پنج شنبه ۲ آذر ۱۳۹۶ / Thursday, 23 November, 2017

نگاهی گذرا بر حافظ‌پژوهی در قرن بیستم


نگاهی گذرا بر حافظ‌پژوهی در قرن بیستم
قرن بیستم برای مطالعات ایران‌شناسی، سال‌های پرباری بوده است. از یک سو ایران‌شناسی به عنوان یک مبحث مستقل در مطالعات شرق‌شناسی مطرح می‌شود و در دانشگاه‌های برخی از کشورها، کرسی ویژه‌ای می‌یابد، مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای برخی از نکات پنهان تاریخ و فرهنگ ایران را روشن می‌کند و از سوی دیگر اندیشمندان ایران نیز در این وادی گام می‌گذارند. اگر در فاصله سال‌های ۱۹۰۰م. تا ۱۹۴۰م. ایرانیان به وسیله آثار ایران‌شناسان غربی با تاریخ و فرهنگ و ادبیات خود به شیوه‌ای علمی آشنا می‌شوند، اما پس از آن برخی از آثار ایرانیان به ویژه در زمینه ادبیات در میان دیگر ملل از جایگاه خاصی برخوردار می‌شود. گشایش دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳.ش (۱۹۳۴م.)، آشنایی ایرانیان با متدولوژی علمی پژوهش، همکاری نزدیک برخی از آنان با ایران‌شناسان برجسته غرب و مسافرت برخی از ایرانیان برای ادامه تحصیلات به غرب، موجب می‌شود که ایران‌شناسی علاوه بر غرب در ایران نیز مرکز توجه قرار گیرد. در این مختصر که بخشی از مقاله‌ای بلند است، مروری مختصر بر تحولات حافظ‌شناسانه در قرن بیستم خواهیم داشت.
● ادبیات در فارس
پس از حمله چنگیزخان مغول در سال ۶۱۸.ق (۱۲۲۱م) خراسان بزرگ دچار آشوب و ناامنی شد. این امر موجب مهاجرت اندیشمندان، مورخان،ادیبان و شاعران حوزه خراسان بزرگ به هندوستان، رم و فارس شد. فارس در آن دوران تحت حکومت اتابکان فارس از امنیت لازم برخوردار بود. سبک خراسانی در این دوران صیقل خورد، تکامل یافت و سعدی را آفرید. سعدی با جامعیت در ادب فارسی و سرودن قطعه، غزل، مثنوی و قصیده، مبدع سبکی شد که در اشعار حافظ به اوج رسید و آن‌گونه که استاد فروزانفر در مقدمه «سخن و سخنوران» اشاره می‌کند، به «سبک شیرازی» معروف گشت. حضور سعدی و حافظ، مکتب ادبی شیراز را مورد توجه ایران‌شناسان علاقه‌مند به ادبیات قرار داد؛ چنان که گلستان سعدی از نخستین کتاب‌های ادب فارسی بود که در سال ۱۶۳۵م. به وسیله آدام اولئارئوس به آلمانی ترجمه شد. در دوره اول مورد بررسی (۱۹۲۵م. ـ ۱۹۰۰م.) به سال ۱۹۱۶م. هرمان اته آلمانی و در سال ۱۹۲۰م. ادوارد براون انگلیسی تاریخ ادبیات خود را منتشر کردند که هر دو در این آثار به بررسی زندگی حافظ نیز پرداختند.
