یکشنبه ۱۰ خرداد ۱۳۹۴ / Sunday, 31 May, 2015
نقش مسلط نفت در اقتصاد کشور

نقش مسلط نفت در اقتصاد کشورهمواره بخش نفت در اقتصاد کشور، نقش مسلط را ایفا کرده و شواهد بیانگر آن است که در آینده قابل پیش بینی نیز، این بخش هم چنان به تسلط خود در عملکرد اقتصاد کشور ادامه دهد. ارزیابی نقش بخش نفت در اقتصاد ایران، از طریق سهم آن در تولید ناخالص داخلی (به طور متوسط در حدود ۱۶ درصد، طی ۲۰ سال گذشته)، می تواند منجر به ایجاد خطای ذهنی در جهت کوچک نمایی باشد. مهمترین نقش بخش نفت، تامین بیش از ۸۵ درصد از درآمدهای ارزی کشور و در نتیجه اتکای انکار ناپذیر بخش های مختلف اقتصادی برای تامین نیازهای وارداتی خود به درآمدهای حاصل از صادرات نفت از یک سو و تامین حدود ۹۸ درصد از انرژی مورد نیاز کشور از سوی دیگر است. ضعف بخش نفت در هر یک از عرصه های صدور به بازارهای جهانی یا عرضه داخلی انرژی به طور مستقیم تحرک اقتصادی کشور را تحت تاثیر خود قرار می دهد و در نتیجه رونق و رکود اقتصاد کشور به میزان قابل توجهی تابع عملکرد این بخش است. نقش دیگر و مهم بخش نفت در مقیاس اقتصاد کلا ن کشور، تاثیر تعیین کننده آن بر توازن بودجه عمومی است. طی ۲۰ سال گذشته به طور متوسط در حدود ۵۴ درصد از درآمدهای بودجه عمومی را درآمدهای حاصل از صادرات نفت تامین کرده است و این جدا از تاثیر غیرمستقیم عملکرد این بخش بر درآمدهای مالیاتی و نیز سایر درآمدها است. به طور کلی کاهش درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت خام، موجب نامطلوب شدن وضعیت ارزی کشور و در نتیجه کاهش واردات واسطه ای و افت تولید و نیز کاهش واردات سرمایه ای و کاهش سرمایه ای می شود. بروز رکود در تولید و سرمایه گذاری از طریق افزایش بیکاری و در نتیجه درآمد حاصل از کار از یک طرف و کاهش عرضه کالا و خدمات از سوی دیگر بر رفاه اجتماعی تاثیر نامطلوب می گذارد. از سوی دیگر کاهش درآمد نفت موجب کاهش درآمد های بودجه عمومی شده و توازن بودجه دولت را بر هم می زند که نتیجه اجتناب ناپذیر آن افزایش حجم پول و تورم است. با توجه به مختصر فوق می توان نتیجه گرفت که در ایران رشد تولید، سرمایه گذاری و اشتغال، تورم و در نتیجه رفاه اجتماعی به طور مستقیم از عملکرد بخش نفت تاثیر می پذیرد.
شدت یافتن افزایش بهای نفت طی سه سال اخیر منجر به آن شد تا دولت نهم در ۳ بودجه خود برداشت هایی فراتر از آنچه در قانون برنامه چهارم پیش بینی شده از درآمدهای نفتی داشته باشد. نتیجه این امر بروز بیماری هلندی و سیری ناپذیری و عطش هزینه کردن و نقد کردن دلارهای نفتی به وسیله خزانه داری و بانک مرکزی شد که متعاقب آن حجم نقدینگی کشور از رقمی بالغ بر ۷۵ هزار میلیارد تومان در سال ۸۳ به رقمی بالغ بر ۱۵۵ هزار میلیارد تومان در پایان سال ۸۶ رسید و تورمی غیرقابل مهار را در اقتصاد کشور منجر شد. در طی این سه سال تعداد برگ های اسکناس چاپ شده به ازای هر ایرانی به ۱۱۴ برگ رسید که با فاصله متوسط جهانی تفاوتی ۱۰۰ برگی داشته و بیانگر آن است که ۱۰ برابر آنچه که اقتصاد کشور توان جذب نقدینگی را داشته، نسبت به چاپ و نشر اسکناس اقدام صورت پذیرفته و ۱۰ برابر آنچه که نفت و گاز و تولید ناخالص داخلی کشور توان پشتیبانی و ارزش بخشی به آن را دارد اسکناس به بازار ضعیف اقتصاد داخلی تزریق شده است. موضوعی که نه منجر به افزایش رشد تولید ناخالص داخلی متفاوت با سالیان گذشته که از عایدات نفتی کمتر برخوردار بودیم شد و نه موجبات توسعه اقتصادی، اجتماعی، رفاه گسترده و از بین رفتن عدم تعادل های موجود در توزیع متوسط درآمد موجود میان آحاد جامعه شد و تنها و تنها نتیجه قابل لحاظ آن را می توان در افزایش رانت های اقتصادی، فساد گسترده، افزایش فاصله دهک های درآمدی کشور، نابودی صنایع، سیری ناپذیری نقدینگی بازار به علت افت روز افزون افزایش ارزش پول ملی، افزایش بهای زمین و مسکن ملا حظه نمود.
در نهایت امر شرایط چنان بر مردم و دولتمردان اقتصادی کشور تنگ گردید که تاب تحمل در برابر رشد روز افزون کاهش ارزش پول ملی و نقدینگی مازاد موجود در جامعه بیش از این ممکن نگردید و دولتمردان تصمیم به واگذاری هر چه سریعتر بخش ها و شرکت های دولتی به بخش خصوصی،نقدی کردن یارانه ها و حذف یارانه های انرژی گرفتند تامسوولیت خود را نسبت به تبعات منفی سیاست های اقتصادی غیر علمی گذشته بر این راکاهش داده و از فشارهای وارده به آحاد جامعه و اقتصاد کشور به دلیل مدیریت های ناصحیح برخی مدیران دولتی و متصدیان شرکت های دولتی بکاهند. این موضوع با سرعتی به سمت اجرایی شدن پیش می رود که حتی فرصت لا زم برای آماده سازی نهادهای تنظیمی و کنترل کننده سیستمی بازار براساس مدیریت دانش و علوم تکوین یافته کنونی علم اقتصاد در نظر گرفته نشده و آن چه ملحوظ شده خروج هر چه سریع تر از نظام بازار دولتی به نظام بازار غیردولتی است، فرآیندی که بدون نهادهای تنظیمی مورد نیاز صورت گرفته و قدرت لا زم برای جلوگیری از شکست آتی آن پیش بینی نشده است.
تنها موضوعی که در این بین می توان به آن امید بست تشکیل صندوق توسعه ملی و جایگزینی آن با حساب ذخیره ارزی است که براساس آن وجوه حاصل از فروش نفت خام و گاز طبیعی تولید شده پس از کسر هزینه های تولید شامل سرمایه گذاری و هزینه های مالی، نگهداری، بهره برداری و استهلا ک به قیمت های صادراتی، درآمد دولت محسوب نشده، بلکه عایدات حاصل ناشی از فروش آن، دارایی و ثروت ملی خواهد بود و برای زایندگی مستمر و حفظ این ثروت های طبیعی باید به سرمایه ملی تبدیل شود. به این ترتیب از ابتدای برنامه پنجم توسعه سالا نه حداقل ۴۰ درصد از ارزش تولید نفت و گاز پس از اعمال حساب در خزانه داری کل کشور به عنوان تامین و افزایش سرمایه صندوق توسعه ملی منظور و مابقی صرف تامین و جبران کسری اعتبارات هزینه ای، سرمایه ای و مالی دولت و یارانه های سوخت، دارو و کالای اساسی و تکانه های ناشی از کاهش درآمدهای نفتی می شود که البته نسبت فوق در قالب سیاست های کلی برنامه ششم قابل تجدیدنظر است.
پیشنهاد مجمع تشخیص مصلحت نظام این است که وابستگی اعتبارات هزینه ای دولت و به درآمدهای نفت و گاز به صورت سالا نه باید کاهش یابد، به طوری که تا پایان برنامه پنجم توسعه وابستگی اعتبارات هزینه ای دولت (به جز یارانه های پرداختی) به طور کامل قطع شود. از این رو قرار بر آن شد تا صندوق توسعه ملی با دو هدف تشکیل شود: اول- ارائه تسهیلا ت ارزی به بخش های خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی با هدف توسعه سرمایه گذاری داخلی و خارجی با در نظر گرفتن شرایط رقابتی و بازدهی مناسب اقتصادی و دوم اجرای عملیات مالی برای حفظ و افزایش ارزش سرمایه های صندوق در خارج از کشور.
یکی از عمده نگرانی ها درباره درآمدهای نفتی در سالیان گذشه آن بوده که چگونه می توان آن را از تغییرات مدیریت ها و چرخش های سیاسی دولت و مجلس مصون نگاه داشت و امید است براساس دیدگاه فوق، اساسنامه صندوق به نحوی به مراحل اجرایی برسد که اطمینان کافی از استقلا ل و عدم تاثیرپذیری تصمیمات و سیاستگذاری های آن از نوسانات و نگرش های کوتاه مدت و تغییرات مدیریتی سیاسی وجود داشته باشد.
نویسنده : پیمان جنوبی
منبع : روزنامه مردم سالاری

مطالب مرتبط
حراج بزرگ آثار هنری تهران / تصاویر - حراج بزرگ آثار هنرهای تجسمی تهران در هتل آزادی تهران با حضور دایی و همسرش و جمعی از هنرمندان برگزار شد.
این دندانپزشکان دهن آمریکا را سرویس میکنند - روز گذشته گروهی از مخالفان مذاکرات هسته‌ای (موسوم به دلواپسان) در مشهد تجمع کردند که مهرداد بذرپاش (رئیس گروه مشاوران ...
دختر مهناز افشار متولد شد / عکس - مهناز افشار بازیگر سینمای ایران چند روز پس از تولد دخترش عکسی از او را در صفحه اینستاگرامش منتشر کرده است.
تبِ عکس یادگاری با جمشید مشایخی / تصاویر - این روزها تبِ عکس یادگاری با جمشید مشایخی خیلی داغ شده است. همینطور عکس با عزت الله انتظامی و محمدعلی کشاورز. کلاً درجه این تب با گذر سن این عزیزان رابطه مستقیم دارد.
فیلم زنده سوزاندن ‎مسلمانان آفریقای مرکزی +18 - جنایت زنده سوزاندن انسانهای بی گناه در سکوت سردمداران حقوق بشر و بی‌توجهی خود انسانها به یکدیگر هنوز ادامه دارد . این ویدئو به جنایت مسیحیان آفریقای مرکزی در حق مسلمانان این کشور نسبت داده شده است.
هویت فیلمبردار فاش شد ! / تصاویر - اقدام جالب و منحصر به فرد این نماینده ، گرچه باعث افشای دقیق اتفاقات در روز حادثه شد، اما احتمالاً پس از این باعث خواهد شد برخی در شلوغی های مجلس، مواظب زبان و بیان خود باشند، چرا که ممکن است حتی دور از دسترس خبرنگاران، نماینده ای در حال فیلمبرداری از ماجرا باشد.
تصاویر مراسم اختتامیه جشنواره کن - مراسم اعطای جوایز شصت و هشتمین دوره جشنواره فیلم کن با اعطای جایزه نخل طلای این دوره به فیلم «دیپان» ساخته «ژاک ائودیار» کارگردان معروف فرانسوی برگزار شد.
شوک سلفی مادر و دختری هانیه غلامی / تصاویر - سلفی مهران غفوریان، امین زندگانی و همسرش در ردیف اول یک کنسرت. لادن مستوفی و هنگامه قاضیانی. حضور علی اوجی هم که اتفاقی طبیعی است. عکسی دیدنی از سید احمد خمینی. مهتاب کرامتی در اختتامیه جشن عکاسان سینمای ایران
اینجا واس ماس تیتر یک «گاردین»! / عکس - رجمه ساده این عبارت انگلیسی که خلاصه صحبت های این مقام مسئول صهیونیستی است دقیقا دیالوگ معروف جواد رضویان در سریال در حاشیه است: « اینجا واس ماس، اینجا کل‌ش واس ماس»
حجامت / گزارش تصویری - پزشکان اعتقاد دارند حجامت نقش مهمی در پیشگیری از بیماری ها، مخصوصا بیماری های مزمن و مرتبط با سبک زندگی دارد. از دیرباز هدف اصلی در حجامت ارتقای سلامتی جسمی و روحی بوده است.
ویدیو: مشاجره لفظی کوچک زاده و ظریف در مجلس - جلسه غیر علنی مجلس با حضور محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و سید عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته‌ای امروز صبح به ریاست علی لاریجانی برگزار شد. ظریف و عراقچی آخرین روند مذاکرات ایران با 1+5 را در جلسه غیر علنی امروز مجلس برای نمایندگان تشریح کردند.اما پس از پایان سخنان ظریف و زمانی که وی قصد ترک مجلس را داشت برای لحظاتی صحن علنی با مشاجره کوچک زاده با ظریف به تشنج کشیده شد.
تصاویر دار زدن یک نطامی ایرانی! توسط داعش - این جنایت هولناک درحالی صورت گرفته که یک سایت معتبر مصر اعلام کرد که نظامی اعدام شده، یک سرباز ایرانی بوده که در گروه الحشد الشعبی (نیروهای بسیج مردمی) در فلوجه می‌جنگیده است!
ورود خاندان هاشمی به انتخابات مجلس / عکس - مشی پدران و رفتار دختران اگرچه با علم به این تفاوت‌ها نمی‌توان عملکرد 3 زن را در یک راستا ارزیابی کرد اما مشترکات آنها قابل توجه است که از مهم‌ترین آن می‌توان به نحوه مواجهه پدران با نگاه ایده‌آلیستی دختران اشاره کرد.
گلشیفته فراهانی در فرش قرمز جشنواره کن 2015 - گلشیفته فراهانی با فیلم سینمایی "دو دوست" به کارگردانی لویی گرل بازیگر و کارگردان فرانسوی در پنجاه و چهارمین دوره "هفته بین‌المللی منتقدان کن" شرکت کرده است. گزارش تصویری از گلشیفته فراهانی را ببینید.
خواهران اسکندری؛ لاله، سارا، ستاره / تصاویر - گریم متفاوت لیلا حاتمی که به سختی قابل تشخیص است، هنر دست استاد عبدالله اسکندری. و امیرمحمد زند و سارا منجزی پور در ارگ کریم خان زند.
این آزاده نامداری نیست کتیه ! / عکس - آزاده نامداری در واکنش به انتشار عکس گریمش در فیلم «نسیم» نوشت: این یه درد دله، باهمه کسایی که دوسشون دارم، من آزاده نامداری‌ام. چادریم، بخاطر اعتقادم، بخاطر قلبم. این عکس من نیستم، کتیه، تو فیلم جناب شهبازی، میخوام درکم کنید.
رایزنی هسته‌ای در منزل صالحی / عکس - عراقچی در صفحه شخصی‌اش در اینستاگرام با انتشار عکسی از این دیدار نوشت : عيادت كاري! استفاده از فرصت عيادت از استاد عزيز جناب آقاي دكتر صالحي براي پيگيري مباحث مذاكرات.
تصاویری از خودسوزی دختر دانشجو در شیراز! - ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻨﯿﺪﻩ‌ﻫﺎ ﺣﺎﮐﯽ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﯾﮏ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻋﺸﻘﯽ ﻭ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻧﺎﻓﺮﺟﺎﻡ ﻋﻠﺖ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﺗﻤﺎﺱ ﺗﻠﻔﻨﯽ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺑﺎ‌‌ ﻫﻤﺎﻥ ﻓﺮﺩ ﻣﻮﺭﺩﻧﻈﺮ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺍﯾﻦ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺩﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ‌ﺑﺮﺩ.
فقیهه سلطانی پای سفره عقد / تصاویر - سلفی جدید آزاده نامداری با شال و مانتوی جدید در پشت فرمان که به لطف خدا همه چیز سر جایش است و خیلی خندان و بشاش و خوب بنظر میرسد. فقیهه سلطانی و همسر فوتبالیست پای سفره عقد.
وقتی امین حیایی ادای رامبد جوان رو درمیآره... - در برنامه خندوانه اتفاق افتاد.
پربازدیدها
آرسنال قهرمان FA Cup انگلستان شد - گروه ورزشی: آرسنال با پیروزی 4-0 مقابل استون ویلا، قهرمانی رقابت های جام حذفی انگلیس شد.
موافقان مذاکرات هم می‌توانند بیرون بیایند؟ - گروه سیاسی: نماینده تبریز در مجلس گفت: دلواپسان هر وقت خوششان بیاید از سخنان مقام معظم رهبری هزینه می‌کنند و هر ...
وزیر اطلاعات: برخی دنبال برکناری‌ام هستند - گروه سیاسی: وزیر اطلاعات با اعلام اینکه برخی مجموعه ها که دستی در انتخابات دارند، از هم اکنون جهت‌گیری کرده و از همین حالا برای جایگزینی ...
نوبخت :در صورت توافق در مذاکرات 100 میلیارد دلار به منابع اقتصادی کشور وارد می‌شود - معاون رییس جمهوری و رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور با بیان اینکه امروز شش کشور بزرگ دنیا در مقابل مردان دیپلماسی متعهد ادامه...
حیدر العبادی: به اعزام نیروهای «الحشد الشعبی» به موصل پایبند هستیم - نخست‌وزیر عراق متعهد شد که برای آزادسازی موصل از اشغال داعش، نیروهای بسیج مردمی «الحشد الشعبی» را اعزام کند.
آرسنال قهرمان FA Cup شد - آرسنال با پیروزی 4-0 مقابل استون ویلا، قهرمانی رقابت های جام حذفی انگلیس شد.
هشدار دولت لیبی درباره تسلط داعش بر تاسیسات نفتی شرق این کشور - دولت لیبی اعلام کرد مراکز و تاسیسات نفتی در نزدیکی شهر ساحلی سرت در شرق این کشور در معرض حملات احتمالی عناصر داعش قرار دارند.
بازی با اسم ها برای استقلال/ هیات مدیره آبی ها دوشنبه تغییر می کند! - بازی با اسم ها برای استقلال/ هیات مدیره آبی ها دوشنبه تغییر می کند! آخرین گمانه زنی ها حکایت از این دارد که دوشنبه آخرین نشست هیات مدیره فعلی استقلال است.
کری: مذاکرات بسیار خوبی داشتیم - وزیر خارجه آمریکا مذاکرات امروزش با جواد ظریف را «بسیار خوب» توصیف کرد.
14 فوریه بحرین خواستار تشکیل نیروهای مردمی برای مقابله با داعش شد - ائتلاف 14 فوریه بحرین ضمن محکوم کردن حمله تروریستی به مسجد امام حسین(ع) در دمام، خواستار تکیل کمیته‌های مردمی برای مقابله با داعش شد.