشه، حتی بی‌آنکه خود بخواهد، آنجا که می‌بایست باشد، حضور داشت. رودررو بود، همان قدر که هم غایب بود و هم غیبت می‌کرد و من از همین غیبت و حضور می‌خواستم بگویم؛ که دو روی یک سکه‌اند. کاری به بحث معروف حضور و غیبت در گفتار و نوشتار و برتری یکی بر دیگری ندارم. می‌خواهم ببینم گلشیری که حضور خود را پیوسته با گفتار و کردارش اعلام می‌کرد، چگونه در داستان‌هایش با غیبت کنار آمده یا نیامده است و بعد، یعنی حالا، مرگ چه نقشی در این بازی حضور و غیاب دارد و سخن را تا کوتاه کنم، تنها به همین جنبه از یک داستان او اشاره‌ای می‌کنم. گفتنی‌های دیگر را دیگرانی که اهلش باشند خواهند گفت و گفته‌اند، که کارِ من نااهلِ گوشه غربت نشسته نیست.
بازنشسته پیر بانک (آقا فضل‌الله) از ابتدا تا انتهای داستان «انفجار بزرگ»، یک بند با همسرش حرف می‌زند. ما صدای زن را حتی یک بار در تمامی طول داستان نمی‌شنویم و داستان به این ترتیب شکل تک‌گفتاری به شکل «خطابی» به خود می‌گیرد. مرد نگران آن چیزی است که بیرون از خانه جریان دارد. مشکلات اجتماعی مردم را درک می‌کند، اما نمی‌فهمد چرا مردم دیگر آواز نمی‌خوانند، ساز نمی‌زنند، و شادی‌های زندگی را به فراموشی سپرده‌اند انسان باید گرفتار باشد، اما این مردم گرفتار نیستند، گرفتاری دارند؛ گرفتاری مسائل روزمره زندگی.
داستان کنشی از تقابل حضور و غیبت است، غیبت به هر دو معنا. آقا فضل‌الله در سراسر داستان به غیبت کردن مشغول است؛ از دخترش، از دامادش، از پسرش، از دوست قدیمی‌اش و از تمام مردم. اما غیبت‌های دیگری هم هستند؛ غیبت نویسنده، که راوی جایش را گرفته است؛ غیبت خواننده که امینه آغا، مخاطب داستان جایش را گرفته است؛ مخاطبی که خودش هم غایب است و در سراسر داستان نه سخنی از او می‌شنویم و نه حرکتی می‌بینیم. پس گلشیری در این کنش متقابل، تکنیک خطاب بی‌مخاطب را به کار گرفته است؛ خطاب به مخاطبی که هست و نیست؛ مخاطبی که تنها در خطاب هست.
در زبان انگلیسی و هلندی apostrophe هم نام علامت « ُ» است (نشانه مالکیت و حذف) و هم به قطعه یا عبارتی ندایی گفته می‌شود که در میان گفتار و نوشتار به کسی معمولا یا به چیزی (غالبا شخصیت انسانی یافته) خطاب شود. در زبان فرانسه با همین معناها، جنبه گستاخی هم دارد؛ فریاد کشیدن بر سر کسی. با این مفهوم ندایی که به فن سخنوری مربوط می‌شود، ترجمه‌اش به فارسی می‌تواند «خطابی» باشد تا با خطاب (به مفهوم عامش) و خطابه (به مفهوم سخنرانی) اشتباه نشود. اما «خطابی» به گفته میکه بال، منتقد هلندی، «چون صفحه صدا-بردی خاموش ولی دارای قابلیت انتقال، مورد استفاده نهاد سرایش قرار می‌گیرد (اینجا، راوی قصه، یا حضور غیبت نویسنده) که برای بیان احساسات و ایده‌هایش، درست به چنین صفحه‌ای نیاز دارد.»(۲) فضل‌الله‌خان با مخاطب قرار دادن امینه‌آغا (صفحه صدا - برد)، توانسته است صدایش را بلندتر به گوش ما برساند و ما را در غلیان احساساتش شریک کند. امینه‌آغا در واقع مخاطبی است انحرافی که به جای خواننده، در متن قصه حضوری غایب دارد. جاناتان کالر به نقل قول از کوینتیلیان، «خطابی» را این طور تعریف می‌کند؛ «تغییر مسیر سخن به منظور مخاطب قرار دادن کسی غیر از قاضی». کوینتیلیان اضافه می‌کند که هر چند خطاب کردن به کسی که تقاضای تایید یا پشتیبانی‌اش را داریم (قاضی) طبیعی‌تر می‌نماید، اما گاهی برای قوت بخشیدن به تاثیر کلام نیاز به مخاطب قرار دادن کسی غیر از قاضی داریم.(۳) اگر در داستان «انفجار بزرگ» خواننده را قاضی فرض کنیم، امینه‌آغا مخاطبی است که نقشش قوت بخشیدن به تاثیر کلام بر خواننده است.
گفتم امینه‌آغا در متن قصه حضوری غایب دارد. ترکیب این حضور و غیاب، همان کشف (خودآگاهانه یا ناخودآگاهانه) گلشیری است که از تکنیک گفته شده فراتر رفته است. اینجا بد نیست پیش از ادامه بحث مثالی از کاربرد تکنیک (خطابی) بیاوریم تا تفاوت آن با آنچه گلشیری کرده است، نمایانده شود. حافظ در شعرش بسیار از این تکنیک استفاده کرده است. مثلا در غزلی به مطلع:
سحرم دولت بیدار به بالین آمد
گفت برخیز که آن خسرو شیرین آمد
در میانه غزل می‌گوید:
مرغ دل باز هوادار کمان ابروئیست
ای کبوتر نگران باش که شاهین آمد
یا در غزلی دیگر به مطلع:
دوش می‌آمد و رخساره برافروخته بود
تا کجا باز دل غمزده سوخته بود
که دو بیت آخرش اینهایند:
یار مفروش به دنیا که بسی سود نکرد
آنکه یوسف بزر ناسره بفروخته بود
گفت و خوش گفت برو خرقه بسوزان حافظ
یارب این قلب شناسی ز که آموخته بود
روشن است که خطاب به کبوتر و مخاطبی نامشخص (یار مفروش...) و یارب به منظور تاثیرگذاری بیشتر است. گلشیری مخاطب «خطابی» را که براساس تعریف و به شهادت مثال‌های داده شده (کبوتر، مخاطب نامشخص و یارب) غایب و بیرون از روایت است، به درون داستان آورده ولی به او اجازه حضور نمی‌دهد تا همچنان مخاطب «خطابی» بماند. اگر امینه‌آغا لب به سخن می‌‌گشود یا دست به حرکتی می‌زد، بار سنگینی که داستان بر دوش مای خواننده گذارده است، دست‌کم سبک‌تر می‌شد. حالا به هر قیمتی شده باید شال و کلاه کنیم و سر ساعت پنج خودمان را به میدان ونک برسانیم.
اما نقش مرگ در این بازی حضور و غیاب چیست؟ گلشیری در زنده بودنش همه‌جا حضور دارد. «گلشیری روزنامه‌نگار، گلشیری نویسنده، گلشیری منتقد، گلشیری سیاستمدار و احتمالا می‌شد به این فهرست چند عنوان دیگر هم اضافه کرد اگر چند سالی دیگر زنده می‌ماند.» (یزدان سلحشور، «بهار»۲۹، خرداد ۱۳۷۹) این حرف شاید درست باشد. اما گلشیری نویسنده تنها آنجا حضور دارد که در حضور دیگران (در مصاحبه‌ها، سخنرانی‌ها و غیره) از نویسنده بودنش می‌گوید. در نوشته‌هایش غایب است.
با این همه آن حضور بر این غیاب سایه افکنده است و این غیاب آن حضور را (یا دست‌کم قاطعیت آن را) مشکوک می‌نمایاند، زیرا نوشته سهم خود را می‌طلبد و این بازی تناقض حضور و غیاب تنها با مرگ است که کامل می‌شود؛ یعنی اگر حضور و غیابی هست، دیگر تنها در نوشته هست. با مرگ نویسنده، زندگی مستقل نوشته آغاز می‌شود. گلشیری در «انفجار بزرگ» و داستان‌های دیگرش غایب می‌ماند تا حضوری را بر ما تحمیل کند که دیگر گلشیری نیست و برای همیشه گلشیری است.
پس آنکه در آن امام‌زاده، «به همراه صخره‌ها و سنگ‌ها و درختان» اسیر «گردش روزانه زمین» شده کیست؟ و این یکی کیست که دور از دسترس «سال‌های زمینی»(۴) از یک سو تمام این شب‌ها در تمام کوچه‌های جهان همراه سرگردانی ماست و همچنان بیخ گوشمان زمزمه می‌کند و از سوی دیگر صندلی‌اش را وارونه گذاشته، پشت به میز کارش؛ پشتی صندلی را تکیه‌گاه دستانش کرده، کف دست‌ها را تکیه‌گاه چانه و همچنان نگاهمان می‌کند؟ و این نگاه که دیگر نگاه آن گلشیری نشسته در حیاط آن کافه نیست، چه می‌گوید به ما؟ سرمان را بیندازیم پایین و مشغول خورد و خوراکمان باشیم؟ یا چه کنیم؟

امیرحسین افراسیابی
پی‌نوشت:
۱- عبارت‌های داخل گیومه از شعر «مرثیه برای رباب» است. ص۷۱، «فصل‌های زمستانی»، محمد حقوقی، اصفهان
۲- De taalsituatie, in “Over Literatuur”, Jan van Luxemburg, Mieke Bal, Willem Weststein, p.۸۴, ۱۹۸۷, Muiderberg.
۳- Apostrophe, in “The Persuit of Signs”, Janathan Culler, p.۱۳۵, ۱۹۸۱, London
۴- A Slumber did my spirit seal/. “In Poetical Works of William Wordsworth”, p.۱۱۵, ۱۹۱۳, London.

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

جایی بیرون از جهان


جایی بیرون از جهان
شاعران در مواجهه با جهان، واكنش های متفاوتی دارند. اكثر آنها بر جهان می تازند و به ستیز با آن برمی خیزند. اینان جهان را آن گونه كه هست نمی پذیرند و با آن درگیر می شوند. گاه این درگیری شورشی است برای ساختن جهانی ایده آل و گاه صرفاً یك عصیان علیه وضع موجود كه بی هیچ آرمانی انجام می گیرد.
گروهی دیگر از شاعران با جهان همراه می شوند، آن را می پسندند و همراه با واقعیت های موجود به ارائه گزارشی شاعرانه از جهان می پردازند. شاعرانی متفاوت از این دو گروه نیز وجود دارند. شاعرانی كه همراه جهان نمی شوند اما با آن درگیر هم نمی شوند. اینان جهان را به حال خود می گذارند و به حال خود می روند. در این طیف، شاعر آرام و آهسته از كنار جهان رد می شود انگار كه حتی از عكس العمل احتمالی جهان نسبت به خود پرهیز می كند؛ سپهری از این گونه شاعران است.
نقطه آغازین بحث درباره شعر سهراب از همین درگیرنشدن آغاز می شود، اما بلافاصله باید پرسید كدام جهان؟ به عبارتی سهراب با كدام جهان درگیر نمی شود و از آن فاصله می گیرد؟ او از جهانی كه به گفته لوكاچ، شیءزده است می گریزد، جهانی كه حاصل علم و عقل و تكنولوژی است.
سهراب سخت از این جهان می ترسد: «من از سطح سیمانی قرن می ترسم/ بیا تا نترسم از شهرهایی كه خاك سیاهشان چراگاه جرثقیل است.» (شعر به باغ هم سفران)
در چنین جهانی هرچه به آن وابسته است، خالی است: «من قطاری دیدم كه سیاست می برد (و چه خالی می رفت)» و حتی آدم های این دنیا هم ویژگی هایی دارند كه شاعر نمی تواند در كنار آنها باشد: «من كه از بازترین پنجره با مردم این ناحیه صحبت كردم/ حرفی از جنس زمان نشنیدم/ هیچ چشمی، عاشقانه به زمین خیره نبود/ كسی از دیدن یك باغچه مجذوب نشد/ هیچ كس زاغچه ای را سر یك مزرعه جدی نگرفت» (شعر ندای آغاز)
چنین جهانی كه شاعر از آن می ترسد، به عبارتی جهان جدید، مبنای خود را «عقل» قرار می دهد. در واقع عقل گرایی محور دنیای مدرن است. مدرنیسم بر عقل استوار است، اما این عقل هیچ گاه نمی تواند مبنایی برای پذیرش آن باشد. شعر سهراب خوب می فهمد كه اگر قرار است به جهان بی توجه باشد باید عقل را كنار بگذارد و می گذارد: «باید كتاب را بست/ باید بلند شد/ در امتداد وقت قدم زد...» (شعر هم سطر، هم سپید) «دستمال من از خوشه خام تدبیر پر بود/ پشت دیوار یك خواب سنگین/ یك پرنده كه از انس ظلمت می آمد/ دستمال مرا برد/ اولین ریگ الهام در زیر پایم صدا كرد» (شعر متن قدیم شب) «یك نفر آمد كتاب های مرا برد/ روی سرم سقفی از تناسب گل ها كشید/ عصر مرا با دریچه های مكرر وسیع كرد/ میز مرا زیر معنویت باران نهاد» (تا نبض خیس صبح)، «كار ما نیست شناسایی راز گل سرخ/.../ پشت دانایی اردو بزنیم/ .../ بار دانش را از دوش پرستو به زمین بگذاریم...» (صدای پای آب)
با چنین نگاهی به جهان است كه سهراب یكسره از آن جدا می شود، اما همچنان كه گفته شد نه به قصد مبارزه با آن كه به قصد خلوت گزینی و تنهایی و گم شدن در «هیچستان»: «به سراغ من اگر می آیید پشت هیچستانم/.../ به سراغ من اگر می آیید/ نرم و آهسته بیایید، مبادا كه ترك بردارد/ چینی نازك تنهایی من» و از اینجا است كه رفتن به تنهایی و جداشدن از جهان و انسان ها و كتاب هایش آغاز می شود. او رو به تنهایی می آورد و از مبارزه پرهیز دارد. در شعر سهراب نشانی از طغیان و مبارزه نمی بینیم. در شعرهای او واژه هایی چون شمشیر، گلوله، خون، توفان و... بسامد بسیار اندكی دارند و شاید اصلاً وجود نداشته باشند.
او همچنان كه قطار سیاست را خالی می بیند، در شعرهایش نیز برای مبارزه از هر شكل و خصوصاً شكل سیاسی، ارزشی قائل نیست. چنین موقعیتی است كه معنای واژه های مشترك میان او و شاعران اهل مبارزه را كاملاً متفاوت می كند. تاریكی، ظلمت، شب و مانند اینها واژه هایی است كه در قاموس شاعر مبارز معانی كاملاً منفی دارد اما در شعر سهراب این واژه ها، مثبت بوده و شاعر نه تنها علیه آن موضع نمی گیرد كه آن را می ستاید و دوست دارد: «من در این تاریكی/ امتداد تر بازوهایم را/ زیر بارانی می بینم/ كه دعاهای نخستین بشر را تر كرد/ من در این تاریكی/ در گشودم به چمن های قدیم/ به طلاهایی كه به دیوار اساطیر تماشا كردیم» (شعر از سبز به سبز) برای سهراب كه شاعری دنیا گریز است، شب و تاریكی همان جایگاهی را دارد كه برای عارفان و زاهدان و دادائیست ها و.../ (در اینجا بحث بر سر معانی این لغات و اینكه سهراب یك عارف بود یا یك دادائیست یا بودائیست نیست، مراد تكیه بر دنیاگریزی است) او شب و تاریكی را دوست دارد درست برخلاف شاعرانی كه شب و تاریكی را سمبل هرچه شرارت می دانند. او اصولاً به خیر و شر كردن اعتقادی ندارد. در واقع سهراب از خیر و شر هم می گریزد و نمی خواهد خود را گرفتار مفاهیمی اینچنینی كند: «بیایید از شوره زار خوب و بد برویم» (شعر سایبان آرامش ما، ماییم)
سپهری از جهان مدرن و متعلقات آن گریخته و... به كجا پناه می برد؟ به تنهایی. تنهایی در شعر سهراب كجا و به چه معنا است؟ «عزلت» و «گوشه » ای كه سهراب انتخاب می كند از چه جنسی است؟ شاعری كه انسان و عقل و سیمان و شهر و... را نمی پذیرد و بدون آنكه با آن سر ستیز داشته باشد به خلوت می رود، خود را با چه چیز هم آواز می كند؟
اولین نكته در یافتن پاسخ، توجه به این موضوع است كه سهراب یك «انسان محور» است. این انسان محوری كاملاً صبغه سنتی دارد، به این معنا كه مبنا و منبع هر تغییری انسان است و هر خوب و شری زاده عمل انسان است. این انسان محوری با آنچه اصالت انسان یا فردگرایی می نامند (كه از الزامات دنیای مدرن بوده به گفته اهل فن، انسان را جایگاهی بالاتر از قرارداد متفاوت است. علاوه بر این در دنیای جدید انسان گرچه برتر است اما به گفته جامعه شناسانی چون لوسین گلدمن در نظامی قرار گرفته كه همسان و همطراز دیگر مولفه های سازنده جهان است. در این نظر برتری انسان نوعی برتری اخلاقی است تا برتری در ساختن و تاثیرگذاری بر جهان. انسان در اینجا سازنده ای است در كنار ابزار و نظام تكنولوژیك و نه بالای آن. اما سپهری همچون عارفان و زاهدان و خلوت گزینان انسان را سازنده خیر و شر می داند. او تكیه بر «خود» دارد و نه «بیرون از خود» و همین «خود» است كه محور شعرهای سپهری قرار می گیرد. در این چارچوب انگشت اتهام سپهری در ظهور دنیای ناپذیرفتنی متوجه انسان می شود. در این تحلیل جهان جدید ساخته فرآیندی نیست كه مولفه ها و عناصری خارج از حیطه قدرت انسان، در آن حضور داشته باشند. به عبارت دیگر جهان را نظامی از «دانش»ها و «روابط » پیچ و مهره ای نمی سازند، بلكه این انسان است كه در ظهور شرایط نامقبول و نامشروع نقش اصلی را ایفا می كند. با توجه به چنین نگاهی طبیعی است كه سهراب سعی كند به عنوان یك انسان، ناجی و نجات دهنده خود باشد. به همین جهت او در برابر جهان، خود را و انسان را مخاطب قرار می دهد: «قایقی خواهم ساخت/ خواهم انداخت به آب/ دور خواهم شد از این خاك غریب/ كه در آن هیچ كسی نیست كه در بیشه عشق/ قهرمانان را بیدار كند/ ... همچنان خواهم خواند/ همچنان خواهم راند.» (شعر پشت دریاها) به این ترتیب خطاب سهراب یا «من» می شود یا «انسان». سهراب انسان را هدف قرار می دهد: «پرده را برداریم/ بگذاریم كه احساس هوایی بخورد/ بگذاریم بلوغ، زیر هر بوته كه می خواهم بیتوته كند/ بگذاریم غریزه پی بازی برود...» (شعر صدای پای آب)
اگر سهراب به «خود» و «گوشه» یا «تنهایی» پناه می برد به دنبال چه چیزی می گردد. او اگر چه با ضمیر اول شخص مفرد (من) بیشتر شعرهایش را می گوید و اگرچه با ضمیر اول شخص جمع (ما) نیز شعر می سراید اما به دنبال ساختن جهانی جدید نیست. او اصلاً آرمانی اخلاقی، اجتماعی، سیاسی ندارد. او نمی خواهد آدمی را به جهانی جدید و آرمانی فرا بخواند. آرمان او بسیار فردی و شخصی است. سپهری انسان ها و خود را به یكی شدن با طبیعت دعوت می كند. شعر مسافر نمونه بارز چنین دعوتی است. سهراب خود را مخاطب قرار می دهد. «عبور باید كرد/ صدای باد می آید، عبور باید كرد/ و من مسافرم، ای بادهای همواره!/ مرا به وسعت تشكیل برگ ها ببرید/ مرا به كودكی شور آب ها برسانید/ و كفش های مرا تا تكامل تن انگور/ پر از تحرك زیبایی خضوع كنید/...» و مهمتر از همه این شعرها همان قطعه معروف است كه: «چترها را باید بست/ زیرا باران باید رفت» در واقع سهراب به دنبال ساختن یك جامعه جدید نیست، به دنبال انسانی است كه از جهان جدید جدا بیفتد و با طبیعت یكی باشد. حضور بی شمار واژه هایی چون «درخت»، «برگ»، «باد»، «گل» و... كه به هیچ وجه سمبلیك نبوده و وجه شورشی ندارند دلالت بر همین موضوع است. در شعر سهراب گل و درخت و برگ و... همانی هستند كه در طبیعت وجود دارند و نشانه چیز دیگری نیستند. چرا؟ چون برای سهراب این طبیعت و حل شدن در آن است كه اهمیت دارد، اما: «وقتی كه درخت هست/ پیداست كه باید بود/ باید بود/ و رد روایت را/ تا متن سپید/ دنبال/ كرد/ اما / ای یاس ملون» (شعر وقت لطیف شن) انگار سهراب نیز می داند كه آمال او صرفاً یك رویای دست نیافتنی است. به نظر دنیای جدید خشن تر، قدرتمندتر و نابودكننده تر از آن بوده كه سهراب را به آینده و به یكی شدن با طبیعت امیدوار كند: «اما/ ای یاس ملون».


وبگردی
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    آشنایی با روش پخت 13 نوع ماهی
    از سرخ کردن بیش از حد ماهی خودداری کنید زیرا در این صورت اسیدهای چرب امگا 3 موجود در آن از بین خواهد رفت.