ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / شنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۳ / Saturday, 12 July, 2014
عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر زیاری امیر ادیب و هنرپرور

عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر زیاری امیر ادیب و هنرپرورامیر عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر بن قابوس بن وشمگیر بن زیار که در سال ۴۱۲ هجری قمری دیده به جهان گشود از شاهزادگان دانشمند و امرای دانش دوست خاندان زیاری بود که پس از درگذشت پدر مجال آن را یافت تا چند صباحی بر اورنگ حکومت نشیند و بر سریر فرمانروایی تکیه زند. البته او بسان مرداویچ بن زیار دیلمی، بنیانگذار سلسله زیاریان، نه فرمانروای مستقلی بود و نه سودای بازگرداندن ایران به عظمت باستانی خویش را در سر می پروراند. در حقیقت، عنصر المعالی از آن دسته شاهان زیاری بود که به سبب غلبه ترکان سلجوقی بر ایران دیگر حکومت مستقلی در ایران نداشتند و تنها تحت عنوان امیرزادگان و شاهزادگان متنفذ در بخشی از منطقه طبرستان و جرجان حکومت می کردند.
با تمام این اوصاف، بایسته و شایسته است یاد شود اشتهار فراوان امیر عنصر المعالی در تاریخ ایران نه به سبب حکومتش بوده است و نه به جهت روح مسالمت آمیز و دوری گزیدن هایش از نبرد و پیکار و خون ریزی. بلکه عمده دلیل شهرت او نگارش کتاب مشهور قابوس نامه، است که آن را در سال ۴۷۵ هجری قمری و به هنگامی که ۶۳ سال از عمرش می گذشت به عنوان پندنامه ای برای تربیت و تعلیم پسر خود، گیلان شاه، نگاشت و در آن کلیه تجارب زندگی خود را در باب اصول اخلاقی بیان کرد.
قابوس نامه که به تعبیر پروفسور ادوارد براون، ایران شناس انگلیسی و نگارنده کتاب ارزشمند و معروف تاریخ ادبی ایران، شهرت و منزلتی را که بی گفتگو در خور و شایسته آن است یافته است سرشار از سخنان حکمت آمیز و لطائف دلکش است. در نگارش آن مطالب بسیار سودمند اخلاقی و حکمت های عملی مورد غفلت واقع نشده اند. علاوه بر این، قابوس نامه، حاوی مطالب دقیق، شیرین و ارزشمندی درباره تاریخ گذشته ایران و اسلام و احوال دانشمندان خوش نام، اندیشمندان نامدار، شاعران نام آور و مردان نامی سده های اولیه اسلامی تا به روزگار نگارنده است.
در اهمیت افزون و ارزش والای قابوس نامه همان بس که نویسندگان و ادیبان بزرگ تاریخ ایران و از جمله سنایی غزنوی در حدیقه الحقیقه، محمد عوفی در جوامع الحکایات و لوامع الروایات، نظامی گنجوی در خسرو و شیرین و عطار نیشابوری در منطق الطیر و اسرارنامه بدان عنایت داشته و از آن روایاتی ذکر کرده اند.
از دیگر سوی، ادبای مشهور و دانشمندان معروف روزگار کنونی نیز قابوس نامه را واجد ارزش بسیار دانسته و در ستایش آن قلم فرسایی افزون پیشه ساخته اند. به عنوان نمونه، پژوهشگری توانمند چون عزیزالله بیات، نگارنده کتاب شناسایی منابع و ماخذ تاریخ ایران، قابوس نامه را نماینده اخلاق، رسوم و اوضاع اجتماعی سیاسی ایرانیان در دوران پیش از یورش مغولان برمی شمارد و محققی برجسته همچون ادوارد براون از آن به عنوان کتابی شاهانه یاد می کند که از روی پختگی و آزمودگی تمام نگارش یافته است و آن را با کتاب بسیار ارزشمند و مشهوری چون، سیاست نامه، که به توسط سیاستمدار زیرک و وزیر اندیشمند روزگار سلجوقی، خواجه نظام الملک طوسی، نگارش یافته است هم طراز و قابل قیاس می داند. شایان توجه است که ادیب و شاعر برجسته ای بسان ملک الشعرای بهار نیز دراین باره با بیات و براون هم عقیده است:
«علاوه برفواید عظیمی که از حیث شناسایی تمدن قدیم و معیشت ملی و علم زندگی و دستور حیات در کتاب مذکور مندرج است، باید آن را مجموعه تمدن پیش از مغول نامید و همچنین سرمشق بزرگی است از بهترین انشای نثر فارسی.»
امیر عنصر المعالی که در نصیحت فرزند خود همواره او را به پرهیز از نشست و برخاست با افراد ناشایست رهنمون می شد، قابوس نامه را که بسیاری از ادبا شاید با اندکی اغراق آن را بهترین نمونه نثر پارسی ساده و روان و بی تصنع می دانند در ۴۴ فصل نگاشت و در آن از ستایش خداوند و مدح پیامبر اکرم، شناختن حق پدر و مادر، چگونگی پرورش فکر و افزودن توان سخنوری، شرح اندرزهای نگارش شده برگور انوشیروان دادگر، آداب پادشاهی، آیین سپهسالاری، چگونگی پروردن فرزند و بسیاری موارد دیگر سخن گفت.
البته شایان توجه است، امیر عنصرالمعالی که فرزند خود را به حکمت و دانش آموزی حتی از جاهلان و نادانان نیز سفارش می نمود، فصول چهل و چهارگانه کتاب خویش را به زیور بیان حکایاتی متنوع و روایاتی دلنشین بسان حکایت افلاطون و غمگین شدنش از ستایش مرد جاهل، داستان نوشیروان و وزیرش بوذرجمهر، وصایای ذوالقرنین، حکایت پادشاه ایران و وزیرش، داستان خیاط و کوزه، مسئله عیاران، حکایت دو صوفی و... نیز آراست. ناگفته پیدا است که بیان داشتن داستان های زیبا و پرمعنا تا به چه اندازه در پربار شدن و جذابیت بیشتر یافتن قابوس نامه تاثیر داشته است.
آنچه از مطالعه و بررسی مطالب و مضامین قابوس نامه بر می آید آن است که در اندیشه امیر عنصرالمعالی ترکیب شگفت انگیزی از سادگی و زیرکی نمایان است. در پندار او اندیشه های شکاکانه و زاهدانه در هم آمیخته است. سخنانی که او درباره آداب معاشرت و زندگی اجتماعی بیان داشته است گاهی به نحو بسیار شگرفی نو، تازه و موافق اوضاع زمانه به نظر می رسد. از جمله اندرزهای ارزشمندی که این امیر ادیب و هنرپرور تاریخ ایران در کتاب خویش بیان داشته است می توان به موارد زیر اشاره داشت:
«ای پسر سخن گوی باش و لیکن دروغ گوی مباش و خود را به دروغ گویی معروف مکن و به راست گویی معروف باش.»
«ای پسر هرچند جوانی، پیرعقل باش.»
«بسیار جای باشد که شرم بر مردم وبال گردد، چنان شرمگین مباش که از شرم در مهمات تقصیر و خلل راه یابد.»
«باری تا بتوانی صبوح مکن که عادت صبوح را خردمندان ناستوده داشته اند و نخست شومی آن است که نماز بامداد فوت شود.»
«نگویم جوانی مکن، لکن جوان خویشتن دار باش.»
«اگر دشمن به مرگ خویش بمیرد بس شادمانه مباش و آنگاه شادی کن که تو به حقیقت دانی نخواهی مردن... اما چون دانیم که همه بخواهیم مردن پس شادمانه نباید بودن.»
«هر چند که جوان باشی خدای عزوجل را فراموش مکن.»
«از مرگ ایمن مباش که مرگ نه جوان داند نه پیر.»
«به همسایه فقیر بیشتر توجه باید داشت تا به همسایه غنی، این کار به جای آن که رشک و حسد پدید آرد، شکر و سپاس خدا موجب می گردد.»
به هر ترتیب، به عنوان پایانی بر این گفتار کوتاه و سرانجام سخن می توان گفت: امیر عنصرالمعالی که قابوس نامه اش گستردگی آگاهی ها و وسعت دانسته های او را در زمینه های گوناگون و جورواجور علم و عمل معلوم می دارد در آنچه از اخلاق و تربیت می آموزاند خود را به حق شایسته و واجد صلاحیت برای دریافت لقب معالی نشان می دهد.
نویسنده : امیر نعمتی لیمایی
منبع : روزنامه مردم سالاری

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
دارو و درمان    فهرست بیماری ها   
دارو و درمان    درمان    جراحی    سوختگی ها و سایر آسیب های حرارتی    سوختگی   
دارو و درمان    راهنمای مصرف دارو   
فرهنگ عامهٔ مردم ایران    بازی ها    انواع بازی ها به تفکیک استان    استان چهارمحال و بختیاری   
ارتباطات    ارتباطات انسانی    پیام    پیام های غیرکلامی    ارتباطات غیرکلامی    زبان بدن و راهنمای تعبیر حرکات بدن    علائم دست به صورت   
شعر و ادب    سعدی    مواعظ    غزلیات   
دارو و درمان    علائم بیماری ها   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های شایع ایران    اپیدمیولوژی بیماری های قابل انتقال    هپاتیت های ویروسی    هپاتیت های ویروسی E،D،C،B،A و G    چند نکته در مورد هپاتیت B    میزان پاسخ ایمنی به واکسیناسیون   
آموزش    راهنمایی و مشاوره    فنون مشاوره    رهبری    روش های رهبری   
دارو و درمان    درمان    جراحی    التهاب، عفونت و آنتی بیوتیک ها    عفونت های بیمارستانی و کنترل عفونت   


کلمات در حال جستجو
بیت المقدس    اسرائیل    صهیونیسم    داعش    مناطق اشغالی    انجمن صنفی    روزنامه نگاران    حسن روحانی    نامه    هزینه    درآمد    ایرانیان    برزیل    هلند    رده بندی    جام جهانی    تجارت فردا    توسعه   



حسین رویوران در گفت‌و‌گو با «تابناک»؛
صهیونیست‌ها از قدرت مقاومت در غزه شوکه شده‌اند
صهیونیست‌ها از قدرت مقاومت در غزه شوکه شده‌اند
صهیونیست‌ها از این مسأله آگاه هستند که مقاومت در غزه سقوط نخواهد کرد؛ ولی همه این کار‌ها را انجام دادند؛ به این امید که این بار بتوانند به مقاومت یک آسیب جدی وارد کنند. مقاومت توانست همه امکانات خود را به زیر زمین ببرد و توان موشکی را حفظ کند، بدون اینکه تا کنون صهیونیست‌ها حتی بتوانند یک سکو‌ پرتاب مقاومت را نابود کنند.

چگونه حمله صهیونیست‌ها به غزه به تکفیری‌ها یاری می‌رساند؟
چگونه حمله صهیونیست‌ها به غزه به تکفیری‌ها یاری می‌رساند؟
در روزهای اخیر، تجاوز دوباره رژیم اسرائیل به غزه و حملات مستمر این رژیم علیه فلسطینی‌ها، بار دیگر توجه افکار عمومی بین‌المللی را متوجه ماهیت واقعی درگیری‌ها در این منطقه از جهان ساخته است. در این میان، نکته بسیار مهمی که به طور گسترده‌ای نادیده گرفته شده، کمکی است که رژیم اسرائیل با این کارهای خود به گروه‌های تروریست تکفیری در منطقه می‌کند.

چین iPhone را «تهدید علیه امنیت ملی» قلمداد کرد!
چین iPhone را «تهدید علیه امنیت ملی» قلمداد کرد!
این موضوع بیش از همه درباره قابلیت‌های گوشی iPhone در راستای رصد موقعیت جغرافیایی کاربران خود و ثبت رکوردهای مربوط به آن است، حال آنکه پیش از این، شرکت اپل، بار‌ها به دلیل ارائه خدمات ضعیف مربوط به پشتیبانی گوشی‌ها و سایر دستگاه‌های این شرکت در کشور چین، مورد انتقاد قرار گرفته بود...

زمزمه‌های کاهش تعرفه واردات خودرو بلند‌تر شنیده می‌شود
زمزمه‌های کاهش تعرفه واردات خودرو بلند‌تر شنیده می‌شود
همه اینها حاکی از آن است که اکنون زمزمه‌های کاهش تعرفه واردات خودرو، بلند‌تر از همیشه و جدی‌تر به گوش می‌رسد. واقعیت نیز آنکه اکنون هم افکار عمومی و هم کار‌شناسان و دولتیان و مجلسیان، ‌به این نتیجه رسیده‌اند ‌تا شوکی به صنعت خودرو و مدیران این صنعت وارد نشود، هیچ تحولی در راستای بهبود در این حوزه صورت نخواهد گرفت و این شوک، تنها‌ کاهش تعرفه واردات و رقابتی کردن بازار خودرو‌ کشور با حضور رقبای قدر خارجی است.

احزاب و شخصیت‌ها - مشاور رسانه ای رییس جمهور سابق می گوید در دولت احمدی نژاد فضا و شرایط برای یک توافق هسته ای عزتمندانه فراهم بود اما اجازه داده نشد.
اقتصاد کلان - گزارش های رسمی نشان می دهد علاقه مندی بانک ها برای پرداخت تسهیلات به واحدهای تولیدی به شدت کاهش یافته است.
موسیقی - پاییز امسال، محمدرضا فروتن به همراه نخستین آلبوم موسیقی خود را منتشر می‌کند.
سلامت - وزارت بهداشت و دیوان عدالت اداری به دلیل حذف حق فنی داروخانه ها با اختلاف مواجه شده اند.
در گفتگو با مهر عنوان شد:
تشریح برنامه‌های قرعه‌کشی لیگ برتر/ رونمایی از آرم و توپ جدید لیگ
مراسم قرعه کشی چهاردهمین دوره مسابقات لیگ برتر در حالی روز دوشنبه برگزار می‌شود که در این مراسم از آرم جدید سازمان لیگ و توپ‌های فصل آینده هم رونمایی خواهد شد.
۱۳۹۳/۴/۲۱ - ۱۲:۲۶
پس از دیدار با بورسا اسپور؛
کادر فنی تمرین عصر شنبه استقلال را تعطیل کرد
کادر فنی تیم فوتبال استقلال تمرین عصر امروز این تیم را تعطیل کرد تا بازیکنان به استراحت بپردازند.
۱۳۹۳/۴/۲۱ - ۱۲:۲۴
آلکسیس سانچس:
بهترین عملکردم را برای آرسنال به نمایش می‌گذارم
مهاجم شیلیایی جدید تیم فوتبال آرسنال گفت بهترین عملکرد خود را برای این تیم انجام خواهد داد.
۱۳۹۳/۴/۲۱ - ۱۲:۲۲
مهر منتشر کرد؛
تصاویری از دو فینال ماندگار آلمان - آرژانتین/ خنده‌هایی که به گریه تبدیل شد!
خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: سومین جدال تیم‌های ملی فوتبال آلمان و آرژانتین در فینال جام جهانی یکشنبه شب در ورزشگاه ماراکانا برزیل برگزار می‌شود. در دو فینال قبلی مارادونا ...
۱۳۹۳/۴/۲۱ - ۱۲:۱۷


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved