ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / چهارشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ / Wednesday, 20 August, 2014 /
عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر زیاری امیر ادیب و هنرپرور

عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر زیاری امیر ادیب و هنرپرورامیر عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر بن قابوس بن وشمگیر بن زیار که در سال ۴۱۲ هجری قمری دیده به جهان گشود از شاهزادگان دانشمند و امرای دانش دوست خاندان زیاری بود که پس از درگذشت پدر مجال آن را یافت تا چند صباحی بر اورنگ حکومت نشیند و بر سریر فرمانروایی تکیه زند. البته او بسان مرداویچ بن زیار دیلمی، بنیانگذار سلسله زیاریان، نه فرمانروای مستقلی بود و نه سودای بازگرداندن ایران به عظمت باستانی خویش را در سر می پروراند. در حقیقت، عنصر المعالی از آن دسته شاهان زیاری بود که به سبب غلبه ترکان سلجوقی بر ایران دیگر حکومت مستقلی در ایران نداشتند و تنها تحت عنوان امیرزادگان و شاهزادگان متنفذ در بخشی از منطقه طبرستان و جرجان حکومت می کردند.
با تمام این اوصاف، بایسته و شایسته است یاد شود اشتهار فراوان امیر عنصر المعالی در تاریخ ایران نه به سبب حکومتش بوده است و نه به جهت روح مسالمت آمیز و دوری گزیدن هایش از نبرد و پیکار و خون ریزی. بلکه عمده دلیل شهرت او نگارش کتاب مشهور قابوس نامه، است که آن را در سال ۴۷۵ هجری قمری و به هنگامی که ۶۳ سال از عمرش می گذشت به عنوان پندنامه ای برای تربیت و تعلیم پسر خود، گیلان شاه، نگاشت و در آن کلیه تجارب زندگی خود را در باب اصول اخلاقی بیان کرد.
قابوس نامه که به تعبیر پروفسور ادوارد براون، ایران شناس انگلیسی و نگارنده کتاب ارزشمند و معروف تاریخ ادبی ایران، شهرت و منزلتی را که بی گفتگو در خور و شایسته آن است یافته است سرشار از سخنان حکمت آمیز و لطائف دلکش است. در نگارش آن مطالب بسیار سودمند اخلاقی و حکمت های عملی مورد غفلت واقع نشده اند. علاوه بر این، قابوس نامه، حاوی مطالب دقیق، شیرین و ارزشمندی درباره تاریخ گذشته ایران و اسلام و احوال دانشمندان خوش نام، اندیشمندان نامدار، شاعران نام آور و مردان نامی سده های اولیه اسلامی تا به روزگار نگارنده است.
در اهمیت افزون و ارزش والای قابوس نامه همان بس که نویسندگان و ادیبان بزرگ تاریخ ایران و از جمله سنایی غزنوی در حدیقه الحقیقه، محمد عوفی در جوامع الحکایات و لوامع الروایات، نظامی گنجوی در خسرو و شیرین و عطار نیشابوری در منطق الطیر و اسرارنامه بدان عنایت داشته و از آن روایاتی ذکر کرده اند.
از دیگر سوی، ادبای مشهور و دانشمندان معروف روزگار کنونی نیز قابوس نامه را واجد ارزش بسیار دانسته و در ستایش آن قلم فرسایی افزون پیشه ساخته اند. به عنوان نمونه، پژوهشگری توانمند چون عزیزالله بیات، نگارنده کتاب شناسایی منابع و ماخذ تاریخ ایران، قابوس نامه را نماینده اخلاق، رسوم و اوضاع اجتماعی سیاسی ایرانیان در دوران پیش از یورش مغولان برمی شمارد و محققی برجسته همچون ادوارد براون از آن به عنوان کتابی شاهانه یاد می کند که از روی پختگی و آزمودگی تمام نگارش یافته است و آن را با کتاب بسیار ارزشمند و مشهوری چون، سیاست نامه، که به توسط سیاستمدار زیرک و وزیر اندیشمند روزگار سلجوقی، خواجه نظام الملک طوسی، نگارش یافته است هم طراز و قابل قیاس می داند. شایان توجه است که ادیب و شاعر برجسته ای بسان ملک الشعرای بهار نیز دراین باره با بیات و براون هم عقیده است:
«علاوه برفواید عظیمی که از حیث شناسایی تمدن قدیم و معیشت ملی و علم زندگی و دستور حیات در کتاب مذکور مندرج است، باید آن را مجموعه تمدن پیش از مغول نامید و همچنین سرمشق بزرگی است از بهترین انشای نثر فارسی.»
امیر عنصر المعالی که در نصیحت فرزند خود همواره او را به پرهیز از نشست و برخاست با افراد ناشایست رهنمون می شد، قابوس نامه را که بسیاری از ادبا شاید با اندکی اغراق آن را بهترین نمونه نثر پارسی ساده و روان و بی تصنع می دانند در ۴۴ فصل نگاشت و در آن از ستایش خداوند و مدح پیامبر اکرم، شناختن حق پدر و مادر، چگونگی پرورش فکر و افزودن توان سخنوری، شرح اندرزهای نگارش شده برگور انوشیروان دادگر، آداب پادشاهی، آیین سپهسالاری، چگونگی پروردن فرزند و بسیاری موارد دیگر سخن گفت.
البته شایان توجه است، امیر عنصرالمعالی که فرزند خود را به حکمت و دانش آموزی حتی از جاهلان و نادانان نیز سفارش می نمود، فصول چهل و چهارگانه کتاب خویش را به زیور بیان حکایاتی متنوع و روایاتی دلنشین بسان حکایت افلاطون و غمگین شدنش از ستایش مرد جاهل، داستان نوشیروان و وزیرش بوذرجمهر، وصایای ذوالقرنین، حکایت پادشاه ایران و وزیرش، داستان خیاط و کوزه، مسئله عیاران، حکایت دو صوفی و... نیز آراست. ناگفته پیدا است که بیان داشتن داستان های زیبا و پرمعنا تا به چه اندازه در پربار شدن و جذابیت بیشتر یافتن قابوس نامه تاثیر داشته است.
آنچه از مطالعه و بررسی مطالب و مضامین قابوس نامه بر می آید آن است که در اندیشه امیر عنصرالمعالی ترکیب شگفت انگیزی از سادگی و زیرکی نمایان است. در پندار او اندیشه های شکاکانه و زاهدانه در هم آمیخته است. سخنانی که او درباره آداب معاشرت و زندگی اجتماعی بیان داشته است گاهی به نحو بسیار شگرفی نو، تازه و موافق اوضاع زمانه به نظر می رسد. از جمله اندرزهای ارزشمندی که این امیر ادیب و هنرپرور تاریخ ایران در کتاب خویش بیان داشته است می توان به موارد زیر اشاره داشت:
«ای پسر سخن گوی باش و لیکن دروغ گوی مباش و خود را به دروغ گویی معروف مکن و به راست گویی معروف باش.»
«ای پسر هرچند جوانی، پیرعقل باش.»
«بسیار جای باشد که شرم بر مردم وبال گردد، چنان شرمگین مباش که از شرم در مهمات تقصیر و خلل راه یابد.»
«باری تا بتوانی صبوح مکن که عادت صبوح را خردمندان ناستوده داشته اند و نخست شومی آن است که نماز بامداد فوت شود.»
«نگویم جوانی مکن، لکن جوان خویشتن دار باش.»
«اگر دشمن به مرگ خویش بمیرد بس شادمانه مباش و آنگاه شادی کن که تو به حقیقت دانی نخواهی مردن... اما چون دانیم که همه بخواهیم مردن پس شادمانه نباید بودن.»
«هر چند که جوان باشی خدای عزوجل را فراموش مکن.»
«از مرگ ایمن مباش که مرگ نه جوان داند نه پیر.»
«به همسایه فقیر بیشتر توجه باید داشت تا به همسایه غنی، این کار به جای آن که رشک و حسد پدید آرد، شکر و سپاس خدا موجب می گردد.»
به هر ترتیب، به عنوان پایانی بر این گفتار کوتاه و سرانجام سخن می توان گفت: امیر عنصرالمعالی که قابوس نامه اش گستردگی آگاهی ها و وسعت دانسته های او را در زمینه های گوناگون و جورواجور علم و عمل معلوم می دارد در آنچه از اخلاق و تربیت می آموزاند خود را به حق شایسته و واجد صلاحیت برای دریافت لقب معالی نشان می دهد.
نویسنده : امیر نعمتی لیمایی
منبع : روزنامه مردم سالاری

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
دارو و درمان    درمان    جراحی    طحال    بیماری ها    اختلالاتی که بالقوه بیمار را در معرض برداشتن طحال قرار می دهند    تالاسمی ماژور   
تاریخ ادبیات ایران    وضع سياسى اجتماعى علمى ادبى ايران از آغاز سده دهم تا ميانه سده دوازده هجرى    زبان و ادب فارسى از نخستين سال هاى سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    نثر فارسى از نخستين سال هاى سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    انواع آثار منثور و موضوعات آنها   
آموزش    مقاطع تحصیلی    آموزش و پرورش دورهٔ متوسطه    انواع مدارس متوسطه    مدارس دولتی متوسطه    مدارس دولتی عادی متوسطه   
دارو و درمان    راهنمای مصرف دارو   
خانه و خانواده    آشپزی    مربا و شربت   
جامعه شناسی    حوزه های جامعه شناسی    جامعه شناسی روستایی    تک نگاری (Monographie)    طرح تک نگاری   
تعلیم و تربیت    خانواده و مسائل کودکان    مساله تنبلی کودکان    علل و عوامل تنبلی    علل عاطفی   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های مذهبی    امام زاده ها و بقعه ها (ادامه)   
شعر و ادب    انوری    دیوان اشعار    مقطعات   
دارو و درمان    فهرست بیماری ها   


کلمات در حال جستجو
اسرائیل    حماس    غزه    جنگ    استیضاح    فرجی دانا    وزیر علوم    مجلس    مشارکت    حزب    مجاهدین    رحمانی فضلی    تاجرنیا    دفاعیات    وزارت علوم    روحانی    اردبیل    آمریکا    فرگوسن    انتقاد    ایران    فیلم    جنایت زنانه    قتل   



سنگلج هنوز بی‌مدیر اداره می‌شود/ تاخیرهایی که عادی شده است - تماشاخانه سنگلج سال 93 را بدون داشتن مدیری مشخص سپری می‌کند و گویا انتخاب و معرفی مدیر برای این سالن تئاتری از اهمیت لازم برخوردار نیست و یا اداره‌کل هنرهای نمایشی در ...
آشنایی با تروریست خطرناک داعش؛ خودشیفته ای که علاقه زیادی به معروف شدن دارد - شاکر ابو وهیب الفهداوی تروریست خطرناک داعش با انتشار تصاویر متعددی از خود در پایگاههای اینترنتی و رسانه ها سعی در تبدیل شدن به چهره ای شناخته شده دارد.
جدول قیمت سکه و ارز روز ‌چهارشنبه منتشر شد - جدول قیمت انواع سکه و ارز در بازار روز چهارشنبه منتشر شد.
گرافیک شبکه دو از اول مهر متحول می‌شود - مسئول گرافیک تلویزیونی شبکه دو اعلام کرد از آغاز مهر ماه متناسب با فصل جدید مردم چهره جدیدی را از این شبکه مشاهده خواهند کرد.
تهدید آشکار عربستان به دخالت نظامی در یمن - عربستان سعودی تهدید کرده است در صورت متوقف نشدن اعتراضات ضد دولتی در یمن، در حمایت از دولت این کشور دست به دخالت نظامی خواهد زد.
گردشگران چینی در ایران راهنمای تور ندارند - ورود گردشگران چینی با هدف احیای جاده ابریشم گشایشی برای گسترش روابط گردشگری ایران و چین بود اما به دلیل تعداد کم راهنمایان گردشگری مسلط به زبان چینی ایران هنوز نتوانسته ...
تلویزیون دیگر نمی‌تواند رقیب شبکه‌های خارجی باشد/ پخش آزاردهنده تبلیغات - در دیدار رییس سازمان سینمایی با انجمن صنفی موسسات فیلمسازی مسائل و مشکلات این انجمن ها مورد بحث و بررسی قرار گرفت و در دیدار میان رییس سازمان سینمایی با فرماندهی نیروی ...
انتخاب سه فیلم دانمارکی فینالیست برای اسکار خارجی  - دانمارک سه فیلم را به عنوان فینالیست برای شرکت در بخش فیلم خارجی اسکار انتخاب کرد.
محکومیت نقض آتش بس از سوی رژیم صهیونیستی/ اشتون و ظریف اوایل سپتامبر دیدار می کنند - سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: نقض آتش بس موقت و از سرگیری حملات علیه ساکنان بی دفاع غزه و شهادت زنان و کودکان را محکوم می کنیم.
آغاز دفاع فرجی دانا از عملکردش در مجلس/ خوف دارم رکودی در صحنه علم و فناوری ایجاد شود - دفاع رضا فرجی دانا وزیر علوم، تحقیقات و فناوری از عملکردش در این وزارتخانه در مجلس شورای اسلامی آغاز شد در دقایق ابتدایی وی به آمار تولیدات علمی و سهم ایران در جهان در ...
ضیافت گیلانی‌های در تالار وحدت/ من مسرورترین آدم دنیا هستم - گروه موسیقی «گیل و آمارد» به سرپرستی و خوانندگی ناصر وحدتی سه شنبه 28 مرداد ماه در تالار وحدت میزبان علاقه مندان به موسیقی منطقه گیلان بود.
صرافی‌ها تعیین تکلیف شدند/خودداری بانک مرکزی از انتشار دستورالعمل - درحالی که یک ماه دیگر تا پایان مهلت تمدید شده صرافی‌ها برای انطباق با دستورالعمل بانک مرکزی مانده است شورای پول و اعتبار در آخرین مصوبه خود این دستورالعمل راتغییر داد.
افخم: سفر آمانو به ایران سازنده بود - سخنگوی وزارت خارجه در نشست هفتگی‌اش با خبرنگاران به سوالات آن‌ها پاسخ گفت.
دوست دارم با انرژی آهنربایی ام به کودکان غزه کمک کنم - گرگان – خبرگزاری مهر: چندی پیش پسر آهن ربایی گرگان خبر ساز رسانه ها شد. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره زندگی این پسر به منزلش رفتیم و گفت و گویی را با خانواده یاسین گمرکی ...
شخصیت قلعه‌نویی را همه می‌شناسند/ نکونام سیستم فکری‌اش را بهم ریخت! - کارشناس داوری فوتبال به انتقادهایی که سرمربی تیم استقلال نسبت به وی داشت واکنش نشان داد و با ابراز تاسف از اظهارات قلعه‌نویی گفت: من فکر می‌کنم که او تحت فشار است که این ...
«معمای شاه» مرا به دوران جوانی‌ و نوجوانی‌ام در تهران برگرداند - بازیگر سریال‌های تاریخی که نقش دکتر میرزا احمد وزیری را در «معمای شاه» بر عهده دارد، از تجربه اتفاقات این سریال در سالهای جوانی‌اش گفت و به این موضوع اشاره کرد که محل ...
دولت تصمیمات مهمی برای توسعه اردبیل دارد/ مردم اردبیل بزرگ و تاریخ سازند - اردبیل – خبرگزاری مهر: رئیس جمهور کشورمان گفت: دولت تصمیمات و برنامه های مهمی برای توسعه این استان با استفاده از ظرفیت های منطقه دارد.
استیضاح قدم اول است و نه قدم آخر! - روزنامه‌های چهارشنبه به طور گسترده به استقبال استیضاح وزیر علوم رفته و ان را روز پیروزی بر اقلیت تندرو در مجلس و یا پایان رکود علمی یکساله و باز گرداندن دانشگاه به مدار علم و پژوهش توصیف کرده‌اند. بررسی نتایج این استیضاح بر فضای سیاسی کشور، تحلیلی در مورد علائم مثبت پیدا شده در اقتصاد و توصیه به فریب نخوردن از ادعای کاهش قیمت خودرو دیگر مطالب مهم روزنامه‌های امروز است.
روباتهای ایرانی خودرو را اتوماتیک می‌کنند/ ارزان و کم مصرف - اتو ماتیک سازی دنده های خودرو توسط ربات هایی که بر روی گیربکس خودرو کار گذاشته می شوند، خودرو را با کمترین هزینه دنده اتوماتیک می کند.
ادامه بحران در میسوری/ فرمان اوباما تاثیری در کاهش اعتراضات فرگوسن نداشت - معترضان شهر فرگوسن که از 10 روز قبل در اعتراض به خشونت پلیس آمریکا به خیابان ها آمده اند شب گذشته نیز در خیابان های این شهر به ویژه مکانی که نوجوان سیاه پوست در آن محل ...
«سفرنامه» نقاش مجارستانی به تهران رسید/ سفر به امارات و هندوستان - گیزلا وارگا سینایی هنرمند نقاش از ساخت ویدئوآرت 4 دقیقه ای خود درباره یکی از تابلوهای نقاشی اش از مجموعه «سفرنامه» با همکاری سمیرا سینایی خبر داد و اعلام کرد که نمایشگاه ...
چرا شورای رقابت در برابر پرونده 650 میلیون یورویی سکوت کرده است؟ - 7 ماه از ماجرای پرونده موسوم به رانت 650 میلیون یورویی می گذرد. ماجرایی که از افشاگری احمد توکلی آغاز شد و با واکنشهای چند باره وزارت صنعت، معدن و تجارت و بانک مرکزی مواجه شد؛ حتی پای دیوان محاسبات نیز به این پرونده باز شد اما شورای رقابت که وظیفه انحصار زدایی را دارد به راحتی از مقابل این پرونده گذشته و سکوت اختیار کرده است.
رئیس‌جمهور وارد اردبیل شد - رئیس‌جمهور به منظور انجام هفتمین سفر استانی خود، لحظاتی پیش وارد استان اردبیل شد.
طیبی تاکید کرد: لزوم بازمهندسی نظام ملی علم، فناوری و نوآوری کشور - رییس جهاد دانشگاهی ضمن تشریح نتایج بازدید اخیر رییس‌جمهور از «پژوهشگاه رویان» و دستاوردهای این نهاد، بر لزوم بازمهندسی نظام ملی علم،‌ فناوری و نوآوری کشور تاکید کرد.
راههای تجاری سازی فناوری در 3 کشور مهم/ چین با فناوری آمریکا را مات می‌کند - توسعه فناوری و تجاری سازی یافته ها و پژوهش ها می تواند یکی از راه های موثر جهت توسعه و پیشرفت اقتصادی کشورها باشد که در چند دهه اخیر مورد توجه قرار گرفته است.
روحانی عازم اردبیل شد - رئیس جمهور به همراه برخی از وزیران و معاونان خود صبح امروز عازم اردبیل شد.
واکنش آموزش و پرورش به نامه وزیر سابق/ جزییات استخدامی ها در دوره قبل - معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش با اعلام آمار استخدامی ها در دوره گذشته، گفت: در طرح مهر آفرین که در دولت گذشته اجرا شد، تعدادی نیرو که دارای قرارداد ...
تصویب لایحه حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری درکمیسیون‌های دولت - مدیرکل دفتر حقوقی وزارت ارشاد از تصویب لایحه 130 ماده‌ای حمایت از حقوق مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط در کمیسیون‌های اصلی و فرعی دولت خبر داد و در عین حال گفت که این ...
پرونده مالیاتی فساد 3 هزار میلیاردی بسته می‌شود/ رسیدگی مالیاتی بیش از 50 شرکت گروه آریا - رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور از هماهنگی با دادستانی کل کشور برای وصول مالیات پرونده موسوم به فساد مالی بزرگ 3 هزار میلیارد تومانی که مسائل مربوط به دادگاه آنها به ...
ستاری: بودجه دولتی، دانشگاه‌ها را معتاد کرده است - معاون علمی و فناوری رییس جمهور با اشاره به بودجه دولتی که به دانشگاه‌ها تزریق می‌شود، گفت: پول دولتی دانشگاه‌های ما را معتاد کرده است و ما یادمان رفته است که چه جواهراتی در دانشگاه‌ها داریم.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved