پنج شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۶ / Thursday, 19 October, 2017

حماسه‌ای مختوم به غزل


حماسه‌ای مختوم به غزل
کربلا را حماسه‌‌ای دانسته‌اند که چون حصارهای زمانی و مکانی تاب مقاومت در برابر آن از کف داده‌اند، اینک تبدیل شده است به امری فرازمانی و فرامکانی.
حماسه‌ای تعمیم یافته که اینک قابلیت این را یافته تا از آن اسوه گرفته شود و این حماسه گرچه منشاء خویش را از برانگیختگی عواطف و احساسات می‌یابد، اما این امر نیز در مقایسه با آن غیرقابل انکار می‌نماید که حماسه، بی‌شک پایی دارد در ساحت عقل و اندیشه. به سخن دیگر حماسه غلیان احساسات و اوج تبلور عواطفی است که راهبری و هدایت خویش را به کف مبارک عقل سپرده است.
درست است که این پدیده در ذات خویش متناقض‌پرور است اما باید دانست حماسه خود این‌گونه است که در ذات خویش متناقض‌پروری می‌کند. حماسه آوردگاهی است برای نبرد عقل و عشق در ساحت مصلحت، و چون مصلحت آن دنیایی فائق می‌شود، ساحت نبرد به نفع عشق و به طرفداری عقل مغلوبه می‌گردد. نبرد مصلحت این جهانی و ماورایی نتیجه‌ای میمون دربردارد. نتیجه این معرکه نامحتوم البته ذبح عقل در مذبح عشق نیست. حماسه این‌گونه شکل می‌گیرد و البته حماسه پای دارد و ریشه در پدیدآورندگانش.
تمام آنچه از تکوین، تالیف و استمرار حماسه گفته آمد، در واقع، در ذهن و زبان و عمل همین پدیدآورندگان رخ می‌دهد. دیدن این حماسه‌سازان و شرایط سوق‌شان به سوی حماسه- البته خود بی‌شک در پیدایی آن سهیم بوده‌اند- ظاهرا خود به گونه‌ای یاری‌گر امر ذهنی- عاطفی تعمیم حماسه نزد مخاطبان می‌شود. در این جستار که به مناسبت چهارم شعبان پدید آمده؛ یعنی روز میلاد بزرگترین حماسه‌ساز بزرگ حماسه دوران، یعنی کربلاء، تلاش می‌کنیم به گونه‌ای مختصر، حماسه عباس‌بن علی علیه‌السلام، بزرگترین پاسدار حماسه‌ساز عاشورا را وارسی کنیم.
از عاشورائیان، چهارده مقتل، روایت و گزارش تقریبا جامعی به دست داده‌اند. متقدم‌ترین‌شان، اما مقتل‌الحسین ابومخنف است که نگارنده آن، لوط‌بن یحیی‌بن سعیدبن مخنف ازدی کوفی، متوفای سال ۱۵۰هجری است. از مقتل الحسین، امروز اثری جز در لابه‌لای کتب تاریخی دیگر، به خصوص تاریخ الامم و الملوک محمدبن جریرطبری (م۳۱۰هـ) معروف به تاریخ طبری، باقی نیست.
طبری حدود یکصد و ده روایت را از مقتل الحسین با واسطه برخی از راویان نقل می‌کند که در این میان می‌توان تعداد ۵۹ شهید را ثبت کرد. البته امری که بسیار عجیب می‌نماید عدم ذکر نام عباس(ع) در میان شهداست؛ چرا که جز مقتل‌الحسین تمام ۱۳ مقتل اصلی همگی نام عباس را در صدر نام شهداء ذکر نموده‌اند و این البته اثبات می‌کند طبری تمام آنچه را از مقتل‌الحسین به نظر آورده است، نقل کرده و یا تمام مقتل‌الحسین به دست او نرسیده است. به هر روی اکنون بخشی از حماسه‌سازی عباس‌بن‌علی(ع) را از مقاتل دیگر به نظاره می‌نشینیم.
عـبـــاس‌بــن‌عــلـی(ع)، نامورترین‌شهید کربلا،‌مشهورترین و فداکارترین ایشان به شمار می‌آید. در میان تمامی بنی‌هاشم که در کربلا حاضر بوده‌اند به لحاظ ظاهری، از همگان زیباتر بود. از این‌رو به قمربنی‌هاشم، یعنی ماه تابان ایشان ملقب شده بود. مادرش ام‌البنین، کنیزی بود، که امام علی(ع) پس از فاطمه با او مزاوجت کرده بود و به او و پسرش عشق و محبت می‌ورزید،‌گاه در این‌باره حتی مقام او را هم شأن حسن و حسین می‌دانست.
نقش عباس اما در محرم سال شصت و یکم بسیار غیر قابل مقایسه‌تر است با تمام نقش‌هایی که او در سراسر عمر برعهده داشته است. ششمین روز محرم سال ۶۱هجری است؛ ابن‌سعد با فرمان غیر قابل تأویل ابن‌زیاد مبنی بر محاصره حسین(ع) و بنی‌هاشم مواجه شده است.
عمر و بن‌حجاج از سوی ابن‌سعد ماموریت می‌یابد تا به همراه ۵۰۰تن آب فرات را بر کاروانیان ببندد. امام حسین‌(ع) نیز به عباس برادرش و نافع بن هلال فرمان می‌دهد تا آب لازم را فراهم آورند. ایشان نیز همراه ۳۰تن راهی فرات شدند و با آنکه پیش روی خود در شریعه فرات ۵۰۰سوار ورزیده می‌دیدند، توانستند تا صفوف ایشان را بگشایند و با آب فراوان به خیام بازگردند. در شب عاشورا نیز چون ابن‌سعد بر آن شد تا یورش خویش را به خیمه‌ها آغاز کند، امام، عباس را که به درایت او کاملا اطمینان داشت، نزد ابن‌سعد فرستاد تا آن شب را برای عبادت، فرصت یابند.
ابن‌سعد نیز، چون تقاضای منصفانه عباس را دید، موافقت کرد و حسین آن شب عبادت را فرصت یافت تا از یارانش بخواهد از تاریکی شب و غفلت حاکم بر لشکریان ابن‌سعد،‌فرصتی مغتنم جویند و رهسپار ملجأ امنی گردند. در این میان اما آنچه تردیدها را از میان برد و شور و حماسه فراوان در دل آن تاریکی خوف‌انگیز آفرید، سخنان پرشور و مهیج عباس بود، به گونه‌ای که پس از آن افراد دیگر مجالی در مجاب ساختن دیگران نیافتند.
امام صبح عاشورا پرچم فرماندهی را به دست عباس داد. در میانه روز دهم و در میانه کارزار چون عباس متوجه شد کودکان و زنان بار دیگر غم تشنگی به دل دارند، رهسپار شریعه فرات شد. ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبین می‌نویسد:«حضرت چون به فرات رسید و مشک‌های خویش پر آب کرد، خود با آنکه بسیار تشنه بود به آن آب لب نزد. در این هنگام بود که کوفیان به ایشان یورش آوردند.»
زیدبن ورقا جهنی در حال کمین بود که حضرت را دید و به او حمله‌ور شد و در حالی‌که حکیم‌بن‌طفیل الطایی او را یاری می‌کرد، شمشیری به دست راست حضرت فرود آورد، حضرت شمشیر به دست چپ گرفت. در این هنگام حکیم شمشیری به دست چپ حضرت وارد آورد و آن را نیز قطع کرد.
در این هنگام حکیم که خدا او را لعنت کناد، عمودی آهنین بر او فرود آورد و حضرت به شهادت رسید. عمق فداکاری، ولایت پذیری و خلق شور و حماسه عباس را می‌توان در این جمله امام دید که پس از شهادت او ایراد کرده است. «اکنون کمرم شکست و چاره و تدبیرم از میان رفت.» (مقاتل‌الطالبین ، ص ۸۸-۸۲).

سجاد واعظی

منبع : روزنامه همشهری

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مازدران , ربات ها , خریدگندم تضمینی , 30ساعته , سکیکده , پذیرفته شدگان نهایی , فرمانداری بستان آباد , مترو راه آهن , دشمنی بی جهت , بسيج , سیتی رم , عضو تیم هسته ای , لزوم مشارکت در انتخابات , نقش رستم , بیماری غفونی , ازادیخواه , جنگ قدرت , روابط اقتصادی و مالی , موزه علوم , محمد رهبر , آیت‌الله گلپایگانی , استاندارد ملی , زیبا سازی شهر , نشست تخصصی سینمای کودک , فوتبال دسته دوم , تنش دیپلماتیک , مرگ مرموز رن باردار , پایگاه سلامت , مرکز نواوری میراث فرهنگی , قمت مسکن , بهادری , پروتئین ناگت , عملکرد مغز , نفت گاز , میهمانان ویژه , کمیسیون امنیت , کهنوج , استاندارد چارترد , استان صنعا , روابط عربستان و ایران , مردانی در آفتاب , شیخ صدوق , 18میلیارد ریال , فوتبل و کاراته , نام هیئت , اداره کل اوقاف , نیلگون مینا , اتمام ساخت , درختان , سی سی یو ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
روانشناسی اجتماعی , مضرات , نژاد , پردهٔ اول: آغاز صحنهٔ دوم (اتاق مطالعهٔ مائو) , سوختگی‌ها ـ burns , دامن کشان همی‌شد در شرب زرکشیده , استفاده از هوش , مهاجرین جنگی , ای دیدن تو حیات جانم , حرکت انتقالی , چشم امید به مژگان‌تر خود داریم , اسناد ترانزیت , مارانائو , انواع شیوه‌های زندگی (۲) , بازم صنما چه می‌فریبی , مناطق صنعتی , خانهٔ امید سالار , هر کجا حیرانم اندر چشم گریانم توئی , اتومبیل سازی , هله ای دلی که خفته تو به زیر ظل مایی ,

برخی منابع مهم خبری
pix2pix.org پیکس تو پیکس , gerdab.ir گرداب , shafaf.ir شفاف , honarpress.com هنر پرس , shahidnews.com شهیدنیوز , ut.ac.ir دانشگاه تهران , borhan.ir برهان , jahaneghtesad.com جهان اقتصاد , arshnews.ir عرش , javanemrooz.com جوان امروز , zamandaily.ir روزنامه زمان , hayat.ir حیات , unp.ir اخبار دانشگاهی , talanews.com طلانیوز , digiato.com دیجیاتو , parsapress.ir پارسا , pariyana.com پریانا , icana.ir خانه ملت , sena.ir سنا , narenji.ir نارنجی , farapix.com فراپیکس , rasekhoon.net راسخون , sobhanehonline.com صبحانه آنلاین , tejaratnews.com تجارت نیوز , rasaneh.org رسانه , jahannews.com جهان نیوز , faternews.ir فاطر , sokhanonline.ir سخن آنلاین , persianacademy.ir فرهنگستان زبان , beytoote.com بیتوته ,

وبگردی
اخاذان خیابانی که پلیس با آنها کاری ندارد !
اخاذان خیابانی که پلیس با آنها کاری ندارد ! - با وجود آنکه همه دستگاه ها اعم از پلیس و شهرداری فعالیت پارکبانان را غیر قانونی می دانند، این افراد همچنان به دریافت پول غیرقانونی از مردم اقدام می کنند.
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده - سن و سال كه بالا برود حوصله آدم كمتر مي شود. در پخش مستقيم هم اقتضائات و شرايطي است كه آقاي قرائتي به آن عادت ندارد. در همين ويدئو هم ايشان مي گويد دوربين را نگه داريد! يعني كاملا واضح است كه ايشان تصور مي كرده در يك برنامه ضبطي سخنراني مي كند!
خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند
خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند - کارخانه ایران خودروی مشهد در۶۰کیلومتری جاده مشهد به نیشابور و در منطقه‌ای به نام شهر جدید بینالود قرار دارد. این کارخانه دارای خطوط تولید بدنه، رنگ، تزئینات و تکمیل کاری است و در زمینی به مساحت ۷۳۰هکتار با هدف تولید۱۰۰هزار دستگاه خودروی سواری در سال ۱۳۸۷ آغاز بکار کرده است.
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار - هاجر چنارانی نماینده نیشابور سخنرانی معاون استاندار خراسان رضوی را بخاطر استفاده سهوی از کلمه خراسان غربی در سخنرانی گذشته به هم زد.
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما"
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما" - این اظهارات رییس پلیس آگاهی مسیر عجیب خود را ادامه داد تا به اینجا رسید که توپ عدم دستگیری اسیدپاش را به زمین رسانه‌ها انداخت. او گفت: "این در شرایطی بود که این فرد در شرایط زمانی آن موقع به‌دنبال حساسیت بالایی که در رسانه‌ها و جامعه ایجاد شد، در نیمه راه، از ادامه مسیرش منصرف شد."
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد - مراسم ترحیم مرحوم داود احمدی‌نژاد برادر رئیس جمهور سابق کشورمان عصر دیروز در مسجد امام خمینی(ره) شهرک شهید محلاتی برگزار شد.
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست - دختر شطرنج‌باز ایرانی که به دلیل حضور بدون حجاب در رقابت‌های بین‌المللی از تیم ایران اخراج شد، به تیم ملی آمریکا پیوست.
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
    پربازدیدها