ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / دوشنبه ۳۱ شهریور ۱۳۹۳ / Monday, 22 September, 2014
دریاچه قم (حوض سلطان)

دریاچه قم (حوض سلطان)● مقدمه :
دریاچه نمک از جاذبه های طبیعی استان قم به شمار می رود و فقط زمستان ها آب دارد. حضور ورقه های نمک وبرداشت آن که از اوایل تابستان در منطقه جنوبی این دریاچه آغاز می شود، دیدنی است دریاچه ی حوض سلطان با مناظر گوناگون و دیدنی خاص خود در فصلهای مختلف و در ساعات روز، مناظر بدیعی را به نمایش می گذارد. . مردمان ساکن در روستاهای اطراف نیز در نظر دارند و از آن در بهبود زندگی خود استفاده می نمایند.
● موقعیت جغرافیایی دریاچه حوض سلطان قم:
در ۴۰ کیلومتری شمال شهرستان قم و ۸۵ کیلومتری جنوب تهران و در حاشیه بزرگراه تهران قم قرار دارد این دریاچه با مساحتی حدود ۳۳۰ کیلومتر مربع که به دریاچه ساوه قم ودریاچه شاهی هم معروف است به مساحت تقریبی ۲۴۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر مربع و ۱۰۵۰۰ هکتار درشمال شرق شهرستان قم واقع شده است ورشته کوههای البرز درشمال ان قرار دارد وسعت وشکل دریاچه متناسب باورود آب ومیزان بارندگی آن درفصول مختلف سال متفاوت است . درمواقع بارندگی وذوب برف های ارتفاعات اطراف چون برمیزان آب ورودی افزوده می شود ، وسعت آن زیاد ودرغیرازاین ایام وسعت آن کاهش می یابد . بدین ترتیب سطح آب دریاچه پیوسته درنوسان است.
درموقع پرآبی سطح دریاچه گسترش می یابد وآب آن اراضی پست وشوره زار باتلاقی پیرامون را می پوشاند ودریاچه بزرگی به طول ۸۰ وعرض ۶۰ کیلومتر تشکیل می دهد که به نام دریاچه حوض سلطان یا کویرنمک مشهور است. رودهای متعددی به این دریاچه وارد می شوند که عموما" از اراضی شوره زار ونمکی اطراف عبور می کنند. آبهایی که به این دریاچه می ریزد دایمی نیست و به علت عبور از طبقات نمکی، بی نهایت شور است. .وسعت وشکل دریاچه متناسب باورود آب ومیزان بارندگی آن درفصول مختلف سال متفاوت است. درمواقع بارندگی وذوب برفهای ارتفاعات اطراف، چون برمیزان آب ورودی افزوده می‌شود، وسعت آن زیاد ودرغیرازاین ایام،وسعت آن کم می شود. بدین ترتیب سطح آب دریاچه پیوسته درنوسان است.
حوض سلطان در سال ۱۸۸۳ میلادی و بر اثر ساخت جاده شوسه تهران قم تشکیل شد. این دریاچه شامل دو چالة جدا از هم یکی به نام «حوض‎‎‎سلطان» و دیگری به نام «حوض‎‎‎مره» است که با آبراهة باریکی به هم وصل می‎‎‎شوند. حوضة باختری (حوض‎‎‎سلطان) دارای بلندی ۸۰۶ متر از سطح دریا است که به طور معمول از روان‎‎‎آب‎‎‎های سطحی تغذیه می‎‎‎شود. حوضة خاوری (حوض‎‎‎مره)، افزون بر روان‎‎‎آب‎‎‎ها،. رودهای متعددی به این دریاچه وارد می‌‌شوند که عموما" از اراضی شوره زار ونمکی اطراف عبور می‌‌کنند.از جمله این رودها می‌‌توان به رود شور و قره چای اشاره کرد .. راههای ورود به منطقه: در ۳۵ کیلومتری مسیر قم-تهران جاده خاکی وجود دارد که به دریاچه میرسد. درون دریاچه نیز جاده خاکریزی هست که برای جلوگیری از فرو رفتن خودروها در باتلاق و بهره برداری از نمک دریاچه مورد استفاده قرار می‌‌گیرد .
آب هایی که به این دریاچه وارد می شود ، دایمی نیست و به علت عبور از طبقات نمکی پست
شور است . هرگاه ورود آب افزایش یابد ، سطح دریاچه گسترش یافته و اراضی و شوره زار و باتلاقی پیرامون را با آب صاف می پوشاند و به صورت دریاچه ی بزرگی درمی آید . خاک اطراف به سبب خشک شدن تدریجی دوایر متحدالمرکزی را حول مرکز دریاچه تشکیل می دهد که میزان شوری از مرکز به طرف بیرون به تدریج کاهش می یابد .
مطالعات مستوفی (۱۳۵۰) نشان می‎‎‎دهد که آب‎ ‎ ‎ ابتدا وارد حوض‎‎‎مره شده و پس از پر شدن آن، از مسیل دو حوض گذشته وارد حوض‎‎‎سلطان می‎‎‎شود و هنگامی که آب در حوض‎‎‎سلطان چند متر بالاتر آمد، به طرف حوض‎‎‎مره بازمی‎‎‎گردد و سرریز این دو حوض، به دریاچة نمک تخلیه می‎‎‎شود. مشاهدات صحرایی کرینسلی (۱۹۷۰)، نشان می‎‎‎دهد که از مرکز دریاچه به خارج دو پهنة جداگانة قابل شناسایی است. یکی مرکز دریاچه که حدود ۲۴ درصد از مساحت آن را زیر پوشش دارد و با پوستة نمکی پوشیده شده است. دوم، زون مرطوب که ۷۶ درصد بقیه را تشکیل می‎‎‎دهد که به زون گیاهان ریشه‎ ‎ ‎ بلند به پهنای ۲۰ متر می‎‎‎رسد. پوستة نمکی با ۵ سانتیمتر ضخامت، شامل نوارهای هم‎‎‎مرکز سفید و خاکستری است و در زیر آن سیلت‎‎‎های رسی و خاکستری رنگ مرطوب قرار دارد. این زون (پوستة نمکی) به طور فصلی با آب پوشیده می‎‎‎شود، ولی مناطق مرکزی آن ممکن است در تمام سال، آب‎‎‎دار باشد. مطالعات انجام شده در زون مرطوب نشان داده که میزان رس موجود در نمونه‎‎‎ها، ۳۵ تا ۴۵ درصد است که ۱۰ تا ۹۰ درصد کانی‎‎‎ها، کائولینیت ‎‎‎است. در پشته‎‎‎های شن و ماسه‎‎‎ای زون گیاهان با ریشة بلند، چند خط داغ آب وجود دارد که به سمت سراشیبی تا ارتفاع ۸۲۶ متر ادامه دارد. اختلاف ارتفاع بین پست‎‎‎ترین و بلندترین خط داغ آب ۲۰ متر است. پیشروی وسیع مخروط‎‎‎افکنه‎‎‎ها در پهنای زون مرطوب و روی پوستة نمکی نشانگر آن است که روان‎‎‎آب سطحی بیش از گذشته است و تغییر آب و هوایی به سوی دورة مرطوب‎‎‎تر از گذشته، پیش می‎‎‎رود.
رسوبات حوض‎‎‎سلطان بیشتر از نوع گچ و نمک، مارن و رس است. بررسی‎‎‎های لرزه‎‎‎نگاری و حفاری نیز نشان داده که نمک تا عمق ۴۶ متر وجود دارد. این نمک، به صورت ۵ لایة جدا از هم با ضخامت کل تا ۲۰ متر است که با رس‎‎‎های قهوه‎‎‎ای تا خاکستری از یکدیگر جدا می‎‎‎شوند. دورنمای دریاچه حوض سلطان در تابستان سفید مایل به قهوه ای و کویر کامل است در زمستان و بهار به صورت دریاچه ای ظاهر میشود . رودخانه قره سو (زرینه رود) که در منطقه شمالی شهرستان قم واقع است به دریاچه حوض سلطان میریزد.
دریاچه حوض سلطان و دریاچه نمک دریاچه‌هایی هستند که در تاریخ ایران نقش عجیبی داشته‌اند. رمان حوض سلطون نوشته محسن مخملباف به برخی افسانه‌ها در مورد این دریاچه‌ها اشاره دارد، که معروف بوده در رژیم سابق ایران برخی زندانیان سیاسی را به دریاچه‌های نمک می‌انداختند(شنیده ام تائید نمی‌کنم). البته همه می دانیم که جسد در محلی که نمک فراوان دارد نمی گندد.
جانداران اکوتوریسم و جاذبه‌ها: تالاب دریاچه حوض سلطان یکی از جاذبه‌های گردشگری و طبیعی استان قم است که نوع خاصی از میگوی آبهای شور، (آرتمیا) را به صورت اختصاصی حفاظت می‌کند و بزودی در سطح وسیع مورد مطالعه و بررسیهای زیست محیطی قرار می‌گیرد.
طرح مطالعاتی در ارتباط با شناخت اکوسیستمهای آبی استان برنامه‌ریزی شده و دریاچه حوض سلطان به عنوان یکی از مهمترین منابع آبی و اکوسیستمی قم در این طرح قرار گرفته است..
گونه آرتمیا، که نوعی میگو در آبهای شور است، «این گونه جانوری از ارزش بیولوژیک و ژنتیکی بسیار مهمی برخوردار بوده و ثبت شده به نام درباچه حوض سلطان است.»
: «این نوع میگو در آفریقا نیز وجود دارد و در آن منطقه به عنوان نوعی خوراک که به صورت خمیر درآورده می‌شود، مورد استفاده غذایی قرار می‌گیرد اما در منطقه استان قم هیچ ارزش خوراکی نمی‌توان برای آرتمیا قائل بود».
«برداشت بی‌رویه نمک از این دریاچه می‌تواند عامل بزرگی برای تخریب این منطقه باشد.»
«حفاظت و حیات منطقه از تعرض سودجویان و ناآگاهان محیط زیست و ترمیم خسارات وارد شده به پوشش گیاهی در سالهای اخیر در دستور کار متوالیان امر به ویژه اداره کل حفاظت محیط زیست قرار گرفته است، که این اداره کل از پیشگامان تحقق این مساله به شمار می‏رود.»
« این منطقه از نظر زیست‌شناسی، بوم‌شناسی، دیرینه شناسی، هوا اقلیم، اشتغال‌زایی و تفرجگاهی قابل تامل و تحقیق ژرف بوده و به عنوان یکی از چشم‌اندازهای توسعه استان قم مطرح است.»
حوض سلطان با مساحت تقریبی هفت هزار و ۴۲۸ هکتار در محدوده شمال شرقی استان قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دریا ۷۱۰ متر است. بارندگی ۱۲۰-۱۰۰ میلیمتر در سال این منطقه را در زمره نواحی کم باران قرار داده است.
خاک منطقه از نظر شوری، دوایر متحدالمرکزی به محدودیت مرکز دریاچه تشکیل می‏دهد که میزان شوری از مرکز به طرف بیرون به تدریج کاهش یافته و نوع گیاهان منطقه به سبب خصوصیات ویژه‌ای که دارند، از نظر خواص دارویی، مواد موثر و سایر کاربردها قابل مطالعه هستند.
پرندگان منطقه نیز به دو گروه مهاجر و بومی تقسیم می‌شوند که در هر گروه انواع گوشت‌خوار و گیاه‌خوار وجود دارد. تنوع این پرندگان با وچود فقرزدایی اقلیمی چشمگیر است.
هوبره، انواع کبوتر و ... و پرندگان مهاجر نظیر غاز خاکستری، آنقوت، لک لک ، انواع عقاب و غیره را می‏توان در زمره این پرندگان جای داد.در منطقه پستاندارانی نیز از قبیل خرگوش، موش صحرایی، روباه و گاهی آهو دیده می‏شوند.
در میان خزندگان منطقه حضور مارها و سوسمارها که در کنترل بیولوژیک آفات نقش دارند، بارز است.انواع عنکبوت، رتیل، موریانه و مورچه های کمیاب در اطراف دریاچه گسترده هستند.
مطالعات انجام شده، حضور پر تعداد و متنوع انواع باکتریهای نمک دوست را در خاکهای منطقه نشان می‏دهند که برخی از انواع موجود بنابر شواهد اولیه منحصربه‌فرد بوده و خصوصیات ژنتیکی و فیزیولوژیکی ویژه انتظار حضور آنزیمها، آنتی بیوتیکها و فرآورده‌های ارزشمند میکروبی در آنها وجود دارد.
وجود انواع دیاتومها ( جلبکهای تک سلولی ) به عنوان اولین تولید کنندگان غذا در اکوسیستمهای آبی در آبهای شور منطقه قابل تامل است. این گونه جلبکها در صورت تولید انبوه می‏تواند در تعلیف دام مورد استفاده قرار گیرد.
یکی دو سال پیش یک گله هفت تایی از گورخر ایرانی که تعداد آن در ایران خیلی هم نیست در کنار دریاچه حوض سلطان مشاهده شده است. مار، روباه، خرگوش، غاز، اردک وپرندگان مهاجر از جمله دیگر جانداران این منطقه هستند که هر کدام در فصولی از سال قابل مشاهده هستند. ظاهرا آهو نیز در برخی از مناطق شمال شرقی این دریاچه وجود دارد گونه هایی از قوچ
، میش، بز، آهو، جبیر، خوک، روباه، شغال، جوجه تیغی، خرگوش، گربه وحشی، گرگ و انواع پرندگان و خزندگان در آنها پراکنده اند. یکی از این مناطق، منطقه پلنگ دره است. این منطقه به علت داشتن زیستگاه های جانوری و گیاهی و وجود پلنگ در آن، از دیرباز به این نام شهرت یافته و با وسعتی معادل ۳۰ هزار هکتار در جنوب غربی قم و در جاده ی سلفچگان - نیزار - واقع شده است.
● کانیها:
کانیهای تبخیری از جمله کانیهای مهم دریاچه حوض سلطان هستند. از آن جمله می توان به کلرورها، سولفات ها و کربنات ها اشاره کرد. در ایران کانیهای تبخیری به جز در دریاچه حوض سلطان در دریاچه ارومیه و مهارلو فارس قابل وجود دارند.
مواد تشکیل دهنده شورابه های دریاچه نمک: معدن نمک آبی حوض سلطان
پلایای حوض سلطان به حوضه آبریز قم (Qom Watershed) مربوط است که این حوضه آبریز مجموعا از سه بخش قم، اراک و حوض سلطان تشکیل یافته است.
بخش حوض سلطان در شمال قم و در کیلومتر ۳۰ جاده اتوبان قم - تهران واقع است. کل بخش حوض سلطان قبلا توسط یک ابراهه در جنوب شرقی منطقه به طرف بخش قم تخلیه می‌گردیده که باعث به هم پیوستن دو مخروطه افکنه مقابل هم (مخروطه افکنه رود شور و مخروطه افکنه قره‌چای) شده است.
سطح پلایا درموقع خشکسالی فاقد شورابه سطحی بوده و شورابه در فاصله ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتری سطح پوسته نمکی به صورت شورابه بین کریستالی در بین قشر پوست نمکی دیده می‌شود. درفصول پر باران سطح پلایا به ویژه در مناطق مرکزی توسط قشری از شورابه سطحی (دریاچه فصلی) به ضخامت حدود چند سانتیمتر تا نیم متر پوشیده می‌شود. دربعضی از مناطق حاشیه‌ای مخروط افکنه‌ها پیشروی بیشتری داشته بطوری که منطقه مرطوب پلایا را فرا گرفته حتی حاشیه پوسته نمکی را نیز قطع می‌نمایند.
یک خط گسل ممتد در رشته کوه‌های جنوب بخش باختری قابل تشخیص است که در جهت شمال غربی جنوب شرقی امتداد داشته و درست در لبه حاشیه باختری مخروطه افکنه قره‌چای محو می‌گردد. وجود اسکارپ شارپ در امتداد گسل بر روی مخروطه افکنه دلیل فعالیت جدید تکتونیکی در امتداد این
گسل است. درحاشیه جنوب غربی باسن غربی خط گسل با خط مخروطه افکنه موازی می‌باشد که دریاچه نمک حوض سلطان در آن قرار گرفته است با ارتفاع متوسط ۸۰۶ متر نسبت به سطح دریا نزولات ارتفاعات مجاور را دریافت نموده و به علاوه جریان مازاد نزولات بخش شرقی نیز توسط یک ابراهه به این بخش وارد می‌گردد. پلایای حوض سلطان ازنظر زمین‌شناسی توسط ارتفاعات مربوط به سنگهای ولکانیکی در بخشهای جنوب غربی، غرب و شمال غربی محدود می‌گردند.
اکثر معادن نمک سنگی ایران روباز می‌شوند و روش استخراج به صورت روباز _ پیکانی می‌باشد. (Open-Pit-Mining) فقط ۳ معدن نمک سنگی در ایران وجود دارد که به روش زیرزمینی استخراج می‌شوند. از این سه معدن، دو معدن در استان سمنان و یک معدن در خراسان می‌باشد. روش استخراج این سه معدن روش اتاق پایه (Room-and-Pillar) می‌باشد.
تعداد معادن فعال در سال ۱۳۸۰ برابر ۶۱ بوده است. معادن عمده داخلی تولید کنندة نمک آبی بیشتر در استان‌های اصفهان، قم، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، بوشهر، خوزستان، خراسان، سمنان و فارس می‌باشند. از جمله معادن عمده تولید نمک آبی در کشور عبارتند از : معدن نمک آبی دریاچة مهارلو در استان فارس، بندر امام در خوزستان، خارا در اصفهان، معادن نمک سنگی در استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، بوشهر، تهران، خراسان، خوزستان، زنجان، سمنان، فارس، قزوین، قم، کرمان، هرمزگان و یزد وجود دارد. از جمله معادن عمدة تولید نمک سنگی در کشور می‌توان به معادن کوهدشت کهن، راهراهک و میلاد در سمنان اشاره کرد.
● معادن نمک آبی
معادن عمده داخلی تولیدکننده نمک آبی بیشتر در استانهای اصفهان، قم، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، بوشهر، خوزستان، خراسان، سمنان و فارس می‌باشند. البته معادن نمک آبی به صورت محدود در استانهای یزد، قزوین، لرستان، کهکیلویه و بویراحمد، ایلام و کردستان وجود دارد.
● معادن دریاچه قم:
دریاچه نمک بعنوان یکی از عظیم ترین معادن سطحی کشور به وسعت تقریبی ۳۰۰۰ کیلومتر مربع ، حدفاصل سه استان ، اصفهان ، قم و تهران قرار دارد.
تاکنون به شیوه های سنتی ، تنها از نمک طعات موجود در این عرصه بسیار گسترده جهت مصارف صنعتی ، مورد استفاده قرار گرفته است. این در حالی است که به استناد تحقیقات انجام گرفته در خصوص ترکیبات تشکیل دهنده نمکهای دریاچه ، موادی از قبیل سدیم کلرید، سدیم سولفات ، منیزیم کلرید و منیزیم سولفات از جمله بارزترین و مهمترین ترکیبات تشکیل دهنده این منبع عظیم خدادادی به شمار می آید. بنابراین باتوجه به اهمیت مواد شیمیایی نظیر منیزیم بویژه در زمینه های مختلف صنعتی همچون داروسازی و صنایع فولاد ، تحقیقات گسترده ای در این خصوص با همکاری شرکت ملی فولاد ایران انجام گرفت ، براساس دستورالعمل های تدوین شده در طرح تحقیقاتی ترکیبات شورابه های دریاچه نمک ، ابتدا در عرصه ۳۰۰۰ کیلومتر مربعی دریاچه ، نقاطی جهت نمونه برداری مشخص شد و باتوجه به ابزار و امکانات پیشرفت شرکت ملی فولاد ایران، سکوهای بتنی به فواصل چند کیلومتر از یکدیگر در نقاط از پیش تعیین شد ه ، احداث گردید و همزمان با آن ، عملیات حفاری و نمونه برداری انجام گرفت. نمونه ها را پس از کد گذاری به روش دقیق آنالیز دستگاهی و آزمایشگاهی مورد آنالیز ترکیبات شیمیایی قرار گرفت و میزان درصد منیزیم در هر نمونه مورد بررسی و تحلیل واقع شد.
منیزیم از نظر فراوانی هشتتمین عنصر در قشر خارجی زمین به شمار می آید و اغلب این فلز ، بصورت ترکیبهای محلول در آب دریاها و یا بصورت سنگ معدن منیزیم کلرید ، در طبیعت یافت می شود . میزان منیزیم استحصالی از آب دریا تنها ۲/۰ تا ۳/۰ درصد می باشد. نتایج حاصل از تحقیقات انجام گرفته پیرامون ترکیبات منیزیم دریاچه نمک ، میز ان منیزیم استحصالی را ۳۵ تا ۵۰ برابر منیزیم آب دریا ( یعنی ۱۰ تا ۷/۱۴ درصد ) نشان می دهد.
بنابراین شورابه های دریاچه نمک یکی ازغنی ترین معادن و منابع عظیم تولید منیزیم به شمار می آید. علاوه بر این مزیت استحصالی منیزیم دریاچه نمک از لحاظ اقتصادی حتی قابل مقایسه با منیزیم حاصل از آب دریا نمی باشد و از هر ۱۰۰ کیلوگرم نمک ، ۱۰ تا ۱۴ کیلوگرم منیزیم بدست می آید.
گزارش و محاسبات ذیل اهمیت میزان سود دهی سرمایه گذاری این پروژه عظیم ملی را اثبات می کند.
به ازای هر ۱۰۰ کیلوگرم نمک دریاچه ۱۰ تا ۱۴ کیلوگرم Mg ، ۲۰ کیلوگرم – Mgo ، ۸۴ کیلوگرم - ، ءMgc۱۲ ۶H۲۰، ۵۸ کیلوگرم - Mgc۱۲ ۶H۲۰ افزون بر این ، مصرف سالیانه هیپو کلریت کلسیم Ca ( clo)۲ در ایران بالغ بر ۰۰۰/۰۰۰/۷۵ کیلوگرم پیش بینی می شود که تنها مقادیر کمی از این ماده توسط شرکت پتروشیمی ملی ایران تولید می شود و مابقی آن از سایر کشورهای جهان جهت مصارف صنعتی وارد می شود . از جمله موارد کاربرد این ماده در صنایع نساجی ، رنگرزی، تاسیسات آبرسانی ( بعنوان ماده گندزدایی) ، ضدعفونی کننده و سفید کننده در انواع شوینده ها (پودر لباسشویی) و صنایع کاغذ سازی به مصرف می رسد. قیمت تقریبی هیپو کلریت حدود ۲ دلار است ، از طرفی ماده اولیه این نیز ، نمک طعام و آهک بوده که منابع عظیم آن در بیابانهای مرکزی کشور موجود می باشد بعنوان مثال معادن وسیعی از سنگ آهک در مجاورت دریاچه نمک وجود دارد که باید از این نعمت خدادادی بهره برداری نمود. بنابراین با مشارکت ملی می توان از این دو ذخیره معدنی (نمک طعام و آهک) ده ها فرآورده من الجمله سود سوز آور (NaoH) کلر (C۱۲) سدیم هیپوکلریت (Naclo) یا آب ژوال ، کلسیم هیپوکلریت (Ca (clo)۲)، پر کلرین و... تولید نمود که ارزش افزوده فرآورده های حاصله ، صدها برابر ماده اولیه است.
▪ اندیس سولفات سدیم‌دار اطراف حوض سلطان قم:
وضعیت مورفولوژی و زمین‌شناسی و شرایط آب و هوائی گرم و خشک، این منطقه را برای تمرکز نمک‌های صنعتی از جمله سولفات سدیم مناسب ساخته است. آثاری از سولفات سدیم از جنوب حوض سلطان تا کویر مسیله (گستره‌ای به وسعت km۲۲۵) مشاهده شده است، که به لحاظ خواستگاه، ذخایر سولفات سدیم زون سولفاته حاشیه جنوبی پلایای حوض سلطان جز ذخایر گروه دوم (پهنه‌های خاک سولفاته، قشری از سولفات سدیم حاشیه پلایاها و پائین دست دشتها) محسوب می‌شود.
مطالعاتی (مقطعی بر روی دریاچه پیمایش شده و نمونه‌برداری می‌شود) توسط شرکت معدنی املاح ایران جهت برری وضعیت نمک‌های انباشته شده در دریاچه حوض سلطان انجام می‌شود. اما آثاری از سولفات سدیم مشاهده نمی‌شود، با توجه به لایه‌بندی رسوبات دریاچه حوض سلطان و مقایسه آن با دریاچه‌های حاوی سولفات سدیم سایر نقاط دنیا، امکان وجود این ماده معدنی در لایه‌های زیر سطح نمک دریاچه این اندیس (رسوبات کف صورت نگرفته دریاچه) وجود دارد. تاکنون برآورد دقیقی از میزان ذخیره صورت نگرفته است .
● چند ضلعیهای دریاچه نمک:
یکی از زیباترین مناظر دریاچه نمک وکویر اطراف آن چند ضلعیهای منظمی است که در این مقاله به بررسی نحوه ایجاد آنها میپردازیم برحسب میزان محمولات محلول و معلق انواع مختلفی ازچاله های تدفینی بوجود می ایند زمانیکه موادمحلول نسبتا فراوان باشند برروی گلهای رسی،قشری سخت تشکیل میدهند که گل را از خشک شدن حفظ میکنند،عمل خشک شدن کند شده وگاهی باعث تشکیل چندضلعیهای درقشر سخت نمکین می شود. به اعتقاد گابریل (١٩٩٨) چهره کویرهای ایران،سبخاهائی -شوره زار، - غنی از نمک میباشد.تبلور نمک بر رس فشار میاورد وانرا متورم میسازد لذا چینهایی باشعاع زیاد وطول موج تقریبی متربوجودمیاورد که پس از استقراق ، مجددا در محلهای مختلف تشکیل میشود.ورقه هائی ازنمک بابرآمدگیهای کوچک٤٠٠ رسی که گاهی برفی ازنمک بر روی آن دیده میشودوگاهی نیز بصورت دانه دانه میباشد،بطورمتناوب قرار میگیرند. برآمدگیهای دانه ای درمعرض بادخوردگی میباشد ، خشک شدن نیزموجب تشکیل چند ضلعیهایی در رس میشودکه پوشش نمک را نیز قطع میکنددراین صورت چهره ای از تکتیر تشکیل میشود.
محققین شوروی نیز از جمله ویژگیهای بارز چاله های تشتکی شور و رسی را بدین صورت ارائه داده اند که،سطح این مناطق خشک شده وبصورت شکافهای در می آید،تبخیر آب شور مابین شکافهای چند ضلعیها،منجربه باقی ماندن تجمع نمک مخصوصادرمرزچندضلعیهابطورمشخص دیده میشود،کویرهادرنواحی ایرانی-تورانی توسعه خوبی دارداین نواحی که معمولا پست تر از نقاط میباشندنقطه انتهائی حوضه مسیلها را تشکیل میدهند.لذاتوسعه رژیم بارندگی وسیلابهای مناطق بالادست(ارتفاعات)تغذیه شده ودرزمستانها،اغلب درزیر آب قرار گرفته اند و مقادیر نمکهای محلول بدان واردمیشوند،درفصل گرما و تابستان ، فرصت خشک شدن بوجودمی ایدوهمراه با ان ، موجب تشکیل پوسته ها و چند ضلعیها میگردد ، بنابراین کویرهاازتبخیرآب سطحی نتیجه میشوند و اغلب درنواحی استقرارمیابد که درمعرض سیلهای نسبتا عظیم قرار داشته باشند،بعنوان مثال کویردریاچه نمک کاشان .
مجتبی مهدی نیا
منابع مورد استفاده :
۱.بررسی وضعیت دریاچه حوض سلطان / احمد معتمد
۲.مقاله در موردمطالعه تولید صنعتی منیزیم ،کلسیم هیپوکلریت از منابع عظیم دریاچه نمک عباس مسعودی نژاد – عضو هیات علمی گروه شیمی دانشکده علوم دانشگاه کاشان
۳.وضعیت نمک در ایران پایگاه ملی داده های سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی
سایت های استفاده شده:
www.pershian desert.com
www.ngdir.ir
تهیه کننده:مجتبی مهدی نیا
دانشجوی کارشناسی ارشد رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی
دانشگاه علوم وتحقیقات واحد تهران استاد راهنما:دکترمیرزایی

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
شعر و ادب    عطار    دیوان اشعار    غزلیات   
تغذیه    خواص گیاهان    هلو (Peach)   
علوم و مبانی تربیت بدنی و ورزش    علوم تربیت بدنی و ورزش    حرکت شناسی و بیومکانیک    بیومکانیک    مکانیک جسم سیال   
خانه و خانواده    بهداشت خانواده    بهداشت مادر و کودک    دوران نوزادی و شیرخوارگی    مراقبت هاى بهداشتى    شرايط محل خواب، بازى و نگهدارى شيرخواران    تختخواب   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های مذهبی    امام زاده ها و بقعه ها   
رشته های ورزشی    تنیس روی میز    آموزش    تکنیک ها و تاکتیک های پیشرفته و آموزش آنها    تاکتیک    تاکتیک در مقابل بازیکنان دفاعی   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    زراعت واصلاح نباتات    فیزیولوژی گیاهی    روابط آب و خاک و گیاه   
شعر و ادب    جامی    هفت اورنگ    اورنگ پنجم یوسف و زلیخا   
بازار و بازاریابی    اصول بازاریابی    ترکیب عناصر بازاریابی    توزیع کالا    سازمان و رفتار کانال توزیع    سازمان کانال   
شعر و ادب    مولوی    مثنوی معنوی    دفتر سیم از کتاب مثنوی   

کلمات در حال جستجو
ایران    هسته ای    آمریکا    نیویورک    عدالت خواهی    انسان    بیگدلی    داعش    یمن    حوثی    ظریف    عربستان    خلیج فارس    دیدار    روحانی    رهب رانقلاب    کم آبی    بی آبی    زلزله خاموش    تهران    ترکان    قرارگاه    خاتم    فیلتر    واتس آپ   

برخی منابع مهم خبری
الف - اروم‌نیوز - افکار - تدبیر 24 - رسالت - بانی فیلم - خانه ملت - اقتصاد ایرانی - انصاف - ایران ورزشی - پارس - جام جم - آفتاب نیوز - فرهنگ - بورس نیوز - موسیقی ایرانیان - العالم - ارانیکو - خرداد - رجانیوز - آرمان - مهرخانه - موبنا - دانشجو - خبرنامه دانشجویان - انتخاب - پرسپولیس - پیام نو - پیام نفت - میراث فرهنگی - اصفهان امروز - باشگاه خبرنگاران - خبرورزشی - سی نت - فرارو - ایسنا - افق - واحد مرکزی خبر - کتابخانه مجلس - زومیت - تیک - بولتن - آریا - عیارآنلاین - جمهوریت - زیباکلام - کافه سینما - سینما پرس - شانا - ایفنام - بانک ورزش - سیاست روز - موج - تریبون - شرق - ایلنا - گویا آی تی - فارنت - فرهنگ امروز - مشرق - پانا - تهران پرس - پویش - نیک صالحی - عصرایران - آفتاب - سفیر - برهان - حوزه هنری - مهر - ایربا - سنا - دنیای اقتصاد - فان پاتوق - روزنو - تسنیم - اعتدال - دیدبان - دیپلماسی ایرانی - جوان - سلامانه - پول - اقتصاد آنلاین - تفاهم - پارسینه - بی باک - عصر خودرو - گفتار - نورپرتال - ایرنا - قدس آنلاین - ایران استخدام - حوادث - نامه - پرداد - روزگارنو - سلامت نیوز - پرشین وی - ایران و جهان - ایبنا - ایران اکونومیست - خانه‌ ورزش - شفقنا ورزشی - برنا - جماران - فردا - تبیان - جنوب - رهیاب - بنکر - عماریون - بهارنیوز - سخن‌آنلاین - اقتصادایران آنلاین - سینما خبر - شفقنا - تراز - تابناک - خبر آنلاین - سینما نگار - مثلث - نماینده - جهان نیوز - خودرو - طلا - شفاف - ورزش سه - معماری - همشهری - آی تی آنالیز - رویش - فارس - ایستنا - پارس فوتبال - . - روزنامه نود - لیزنا - شفا - مجله ماشین - موسیقی ما - ایتنا - ایران گراند - صراط - شهرسخت‎‌افزار - پی سی ورلد - اقتصاد پنهان - سیمرغ - آی سی تی - برترینها - شهرخبر - ایران - پرشین خودرو - ای استخدام - سراج 24 - اکو - سیتنا - ملت - استخدام - ایمنا - شبکه - گسترش صنعت -



آتشبازی گروه سون در تهران / تصاویرعکس: سلفی سیروس گرجستانی، فتحعلی اویسی و نادر سلیمانی."یانگوم" در اینچئون!/ عکسسلفی بهداد سلیمی در حال پرچمداری کاروان ایرانعکس/ بازیکنان ایران نتوانستند این ˝تپل˝ را متوقف کنندهمسر«پیمان ابدی» بازیگر شد/عکسعکس/داعش موشک"خلافت1" را ساختفیلم/حاتمی کیا: بنده خدا قرار بود شهید بشی، چطور شد الان عوض شدی؟!عکس/ سانتافه جدید بعد از تصادف شدیدپدیده‌ای عجیب در سواحل سیدنی +تصاویرفیلم/ گاف اولین خریدار آیفون 6عکس/ حرکت جالب قوی‌ترین مرد جهانتکان دهنده ترین عکس قرن!پیاده‌روی متفاوت در چین + تصاویرکشف باند قاچاق اشیاء عتیقهادای احترام مربی‌خارجی فولاد به جانبازان/ عکسدختر 9 ساله‌ای که هر هفته 180 موز، 8 کیلو سیب زمینی و 14 کیلو برنج می‌خورد!+عکسعکس/ مدال‌های بازی‌های آسیایی اینچئونگفت‌وگوی شبکه آمریکایی با روحانی/ عکسچهره های مشهور در شبکه های اجتماعی/عکس

ادعاي رویترز: ایران خواستار معامله هسته‌ای بر سر کمک علیه داعش است - مثلث آنلاین: رویترز گزارش خود را با استناد به «مصاحبه رویترز با مقامات ارشد ایرانی که نخواسته‌اند نامشان برده شود»، منتشر کرده است.
بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
لهستان با غلبه بر برزیل قهرمان شد - تیم ملی والیبال لهستان عنوان قهرمانی رقابت‌های والیبال قهرمانی جهان را از آن خود کرد.
دهنوی: استقلال نمی‌خواهد از کورس قهرمانی عقب بماند/ فوتبال ذوب‌آهن سرتر از تیم‌های دیگر است - هافبک تیم فوتبال ذوب‌آهن اصفهان گفت: استقلال دو بازی را باخته و نمی‌خواهد از کورس قهرمانی عقب بماند.
پورغلامی: لیگ به بازیکنان سایپا احترام می‌گذارد/ شایستگی هواداران ملوان بیش از اینهاست - مربی تیم فوتبال سایپا گفت: بازیکنان تیم ما با تلاش دوچندان می‌خواهند احترامی که در لیگ به دست آوردند را حفظ کنند.
توافق سیاسی در یمن/تسلیم دولت مقابل خواست مخالفان - سرانجام دولت یمن درپی افزایش دامنه اعتراضات و سقوط اماکن دولتی به دست به معترضان وادار به تمکین خواست آنها برای برای برکناری دولت و مطالبات اقتصادی شد.
لس‌آنجلس‌تایمز در واکنش به فارس؛ طرح جدید آمریکا با واکنش منفی در تهران مواجه شد - روزنامه «لس آنجلس تایمز» با اشاره به واکنش‌ها به طرح جدید آمریکا در مذاکرات هسته‌ای، نوشته است که این پیشنهاد با بدبینی تهران روبرو شد.
مذاکره یک ساعت و نیمه ظریف و کری در نیویورک - وزیران خارجه ایران و آمریکا یکشنبه شب به مدت یک ساعت و نیم در شهر نیویورک دیدار کردند.
پیام بشار اسد به جشنواره ای ایرانی/ واقعیت ها را شما به جهان عرضه کنید - بشار اسد رئیس جمهوری سوریه به مناسبت آغاز سیزدهمین جشنواره فیلم مقاومت پیامی اختصاصی منتشر کرده که این پیام در مراسم افتتاحیه جشنواره خوانده شد.
برگزیدگان سه بخش جشنواره فیلم مقاومت معرفی شدند - برگزیدگان بخش‌ جلوه‌گاه نور، بصیرت و ویدیویی سیزدهمین جشنواره فیلم مقاومت در افتتاحیه این رویداد سینمایی معرفی شدند.
پیروزی رم مقابل کالیاری/ شکست ناپولی مقابل اودینزه - در ادامه هفته سوم رقابتهای سری آ ایتالیا عصر یکشنبه 6 دیدار برگزار شد که طی آن تیم های پارما، جنوا، رم، فیورنتینا و اودینزه مقابل حریفان خود به پیروزی رسیدند.
فیلم: به جای تیغ بستن در نیم‌شب‌ها، جارو به دست می‌گیرند - در دورانی که گروهی راه کج را در پیش می‌گیرند و نان آسان درآوردن به حرام را پیشه خویش ساخته‌اند و در نیمه‌شب‌هایی که برخی تیغ می‌بندند و هر پناهنده‌ای را در خلوت بیابند، مالش را به زور می‌ستانند،…
پیروزی پر گل ولفسبورگ مقابل لورکوزن/ گلادباخ مقابل کلن متوقف شد - هفته چهارم رقابتهای بوندسلیگا یکشنبه شب با برگزاری دو دیدار به پایان رسید که طی آن یک دیدار با پیروزی ولفسبورگ به پایان رسید و دیدار دیگر به تساوی انجامید.
اوباما ژنرال «ناگاتا» را مسئول ایجاد «ارتش شورشیان سوری» کرد - رئیس‌جمهور آمریکا یک ژنرال ارشد ارتش این کشور را مسئول تشکیل «ارتش شورشیان سوری برای مقابله با داعش» کرد.
یک فینالیست پرامید و واکنش شیخ فهد به «تفاوت فرهنگی» در کره - شیخ فهد اما به اتفاقات رخ داده در حاشیه برگزاری این مسابقات که منجر به آزار و اذیت جنسی یک زن کره‌ای در جریان مسابقه فوتبال ایران و ویتنام شده بود هم واکنش نشان داد و ان را ناشی از «تفاوت فرهنگی»…
وزرای خارجه ایران و عربستان در نیویورک دیدار کردند - وزیر امور خارجه ایران در دیدار با همتای عربستانی‌اش گفت: امیدواریم فصلی تازه در راستای برقراری صلح، امنیت منطقه ای و جهانی و پاسداری از منافع همه ملت های مسلمان در روابط دو کشور آغاز شود.
هشت کارگر «کاشی گیلانا» آزاد شدند - منابع خبری ایلنا از آزادی تمامی هشت کارگر احضار شده کارخانه کاشی گیلانا خبر می‌دهند/ این کارگران ساعتی پیش با وساطت فرماندار منجیل بدون سپردن هرگونه تعهد و یا تامین هرنوع قرارقانونی آزاد شدن...
جزئیات توافقنامه انصارالله و رئیس‌جمهور یمن - نمایندگان جنبش انصارالله و رئیس جمهور یمن در توافقنامه خود در خصوص موضوعات مختلف از جمله تشکیل دولت به توافق رسیدند.
زمان و مکان تشییع پیکر حجت الاسلام دعاگو اعلام شد - شمیرانات - خبرگزاری مهر: با انتشار اطلاعیه شماره یک ستاد ارتحال امام جمعه فقید شمیرانات، زمان و مکان تشییع پیکر امام جمعه فقید این شهرستان اعلام شد.
ابتکار توپ بنزین وارداتی یورو دو را به زمین هاشمی انداخت - سازمان کاری در این خصوص انجام نداده است و نمی کند، حال آنکه وزارت بهداشت آزمایشگاه کنترل کیفیت بنزین ندارد و این آزمایشگاه در اختیار موسسه استاندارد و سازمان محیط‌ زیست قرار دارد و این‌ها باید این…
توافق نهایی میان رئیس‌جمهور یمن و حوثی‌ها به امضا رسید - منابع خبری از امضای توافق نهایی درباره پایان دادن به بحران یمن میان "عبدربه منصور هادی" و رهبران حوثی خبر می دهند.
تساوی چلسی مقابل من سیتی 10 نفره/ لمپارد از مورینیو انتقام گرفت - در ادامه هفته پنجم رقابتهای لیگ برتر انگلیس تیم فوتبال چلسی مقابل منچسترسیتی 10 نفره به تساوی دست یافت.
نخست وزیر استعفا داد؛ ورود انصارالله به صنعا برای امضای توافقنامه - امروز کشور یمن خاستگاه تحولات سیاسی سریع و غیرقابل پیش بینی بود به نحوی که صنعاء پایتخت یمن از صبح امروز شاهد انفجارهای شدیدی بود.این در حالی است که سخنگوی حوثی‌ها اعلام کرد ما به امضای…
بیایید برای یافتن رانندگان لودرها دست به دست هم دهیم! - نه در نامه نگاری های سلطانی فر و نه از غور در سخنان حناچی نمی‌توان دریافت دستور تخریب را چه کسی صادر کرده است اما این بعد پنهان مانده ماجرا زمانی آشکارتر می‌شود که می‌بینیم مدیرکل حراست سازمان میراث…
اعلام برنامه روز سوم ورزشکاران ایران/ حسرت مدال به پایان می‌رسد؟ - در روز سوم از هفدهمین دوره رقابتهای بازی‌های آسیایی، ورزشکاران کشورمان در 7 رشته به مصاف رقیبان خود می‌روند و این امیدواری وجود دارد که برخلاف دور روز نخست، کاروان ایران ...
در آستانه سفر به نیویورک انجام شد: دیدار و گفت‌وگوی دکتر روحانی با رهبر انقلاب - در آستانه سفر به نیویورک انجام شد: دیدار و گفت‌وگوی دکتر روحانی با رهبر انقلاب رئیس‌جمهور پیش…
بهترین فبلت هایی که در پاییز میتوانید خریداری کنید - به تدریج رجوع کاربران برای خرید فبلت ها منجر به آن شده است که بازار فبلت ها این روزها به شدت داغ شود و سازندگان گوشی های هوشمند نیز با پی بردن به این موضوع طراحی و تولید فبلت های قدرتمند را در دستور کار…
حیدر العبادی: مشاوران نظامی آمریکایی و ایرانی به ارتش عراق کمک می‌کنند - نخست‌وزیر عراق اعلام کرد که مشاوران نظامی آمریکایی و ایرانی به ارتش عراق کمک می‌کنند.
العربیه: پایتخت یمن سقوط کرد/ دستور وزیرکشور درباره عدم حمله به حوثی‌ها - منابع امنیتی در یمن با اشاره به دستور وزیرکشور یمن درباره عدم حمله نظامیان این کشور به حوثی‌ها از سیطره حوثی‌ها بر ساختمانهای استراتژیک صنعاء خبر می‌دهند.
حکم حکمیت درباره پروژه «لاله» قابل تغییر نیست/ رای کارشناسی است - رییس سازمان سینمایی با تاکید بر اینکه حکمیت درباره سرنوشت پروژه «لاله» کارشناسی و با بررسی چندماهه بوده، اعلام کرد این رای نظر سازمان و غیرقابل تغییر است.
جشنواره فیلم مقاومت کلید خورد/ حضور سینماگران و مسئولان با چفیه - مراسم افتتاحیه سیزدهمین جشنواره بین المللی فیلم مقاومت در تالار وحدت با حضور مقامات کشوری و لشکری در حال برگزاری است.
دولت انتقادش از دولت قبل که برای مردم خسته کننده شده را تمام کند! - اقدامات برخی از دوستان در انتقاد از بعضی از عملکردهای دولت قبل و فعلی سیاسی است. مگر مجلس در ابتدا از طرح هدفمندی مرتب انتقاد نمی کردند. خودشان به این نتیجه رسیدند که اصلاح نسبی قیمت ها…
ادعاي رویترز: ایران خواستار معامله هسته‌ای بر سر کمک علیه داعش است - مثلث آنلاین: رویترز گزارش خود را با استناد به «مصاحبه رویترز با مقامات ارشد ایرانی که نخواسته‌اند نامشان برده شود»، منتشر کرده است.
منچستریونایتد دوباره تحقیر شد/ شیاطین سرخ بازی 3 بر یک برده را باختند - تیم فوتبال منچستریونایتد در ادامه نتایج ضعیف خود در رقابتهای لیگ برتر انگلیس این بار بازی برده را به تیم تازه وارد لسترسیتی واگذار کرد.
شورای مرکزی کانون پخش کنندگان سینمای ایران مشخص شد - انتخابات شورای مرکزی کانون پخش کنندگان سینمای ایران برگزار و حبیب اسماعیلی به‌عنوان رئیس این شورا معرفی شد.
دیدار رئیس جمهور با رهبر معظم انقلاب اسلامی - رئیس جمهوری اسلامی ایران در آستانه سفر به نیویورک برای شرکت در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد، با رهبر معظم انقلاب اسلامی دیدار و گفت‌وگو کرد.
رئیس جمهور با رهبر معظم انقلاب دیدار کرد - مثلث آنلاین: رئیس جمهور در آستانه سفر به نیویورک با رهبر معظم انقلاب دیدار کرد.


Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved