دوشنبه ۲۸ خرداد ۱۳۹۷ / Monday, 18 June, 2018

مثبت نگری در قرآن


مثبت نگری در قرآن
‎همه ما ممکن است در برخوردهای اجتماعی خود نسبت به رفتارهای دیگران پیشداوری هایی انجام بدهیم که بعد از مدتی به عدم درستی آن پی ببریم یا گاهی در زندگی با افرادی مواجه شویم که بدون تجربه مستقیمی نسبت به برخورد با دیگران درباره آنها قضاوت هایی می کنند یا نسبت خاصی به آنها می دهند.
این گونه داوری ها می تواند بر روابط فرد با اعضای خانواده یا دوستان یا اهالی شهر تأثیر منفی داشته باشد و مشکلاتی در روابط آنها ایجاد کند که پیامدهای آن بسیار گسترده است و شاید به آسیب های روانی، آزار دیگران و حتی ضرب و جرح و قتل منجر شود. مثلاً برادران حضرت یوسف(ع) ابتدا به پدر خود و یوسف نگرش منفی نداشتند ولی بعد احساس کردند که یوسف محبوبیت بیشتری نزد پدر دارد و انگیزه نزدیک تر شدن به پدر، باعث شد که نگرش آنها به پدر و یوسف تغییر یابد و گفتند ما پدرمان را در گمراهی آشکاری می بینیم و تصمیم گرفتند که یوسف را بکشند یا او را در سرزمین دوری بیفکنند تا توجه پدر به آنها معطوف شود. (۱)
انسان ها به طور معمول همواره به کارهای خود خوش بین هستند و با توجه به نیت و آگاهی خود از اعمالشان به آسانی از کنار رفتار ها و کردارهای خود می گذرند و با اصل توجیه گری و عذرتراشی رفتارهای نابهنجار خود را نیز توجیه می کنند، پس هرگز کسی خودش را متهم نمی کند و گمان بدی به خود نمی برد، اما هنگام برخورد با دیگران این نگرش به طور کلی تفاوت می یابد، هیچ توجیهی را برای رفتار آنها نمی پذیرد با آنکه یکی از اصول اولیه اخلاق اسلامی آن است که یک فرد مسلمان هر آنچه برای خود نمی پسندد برای دیگران هم نپسندد. در آموزه های وحیانی که بر اساس فطرت پاک و سالم پایه ریزی شده است به این مسئله از زوایای گوناگون پرداخته شده است، قرآن کریم هر گونه پیشداوری و گمان بد در مورد دیگران را رد می کند و از آن به عنوان گناهی بزرگ نام می برد:
● قرآن و منفی نگری
«ای کسانی که ایمان آوردید از بسیاری از گمان ها بپرهیزید، چرا که برخی از گمان ها گناه است.» (۲)در این آیه مراد از ظنی که مسلمین مأمور به اجتناب از آن شده اند، ظن سوء است وگرنه ظن خیر که بسیار خوب است و به آن سفارش هم شده، هم چنان که از آیه۱۲ سوره نور هم استفاده می شود و مراد از اجتناب از ظن اجتناب از خود ظن نیست، زیرا ظن نوعی ادراک نفسانی است، پس نهی کردن از خود ظن صحیح نیست بلکه منظور آیه مورد بحث نهی از پذیرفتن ظن بد است. می خواهد بفرماید اگر درباره کسی ظن بدی به دلت وارد شد آن را نپذیر و به آن ترتیب اثر نده، بنابراین اگر در ادامه آیه آمده بعضی از ظن ها گناه است باز خود ظن منظور نیست بلکه ترتیب اثر دادن به آن است که در بعضی موارد گناه است. مانند این که نزد شما از کسی بدگویی کنند و شما دچار سوءظن به او بشوید و این سوء ظن را بپذیرید و در مقام ترتیب اثر دادن برآمده به او توهین کنید و یا همان نسبت را که شنیده اید به او بدهید که همه این ها آثار بد و منفی بدگمانی و سوءظن است. (۳)
● تعریف مثبت اندیشی
هر گونه رد سوءظن و ترجیح جانب خیر در رفتار دیگران، هنگامی که احتمال هر دو وجود داشته باشد را مثبت نگری یا به تعبیر روایات اسلامی حسن ظن می گویند. همچنین می توان مثبت نگری را به تلاش برای ایجاد ذهنی مثبت و نشاط انگیز و امیدوار کننده در زندگی، برای تسلیم نشدن در برابر عوامل منفی ساخته ذهن و یا مشکلات موجود در زندگی و احساسات یأس آور ناشی از دشواری ارتباط با دیگران و رویارویی با طبیعت دانست.
به تعبیر دیگر مثبت اندیشی همان خوش بینی و تفأل خیر به خداوند و جهان و دیگر انسان ها است. زیرا از نظر روایات اسلامی سوءظن تنها در مورد رفتار دیگران تحقق نمی یابد بلکه هر بدگمانی به خدا و مخلوق خدا به نحوی که به شکل اعتقاد قلبی درآید و اعتقاد و گفتار و رفتار انسان بر اساس آن شکل بگیرد، سوءظن محسوب می شود.
▪ ارزش مثبت اندیشی
خوش باوری و حسن ظن نشانه سلامت نفس و صفای روح است، زیرا افرادی که ضمیر پاکی دارند در بیشتر موارد، به ذهنشان جز خیر و نیکی خطور نمی کند. پیامبر اکرم(ص) فرمود: « خداوند، برخورد با نگاهی خوش بینانه را دوست می دارد»۴
امام علی(ع) نیز می فرماید: «خوش گمانی موجب کم شدن اندوه می شود.» زیرا اندیشه ها و پندارهای ما است که زندگی ما را شکل می دهد و هر کس رفتارهای دیگران و حوادث زندگی را با توجه به باور ها و بینش خاص خود تفسیر و توجیه می کند. به همین دلیل در متون دینی سوءظن یکی از رذایل اخلاقی شمرده شده است و خداوند در قرآن کسانی که گمان بد به حوادث می برند را سرزنش می کند: «و شما گمان بدی بردید و شما از هلاک شدگان هستید.»۶
در شأن نزول این آیه آمده است که زمانی پیامبر(ص) با گروهی از اصحاب برای فتح مکه از مدینه حرکت کردند عده ای به بهانه گرفتاری با پیامبر(ص) همراه نشدند زیرا گمان می کردند پیامبر(ص) و اصحابش هرگز از این سفر برنمی گردند و همگی کشته خواهند شد، قرآن کریم آنها را به دلیل گمانه زنی های منفی مورد سرزنش قرار می دهد. زیرا آنها به دلیل ترس و عافیت طلبی و فرار از زیر بار مسئولیت ها، سوءظن ها در نظرشان واقعیت جلوه می کند و نسبت به همه چیز بدبین هستند حتی به پیامبر خدا و حتی نسبت به خدا. بنابراین دیدگاه و نگرشی که در مورد حوادث دارند هیچگونه با واقعیت تطبیق نمی کند. آن ها گمان می کردند خداوند پیامبرش را به این سفر فرستاده و آنها را به چنگال دشمنان سپرده و از آنها حمایت نخواهد کرد. ۷
در نهج البلاغه در فرمان مالک اشتر آمده است: بخل و ترس و حرص، صفات نکوهیده مختلفی است که همه آنها در سوءظن به خدا جمع است. »
قرآن کریم پیامبر اکرم(ص) را به دلیل خوش بینی و حفظ آبروی مؤمنین ستوده است. آن حضرت چنان عمل می کرد که منافقان وی را متهم به سادگی می کردند و می گفتند: او شخص خوش باوری است.
«از آنها کسانی هستند که پیامبر را آزار می دهند و می گویند: او آدم خوش باوری است. بگو خوش باور بودن او به نفع شماست: [ولی بدانید] او به خدا ایمان دارد و مؤمنان را تصدیق می کند. »۹
اینکه می فرماید این ویژگی پیامبر(ص) به نفع شماست، به آن جهت است که زیرا از این طریق آبروی آنها را حفظ کرده و شخصیتشان را خرد نمی کند عواطفشان را جریحه دار نمی سازد، و برای حفظ محبت و اتحاد و وحدت آنها از این طریق کوشش می کند، در حالی که اگر او فوراً پرده ها را بالا می زد و دروغگویان را رسوا می کرد، دردسر فراوانی برای آنان فراهم می آمد، علاوه بر این که آبروی عده ای به سرعت از بین می رفت، راه بازگشت و توبه بر آنها بسته می شد، و افراد آلوده ای که قابل هدایت بودند در صف بدکاران جای می گرفتند و از اطراف پیامبر(ص) دور می شدند. ۱۰
این رفتار پیامبر(ص) نسبت به مسلمانان در جهت حفظ آبروی آنها بود، زیرا مؤمن در پیشگاه خداوند از منزلت والایی برخوردار است و آبروی او از جمله مواردی است که هرگز نمی توان متعرض آن شد، جان و مال و عرض(آبرو) مؤمن در امان است و حفظ آبرو یکی از مهمترین مسائلی است که نمی توان آن را بی ارزش تلقی کرد و با تعرض به آن جایگاه اجتماعی فرد را به خطر انداخت.
▪ آثار فردی و اجتماعی نگرش مثبت و منفی
یکی از مهم ترین اقسام مثبت نگری، حسن ظن به خداوند و نظام هستی است. انسان با این دیدگاه، نگاه عارفانه ای نسبت به زندگی پیدا می کند و حتی مشکلات را به عنوان امتحان الهی و وسیله ای برای تکامل خویش و از الطاف خفیه الهی می پندارد. حسن ظن به خداوند و امیدواری همیشگی به الطاف الهی از اموری است که در متون دینی ما به آن سفارش شده است. امام رضا(ع) می فرماید: به خداوند گمان نیک ببر زیرا خداوند عزوجل می فرماید: من نزد گمان بنده مؤمن خویشم، اگر گمان او به من نیک باشد مطابق آن گمان با او رفتار می کنم و اگر بد باشد نیز مطابق همان گمان بد با او رفتار می کنم. »
در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است: «آخرین کسی که قرار است به دوزخ برود، ناگهان به اطراف خود نگاه می کند. خداوند دستور می دهد او را برگردانید و خطاب می رسد: چرا برگشتی و به اطرافت نگاه کردی عرض می کند: خدایا درباره تو این چنین گمان نمی کردم. می فرماید: چه گمانی داشتی عرض می کند: گمانم این بود که گناهانم را می بخشی و مرا به بهشت می بری! خداوند می گوید ای فرشتگان من به عزت و جلالم قسم، این بنده ام هرگز گمان خیر در باره من نبرده است والا او را به جهنم نمی بردم، گرچه دروغ می گوید، ولی با این حال اظهار حسن ظن او را بپذیرید و او را به بهشت ببرید. »
سپس پیامبر(ص) فرمودند: «هیچ بنده ای نیست که نسبت به خداوند متعال گمان خیر ببرد مگر این که خدا نزد گمان وی خواهد بود.»۱۲
گمان خیر به خداوند و به تعبیر دیگر توکل و اعتماد بر حق تعالی باعث ایجاد طمأنینه و آرامش در انسان می شود زیرا می داند که به قدرت لایزال الهی متصل است، بنابراین عظیم ترین منبع انرژی را در خود به وجود می آورد؛ ۱۳ «خدا یکتاست و جز او معبودی نیست و اهل ایمان باید در همه امور تنها بر خداوند توکل کنند. »
چنین فردی با توکل و اتکا به خداوند چون همیشه نیمه پر لیوان را می بیند، علاوه بر موفقیت خود با نشاط معنوی خویش در رابطه با دیگران نیز همیشه، رفتار ها و گفتار ها را حمل بر نیکی و خیرخواهی می نماید، پس آنها نیز از مصاحبت با او دلخوش می گردند و خواستار ارتباط و همنشینی با او خواهند شد. زندگی روزمره وی معطوف به آینده خواهد بود و از گذشته نگری منفی و داشتن کنش های زودگذر و آنی رهایی پیدا می کند و هرگز در مورد پیشامد ها و رفتارهای دیگران قضاوت عجولانه ای نمی کند تا پس از مدتی اندوه و پشیمانی را متحمل شود.
مثبت نگری نوعی خیر عمومی برای مردم است زیرا در چنین شرایطی نشاط و امیدواری در روابط اجتماعی حاکم می شود و احترام و تکریم مردم به دلیل دیدگاه مثبت به آنها افزایش می یابد و راهی هموار به سوی تعاون و تفاهم اجتماعی و گروهی گشوده می شود. چرا که از مهم ترین عوامل تضییع حقوق دیگران و تقویت دید تحقیرآمیز به مردم و گسترش عوامل تفرقه افکنی مانند غیبت و تهمت، سوءظن و منفی نگری به دیگران است.
چیزی که زندگی انسان را از حیوانات جدا می کند و به آن رونق و حرکت و تکامل می بخشد، روح تعاون و همکاری دسته جمعی است و این در صورتی امکان پذیر است که اعتماد و خوش بینی بر مردم حاکم باشد، در حالی که سوءظن پایه های این اعتماد را در هم می کوبد، پیوندهای تعاون را از بین می برد و روح اجتماعی را تضعیف می کند. (۱۴)
در زندگی فردی نیز اگر انسان با افکار منفی یعنی احساس ناتوانی و خودکم بینی همراه باشد در حقیقت تمام توان خود را بر ضد خویش به کار برده و زمینه ساز شکست خویشتن می شود. همه ما اگر به طور مداوم اندیشه های منفی را در سر بپرورانیم و از کاه کوهی بسازیم و تمام رفتارهای دیگران را حمل بر دشمنی و تحقیر نماییم کم کم این افکار منفی بر ما مسلط می شود و ناخودآگاه بخش عظیمی از توانایی های بالقوه و بالفعل خود را هدر می دهیم در نتیجه بی حوصله، افسرده، عصبی و ناتوان می شویم، همه چیز در نگاه ما غم انگیز و ناامید کننده خواهد بود و از آنچه داریم هیچ لذتی نمی بریم.
بدبینی سرچشمه ناراحتی های روحی و روانی و موجب اضطراب و نگرانی است، و فرد بدبین، بیشتر غمزده و خودخور و ناراحت است و در اثر گمان های بدی که در باره اشخاص و پدیده ها دارد، بسیار رنج می برد و روحش زیر شکنجه و عذابی درونی خرد می شود. از همنشینی با دوستان و رفت و آمدهای مفید اجتناب می کند و به تنهایی و گوشه گیری بیشتر تمایل دارد و بدین جهت از شادی و نشاط روحی بی بهره است و شاید کار به جایی برسد که از همه کس و همه چیز هراسناک می شود؛ و همه پدیده ها و کارهای دیگران را به ضرر خود می ببیند و چنین تصور می کند که همه بر نابودی او کمر بسته اند.
همچنین بدگمان، در اثر دوری از معاشرت های سودمند و فاصله گرفتن از افکار دیگران، از تکامل و رشد فکری باز می ماند و نیز خود را در میان هزاران نفر تنها می بیند و تا پایان عمر در تنهایی به سر می برد. بدبین، صفای روح ندارد زیرا همیشه از کوزه همان تراود که در اوست.
فردی که زندگی اش همراه با سوءظن است همیشه در دل به بدگویی و غیبت دیگران مشغول و از این جهت است که برخی از علمای اخلاق از سوءظن به عنوان غیبت قلبی بحث کرده اند.
همچنین در اجتماعی که دیدگاه های منفی و گمانه زنی های بی دلیل در مورد دیگران امری رایج و عادی در اذهان عموم مردم باشد، دوستی و الفت میان مردم از آن جامعه رخت برمی بندد و غیبت به سبب بدگمانی افزایش می یابد.
بدگمانی نوعی ستمگری در حق دیگران است و باعث افزایش ترس و وحشت در جامعه می شود زیرا مردم همیشه در هراس اند که مبادا بی دلیل در معرض اتهام قرار بگیرند و بی دلیل آبروی آنها به مخاطره بیفتد. امام علی(ع) به همین سبب می فرماید: بدگمانی نسبت به افراد نیکو، بدترین گناه و زشت ترین ستمگری است(۱۵) به راستی اگر چنین شرایطی در جامعه ای حاکم باشد، آیا می توان به پیشرفت و توسعه آن امیدوار بود و آیا انتظار رشد و ترقی در چنین جامعه ای عقلانی و منطقی است بدبینی بزرگ ترین مانع همکاری های اجتماعی، اتحاد و پیوستگی دل ها است و انسان را گوشه گیر، تکرو و خودخواه بار می آورد. بدگمانی سرچشمه خشم ها، جنگ ها و خونریزی ها است. و چه بسیاری از انسان ها را به نیستی کشانده و کانون خانواده ها را از هم پاشیده است و چه بسا افراد ارزنده ای که می توانستند منشأ کارهای مهم و پرمنفعت باشند؛ اما بر اثر بدگمانی خود یا بدگمانی دیگران نسبت به آنان از پیشرفت و ترقی باز مانده اند.
● راهکارهای رهایی از سوءظن و بدبینی
ممکن است در اینجا این سؤال مطرح شود که گمان خوب یا بد یا به اصطلاح مثبت نگری یا منفی نگری امری اختیاری نیست بنابراین چگونه می توان از آن جلوگیری کرد در همین راستا راهکارهایی از طرف علمای اخلاق توصیه شده است:
۱) چنان که اشاره شد منظور از نهی از سوءظن، نهی از ترتیب اثر دادن به آن است، یعنی هر گاه گمان بدی نسبت به مسلمانی در ذهن پیدا شد در عمل نباید کوچک ترین اعتنایی به آن کرد، یعنی طرز رفتار خود را دگرگون نسازیم و مناسبات خود را با او تغییر ندهیم. بنابراین آنچه گناه است ترتیب اثر دادن به گمان بد می باشد.
لذا در حدیثی از پیامبر گرامی اسلام(ص) می خوانیم: «ثلاث فی المؤمن لایستحسن و له منهن مخرج، فمخرجه من سوء الظن أن لایتحققه؛ سه چیز است وجود آن در مؤمن پسندیده نیست و راه فرار دارد، از جمله سوءظن است که راه فرارش این است که به آن جامه عمل نپوشاند.» (۱۶)
۲) انسان می تواند با تفکر روی مسائل مختلف، گمان بد را در بسیاری از موارد از خود دور سازد، به این ترتیب که در راه های حمل بر صحت بیندیشد و احتمالات صحیحی را که در مورد آن عمل وجود دارد در ذهن خود مجسم سازد و کم کم بر گمان بد غلبه کند، بنابراین گمان بد چیزی نیست که همیشه از اختیار آدمی بیرون باشد. در روایات نیز دستور داده شده که گمان بد مبر مادامی که می توانی محمل نیکی بر آن بیابی. (۱۷)
۳) پرهیز از همنشینی با افراد ناپاک و ناسالم، زیرا انسان بر اثر همنشینی با آنها از ویژگی های اخلاقی ایشان تأثیر می پذیرد و کم کم به افراد خوبی که با او همرنگ و هم عقیده نیستند بدبین می شود. چنانچه در روایات آمده است که همنشینی با بدان، بدگمانی به نیکان را در پی دارد. (۱۸)
۴) مهار ادراکات؛ قرآن کریم تمام مجاری فهم انسان را مسئول دانسته، می فرماید: «قطعاً گوش و چشم و دل، از همه این ها سؤال خواهد شد. » اگر در علل پیدایش سوءظن کاوش کنیم می بینیم که ادراکات حسی بخصوص دیدنی ها و شنیدنی های ما در افکار و تخیلات ما سهم بسزایی دارد در نتیجه یکی از بهترین راه های تدبیر خواست ها و تسلط بیشتر بر خود و پیروزی بر هواهای نفسانی و وسوسه های شیطانی در مورد متهم کردن دیگران مهار ادراکات و بیش از همه مهار چشم و گوش است مانند پرهیز از گوش دادن به سخنان پنهانی دیگران و پاسداشت حریم خصوصی آنها.
۵) توجه به آثار بد منفی نگری و سوءظن و دقت در آیات و روایاتی که سوءظن را تقبیح کرده و به حسن ظن تشویق کرده اند.
● دوری از مواضع تهمت
شایان ذکر است همانگونه که در روایات و متون دینی به حسن ظن و پرهیز از سوءظن امر شده است، همچنین سفارش شده که هیچکس نباید کاری کند که مردم به او سوءظن پیدا کنند. از موضع سوء ظن و تهمت مردم باید دوری جست. حضرت علی (ع) نیز می فرماید : «من عرض نفسه للتهم فلایلومن من اساء به الظن(۱۹)؛ کسی که خود را در موضع تهمت قرار داد نباید کسی را که به او بد گمان شده است سرزنش کند. » حتی خود پیامبر (ص) با آنکه پیامبر خدا و معصوم از خطا بود و مردم معمولاً به او ظن و گمان بد نمی بردند از مواضع سوءظن مردم دوری می کرد. در روایت وارد شده است که روزی پیامبر (ص) با همسرش صفیه دختر حی ابن اخطب در حال صحبت بود، مردی از انصار از آن نزدیکی گذشت. پیامبر (ص) او را صدا زد و فرمود ای فلانی این زن، صفیه همسر من است. آن مرد با تعجب گفت یا رسول الله آیا ما به شما بجز گمان خیر می بریم
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود به درستی شیطان درمجرای خون آدمی جاری می شود پس ترسیدم که شیطان داخل بر تو گردد.(۲۰) بنا بر این نباید به خیال این که مردم به ما بدگمان نمی شوند در مواضع تهمت وارد شویم. زیرا دشمن انسان، شیطان، به نگاه اعتماد و رضایت به او نمی نگرد، بلکه به نگاه بهانه گیری و عیب جویی به انسان می نگرد. پس بر مسلمان لازم است کارهایی که باعث بدبینی دیگران می شود انجام ندهد مثلاً از جاهای تهمت انگیز و یا رفتار ها و گفتارهایی که موجب بدگمانی دیگران می شود دوری جوید.

اعظم نوری
منابع در دفتر روزنامه موجود است

منبع : روزنامه ایران

مطالب مرتبط

انقلاب و محافظه کاران جدید در تحلیل قرآنی

انقلاب و محافظه کاران جدید در تحلیل قرآنی
قرآن به عنوان کتاب و راهنمایی زندگی به همه مسایل ریز درشت آن به نوعی توجه داشته است. انقلاب به عنوان پدیده ای اجتماعی که از افزایش مطالبات و فشار قدرت های حاکم و ناتوانی اندیشه ها و بینش ها و روش ها برای برآورد مطالبات و نیازهای نوشونده پدید می آید، امری نیست که مورد غفلت قرار گیرد؛ به ویژه آن که انقلاب به دلیل خصوصیت بنیان افکن می تواند آثار گوناگونی در بخش های مختلف زندگی فردی و اجتماعی مردم و جامعه به جا گذارد. از این رو بازخوانی تحلیل و توصیف قرآن از پدیده انقلاب و آثار و پیامدهای آن می تواند بسیار جالب و آموزنده باشد. این مساله از آن جایی مهم است که انقلاب اسلامی ایران در سال ۷۵ بر اساس حرکت های صدر اسلام و باورها و اندیشه های آن شکل گرفته است و هدف از قیام و انقلاب مردم بازسازی امروزی اندیشه ها و بینش ها و نگرش هایی بود که در ۱۴ سده پیش توانسته بود جهانی را دگرگون و آثار ژرفی در گستره وسیعی از جهان و جوامع به جا گذارد.
از نظر بنیانگذاران انقلاب اسلامی، قرآن مانیفیست است و تلاش بر آن بوده و هست تا بر اساس توصیف و تحلیل و بینش و نگرش قرآن جهان تفسیر و زندگی مدیریت و جامعه به حرکت در آید؛ هر چند که ممکن است ان قلت ها و تحلیل های متفاوت و متضادی از دست یابی به این هدف از سوی کسانی که به تحلیل پدیده انقلاب اسلامی در عصر حاضر می پردازند وجود داشته باشد. به دور از هر تحلیل مصداقی و بیرونی در موفقیت و یا عدم موفقیت انقلاب اسلامی و میزان آن، نمی توان از نقش انقلاب در زندگی روزمره نه تنها ایرانی بلکه منطقه و حتی جهان سخن نگفت و به نظر می رسد که چشم پوشی از واقعیت به معنای پاک کردن اصل مساله نخواهد بود. آن چه در حال حاضر در منطقه و جهان اتفاق می افتد بی تاثیر از انقلاب و حرکت های آن نیست؛ بنابراین چه انقلاب را آتشی خانمان برداز بدانیم که از سوی دشمنان آن مطرح می شود و یا حرکت نو با ساختارها و بینش ها و نگرش های جدید برای جهان معاصر که تحولات و رخدادهای عظیم را موجب شده و خواهد شد، انقلاب اسلامی مساله امروز بسیاری از مردم و جوامع و دولت های جهان است.
آن چه در این نوشتار مورد تاکید است بازخوانی توصیف و تحلیل مانفیست انقلاب اسلامی یعنی قرآن از انقلاب و آثار و پیامدها و دوستان و دشمنان آن است.
در این نوشتار نمی توان به همه ابعاد آن پرداخت و تنها به دشمنان داخلی انقلاب که از علل و عوامل اصلی شکست و یا رویگردانی از انقلاب می شوند اشاره می شود. مهم ترین دشمن هر انقلاب در تحلیل قرآنی محافظه کاران جدیدی هستند که در پی انقلاب و جا به جایی قدرت در راس هرم قرار می گیرند و به اسباب مختلف خود انقلاب را به فرسایش و ناکارآمدی و در نهایت عدم مشروعیت و مقبولیت به مفهوم سیاسی آن می کشاند و بحران مشروعیت را دامن و انقلاب را منحرف و یا نابود می سازند.
از نظر قرآن اینان همان منافقانی هستند که دارای لایه های چندی هستند. برخی از آنان منافقان باطنی بودند که همانند ابلیس از همان آغاز کافر بوده و کفر خویش را نهان می داشتند و تا زمانی که فرصت فراهم نیامده است به شکل نفاق زیست می کنند و در نفق ها و لایه های مختلف اجتماع و انقلاب خود رامخفی می دارند. گروه دیگر کسانی هستند که در آغاز این گونه نبوده اند ولی وسوسه های دنیا و قدرت آنان را بدان سو می کشاند.
دسته دوم را می توان محافظه کاران جدید نامید ؛ یعنی کسانی هستند که در پی تحولات و تغییرات بیناد افکن انقلاب و جا به جایی قدرت به مقام و قدرت رسیده و یا منافع ای را به دست آورده اند و همین افراد اجازه نمی دهند تا انقلاب مسیر درست خود را بپیماید و ساختارهای جدید را بازسازی کند.
● بازسازی دایمی
هر جامعه ای نیازمند بازسازی دایمی در روش ها و شیوه ها و قوانین و حتی اندیشه ها و بینش هاست. جامعه از ان جایی شکل می گیرد که مردم به تنهای ناتوان از برآورد نیازهای خویش هستند؛ زیرا بسیاری از نیازها را نمی توان به تنهایی برآورد ساخت. ازمهم ترین نیازها و عللی که موجب می شود تا جوامع بشری شکل گیرند، پاسخ گویی به نیازهای عاطفی و احساسی که قرآن از آن به سکونت و آرامش و امنیت یاد می کند. از این رو جامعه آرمانی قرآن جامعه ای است که دارای امنیت و اطمینان و آرامش باشد و مردم در آن احساس امنیت و آرامش درهمه ابعاد فردی و اجتماعی و روحی و جسمی داشته باشند. از دیگر نیازهای اصلی که از راه ایجاد جامعه برآورده می شود، آسایش است که از آن به رفاه نیز یاد می شود. هر کسی می کوشد تا نیازهای جسمی و مادی خویش را برآورده سازد و از خانه و پوشاک و غذای کافی برخوردار باشد. از این روست که قرآن جامعه آرمانی را ترکیبی از آسایش و آرامش می شمارد می فرماید که جامعه آرمانی آن است که مردمان در آن آرامش داشته و رزق و روزی آن از هر سو بدان سرازیر باشد. این همان سعادتی است که به عنوان یک فضیلت و نیز هدف اساسی برای بشر و جوامع مطرح بوده و هست.
هرگاه ساختارهای جامعه و روش ها و شیوه ها وقوانین جامعه ای بتواند این عناصر و مولفه های اساسی را برآورده سازدٰ، جامعه مسیر طبیعی خود را طی می کند و مشکلات به آسانی حل می شود. البته از آن جایی که جوامع همواره با نیازها و مطالبات نوشونده و تازه ای رو به رو می شوند ، همواره نیازمند آن است که تغییراتی را در ساختارها و روش ها و شیوه ها و مقررات و حتی قوانین و بینش ها ایجاد کند. از این رو اصلاحات دایمی مساله همه جوامع بشری است و هر گاه اصلاح که به معنای بازبینی دایمی و بازسازی روش ها و مقررات بر اساس نیازها و مطالبات نوشونده می باشد انجام گیرد جامعه رو به پیشرفت و تعالی و کمال است.
قرآن به این مساله به عنوان شریعت و شرایع اشاره می کند. شریعت به معنای مجموعه قوانین و مقررات است که با توجه به مقتضیات زمان و شرایط اجتماعی و فرهنگی تغییر می کند با آن اصول و کلیات آن که از آن به اسلام یاد می شود هم چنان باقی و برقرار است. از این روست که در اسلام از دو دسته اصول ثابت و متغیر و قوانین ثابت و متغیر سخن به میان رفته است. اصول مجموعه ای از بینش ها و نگرش ها و قوانین است که همواره ثابت است و همانند قوانین طبیعی ساختار دنیا و جوامع بشری آن را می طلبد و هیچ گاه انسان از آن بی نیاز نخواهد بود؛ از آن جمله می توان به نیاز به غذا و آب و هوا اشاره کرد. این ها اصولی است که انسان به طور طبیعی بدان نیازمند است. برخی از اصول و قوانین اسلام و آموزه های وحیانی این گونه اند. اما برخی دیگر از آموزه های وحیانی از زمان آدم(ع) تا خاتم (ص) که از آن به شرایع یاد شده است تغییر پذیر بوده اند و با توجه به شرایط و مقتضیات تغییر و تحول و تبدل یافته اند.
قوانین و مقررات نوشونده به معنای آن است که جوامع نیازمند انعطاف در قوانین و مقررات می باشند و عدم تغییر آن به معنا و مفهوم آن خواهد بود که امری که می بایست برای دست یابی به کمال و سعادت و برآورد نیازها باشد خود به مانع ای اصلی در برابر بشر تبدیل شده است. این گونه است که در نهایت مردم آن قانون را به کنار می نهند و به قول شهید مطهری اگر دین باشد بدان کافر می شوند؛ زیرا دین و شریعت و قانون نمی بایست با نیازهای طبیعی و غریزی و فطری آدمی سر جنگ داشته باشد.
با این همه از آن جایی که همواره در جامعه ، عناصر و طبقاتی از اجتماع به دلیل برخی از رخنه ها و اشکالات جزیی در مقررات و قوانین و حتی ساخت ها و ساختارها به قدرت و منافع خاص بیرون از چارچوب طبیعی و مجاز دست می یابند اجازه نمی دهند تا کم ترین تغییر و اصلاحی انجام شود که قدرت و منافع آن را در معرض خطر قرار دهد. از این روست که قرآن ملا (صاحبان زور و قدرت) و مترفان (اشراف و نعمت زدگان و رفاه زدگان ) را دشمنان هر گونه اصلاحات بر می شمارند. آنان برای حفظ قدرت خویش می کوشند تا هم چنان بی هیچ گونه تغییری در روش ها و مقررات و قوانین در راس قدرت باقی باشند. افزایش مطالبات طبیعی نوشونده از سویی و فشار طبقات ممتاز اجتماعی برای حفظ سنت ها و آداب و قوانین و مقررات از سوی دیگر موجب می شود که جامعه با بحران در ساخت ها و ساختارها مواجه شود. مترفان و محافظه کارانی که بر قدرت تکیه زده اند نمی گذارند تا کوچک ترین تغییری در ساخت ها و ساختار ها و قوانین پدید آید و این گونه است که حتی با زور و خشونت در برابر هر اصلاح و تغییر کوچک ایستاده و مقاومت می کنند.
افزایش فشار مطالبات و ناتوانی از پاسخ گویی به مطالبات و کافی نبودن مقررات و سنت ها و قوانین از سویی و نیز افزایش سخت گیری ها از سوی صاحبان زر و زور موجب می شود تا انقلاب های مردمی ایجاد شود تا افزون بر جا به جایی طبقاتی که مانع از تغییرات ساختاری می شوند قوانین و مقررات تازه ای را وضع کنند.
این تغییرات پس از آن که رخ می دهد و جامعه ای جدید با ساخت ها و ساختارها و قوانین و مقررات تازه پدید می آید. جامعه آرام می شود و به سوی اهداف خویش به حرکت در می آید. با این همه انقلاب با دو دسته مخالف همراه خواهد بود؛ دسته ای که انقلاب امتیازات ایشان را زدوده است و آنان را از قدرت و زر و زور دور ساخته است. این دشمنان نمی توانند تاثیر گذار باشند؛ زیرا جامعه با تجربه ای که از ایشان داشته هرگز به ایشان اجازه بازگشت نمی دهد مگر آن که شرایط چنان تغییر کند که مردم سرخورده از انقلاب شوند و از هر گونه حرکت اصلاحی و انقلابی به جهت ناکارآمدی ساخت ها و ساختارها و قوانین جدید انقلابی بیزار شوند.
بنابراین دشمنان انقلاب را باید در جایی دیگر جست. اینان در حقیقت دشمنان واقعی انقلاب هستند. کسانی که با اصلاحات و تغییرات آهسته و آرام برای برآورد نیازهای نوشونده مخالفت می ورزند.
● محافظه کاران جدید
اصولا محافظه کاران کسانی هستند که بر حفظ و نگهداشت ساخت ها و ساختارها و قوانین و مقررات اصرار دارند ؛ زیرا این ساخت و ساختارها و قوانین بوده است که آنان را به قدرت و زر و زور رسانده است و طبقه جدید اجتماعی شکل داده است که دارای منافع و امیتازات بسیار هستند. اینان چون پیش از این در طبقات پست و خرد بوده اند و اکنون به علت تغییرات و جا به جایی انقلاب و فرصت های به دست آمده از آن به قدرت دست یافته اند نمی توانند با تغییرات و اصلاحات کنار بیایند. شگفت این که علت انقلاب و جا به جایی قدرت در عدم توجه محافظه کاران قدیم بوده است که با هر گونه اصلاحات و تغییرات آهسته مخالفت می ورزیدند. اکنون اینان خود همان شیوه را در پیش گرفته اند؛ زیرا جامعه در ساخت و ساختار و قوانین جدید خود نه تنها به اصلاحات نیاز بیش تری دارد بلکه افزایش آگاهی و مطالبات مردم موجب می شود که قوانین به گونه ای شود تا دست کم بخش بیش تری از جامعه از نعمت آسایش و آرامش برخوردار شوند. از این رو قوانین در حال ساخت و تغییر شرایطی را برای برخی پدید آورده است که بتوانند یک شبه به همه جا برسند. اگر این افراد نخواهند فرصت های به دست آمده را تقسیم کنند و به بخش وسیع تری از جامعه امکان دست یابی به آسایش و آرامش را ندهند با بحران مواجه خواهند شد.
از این رو اصلاحات دایمی بهترین پشتوانه برای انقلاب و حفظ دستاوردهای آن و افزایش مشارکت دهی مردم و بهره گیری بخش بیش تری از آنان حافظ مشروعیت و بقای انقلاب خواهد بود.
اما محافظه کاران جدید که همان دو چهرگان و دورویان و به تعبیر قرآن منافقان هستند اجازه هر گونه تغییر و اصلاحی را نمی دهند. آنان به عنوان این که هر گونه تغییر جزیی حتی در بخش مقررات به معنا و مفهوم کنار گذاشتن اصول است از این کار امتناع می ورزند. آنان بر این تقول( سخنانی که بدان باور ندارند) تاکید می کنند که همه مقررات و ساخت و ساختارها و قوانین انقلاب به معنای اصول ثابت آن است. در حالی که در تحلیل قرآن اصول نه تنها همه اصول درست و صحیحی نیستند بلکه تنها اصول هنجاری و ارزشی می بایست اصول باشند بلکه حتی اصول گاه می بایست به شکل دیگری ارایه شود. البته این ها اصول ثابت نیستند بلکه اصولی هستند که از پشتوانه زمانی و مکانی بیش تری برخوردار می باشند.
به هر حال اصول گرایی به معنای باور به آن دسته از ریشه هایی است که هنجاری و ارزشی هستند و ارزش آن ها دایمی و ثابت است مانند اصول اخلاقی و عدالت . کسانی که هر چیزی را به عنوان اصول حفظ می کنند در حقیقت دشمنان انقلاب هستند.
انقلاب می بایست به گونه اصول گرایی اصلاحی اداره و مدیریت شود؛ به این معنا که اصول ثابتی که همان آسایش و آرامش و عدالت و مانند آن است حفظ شود و ساختار و قوانین و مقررات برای دست یابی به آن تغییر یابد و این همان اصلاحات دایمی است که اجازه هر گونه سوء استفاده از قدرت و قوانین و یا خلاهای قانونی را می گیرد.
به هر حال دشمنان انقلاب همان محافظه کاران جدیدی هستند که اجازه هر گونه اصلاحی را بر اساس اصول اساسی و ثابت نمی دهند؛ زیرا بر این باورند که هر گونه اصلاحی برابر با کاهش قدرت و زر اندوزی و جلوگیری از خلاهای قانونی است.
اینان همانی هستند که ناکارآمدی انقلاب را سبب می شوند و اجازه نمی دهند تا انقلاب با تغییرات و اصلاحات دایمی بتواند بخش بیش تری از مردم را در قدرت و ثروت مشارکت دهد و یا بخش بیش تری از جامعه از آسایش و آرامش بهره گیرند.
آنان کسانی هستند خودشان را تزکیه می کنند و معتقدند تنها آنان خوب و صادق هستند و دیگران از خودسازی بهره ای نبرده اند.(نساء آیه ۴۹) به نظر می رسد که ایشان همان هایی هستند که موجبات انحراف انقلاب اسلامی پیامبر(ص) را فراهم آوردند و حتی امت را از راه اسلام دور ساختند. از این روست که حضرت امام حسین (ع) از اصلاحات در امت جد خویش سخن می گوید؛ زیرا محافظه کاران جدید خود را در قدرت و حکومت و حاکمیت چنان نفوذ داده بودند که حتی اصول انقلاب را فدا کرده و آن را به نام خود مصادره نموده بودند.
● محافظه کاران، دشمنان واقعی انقلاب
چنان که گفته شد در هر جامعه ای کسانی هستند که در ساخت قدرت قرار دارند و ساختارهای موجود و حتی ساخت کنونی را برای خویش مفید و سازنده می یابند. اصولا محافظه کاران کسانی هستند که در قدرت و آسایش و آرامش هستند و وضعیت و ساخت و ساختارهای موجود اجتماعی موجب شده تا آنان در موقعیت کنونی قرار گیرند. از این رو دشمنان هر اصلاح و دگرگونی آرام همواره مترفان و اشراف و طبقات عالی اجتماعی بوده اند. در تحلیل قرآن از مترفان و اهل قدرت و زر و زور به عنوان دشمنان اصلاحات و انقلاب های پیامبران سخن به میان آمده است.
محافظه کاران کسانی هستند که از موقعیت ثابت خویش بهترین بهره را گرفته اند و هرگونه ساخت و ساختار اصلاحی به معنای از دست رفتن بخشی از قدرت و زر و زور ایشان است. از این رو با اصلاحات آرام در هر بخش از عقاید و افکار و رفتار و سازوکارها و آرایش های اجتماعی مخالفت می ورزند.
در برابر، کسانی که در حوزه قدرت نقشی ندارند و یا اهل زر و زور نیستند، خواهان اصلاحات دایمی برای دست یابی آرام به مطالبات خویش و برآوردن نیازهای نوشونده می شوند. این گروه که اکثریت جامعه را دربرمی گیرد همواره خواهان اصلاحات در بخش های مختلف و لایه های متعدد اجتماعی هستند. از این رو مصلحان همواره کسانی بوده اند که از وضعیت موجود به جهت عدم برآوردن نیازهای جامعه ناراضی و ناخشنود بودند
بنابراین از علل مهم رویگردانی مردم از اصل انقلاب می تواند، محافظه کاران جدید باشد. محافظه کاران جدید کسانی هستند که در انقلاب به مناصب و قدرتی دست یافته اند و مخالف هرگونه اصلاحات طبیعی می باشند و فشارهای مضاعفی را بر رهبری و مردم وارد می سازند. اینان با این شیوه برخی از مردم را از اصل انقلاب دور می سازند و اصول اساسی آن را زیرسؤال می برند و می کوشند ناکارآمدی آن را به شکلی دیگر نشان دهند. بنابراین محافظه کاران جدید همان دشمنان اصلی انقلاب اسلامی هستند.

وبگردی
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهوری معتقد است که ما یک بار برای همیشه باید مشکل مشروعیت و مقبولیت را در کشور حل کنیم. این درست نیست که بخشی از نظام هم مشروع باشد هم مقبول اما بخش دیگری که از دل همین نظام در آمده است فقط مقبول باشد.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه - برنامه کامل خندوانه با حضور مهران مدیری مهمان ویژه برنامه عید فطر برنامه خندوانه بود و این قسمت از مجموعه خندوانه را خاص کرد.
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید!
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید! - بر این اساس، ورزشگاه‌های دستگردی، تختی، معتمدی، آزادی، شیرودی، بوستان‌های گفت‌وگو، طالقانی، ولایت، پردیسان، هنرمندان، پارک شهر و ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی به عنوان محل‌های مناسب تجمع در تهران تعیین شده‌اند و از این پس معترضان می‌توانند در این محل‌ها تجمع کنند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!