در همین دوره در انگلستان ریچارد لوگالی‌ین در سال ۱۹۰۵، گران مرینیک در سال ۱۹۱۰م. جان بین سال ۱۹۱۶م.، الیزابت بریجز سال ۱۹۲۱م.، رابرت اورباد سال ۱۹۲۲م.، تاماس رایت سال ۱۹۲۵م.، و در آلمان فریدریش فشیاخ در سال ۱۹۰۷م.، هرمان لومل در سال ۱۹۲۰م.، ک.ل.شچینگی در سال ۱۹۲۱م.، هانس هاینریش شدر در سال ۱۹۲۲م.، گئورگ جاکوب در سال ۱۹۲۲م.، در فرانسه چارلز دویل در سال ۱۹۲۲م.، در تاتارستان موسی بیگی یف به سال ۱۰۱۰م.، در شوروی کرش در سال ۱۹۱۶م. و در هند امین جان محمد به سال ۱۹۱۶م. به ترجمه و یا پژوهش پیرامون اشعار حافظ پرداختند. در دوره دوم (۱۹۴۱م. ـ۱۹۲۵م.) در فرانسه آرتورگی در سال ۱۹۲۷م.، در شوروی دونایفسکی در سال ۱۹۳۵م.، در تاجکستان آ.ن بولدیرف در سال۱۹۴۰م. و اسدالله یف‌سعدالله در خجند در سال ۱۹۳۲م. به ترجمه و پژوهش در دیوان حافظ پرداختند. در همین دوره هانری ماسه در سال ۱۹۴۰م. تاریخ ادبیات خود را منتشر کرد. در دوره سوم مورد بررسی (۱۹۷۸م. ـ۱۹۴۱م.) انریک فرناندس لاتور، هانس روبرت رومر، دتیریش کایل، م.زندوسن لیپکین، س.عمریان، و.آزویا گینسته، صدرالدین عینی، ا.کوچتگوف، و.کوته تیشویلی، سه ایچوماتسو موتو، دولبا، هانس روبرت رویمر، . تبگه، پیتر آیوری و جان هیث استابز به ترجمه و پژوهش پیرامون دیوان حافظ پرداختند. آنه ماری شمیل آلمانی نیز در همین دوره به ترجمه آثاری از سعدی و حافظ پرداخته است. در دوره چهارم (۲۰۰۰م. ـ۱۹۷۸م.) شارل هانری دوفشه کور، ونسان مونتی، ولادیسلاو دولبا، روبرتو اسکارچیا نیز به ترجمه اشعار حافظ پرداخته‌اند.
● حافظ‌پژوهی در ایران
در دوره اول و دوم مورد بررسی (۱۹۴۱م. ـ۱۹۰۰م.) در ایران تنها به چاپ نسخه‌های مختلف از دیوان حافظ به اشکال مختلف بسنده شد، اما سال‌های اول دوره سوم (۱۹۷۸م. ـ۱۹۴۱م.) چاپ دیوان حافظ به تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، نقطه عطفی در حافظ‌پژوهی بود و همچنان از معتبرترین نسخه‌های دیوان حافظ است. در همین دوران تصحیح دیوان حافظ توسط محمود هومن، پژمان بختیاری، انجوی شیرازی، مسعود فرزاد، جلایی نایینی، سلیم نیساری، رشید عیوضی، هاشم رضی و احمد شاملو منتشر شد. در این دوره ۳۵۰ مقاله و ۴۵ کتاب پیرامون زندگی و شعر حافظ منتشر شد. در دوره چهارم (۲۰۰۰م. ـ۱۹۷۸م.) تصحیح‌های تازه‌ای از دیوان حافظ توسط پرویز ناتل خانلری، نصرالله‌ مردانی، نورانی وصال، سلیم نیساری، بها‌ءالدین خرمشاهی، هاشم جاوید و هوشنگ ابتهاج منتشر شد. در همین دوره (۱۹۸۹م.) کنگره جهانی بزرگداشت حافظ با حضور بیش از دویست تن از حافظ‌پژوهان ایران و جهان به ابتکار یونسکو در شیراز برگزار شد و ۴۰۰ مقاله و ۶۰ کتاب پیرامون زندگی و شعر حافظ منتشر گردید. در این دوران مرکز حافظ‌شناسی تشکیل شد و ۲۰ مهرماه هر سال به نام روز حافظ نامگذاری شد که هر ساله حافظ‌پژوهان آثار خود را در این روز ارائه می‌دهند و هر ساله در مجموعه مقالاتی به نام «حافظ‌پژوهی» منتشر می‌شود.

کوروش کمالی سروستانی

منبع : روزنامه کارگزاران

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
برده داری جنسی , پروفسور مسلمان , پرستاران , معدن کوهی , قاضی آکای ترکیه , بخشداری لواسان , منطقه هشت کشور , سه مونولوگ همراه , قایق بزرگ , 300 هکتاری , نیورهای امنیتی , امکانات کتابخوانی , تمدی , آموزش قفل , راننده ماهر , آبراهیمووچ , تهدیدهای خارجی , رئیس کتابخانه چین , داعش , قطاب بادامی , بوفه , خودرو گوگل , یکپارچگی , حمله شیمیایی در موصل , بدن , مخمل گل برجسته , پیمانکاران بومی , سریال آقای مسروفه , توسعه مدارس , فدراسیون پزشکی ورزشی , امام حسن مجتبی(ع) , هم اندیش , آمریکا نمی‌تواند مخالفانش را تروریست معرفی کند , حوزه، , مسیر داخلی , هزینه خرید , طرح بیمه , کرسی های , مشاور فرماندهی نبرد با تکفیری‌ها در سوریه , ایرباس روسیه , کارخانه کک سازی , سلامت قلب , جفعری , مقداد نجف‌نژاد , کودکان البغدادی , کلار دشت , مغز گردو , لرزه انداختن , فرمانداری جهرم , بازسازی مدارس ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
پپسینوژن , اسیدهای چرب ضروری , صنایع دستی و سوغاتی‌ها، استان كرمان , میا در قلب عشق ایدل که بازی نیست جانبازی , اینچنین گر جانب اغیار خواهی داشتن , خانهٔ بروجردی‌ها، كاشان , فارسی باستان , شیخ مراد , هیپرلیپیدمی‌ ـ hyperlipidemia , فتق‌ ترانس تنتوریال , اوضاع اجتماعی (۲) , سبب عمده ایراد گرفتن سبک‌شناسان به جامی , در ستایش علاء الدین جوینی صاحب دیوان , حزب جماعت اسلامی ((Jama, at - I - Islami(JI) , کتابخانهٔ بیمارستانی , هیپرفسفاتمی , بیسموت سوسیترات (اکسید بیسموت) - BISMUTH SUBCITRATE (Bismuth Oxide) , رباعیات , جانا به کمال صورتی‌ای , در مدح دستور معظم ناصرالدین طاهربن المظفر گوید ,

برخی منابع مهم خبری
donya-e-eqtesad.com دنیای اقتصاد , etedaal.ir اعتدال , karyab.net کاریاب , jamnews.ir جام نیوز , smtnews.ir روزنامه صمت , dolatebahar.com دولت بهار , tebyan.net تبیان , tasnimnews.com خبرگزاری تسنیم , cinemapress.ir سینما پرس , parsine.com پارسینه , honarnews.com هنرنیوز , mosalas.ir مثلث , aftabnews.ir آفتاب نیوز , yjc.ir باشگاه خبرنگاران , iran-varzeshi.com روزنامه ایران ورزشی , parsnews.com پارس نیوز , borhan.ir برهان , bankvarzesh.com بانک ورزش , gsm.ir جی اس ام , caffecinema.com کافه سینما , behdashtnews.ir بهداشت نیوز , modeonline.ir مدآنلاین , asriran.com عصرایران , tehranpress.com تهران پرس , farsnews.ir خبرگزاری فارس , hamshahrionline.ir همشهری آنلاین , sobhanehonline.com صبحانه آنلاین , eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , zoomit.ir زومیت , pana.ir پانا ,

وبگردی
نهنگ تباهی !
نهنگ تباهی ! - شكل و شمايل اين روزهاي جامعه ايران، تركيبي از غم و اندوه، ترس و وحشت و نیمچه اميدی به بهبود وضع موجوداست. قرائت كاريكاتورگونه سياست‌مداران از اميد در كنار اخباري از قتل، جنايت، تجاوز ، كلاهبرداري ، اختلاس ، ارتشا و خلاصه انواع و اقسام فساد، پارادوكسي بزرگ را به نمايش گذاشته است.
پس‌لرزه سياسی
پس‌لرزه سياسی - سياسي‌اش كردند. زود رفتند سراغ مسكن مهر... خدا لعنت كند معاول اول رييس‌جمهوري، آقاي جهانگيري را... نخستين تخم لق سياسي را ايشان گذاشت و زود در جلسه اقتصاد مقاومتي اعلام كرد مسكن مهر... اصلا چه ربطي دارد؟
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال - فیلم - «مسابقه دادن با حجاب سخت است، اگر جنس لباس سنگین باشد باعث عرق کردن زیادی می شود؛ اگر زیادی سبک باشد ممکن است در طول مسابقه حجاب از سر بیفتد و اگر اشتباه بسته شود حس می کنید در حال خفه شدن هستید»... این ها اظهارات منال رستوم دونده مصری است که در فیس بوک گروه "ناجی حجاب" را راه اندازی کرده و نزدیک به نیم میلیون دنبال کننده دارد. او با طراحی های حجاب کمپانی نایک در مسابقات شرکت کرده است و این…
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله - جواد خیابانی این روزها برای کمک به مصدومان حادثه زلزله کرمانشاه، در مناطق زلزله زده حضور دارد و در گفتگویی تلفنی با شبکه ورزش، در حالی که اشک می ریخت، یکی از خاطرات دردناک این حادثه را بازگو کرد. مجری برنامه نیز پس از شنیدن خاطره، با صدای بلند شروع به اشک ریختن کرد.
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش - فیلم - مهناز افشار در نشستی با خبرنگاران درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد از سوی همسرش گفت: من از شما درباره این موضوع پیگیرترم. صحبت های این بازیگر را در ویدئوی زیر بشنوید.
تصویری از ستونهای مسکن مهر
تصویری از ستونهای مسکن مهر - تصویری عجیب از ستون های مسکن مهر پس از زلزله را مشاهده می کنید. این تصویر صبح امروز پس از عملیات آوار برداری منتشر شد.
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی - مرد آبادانی در اقدامی هولناک خودش را زیر خودروی سمند انداخت و به زندگی اش پایان داد.
مسکن‌مهر در اولین آزمون
مسکن‌مهر در اولین آزمون - واحدهای مسکونی مهر با ساکنانشان بی مهری کردند و به شکل گسترده ای در زلزله کرمانشاه، سرپل ذهاب،قصر شیرین و ایلام و ... تخریب شدند،این در حالی است که قدیمی ترین مسکن مهر در ایران هنوز 10 ساله نشده است.
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی - بهنوش طباطبایی با انتشار این ویدیو در صفحه شخصی خود نوشت: یک هفته پر انرژى با تمرینات آمادگى جسمانى هر روزه
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان - فاطمه در 8 سالگی برای مدتی هر روز به بهانه بستنی و... به کارگاه چوب بری کشیده می‌شد و آنجا مورد تجاوز قرار می‌گرفت.
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت - توضیحات رضا پرستش درمورد دیدار ناموفق با مسی! / ویدیو از آپارات
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری - مهدی فخیم زاده مهمان شب گذشته مهمان برنامه زنده «سینما دو» بود که بعد از ارتباط تلفنی با لاله اسکندری و معطلی در استودیو، بعد از پخش آیتمی، بدون خداحافظی برنامه را ترک کرد. ویدیو از آپارات
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ...
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ... - زمانی که آقای بقایی در سازمان میراث فرهنگی مسئولیت داشتند چندین شرکت با نام‌های توسعه فناوری اطلاعات، میراث آریا، بهار سرزمین من، تور گردشگری ایران، کانون جهانگردی اتومبیلرانی ایران تأسیس کردند...
فیلم / مالباختگان ایران خودرو
فیلم / مالباختگان ایران خودرو - اعتراض جمعی از مالباختگان نمایندگی ایران‌ خودرو مقابل ساختمان اصلی وزارت صنعت امروز در حالی برای چندمین بار ادامه یافت که شرکت خودروساز با این ادعا که سهامدار نمایندگی، شرکت دیگری است، مسئولیت ماجرا را نمی‌پذیرد.
تصاویر جشن تولد احمدی نژاد
تصاویر جشن تولد احمدی نژاد - کیک تولد 61 سالگی احمدی نژاد که توسط طرفداران به خانه اش برده شد روی کیک نوشته شده: چه خوب شد که به دنیا آمدی و چه خوبتر که دنیای ما شدیدکتر جان تولدت مبارک.
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت!
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت! - امروز كه این عكسا رو دیدم، یهو دلم واسه كل ایل و تبارشون تنگ شد. انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت.
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا - یکی از همسایه ها گفت: هنگامی که وارد خانه شدیم اهورا لخت مادرزاد بود و قاتل نیز در حالی که نیمه برهنه بود روی مبل نشسته بود. یکی دیگر از همسایه ها نیز گفت: اهورا را در حالی که از بینی، دهان و.... دچار خونریزی بود از خانه خارج کردیم.
پربازدیدها