دوشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 16 July, 2018

لطایف قرآنی


لطایف قرآنی
ازحافظان جهان کس چوبنده جمع نکرد
لطایف حکمی با نکات قرآنی (حافظ)
قرآن، چراغ راه آکدلان و حقیقت‌جویان است و هماره در پهنای زمین و وسعت زمان، نور هدایتی بوده است در فرارویی حقیقت‌طلبان.
معجزه بودن آن نیز از آن‌روست که احدی توانایی آوردن مانند آن را ندارد و از میان کتب آسمانی، تنها کتابی است که تحریف نشده است. بشر آشنا با این صحیفه بیکران، حقیقت ناب رااز چشمه زلال معرفت قرانی طلب می‌کند و راه افسانه را نخواهد پیمود.
جنگ هفتاد ودو ملت همه را عذر بنه چـون ندیدند حـقیقت ره افسانه زدند
قرآن در میان مسلمانان، همچون قلب در پیکرر انسان است و هرگاه که قرآن در میان آنان حاکم بوده هیچ‌گاه غبار ندامت بر پیشانی آنان ننشسته است. اهتمام به‌قرآن در میان مسلمانان تا‌آنجا پیش‌رفته است که حتّی در ادبیات آنان، ضرب‌المثل‌های روزمره و اشعار و حکایات آنان، جایگاهی درخور یافته است. استشهادهای ظریف به‌آیات قرآنی نیز از همان جمله است کهمادر این نوشتار سعی خواهیم کرد با جمع‌آوری آنها از کتب مختلف مجموعه‌ای را فراهم آوریم که نکات و لطایف حکمی را دربرداشته باشد.
● سلطان پابرهنه
سلطان سلیمان، که از سلاطین عثمانی بوده است، روزی قصد زیارت مرقد مطهّر حضرت علی‌(ع) را در نجف کرد. نزدیکی حرم از اسب پایین آمد تا به‌احترام حضرت امیر (ع) تا حرم پیاده رود.
یکی از همراهان او که از دیدن این صحنه به شگفت آمده بود بر سلطان خرده گرفت که شما شأن خود را با این عمل پایین آوردید و سلطان در پاسخ گفت:‌احترام امیر‌المؤمنین‌(ع) بر من واجب است.
قاضی قانع نشد و اصرار کرد تا به‌قرآن تفأل زده شود. سلطان نیز چنین کرد این آیه در اول صفحه ظاهر شد:‌«فاخلع نعلیک إنک بالواد المقدس طوی؛ کفشهای خود را درآور چرا که در مکان مقدسی هستی». طه‌(۲۰)، آیه ۱۲
● بخیل زیرک
بخیلی سفارش ساخت کوزه و کاسه‌ای را به کوزه‌گر داد. کوزه‌گر پرسید:‌بر کوزه‌ات چه نویسم؟
بخیل گفت بنویس:‌«فمن شرب منه فلیس منّی؛ یعنی هرکس از آن بنوشد از من نیست»!
کوزه‌گر پرسید:‌بر کاسه‌ات چه نویسم؟ بخیل گفت بنویس:‌«و من لم یطعمه فأنّه منّی؛ یعنی هرکس از آن نخورد او از من است». بقره (۲)،و آیه ۲۴۹
● سهم برادری
مسکینی به نزد امیر آمد و گفت به‌مقتضای آیه «انما‌المؤمنون اخوة؛ مؤمنان برادر یکدیگرند»، مرا در مال تو سهمی است، چرا که برادرت هستم. حجرات (۴۹)، آیه ۱۰
امیر گفت تا یک دینار به او دادند. مسکین گفت: ای امیر این مبلغ کم است. امیر گفت:‌ای درویش، تنها تو برادر من نیستی، بلکه همه مؤمنان عالم برادر من هستند، پس اگر مال مرا به‌همه ایشان قسمت کنند به تو بیش از نرسد.
● زن نکته سنج
روزی زنی را نزد حجاج آوردند که قبیله او سرکشی کرده بود.
حجاج به او گفت:‌ای زن! آیه‌ای مناسب بخوان تا تو را ببخشم. زن این آیه را خواند:‌«اذا جاء نصراللّه والفتح. ورأیت النّاس یخرجون من دین‌اللّه أفواجاً».
حجاج گفت:‌وای بر تو! اشتباه گفتی، بلکه «یدخلون فی‌دین‌اللّه» درست است. زن گفت:‌‌ای حجّاج «دخلوا و انت تخرجهم؛ یعنی آن‌ها داخل در دین خدا شدند و تو آن‌ها را خارج می‌کنی».
● از ماست که بر ماست
شخصی شیر می‌فروخت و آب در آن می‌ریخت، پس از چندین سال، سیلابی بیامد و گوسفندان و اموالش را برد. به‌پسر خود گفت:‌نمی‌دانم این سیل از چه آمد؟
پسر گفت:‌ای پدر، این آبی است که به‌شیر داخل می‌کردی اندک اندک جمع شد و هرچه داشتیم برد.
«وما اصابکم من مصیبة فبما کسبت ایدیکم؛ و آن‌چه از رنج و مصائب به‌شما می‌رسد، همه از اعمال زشت خود شما است». شوری (۴۲)، آیه ۳۰
● فیلمنامه حضرت یوسف
بدون تردید بهترین الگو برای انسان‌ها زندگی پیامبران الهی است که بحمد‌للّه در سال‌های اخیر تلاشهای زیادی برای کودکان و نوجوانان در مجلات و کتب داستانی شده است، امّا خلأ کمبود داستان‌های پیامبران و قصص قرآنی در حوزه فیلم و تصویر به‌شدت مشهود است و علی‌رغم گستردگی موضوعات و غنای سوژه‌های قرآنی، متأسفانه کمتر به‌آنها توجه شده است و می‌توان گفت مورد بی‌مهری هنرمندان قرار گرفته است.
فیلمنامه مجموعه تلویزیونی حضرت یوسف از تلاش‌های درخوری است که آهنگ جبران چنین کمبودی را دارد. جناب آقای نجف‌علی حسن‌زاده، که خود از طلاّب و فضلای برجسته و روشنفکر حوزه علمیه مشهد است، پس از دوسال تحقیق در تفاسیر و تاریخ و قصص قرآن، فیلمنامه حضرت یوسف را به رشته تحریر درآورده و در یک سریال ۱۸ قسمتی در ۳۱۶ صفحه تقدیم هنر دوستان و علاقه‌مندان داستان‌های قرآنی کرده‌اند.
داستان حضرت یوسف علاوه بر آن‌که خداوند در قرآن آن را بهتر قصه‌ها (احسن‌القصص) نامیده است، کامل‌ترین داستانی است که در قرآن آمده است و به‌همین جهت بیشترین نکات آموزنده قرآنی و مسائل اخلاقی، تربیتی، سیاسی به‌صورت سازنده و مفید در آن یافت می‌شود.
داستان حضرت یوسف داستان روز جامعه جوان ماست. تشریح عنایت پروردگار جهان به‌بنده عفیف، پاکدامن، باتقوا و عاشق خود در این داستان، حدیث دلربایی است که جان‌های پاک را به‌سوی خود می‌کشد. داستان حضرت یوسف تنها قصه‌ای است که در آن از عشق سخن می‌گوید، از عشق مجازی زلیخا و عشق حقیقی یوسف، که با بیانی زیبا و لطیف سرانجام این دو به‌تصویر کشیده شده است.
روان بودن متن گفتگوهای فیلمنامه، زیبایی این مجموعه تلویزیونی را در ایجاد ارتباط راحت‌تر و مأنوس‌تر با بینندگان خود دو چندان کرده است.
▪ با توجّه به اهمیتی که برای قرآن گفته می‌شود چرا خواندن قرآن یکی از واجبات نیست؟
ـ واجبات عبادی در اسلام مانند نماز، روزه و … از کمترین اموری هستند که فرد مسلمان با انجام آن نخستین مراحل رشد و تعالی را طی می‌کند، امّا برای تقرّب بیشتر و کسب کمالات معنوی اموری را خداوند مستحب کرده است. قرائت قرآن همراه با تفکّر و تأمل از آن امور است. پس امکان دارد یک امر از جهت کمک به رشد معنوی بسیار مهم باشد ولی واجب نباشد و خداوند خواسته افراد با آزادی و میل و رغبت بیشتر آن اعمال را انجام دهند. در عین حال باید به‌دو نکته توجه داشت:‌اوّل آن‌که در نماز، که مهمترین واجب الهی است بخش زیادی از آن سوره حمد و یک سوره دیگر از قرآن است و به عبارتی بر هر مسلمان مکلّف واجب است در روز ده مرتبه، بخشی از قرآن را به قصد نماز بخواند، و نکته دوّم آن‌که خداوند مهربان و آگاه بر حالات انسانها است و توانایی‌ها و ظرفیت‌های او را در رابطه با احکام می‌داند و چه‌بسا از این جهت قرائت همه قرآن را واجب نکرده باشد.
▪ ما که به‌زبان عربی آشنا نیستیم برای فهمیدن قرآن چه‌باید بکنیم؟
ـ فهم قرآن اختصاصی به‌طبقه خاصّی ندارد وهمه می‌توانند قرآن بخوانند و به‌اندازه استعداد و ظرفیت‌های علمی از آن بهره‌مند شوند، طبعاً برای کسانی که آشنا به‌زبان عربی نیستند ترجمه‌های خوبی از قرآن به‌چاپ رسیده است که به‌فهم قرآن کمک فراوانی می‌کند، ضمن این‌که تفاسیری نیز به‌زبان فارسی منتشر شده است که می توان برای فهم عمیق‌تر به‌آن تفاسیر مراجعه کرد.
▪ برای اینکه قرآن به قلب و روح انسان تأثیر بگذارد چه باید بکنیم؟
ـ برای تأثیر‌پذیری از قرآن کریم، روایات فراوانی از ائمه معصومین (ع) رسیده از جمله این‌که: قرآن به‌صورت ترتیل (آهسته، شمرده، روشن و واضح) خوانده شود. فرد به هنگام خواندن قرآن متوجه باشد قرآن سخن خداست و خدا با او سخن می‌گوید، به‌معنای آیات توجه کند و به‌هنگامی که به‌آیات انذار و ترس از خدا می‌رسد بترسد و آثار ترس در او نمایات شود و هنگامی که آیات رحمت و اوصاف بهشت را می‌خواند امید به‌رحمت را در خود زنده کند. و یا اینکه قرآن با صوت حزین خوانده شود و…
از همه این امور مهم‌تر آن‌که فرد هرچه طهارت و پاکی نفس و دوری از گناهان را بیشتر رعایت کند زمینه‌ای فراهم کرده که هم قرآن را بهتر می‌فهمد و هم اثر بیشتری بر او می‌گذارد چنانکه در خود قرآن کریم آمده است: که این [پیام&#۶۳۵۵۲; قطعاً قرآنی است ارجمند، در کتابی نهفته، که جز پاک‌شدگان بر‌آن دست ندارند. واقعه (۵۶) آیه ۷۷ـ۷۹
▪ چرا قرآن خصوصاً زمانی که با آهنگ حزین خوانده شود مات را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد؟
ـ در روایات متعددی آمده است که قرآن با حزن نازل شده است و شما هم آن را با حزن بخوانید گویا صوت حزین یک نوع ارتباط، سنخیت و سازگاری بین قاری قرآن و خود قرآن ایجاد می‌کند و فرد را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. علاوه بر آن، حزن ظاهر مقدمه خشیت و نرمی دل و باطن انسان می‌شود و همین امر زمینه تأثیرگذاری سخن خداوند را فراهم می‌سازد. چنان‌که امیرالمؤمنین علی (ع) فرمود: حزن و شکستگی دل‌ها گناهان را از بین می‌برد. البته حزنی که در این‌جا نام بردیم، حزن ممدوح و پسندیده است که آغاز حرکت است و امید به آینده را در دل روشن می‌کند،خلاف حزن بر امور دنیوی که به‌تعبیر امام علی (ع) نشانه خشم و نارضایتی از قضای الهی است و باعث رکود، تنبلی، سردی و ناامیدی می‌شود.
▪ چرا در قرآن کریم خطاب به زنان در ضمن خطاب به‌مردان و به‌صورت صیغه مذکر بیان می‌شود؟ سؤال دیگر آن‌که چرا برای خداوند ضمیر مذکر به‌کار می‌رود؟
ـ قرآن کریم بر پیامبری نازل شد که خود عرب زبان بوده و در جامعه‌ای عرب‌زبان می‌زیسته که بی‌شک نخستین مخاطبان وی به‌شمار می‌رفتند و طبیعی است که قرآن نیز خصوصیت‌های زبان وفرهنگ عربی را داشته باشد تا بتواند با مردم رابطه برقرار کند. دراین زبان قاعده بر آن است که هنگامی که مخاطبین مذکر هستند از ضمیر مذکر و زمانی که مؤنث هستند از ضمیر مؤنث و زمانی که انسان یا گروه انسان‌ها، اعم از مذکر و مؤنث مورد نظر است از ضمیر مذکر استفاده می‌شود. پس در واقع برگشت سؤال به‌این است که چرا زبان عربی چنین است که آن هم به‌دلیل اشتقاق صیغه‌های مؤنث از صیغه‌های مذکر است. بنابراین ما هیج وقت ضمایر مذکر قرآن را تا قرینه‌ای نباشد، که خصوص مردان مورد نظر هستند، به‌صورت مذکر ترجمه نمی‌کنیم، برای مثال «یا ایها الذین آمنوا» را ترجمه می‌کنیم «ای کسانی که ایمان آوردید» و نمی‌گوییم «ای مردانی ایمان آوردید». به‌همین جهت آنجا، که خداوند از ضمایر مذکر خصوص مردان را اراده کرده است ضمایر و صیغه‌های مؤنث را نیز بعد از آن ذکر کرده مثلاً در آیه۳۵ سوره مبارکه احزاب می‌فرماید:‌«مردان مسلمان و زنان مسلمان، و مردان با ایمان و زنان باایمان، و مردان عبادت پیشه و زنان عبادت پیشه…» آوردن اوصاف و ضمائر مذکر برای خداوند نیز تابع خصوصیات زبان عربی است. بنابراین اگر قرآن به‌زبان فارسی نازل شده بود هیچ تفاوتی میان مذکر ومؤنث در آن نبود.

پدیدآورنده:ابوذر ابراهیمی،

منبع : بشارت

مطالب مرتبط

علوم قرآنی چیست؟

علوم قرآنی چیست؟
● درآمد
«علوم قرآنی‏»اصطلاحی است درباره مسایلی مرتبط با شناخت قرآن و شؤون‏مختلف آن.فرق میان‏«علوم قرآنی‏»و«معارف قرآنی‏»آن است كه علوم قرآنی بحثی‏بیرونی است و به درون و محتوای قرآن از جنبه تفسیری كاری ندارد،اما معارف‏قرآنی كاملا با مطالب درونی قرآن و محتوای آن سر و كار داشته و یك نوع تفسیرموضوعی به شمار می‏رود.
معارف قرآنی یا تفسیر موضوعی،مسایل مطرح شده در قرآن را از حیث‏محتوایی بررسی می‏كند.بدین ترتیب كه آیات مربوط به یك موضوع را از سراسرقرآن در یك جا گرد آورده و در مورد آن چه كه از مجموع آن‏ها به دست می‏آید سخن‏می‏گوید،مشروط بر آن كه از محدوده دلالت قرآنی فراتر نرود.گر چه در تفسیرموضوعی گاه ضرورت دارد به شواهد عقلی و نقلی دیگری نیز استشهاد شود،ولی‏بحث كاملا قرآنی است و تنها از دیدگاه قرآن مورد بررسی قرار می‏گیرد.این مطلب‏بدین جهت اهمیت دارد كه بحث‏هایی را كه جنبه‏«معارف اسلامی‏»دارند و احیانادر كنار دلایل عقلی و نقلی به آیات قرآن نیز استناد می‏كنند،از«معارف قرآنی‏»یا«تفسیر موضوعی قرآن‏»جدا شود.
«علوم قرآنی‏»بحث‏های مقدماتی برای شناخت قرآن و پی بردن به شؤون‏مختلف آن است.در علوم قرآنی مباحثی چون وحی و نزول قرآن،مدت و ترتیب‏نزول،اسباب النزول،جمع و تالیف قرآن،كاتبان وحی،یك سان كردن مصحف‏ها،پیدایش قرائات و منشا اختلاف در قرائت قرآن،حجیت و عدم تحریف قرآن،مساله نسخ در قرآن،پیدایش متشابهات در قرآن،اعجاز قرآن و...مطرح می‏باشد.ازاین جهت علوم را به صیغه جمع گفته‏اند كه هر یك از این مسایل در چار چوب خود استقلال دارد و علمی جدا شناخته می‏شود و غالبا ارتباط تنگاتنگی میان این‏مسایل وجود ندارد.لذا میان مسایل علوم قرآنی نوعا یك نظم طبیعی بر قرار نیست‏تا رعایت ترتیب میان آن‏ها ضروری گردد،لذا هر مساله جدا از مسایل دیگر قابل‏بحث و بررسی است.
ضرورت بحث در علوم قرآنی از آن جهت است كه تا قرآن كاملا شناخته نشود وثابت نگردد كه كلام الهی است،پی جور شدن محتوای آن موردی ندارد.برای‏رسیدن به نص اصلی كه بر پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله نازل شده،باید روشن كرد كه آیا تمامی‏قرائت‏ها یا برخی از آن‏ها است كه ما را به آن نص هدایت می‏كند؟هم چنین درمساله نسخ،تشخیص آیه منسوخ از ناسخ یك ضرورت اولی است.البته نسخ‏به معنای اعم كه شامل تخصیص و تقیید نیز می‏باشد،چنان كه در كلام پیشینیان نیزآمده است.هم چنین است مساله متشابهات در قرآن كه بدون تشخیص این جهت‏در آیات،استنباط احكام و استفاده از مفاهیم عالیه قرآن به درستی ممكن نیست وهر یك از مسایل علوم قرآنی در جای خود،نقش مهمی در بهره‏گیری از محتوای‏قرآن ایفا می‏كند.برخی از این مسایل،از مبادی تصوریه و برخی از مبادی تصدیقیه‏به شمار می‏روند.
● پیشینه علوم قرآنی
بحث درباره قرآن و شناخت مسایل مختلف آن،از همان دوران نخست مطرح‏بوده و هم واره در طول تاریخ،بزرگان و دانش پژوهان در این زمینه به بحث وگفت و گو نشسته و آثار نفیس و گران‏بهایی از خود به یادگار گذارده‏اند و این‏مطالعات پیوسته ادامه دارد.
بر پایه مدارك موجود،اولین كسی كه درباره قرآن به بحث نشست و گفت و گو راآغاز نمود،یحیی بن یعمر شاگرد برومند ابو الاسود دؤلی(متوفای ۸۹)بود.نام برده‏كتابی در فن قرائت قرآن،در روستای واسط،نگاشت كه شامل انواع قرائت‏های‏مختلف آن دوره می‏باشد.سپس حسن بصری(متوفای ۱۱۰)كتابی در عدد آیات‏قرآن نوشت.نویسندگان و آثار دیگر موجود در این زمینه به ترتیب ظهور،عبارتند از: عبد الله بن عامر یحصبی(متوفای ۱۱۸)رساله‏ای در اختلاف مصاحف عثمانی ونیز رساله دیگری در وقف و وصل در قرآن نوشته است و شیبهٔ بن نصاح مدنی(متوفای ۱۳۰)كتاب‏«الوقوف‏»را نگاشت.آبان بن تغلب(متوفای ۱۴۱)نخستین‏كسی است كه پس از یحیی بن یعمر در فن قرائات كتاب نوشت.محمد بن سائب‏كلبی(متوفای ۱۴۶)اول كسی است كه در«احكام القرآن‏»كتاب نوشت.مقاتل بن‏سلیمان(متوفای ۱۵۰)نخستین نویسنده‏ای است كه درباره‏«آیات متشابهات‏»
كتاب نوشت.ابو عمرو،علاء بن زبان تمیمی(متوفای ۱۵۴)كتاب‏«وقف و ابتدا»و«قرائات‏»را نوشت.حمزهٔ بن حبیب یكی از قراء سبعه(متوفای ۱۵۶)در فن قرائات‏كتاب نوشت.
یحیی بن زیاد فراء(متوفای ۲۰۷)كتاب‏«معانی القرآن‏»را در سه مجلد نوشت.
این نویسنده هم چنین كتاب‏«اختلاف اهل كوفه و بصره و شام در مصاحف‏»و كتاب‏«جمع و تثنیه در قرآن‏»را به تحریر در آورد. محمد بن عمر واقدی(متوفای ۲۰۷)
كتاب‏«رغیب‏»در علوم قرآنی و«غلط رجال‏»را نوشت.ابو عبیده معمر بن المثنی(متوفای ۲۰۹)كتاب‏«اعجاز القرآن‏»در دو جزء و«معانی القرآن‏»را نوشت.او اول‏كسی است كه در اعجاز قرآن كتاب نوشته است.ابو عبید قاسم بن سلام(متوفای ۲۲۴)كتاب‏های فراوانی در علوم قرآنی نوشته و او اول كسی است كه دراین زمینه به طور گسترده كتاب نوشته است.از جمله كتب او«فضائل القرآن‏»،«المقصور و الممدود»در فن قرائات،«غریب القرآن‏»،«ناسخ و منسوخ‏»و«اعجازالقرآن‏»و...،را می‏توان نام برد.علی بن مدینی(متوفای ۲۳۴)در«اسباب نزول‏»
كتاب نوشت.احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی(متوفای حدود ۲۵۰)كتاب‏«ناسخ و منسوخ‏»رانوشت.ابو زرعه عراقی(متوفای ۲۶۴)هزار بیت(الفیه)در«غریب الفاظ قرآنی‏»سرود.ابو عبد الله احمد بن محمد بن سیار(متوفای ۲۶۸)
«ثواب القرآن‏»و«كتاب القرائهٔ‏»را تالیف كرد.ابو محمد عبد الله بن مسلم(ابن قتیبهٔ)
(متوفای ۲۷۶)كتاب‏های:«تاویل مشكل القرآن‏»و«تفسیر غریب القرآن‏»و«اعراب‏القرآن‏»و«قرائات‏»را نوشت.ابو العباس محمد بن یزید مبرد نحوی(متوفای ۲۸۶)
كتاب‏«اعراب القرآن‏»را نوشت.ابو عبد الله محمد بن ایوب بن ضریس(متوفای ۲۹۴)كتابی در آن چه در مكه و مدینه نازل شده و نیز كتاب‏«فضائل القرآن‏» را نوشت.ابو القاسم سعد بن عبد الله اشعری قمی(متوفای ۲۹۹)رساله‏ای در انواع‏آیات قرآن نوشت.
محمد بن زید واسطی متكلم امامی(متوفای ۳۰۷)كتابی در«اعجاز قرآن‏» را نوشت و آن را در نظم و تالیف آن دانست.محمد بن خلف بن مرزبان(متوفای ۳۰۹) كتاب‏«الحاوی‏»در علوم قرآنی در(۲۷)جزء نوشت.ابو محمد حسن بن موسی‏نوبختی(متوفای ۳۱۰)كتاب‏«التنزیه و ذكر متشابهات القرآن‏»را نوشت.ابو بكر بن‏ابی داوود عبد الله بن سلیمان سجستانی(متوفای ۳۱۶)كتاب معروف‏«المصاحف‏» و«الناسخ و المنسوخ‏»و رساله‏ای در«قرائات‏»نوشت.ابن درید ابو بكر محمد بن‏الحسن ازدی(متوفای ۳۲۱)كتابی در«غریب القرآن‏»نوشت.ابن مجاهد ابو بكراحمد بن موسی(متوفای ۳۲۴)كتاب‏«السبعهٔ فی القراءات‏»را نگاشت.ابو البركات‏عبد الرحمان انباری(متوفای ۳۲۸)«البیان فی اعراب القرآن‏»و«عجائب علوم‏القرآن‏»را به نگارش در آورد.ثقهٔ الاسلام محمد بن یعقوب كلینی(متوفای ۳۲۹)
كتاب‏«فضائل القرآن‏»را تالیف كرد.ابو بكر محمد بن عزیز سجستانی(متوفای ۳۳۰)كتاب معروف‏«غریب القرآن‏»را نگاشت.ابو جعفر احمد بن محمدنحاس(متوفای ۳۳۸)كتب‏«اعراب القرآن‏»،«الناسخ و المنسوخ‏»و«معانی القرآن‏» را تحریر نمود.ابو محمد قصاب محمد بن علی كرخی(متوفای حدود ۳۶۰)كتاب‏«نكت القرآن‏»را تقریر كرد.ابو بكر احمد بن علی رازی جصاص(متوفای ۳۷۰)
كتاب‏«احكام القرآن‏»را در سه جلد بزرگ تالیف كرد.ابو علی فارسی(متوفای ۳۷۷)
كتاب‏«الحجهٔ فی القراءات‏»را نگاشت.ابو الحسن عباد بن عباس(متوفای ۳۸۵)دراحكام القرآن كتابی نوشت.ابو الحسن علی بن عیسی رمانی(متوفای ۳۸۶)كتاب‏«النكت فی اعجاز القرآن‏»را نگاشت.محمد بن علی ادفوئی(متوفای ۳۸۸)كتاب‏«الاستغناء»در علوم قرآنی را در ۲۰ مجلد نوشت.ابو سلیمان حمد بن محمد بستی‏خطابی(متوفای ۳۸۸)كتاب‏«بیان اعجاز القرآن‏»را تالیف كرد.
ابو بكر محمد بن طیب باقلانی(متوفای ۴۰۳)كتاب‏«اعجاز القرآن‏»را تقریرنمود.ابو الحسن محمد بن الحسین شریف رضی(متوفای ۴۰۴)«تلخیص البیان‏»در مجازات قرآن و«حقائق التاویل‏»در متشابه قرآن را تصنیف كرد.ابو زرعه‏عبد الرحمان بن محمد(متوفای حدود ۴۱۰)كتاب‏«حجهٔ القرائات‏»را به رشته‏تحریر در آورد.هبهٔ الله،ابن سلامهٔ(متوفای ۴۱۰)كتاب‏«الناسخ و المنسوخ‏»رانوشت.ابو عبد الله محمد بن محمد بن النعمان(شیخ مفید)(متوفای ۴۱۳)«اعجازالقرآن‏»و«البیان‏»را در انواع علوم قرآنی نگاشته است.ابو الحسن عماد الدین قاضی‏عبد الجبار(متوفای ۴۱۵)«متشابه القرآن‏»و«تنزیه القرآن عن المطاعن‏»را به تحریردر آورده است.ابو القاسم حسین بن علی مغربی(متوفای ۴۱۸)«خصائص القرآن‏»راتالیف كرد.ابو الحسن علی بن ابراهیم حوفی(متوفای ۴۳۰) «البرهان فی علوم‏القرآن‏»را نوشت.ابو محمد مكی بن ابی طالب(متوفای ۴۳۷)«الكشف عن وجوه‏القراءات السبع‏»را در دو جزء بزرگ تالیف كرد.ابو عمرو دانی(متوفای ۴۴۴)«التیسیر»در قرائات سبع و«المحكم‏»در نقطه گذاری مصحف و«المقنع‏»را در رسم‏الخط مصحف تقریر نمود.ابو محمد علی بن احمد بن حزم ظاهری(متوفای ۴۵۶)
«الناسخ و المنسوخ‏»را نوشت.ابو الحسن علی بن احمد واحدی نیشابوری(متوفای ۴۶۸)«اسباب النزول‏»و«فضائل القرآن‏»را تالیف كرد.ابو بكر عبد القاهرجرجانی(متوفای ۴۷۱)«الرسالهٔ الشافیه‏»در اعجاز قرآن و«دلایل الاعجاز»را تقریرنمود.
ابو القاسم حسین بن محمد راغب اصفهانی(متوفای ۵۰۲)«المفردات‏»در الفاظ‏غریبه قرآن را به تحریر در آورد.ابو بكر محمد بن عبد الله،ابن عربی(متوفای ۵۴۳)
«احكام القرآن‏»را در چهار مجلد نوشت.محمد بن حمزهٔ بن نصر كرمانی(متوفای حدود ۵۵۰)«اسرار التكرار فی القرآن‏»را تالیف كرد. ابو جعفر محمد بن‏علی بن شهر آشوب(متوفای ۵۸۸)«متشابهات القرآن و مختلفه‏»را تقریر نمود.
ابو محمد قاسم بن فیره شاطبی(متوفای ۵۹۰)«حرز الامانی‏»قصیده معروف درقرائات سبع را انشاء نمود.ابو الفرج عبد الرحمان بن علی بن جوزی(متوفای ۵۹۷) «فنون الافنان فی عجائب علوم القرآن‏»و«المجتبی فی علوم القرآن‏»را تالیف كرد.
ابو البقاء عبد الله بن الحسین عكبری(متوفای ۶۱۶)«املاء ما من به الرحمان‏»دراعراب قرآن را نوشت.علی بن محمد سخاوی(متوفای ۶۴۳)«جمال القراء و كمال الاقراء»در قرائات سبع را تالیف كرد.ابو القاسم محمد بن عبد الله(متوفای حدود ۶۵۰) رساله‏ای در لغات قبائل عرب كه در قرآن آمده نوشت.ابن‏ابی الاصبع عبد العظیم بن عبد الواحد(متوفای ۶۵۴)«بدیع القرآن‏»را به رشته‏تحریر در آورد.ابو محمد عبد العزیز بن عبد السلام(متوفای ۶۶۰)«مجاز القرآن‏»راتقریر نمود.ابو شامه شمس الدین عبد الرحمان بن اسماعیل(متوفای ۶۶۵)
«المرشد الوجیز»را در علوم قرآنی تالیف كرد.محمد بن ابی بكر رازی(متوفای ۶۶۶)«اسئلهٔ القرآن المجید و اجوبتها»را نوشت.
در قرن هشتم جامع‏ترین كتاب در علوم قرآنی نوشته شد.این مهم بر دست‏توانای امام بدر الدین محمد بن عبد الله زركشی(متوفای ۷۹۴)انجام گرفت.كتاب او«البرهان فی علوم القرآن‏»نام دارد كه در چهل و هفت فن از فنون علوم قرآنی بحث‏كرده و در این باب استقصاء كامل نموده است.و نیز بدر الدین محمد بن ابراهیم بن‏جماعه(متوفای ۷۳۳)«كشف المعانی‏»در متشابهات قرآن را تالیف كرد.كمال‏الدین عبد الرحمان بن محمد حلی معروف به ابن العتائقی(متوفای ۷۷۰)«الناسخ‏و المنسوخ‏»را نوشت.
جلال الدین بلقینی شیخ و استاد جلال الدین سیوطی(متوفای ۸۲۴)«مواقع‏العلوم فی مواقع النجوم‏»را در انواع پنجاه‏گانه علوم قرآنی نوشت،كه ابتداجلال الدین سیوطی كتاب معروف خود را بر آن پایه گذاری نمود.سپس بر كتاب‏برهان زركشی دست‏یافت و آن را محور قرار داد.
در قرن نهم معروف‏ترین و جامع‏ترین كتاب در علوم قرآنی كتاب‏«الاتقان‏»فی‏علوم القرآن،بر دست‏برومند جلال الدین سیوطی(متوفای ۹۱۱)نوشته شد.البته‏این كتاب را باید از شاه كارهای قرن نهم به حساب آورد،زیرا فراغت از آن درسال(۸۷۲)بوده است.هم چنین وی كتاب معروف‏«معترك الاقران‏»را در اعجازقرآن در سه مجلد بزرگ نوشته است.در همین قرن ابو الخیر شمس الدین محمد بن‏محمد بن جزری(متوفای ۸۳۳)كتاب‏«النشر فی القراءات العشر»و كتاب‏«غایهٔ النهایهٔ‏»در طبقات قراء و كتاب‏«فضائل القرآن‏»را نوشت.
قاضی زكریا بن محمد انصاری(متوفای ۹۲۶)«فتح الرحمان‏»در رفع و دفع اشكالات و ابهامات قرآن را تحریر نمود.ابو عبد الله محمد بن احمد مكی(متوفای ۹۳۰)«الاحسان‏»را در علوم قرآنی نوشت.محمد بن یحیی حلبی(متوفای ۹۶۳)«القول المذهب‏»را در كلمات رومی معرب در قرآن تقریر كرد كه ازكتاب‏«المهذب‏»سیوطی گرفته شده است.
اضافه بر موارد فوق،كسانی كه در مقدمه تفسیر خود به مباحث علوم قرآنی‏پرداخته‏اند بسیارند،از جمله:
مقدمه جامع التفاسیر راغب اصفهانی كه شیواترین مباحث علوم قرآنی را دارااست.و مقدمتان فی علوم القرآن،كه مقدمهٔ كتاب‏«المبانی‏»و مقدمه كتاب تفسیرابن عطیه كه به نام‏«المحرر الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز»نوشته است،دو مقدمه‏بسیار نفیس در شؤون قرآن مجید است.مقدمه تفسیر قرطبی و تفسیر ابن كثیر وتفسیر طبری از مهم‏ترین مقدمه‏ها در این زمینه است. مقدمه تفسیر«آلاء الرحمان‏» شیخ محمد جواد بلاغی،از جامع‏ترین مباحث علوم قرآنی برخوردار است.
«البیان‏»حضرت استاد آیت الله خویی،كه مقدمه‏ای بر تفسیر است و جامع‏ترین وكامل‏ترین مباحث مهم علوم قرآنی را شامل می‏شود.مقدمه تفسیر صافی فیض‏كاشانی و مقدمه تفسیر برهان نیز از مهم‏ترین مباحث در جنبه‏های نقلی علوم قرآنی‏می‏باشد. مقدمه مجمع البیان علامه طبرسی از متقن‏ترین مباحث علوم قرآنی‏برخوردار است.
از قرن یازدهم به این طرف،كتب فراوانی در تفسیر علوم قرآنی نگاشته شده كه‏ذكر آن‏ها موجب تطویل است.برای نمونه نام تعدادی از آن‏ها را در مقدمه‏«التمهید»آورده‏ایم كه می‏توان رجوع نمود.
از میان آثار موجود مهم‏ترین كتاب‏ها در زمینه علوم قرآنی اساسا دو كتاب‏البرهان و الاتقان می‏باشند.
البرهان فی علوم القرآن،تالیف امام بدر الدین محمد بن عبد الله بن بهادر زركشی‏است.ایشان ازبرجسته‏ترین علما و دانش‏مندان قرن هشتم می‏باشد.ولادت او درقاهره مصر به سال ۷۴۵ بوده است.وی در همان دیار بزرگ شده و در رشته‏های‏مختلف علوم اسلامی به سر حد استادی رسیده است.وی طبق مذهب شافعی تدریس فقه می‏كرده و فتوی می‏داده است.او در سال ۷۹۴ بدرود حیات گفت.
كتاب وی‏«البرهان‏»زبده‏ترین كتاب در مباحث علوم قرآنی است.این كتاب شمول‏و گستردگی را با ایجاز و ایفاء در عبارت به هم آمیخته است.نام برده مباحث علوم‏قرآنی را تا ۴۷ نوع پیش برده و درباره هر یك آن چه لازم بوده گرد آورده است،درعین حال كه گوی سبقت از سابقین خود ربوده،برای لا حقین الگوی گران‏بهایی‏به جای گذاشته است.
دومین كتاب،«الاتقان‏»فی علوم القرآن،تالیف جلال الدین عبد الرحمان سیوطی‏است.ولادت او در اسیوط مصر به سال ۸۴۹ می‏باشد(متوفای ۹۱۱ در قاهره).اودر تمامی علوم حدیث و تفسیر و دیگر علوم اسلامی ید طولایی دارد و تالیفات‏گران‏بهایی از خود باقی گذارده است.او ابتدا كتاب استاد خود جلال الدین بلقینی(متوفای ۸۲۴)،«مواقع العلوم..»را محور قرار داده،تحریر و تهذیب نمود و بر اوافزود و به نام‏«التحبیر فی علوم التفسیر»تالیف نمود.وی در این كتاب بالغ بر ۲۰۲نوع از مباحث علوم قرآنی گرد آورد. سپس بر كتاب استاد استاد خود«البرهان‏»
تالیف زركشی دست‏یافت و آن را بهتر پسند كرد و بنای كتاب خود را بر آن نهاد.آن راتنقیح و تحریر نمود و مطالب بسیاری بر آن اضافه نمود و تا ۸۰ نوع از عناوین علوم‏اسلامی را در آن فراهم كرد.امروزه این منابع از گسترده‏ترین و جامع‏ترین علوم‏قرآنی است كه در اختیار محققین و پژوهش گران قرار دارد.
كتاب‏«مناهل العرفان‏»فی علوم القرآن،نوشته محمد عبد العظیم زرقانی،موسع‏ترین كتاب در علوم قرآنی در عصر اخیر است و مجلس اعلای از هر مصر این‏كتاب را برای تدریس در دانش‏گاه‏های از هر مقرر نموده است.مقدمه تفسیر«آلاء الرحمان‏»تالیف علامه بزرگ محمد جواد بلاغی(متوفای ۱۳۵۲)كه‏تحقیقی‏ترین نوشته‏ها در مهم‏ترین مسایل علوم قرآنی را شامل می‏گردد و به جهت‏اهمیت آن،مستقلا در مقدمه تفسیر مختصر شبر در مصر(قاهره)به چاپ‏رسیده است.این اثر بیش‏تر به دفع شبهات و به دفاع از مقام منیع قرآن‏پرداخته است.در مقدمه تفسیر صافی دوازده فصل به عنوان ۱۲ مقدمه در انواع‏مباحث علوم قرآنی سخن رانده شده است.مقدمه تفسیر«مرآت الانوار»كه به طور تفصیل از نظر حدیثی به مقدماتی پرداخته و با عنوان مقدمه تفسیر البرهان سیدهاشم بحرانی به چاپ رسیده است.مقدمه مذكور تالیف ابو الحسن عاملی اصفهانی(متوفای ۱۱۳۸)از شاگردان مرحوم مجلسی است.البیان فی تفسیر القرآن،نوشته‏استاد علامه سید ابو القاسم خویی رحمه الله تعالی مقدمه لطیف و جامعی است دربرخی مباحث علوم قرآنی و از تحقیقات عالیه در این زمینه برخوردار است.

وبگردی
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟ - سرنوشت فرزند بزرگ حسن روحانی از جمله مواردی است که در سال‌های گذشته بارها مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نیز یکی از وب‌سایت‌های اصولگرا مدعی بود که او به دنبال “شکست عشقی” دست به “خودکشی” زده است. بنا به ادعای برخی از رسانه‌های اصو‌لگرا، فرزند روحانی با کلت کمری پدر خودکشی کرد.
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا - کاربران شبکه های اجتماعی فیلمی را منتشر کرده اند که گفته می شود مربوط به خانه مجلل محمود خاوری در کانادا است. صحت و سقم این قضیه هنوز تایید نشده است.
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟ - احزاب و شخصیت‌ها - زندگی ساده آیت‌الله جنتی گرچه از ویژگی‌های مثبت شخصیت وی است اما نوع نگاهش به عرصه سیاسی و مصداق‌یابی های وی درخصوص افراد انقلابی انتقادهای زیادی را متوجه او می‌کند.
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول - امیرحسین مقصودلو (تتلو) با انتشار عکسی از خودش و مائده هژبری، دختر نوجوانی که پس از اعتراف تلویزیونی اش معروف شد، از کنسرت مشترک در استانبول خبر داد.
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد!
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد! - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا - صحبت های تامل برانگیز آیت الله رودباری درمورد ربا در کشور
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟ - دختر بازداشت شده در بخشی از مصاحبه توضیح می‌دهد که صبح دستگیر شده و خانواده‌اش در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند و این ادعا نشان می‌دهد تهیه فیلم اعترافات به فاصله یک صبح تا عصر انجام شده که خود نشان‌دهنده این است که برای متهم هنوز دادگاهی تشکیل نشده و جرمی به اثبات نرسیده ‌است.
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر!
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر! - پس از آنکه فیلم تازه محمدحسین فرح‌بخش در سالن‌های سینمای شهر تهران اکران نشد. احمدی مدیر سینماشهر که از قضا تهیه کننده برنامه خندوانه نیز هست و سوله مدیریت بحران شهر تهران در دوره تهیه کنندگی او به «خندوانه» اختصاص یافت، مانع از این اکران شده بود و همین مسئله واکنش فرح بخش را به دنبال داشت و او را رانت‌‎‌خوار خواند و پای رامبد جوان را به میان کشید.
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم - یکی از دختران که به شدت مورد توجه قرار گرفته است مائده نام دارد. او از چهره‌های شناخته شده اینستاگرام است که ویدئو‌هایی از رقص هایش را در صفحه خود منتشر کرده است. او متولد سال 1380 است. به گفته خودش حدود 600هزار فالوئر دارد. او حالا با قرار وثیقه آزاد است.
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس)
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس) - سردار آزمون نیمه شب گذشته و در نزدیکی‌های صبح امروز با خودوری پورشه شخصی خود در محور نکا بهشهر پس از عبور از روستای کمیشان با تصادف زنجیره‌ای مواجه شد که در این حادثه خودروهای زیادی خسارت دیدند
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+)
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+) - فیلم - گزارشی کامل و کوتاه از سرگذشت وحید مرادی گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان را در ویدئوی زیر ببینید.
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا - مراسم اکران خصوصی فیلم هزارپا با حضور هنرمندان و بازیگران این فیلم سینمایی شب گذشته 9 تیر 1397 در برج میلاد برگزار شد.
قصور تاریخی دولت
قصور تاریخی دولت - چه باید کرد؟ پرسشی که نوبخت پرسیده است، اما شاید به دنبال پاسخ آن نباشد. در شرایط کنونی دولت و حامیان اصلی آن در مظان این اتهام تاریخ قرار خواهند گرفت که چرا به دنبال طرح و پاسخ مهم‌ترین سوال شرایط بحرانی کنونی نرفتند.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند