ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / سه شنبه ۷ مرداد ۱۳۹۳ / Tuesday, 29 July, 2014
عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر زیاری امیر ادیب و هنرپرور

عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر زیاری امیر ادیب و هنرپرورامیر عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر بن قابوس بن وشمگیر بن زیار که در سال ۴۱۲ هجری قمری دیده به جهان گشود از شاهزادگان دانشمند و امرای دانش دوست خاندان زیاری بود که پس از درگذشت پدر مجال آن را یافت تا چند صباحی بر اورنگ حکومت نشیند و بر سریر فرمانروایی تکیه زند. البته او بسان مرداویچ بن زیار دیلمی، بنیانگذار سلسله زیاریان، نه فرمانروای مستقلی بود و نه سودای بازگرداندن ایران به عظمت باستانی خویش را در سر می پروراند. در حقیقت، عنصر المعالی از آن دسته شاهان زیاری بود که به سبب غلبه ترکان سلجوقی بر ایران دیگر حکومت مستقلی در ایران نداشتند و تنها تحت عنوان امیرزادگان و شاهزادگان متنفذ در بخشی از منطقه طبرستان و جرجان حکومت می کردند.
با تمام این اوصاف، بایسته و شایسته است یاد شود اشتهار فراوان امیر عنصر المعالی در تاریخ ایران نه به سبب حکومتش بوده است و نه به جهت روح مسالمت آمیز و دوری گزیدن هایش از نبرد و پیکار و خون ریزی. بلکه عمده دلیل شهرت او نگارش کتاب مشهور قابوس نامه، است که آن را در سال ۴۷۵ هجری قمری و به هنگامی که ۶۳ سال از عمرش می گذشت به عنوان پندنامه ای برای تربیت و تعلیم پسر خود، گیلان شاه، نگاشت و در آن کلیه تجارب زندگی خود را در باب اصول اخلاقی بیان کرد.
قابوس نامه که به تعبیر پروفسور ادوارد براون، ایران شناس انگلیسی و نگارنده کتاب ارزشمند و معروف تاریخ ادبی ایران، شهرت و منزلتی را که بی گفتگو در خور و شایسته آن است یافته است سرشار از سخنان حکمت آمیز و لطائف دلکش است. در نگارش آن مطالب بسیار سودمند اخلاقی و حکمت های عملی مورد غفلت واقع نشده اند. علاوه بر این، قابوس نامه، حاوی مطالب دقیق، شیرین و ارزشمندی درباره تاریخ گذشته ایران و اسلام و احوال دانشمندان خوش نام، اندیشمندان نامدار، شاعران نام آور و مردان نامی سده های اولیه اسلامی تا به روزگار نگارنده است.
در اهمیت افزون و ارزش والای قابوس نامه همان بس که نویسندگان و ادیبان بزرگ تاریخ ایران و از جمله سنایی غزنوی در حدیقه الحقیقه، محمد عوفی در جوامع الحکایات و لوامع الروایات، نظامی گنجوی در خسرو و شیرین و عطار نیشابوری در منطق الطیر و اسرارنامه بدان عنایت داشته و از آن روایاتی ذکر کرده اند.
از دیگر سوی، ادبای مشهور و دانشمندان معروف روزگار کنونی نیز قابوس نامه را واجد ارزش بسیار دانسته و در ستایش آن قلم فرسایی افزون پیشه ساخته اند. به عنوان نمونه، پژوهشگری توانمند چون عزیزالله بیات، نگارنده کتاب شناسایی منابع و ماخذ تاریخ ایران، قابوس نامه را نماینده اخلاق، رسوم و اوضاع اجتماعی سیاسی ایرانیان در دوران پیش از یورش مغولان برمی شمارد و محققی برجسته همچون ادوارد براون از آن به عنوان کتابی شاهانه یاد می کند که از روی پختگی و آزمودگی تمام نگارش یافته است و آن را با کتاب بسیار ارزشمند و مشهوری چون، سیاست نامه، که به توسط سیاستمدار زیرک و وزیر اندیشمند روزگار سلجوقی، خواجه نظام الملک طوسی، نگارش یافته است هم طراز و قابل قیاس می داند. شایان توجه است که ادیب و شاعر برجسته ای بسان ملک الشعرای بهار نیز دراین باره با بیات و براون هم عقیده است:
«علاوه برفواید عظیمی که از حیث شناسایی تمدن قدیم و معیشت ملی و علم زندگی و دستور حیات در کتاب مذکور مندرج است، باید آن را مجموعه تمدن پیش از مغول نامید و همچنین سرمشق بزرگی است از بهترین انشای نثر فارسی.»
امیر عنصر المعالی که در نصیحت فرزند خود همواره او را به پرهیز از نشست و برخاست با افراد ناشایست رهنمون می شد، قابوس نامه را که بسیاری از ادبا شاید با اندکی اغراق آن را بهترین نمونه نثر پارسی ساده و روان و بی تصنع می دانند در ۴۴ فصل نگاشت و در آن از ستایش خداوند و مدح پیامبر اکرم، شناختن حق پدر و مادر، چگونگی پرورش فکر و افزودن توان سخنوری، شرح اندرزهای نگارش شده برگور انوشیروان دادگر، آداب پادشاهی، آیین سپهسالاری، چگونگی پروردن فرزند و بسیاری موارد دیگر سخن گفت.
البته شایان توجه است، امیر عنصرالمعالی که فرزند خود را به حکمت و دانش آموزی حتی از جاهلان و نادانان نیز سفارش می نمود، فصول چهل و چهارگانه کتاب خویش را به زیور بیان حکایاتی متنوع و روایاتی دلنشین بسان حکایت افلاطون و غمگین شدنش از ستایش مرد جاهل، داستان نوشیروان و وزیرش بوذرجمهر، وصایای ذوالقرنین، حکایت پادشاه ایران و وزیرش، داستان خیاط و کوزه، مسئله عیاران، حکایت دو صوفی و... نیز آراست. ناگفته پیدا است که بیان داشتن داستان های زیبا و پرمعنا تا به چه اندازه در پربار شدن و جذابیت بیشتر یافتن قابوس نامه تاثیر داشته است.
آنچه از مطالعه و بررسی مطالب و مضامین قابوس نامه بر می آید آن است که در اندیشه امیر عنصرالمعالی ترکیب شگفت انگیزی از سادگی و زیرکی نمایان است. در پندار او اندیشه های شکاکانه و زاهدانه در هم آمیخته است. سخنانی که او درباره آداب معاشرت و زندگی اجتماعی بیان داشته است گاهی به نحو بسیار شگرفی نو، تازه و موافق اوضاع زمانه به نظر می رسد. از جمله اندرزهای ارزشمندی که این امیر ادیب و هنرپرور تاریخ ایران در کتاب خویش بیان داشته است می توان به موارد زیر اشاره داشت:
«ای پسر سخن گوی باش و لیکن دروغ گوی مباش و خود را به دروغ گویی معروف مکن و به راست گویی معروف باش.»
«ای پسر هرچند جوانی، پیرعقل باش.»
«بسیار جای باشد که شرم بر مردم وبال گردد، چنان شرمگین مباش که از شرم در مهمات تقصیر و خلل راه یابد.»
«باری تا بتوانی صبوح مکن که عادت صبوح را خردمندان ناستوده داشته اند و نخست شومی آن است که نماز بامداد فوت شود.»
«نگویم جوانی مکن، لکن جوان خویشتن دار باش.»
«اگر دشمن به مرگ خویش بمیرد بس شادمانه مباش و آنگاه شادی کن که تو به حقیقت دانی نخواهی مردن... اما چون دانیم که همه بخواهیم مردن پس شادمانه نباید بودن.»
«هر چند که جوان باشی خدای عزوجل را فراموش مکن.»
«از مرگ ایمن مباش که مرگ نه جوان داند نه پیر.»
«به همسایه فقیر بیشتر توجه باید داشت تا به همسایه غنی، این کار به جای آن که رشک و حسد پدید آرد، شکر و سپاس خدا موجب می گردد.»
به هر ترتیب، به عنوان پایانی بر این گفتار کوتاه و سرانجام سخن می توان گفت: امیر عنصرالمعالی که قابوس نامه اش گستردگی آگاهی ها و وسعت دانسته های او را در زمینه های گوناگون و جورواجور علم و عمل معلوم می دارد در آنچه از اخلاق و تربیت می آموزاند خود را به حق شایسته و واجد صلاحیت برای دریافت لقب معالی نشان می دهد.
نویسنده : امیر نعمتی لیمایی
منبع : روزنامه مردم سالاری

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
شعر و ادب    مولوی    مثنوی معنوی    دفتر پنجم از کتاب مولانا قدس الله سره   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    كشاورزی    علف های هرز و علف کش ها    تیره های مختلف علف های هرز    تیرهٔ کاسنی (مرکبان)   
شعر و ادب    هاتف    دیوان اشعار    غزلیات   
دارو و درمان    درمان    بیماری های داخلی    بیماری های عفونی    انواع بیماری های عفونی    عفونت های قارچی    کریپتوکوکوس    تظاهرات بالینی   
سرگرمی    تعبیر خواب    نعره   
جامعه شناسی    جمعیت شناسی و مردم شناسی    مباحث خاص در جمعیت شناسی    جمعیت شناسی ایران    شاخص های عمده جمعیتی    مهاجرت   
صنعت توریسم    مدیریت و شناخت صنعت جهانگردی و گردشگری    برنامه ریزی و سیاست های جهانگردی    روش های برنامه ریزی جهانگردی    رهیافت های برنامه ریزی جهانگردی    نظام هماهنگ   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    زراعت واصلاح نباتات    فیزیولوژی گیاهی    رشد ریشه    عوامل مؤثر بر رشد و پراکنش ریشه   
سرگرمی    تعبیر خواب    آسمان   
شعر و ادب    مولوی    دیوان شمس    غزلیات   


کلمات در حال جستجو
فلسطین    استکبار    علم الهدی    مشهد    رفاه    دین    نماز عید فطر    رهبر    نماز    ضیا هاشمی    فرجی دانا    مراجع تقلید    وزارت علوم    ترافیک    جاده    بان کی مون    سازمان ملل    اسرائیل   



خلاصه رسانه‌ها
برای احیای سازمان مدیریت اختلاف شدیدی وجود دارد! - عده ای در دولت هستند که معتقد هستند باید در احیای این سازمان نیروی انسانی را از برنامه ریزی جدا کرد و این سازمان باید به فکر مدیریت کلان اقتصادی کشور باشد و تمام تلاش خود را معطوف به اقتصاد و مدیریت کند.
تصاویری از مراسم تولد مسعود کیمیایی در خانه سینما / جشنی برای پایه‌گذار تم رفاقت - سینما - مراسم تولد مسعود کیمیایی کارگردان پیشکوست سینمای ایران شب ششم مرداد ماه با حضور جمعی از سینماگران و برگزارکنندگان جشن سینمای ایران در خانه سینما برگزار شد.
شورای امنیت نسبت به تجارت نفت با داعش و جبهه النصره هشدار داد - شورای امنیت سازمان ملل متحد در بیانیه ای نسبت به تجارت نفت با گروه های تروریستی داعش و جبهه النصره در عراق و سوریه هشدار داد.
دفاع رایس از سیاست اوباما در قبال ایران در جمع رهبران یهودی آمریکا - مشاور امنیت ملی کاخ سفید در مجمع رهبران یهودیان امریکا از سیاست های ریاست جمهوری این کشور در مورد برنامه هسته ای ایران دفاع کرده و عنوان داشت که پیشرفت هایی در رابطه با ...
جهانبخش را ارزان نمی فروشیم/ گرونینخن مشتری ستاره ایرانی - باشگاه نایمیخن هلند که به دسته دوم لیگ هلند سقوط کرده اعلام کرد به هیچ عنوان ستاره 20 ساله ایرانی خود را ارزان نخواهد فروخت.
بازتاب فرمایشات رهبر معظم انقلاب در رسانه های جهان - خبرگزاری مهر - گروه بین الملل: فرمایشات رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در خطبه های نماز عید سعید فطر بازتاب گسترده ای در رسانه های جهان داشت.
آغاز اجرای تحریم های اروپا علیه روسیه/اطرافیان پوتین در لیست بروکسل - اتحادیه اروپا از امروز سه شنبه با اضافه کردن نام چند مقام روسی دیگر به لیست خود اعمال تحریم های خود علیه مسکو را آغاز کرد.
پخش مستقیم نماز عید فطر به امامت رهبر معظم انقلاب - نماز باشکوه عید سعید فطر به امامت رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح سه شنبه هفتم مرداد با حضور مردم متدین در مصلی بزرگ امام خمینی (ره) در تهران اقامه می ...
پخش زنده اولین دیدار پرسپولیس با گزارش فردوسی پور - دیدار راه آهن - استقلال تهران ، پنجشنبه (9 مرداد ماه) از ساعت 19:40 به صورت زنده به روی آنتن شبکه سه قرار می گیرد.
کیمیایی شمع‌های 73 سالگی را فوت کرد/ تصاویر - برگزارکنندگان شانزدهمین جشن سینمای ایران در آخرین روز افطار ماه مبارک رمضان، تولد 73 سالگی مسعود کیمیایی را جشن گرفتند.
محتوای نامه حسن روحانی به هومن سیدی چه بود؟ - همزمان با مراسم افطاری حسن روحانی در جمع هنرمندان، رئیس جمهور سیمرغ بلورینی را که هومن سیدی، به او اعطا کرده بود، به امانت به این فیلمساز بازگرداند.
در پشت صحنه «متهم گریخت» و «مدینه» چه گذشت؟ - محمد هوشمند تهیه کننده «پشت ماه» ضمن اعلام این خبر گفت : گروه «پشت ماه» با حضور در پشت صحنه سریال رمضانی «مدینه» روند ضبط این سریال را در یک ...
«خاله شادونه» به تلویزیون بر می‌گردد - تهیه کننده «شادونه در سرزمین پرندگان» می‌گوید این مجموعه تلویزیونی شهریور ماه با دکور جدید و ساختاری متفاوت به آنتن شبکه دو برمی‌گردد.
عید همراه با غم برای الناز شاکردوست - الناز شاکردوست سوپراستار سینما دقایقی قبل با تقدیم عیدی به هوادارانش در اینستاگرام متنی را منتشر کرد.
اقتباس یا کپی؛ مساله این است - «می‌دانی هفت‌سنگ کپی مدرن فمیلی است؟» این جمله‌ای است که این روزها به‌عنوان کشفی بزرگ بین خیلی‌ها رد و بدل می‌شود.
رهبر معظم انقلاب:دولتهای اسلامی برای یاری مظلومان غزه از اختلاف نظرهای سیاسی و غیرسیاسی صرف‌نظر کنند - رهبری - مقام معظم رهبری تصریح با تاکید بر اینکه گستاخی صهیونیستها در قتل عام غزه، از نتایج تفرقه دنیای اسلام است، تاکید کردند:دولتهای اسلامی برای یاری مظلومان غزه از اختلاف نظرهای سیاسی و غیرسیاسی صرف‌نظر کنند.
جشن 73 سالگی کیمیایی در خانه سینما/ کارگردانی که با آثارش عاشق سینما شدیم - جشن هفتاد و سه سالگی مسعود کیمیایی در خانه سینما برگزار شد.
رکورد گازرسانی به نیروگاه‌ها شکسته شد/ گاز 9 فاز پارس‌جنوبی به نیروگاه‌‌ها رفت - معاون وزیر نفت با اشاره به شکسته شدن رکورد گازرسانی به نیروگاه ها، اعلام کرد: در طول چند روز گذشته به طور متوسط روزانه 230 میلیون متر مکعب گاز تحویل نیروگاه‌های کشور شد.
ایران با همه توان در پی جلوگیری از کشتار در منطقه است - رئیس جمهور در جریان دیدار مسوولان ، سفرای کشورهای اسلامی و جمعی از اقشار مختلف مردم به مناسبت عید سعید فطر با مقام معظم رهبری گفت: امروز جمهوری اسلامی ایران با همه توان ...
بازگشت «فیتیله‌»یی‌ها و «خاله شادونه» به تلویزیون - «عموهای فییتله‌ای» پس از یک ماه همزمان با عید سعید فطر به آنتن شبکه دو بازگشتند؛همچنین برنامه «خاله شادونه» قرار است با ساختاری جدید از شهریور ماه امسال به تلویزیون برگردد.
چرا «پالت»؟ - خواننده گروه «پالت» با حضور در برنامه رادیویی فرزاد حسنی، به پرسشی درباره‌ی علت انتخاب چنین نامی برای این گروه موسیقی پاسخ داد.
مسیر معکوس فوتبال ایران؛ لیگ ستارگان قطر به‌ جای حضور در اروپا - کارلوس کی‌روش یک بار در یک برنامه تلویزیونی گفته بود، «مسیر پیشرفت ایران از بازی بازیکنانش در اروپا می‌گذرد. من چاره‌ای جز گشتن به دنبال بازیکنانی که در لیگ‌های بزرگ دنیا بازی می‌کنند، ندارم. جوان‌های شما باید یاد بگیرند از پول بگذرند و به دنبال بازی در لیگ‌هایی باشند که کیفیت فوتبالشان را افزایش می‌دهد».
ایران هدف رژیم اسرائیل و سه شریک عرب پس از نابودی حماس! - نتانیاهو همچنان در انتخاب یکی از دو گزینه تشدید درگیری‌ها در غزه با هدف نابودی حماس و یا پذیرفتن آتش‌بس سر در گم است، از سویی تشدید درگیری‌ها باعث گسترش خشم بین‌المللی علیه اسرائیل و انزوای آن می‌شود و از سوی دیگر نظرسنجی‌های از حمایت 80 تا 90 درصدی افکار عمومی صهیونیست‌ها از گسترش درگیری‌ها حکایت دارد.
سانسور پنهان اجازه اطلاع ملتهای غربی از عمق حوادث غزه را نمی‌دهد - رهبر انقلاب با اشاره به نیاز مبرم مردم مقاوم و رنج دیده غزه به غذا، آب، دارو، امکانات بیمارستانی و بازسازی منازل افزودند: این ملت برای دفاع از خود، به سلاح نیز احتیاج دارد. بیایید برای کمک رسانی به مردم غزه و غلبه بر موانعی که صهیونیستها در این راه ایجاد می کنند همراه و همدست شویم و به وظایف دینی و انسانی خود عمل کنیم.
نقش کانون‌های عاشیق در حفظ هنر ملی آذربایجان - رییس حوزه هنری آذربایجان غربی گفت: فعالیت کانون‌های عاشیق نقش بسزایی در حفظ و صیانت از تنها هنر ثبت شده استان در عرصه ملی دارد.
مقام معظم رهبری: هرکسی از جنایات رژیم صهیونیستی حمایت کند شریک جرم آنهاست - رهبری - مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی ساعتی قبل با رهبر معظم انقلاب دیدار کردند. این دیدار به مناسبت عید سعید فطر انجام شد.
اعلام آماده‌باش در جایگاه‌های سوخت/ بنزین تابستانی مردم تامین شد - با آغاز سفرهای تابستانی مردم جایگاه‌های سوخت در استان‌های سراسر کشور در حالی به حالت آماده‌باش درآمده‌اند که مسئولان شرکت پالایش و پخش نفتی با اشاره به ذخیره سازی 1.8 ...
«گوردختر» هخامنشی؛ غریبه‌ای در دشتستان - «گوردختر» آرامگاهی سنگی از دوره‌ی هخامنشیان است که برخلاف ظاهر قابل توجه‌اش، در طول دهه‌های گذشته، کمترین توجه از سوی مسوولان و گردشگران به آن شده است.
صدور پروانه ساخت برای 10 فیلم جدید - در روزهای اخیر 10 فیلم سینمایی و ویدئویی پروانه ساخت
«ستایش» به کردی دوبله می شود/ پخش از شبکه سحر - دوبله سری اول مجموعه تلویزیونی «ستایش» برای پخش از سیمای کردی شبکه سحر آغاز شد.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved