چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۷ / Wednesday, 20 June, 2018

رابطه‌ی ایران و آمریکا از سراب تا واقعیت


رابطه‌ی ایران و آمریکا از سراب تا واقعیت
در خصوص رابطه‌ی میان ایران و آمریکا باید این نکته را مدنظر قرار داد که ویژگی‌ های هر دو کشور موجب شده تا آنها به‌رغم ابراز بیزاری از یکدیگر، به ضرورت اهمیت رابطه با هم به‌خوبی واقف باشند.آمریکا برای موفقیت در خاورمیانه به همکاری ایران نیاز دارد و در مقابل ایران نیز برای آشتی با جامعه جهانی و به ویژه غرب وضعیت مشابهی دارد. این حداقل منافعی است که پس از ترمیم روابط دو کشور می‌توان انتظار داشت.
در حقیقت با اینکه هر کدام از طرفین بازی در تلاش‌اند با بهره‌گیری از دیگر بازیگران منطقه‌ای و جهانی، نقش و اهمیت طرف مقابل را کمرنگ جلوه دهند، اما سیاست‌گذاران هر دو طرف به‌خوبی به این امر واقفند که عدم رابطه با حریف، فقط هزینه‌ها و زمان دسترسی به اهداف را افزایش می‌دهد.
تجربه‌ی تاریخی نیز نشان می‌دهد در شرایط بحرانی ، بیش از هر زمان دیگری می‌توان نسبت به وصول توافق بین دو دولت امیدوار بود. قضیه‌ی مک فارلین یا همکاری ایران در حمله به افغانستان و عراق از جمله مواردی است که در این خصوص می‌توان ذکر کرد.
در شرایط فعلی نیز به‌نظر می‌رسد هر دو طرف به‌رغم اتخاذ موضع تهاجمی علیه یکدیگر، به رابطه با یکدیگر مشتاق بوده و در تلاشند با اتخاذ رویکردهای رئالیستی درصدد ترمیم این روابط برآیند. با این حال به نظر می‌رسد علاوه بر این دو کشور، بازیگران ثالثی نیز که منافع خود را در گروی عدم رابطه دو کشور می‌بینند ، در این زمینه نقش‌آفرینی کرده و از تحقق این موضوع ممانعت کنند. البته برخی مسایل نیز به عنوان موانع اصلی یا به عبارت بهتر، بن‌بست برقراری روابط دو کشور به‌شمار می‌آیند که مهم‌ترین آنها مساله‌ی اسراییل در منطقه است که هر دو طرف حساسیت‌های ویژه‌ای نسبت به آن دارند.
از سوی دیگر به دلیل تنش‌های زیادی که پس از انقلاب بین دو کشور وجود داشته، حتی در صورت عزم جدی دولت مردان هر دو طرف، به‌نظر می‌رسد امکان برقراری ارتباط سریع بین دو کشور وجود ندارد؛ چرا که افکار عمومی هنوز برای پذیرش این موضوع آمادگی لازم را ندارد و باید با گذشت زمان بسترهای لازم در این باره را فراهم نمود.
با توجه به شرایط فعلی به نظر می‌رسد هر دو کشور با اتخاذ نوعی رویکردهای دو جانبه، هم‌زمان علاوه بر تشدید فشارها بر یکدیگر ، در تلاشند تا به تدریج با آمادگی افکار عمومی در شرایط مناسب‌تری نسبت به عادی سازی روابط با یکدیگر اقدام نمایند.
● شباهت روابط ایران و آمریکا با دولت‌-شهرهای یونان باستان
بررسی روابط ایران و آمریکا از این منظر، نگاهی نو به یک موضوع قدیمی است که حدود سه‌دهه ذهن تحلیل‌گران و کارشناسان این حوزه به به خود مشغول کرده است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که فضای جهانی شدن و کمرنگ شدن حاکمیت‌های ملی، شباهت بسیاری با زمان دولت- شهر‌های یونان باستان دارد و با فرض پذیرش این شباهت، رابطه ایران و آمریکا به عنوان دو دولت- شهر مستقل اهمیت شایانی خواهد داشت.
در یونان باستان سه دولت- شهر بیش از سایرین اهمیت داشتند، آتن، اسپارت و ملوس. آتنی‌ها بسیار قدرتمند بوده و از موضع قدرت با دیگران گفتگو می‌کردند و در برخورد با ملت‌ها ضمن طرح مزایای اتحاد با آتن، عواقب و تهدیدهای ناشی از امتناع و سرباز زدن از این درخواست را نیز یادآور می‌شدند. در این میان ملوسی‌ها نیز ظاهراً ملتی صلح‌دوست و بی‌طرف هستند که گرچه خواهان جنگ با دیگران نبودند، اما سلطه کسی را هم نپذیرفته و در دیالوگ خود با آتنی‌ها تاکید می‌کنند که مرگ را بر پذیرش سلطه‌ی دیگران ترجیح می‌دهند.
شیوه‌ی برخورد آتنی‌ها با دیگر دولت- شهر‌ها، یادآور یکجانبه‌گرایی آمریکا در قبال مسایل جهانی است که با هدف برپایی نظام تک قطبی، در تلاش است تا دیگران را با خود همراه نماید. دیدگاه ملوسی‌ها نیز تقریباً شبیه مواضع سوئیس در نظام بین‌الملل معاصر است که با تعهد به حفظ صلح و رعایت اصل بی‌طرفی در قبال مسایل جهانی، چهره‌ای آرام را از خود به نمایش می‌گذارد.
در مقام مقایسه دیالوگ ملوسی‌ها و آتنی‌ها دارای شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با روابط ایران و آمریکا‌ی پس از انقلاب دارد. از منظر تعهد به حفظ صلح شاید بتوان ایران را به ملوسی‌ها شبیه دانست؛ چرا که رهبران ایران در سال‌های پس از انقلاب همواره از صلح دفاع کرده و اظهار داشته‌اند که فقط حفظ استقلال، آزادی و پیشرفت همه‌جانبه‌ی کشور را دنبال می‌کنند. با این حال با مرور عملکرد جمهوری اسلامی در سال‌های اوایل انقلاب، از جمله بحث صدور انقلاب، حمایت از جنبش‌های آزادی بخش در سراسر جهان و انتقادهای گسترده از مجامع بین‌المللی، و حکام کشورهای عربی و اسلامی، تفاوت‌های ایران فعلی با ملوسی‌ها آشکار می‌شود. ملوسی‌ها ظاهراً در مقابل تهدیدهایی که از سوی آتنی‌ها مطرح میشد از قدرت چانه‌زنی زیادی برخوردار نبودند، اما در مورد ایران هرچند قدرت و امکانات کمتری نسبت به حریف دارد، ولی آن‌چنان هم بی‌دفاع نیست و قدرت زیادی برای چانه‌زنی با طرف مقابل خود دارد.
موقعیت استراتژیک ایران، منابع سرشار انرژی، تاریخ و تمدن کهن و فرهنگ تأثیر گذار در منطقه، نفوذ بر شیعیان عراق، سوریه و لبنان، و بهره‌مندی از حمایت نیروهای مقاومت حزب‌الله در همسایگی اسراییل، از جمله فاکتورهایی است که رهبران ایران به عنوان برگ برنده در مقابل تهدیدهای نیروهای‌ آمریکایی، از آن بهره می‌برند. با این حال عملکرد آمریکا در قبال ایران شباهت زیادی به آتنی‌ها دارد و رهبران آمریکایی در سال‌های پس از انقلاب به شیوه‌های گوناگون در صدد بوده‌اند تا با اعمال سیاست چماق و هویج، موقعیت خود را در ایران تقویت نمایند. پرونده‌ی هسته‌ای ایران و موضع آمریکا در قبال آن نمونه‌ی خوبی برای این مدعاست.
در مجموع به‌رغم شباهت‌های میان موضع آمریکا با برخورد آتنی‌ها از یکسو و پافشاری ایران بر تعهد به حفظ صلح از سوی دیگر نمی‌توان روابط میان این دو کشور را کاملاً شبیه دیالوگ آتنی‌ها و ملوسی‌ها دانست؛ چرا که نه ایران مانند ملوسی‌ها کاملاً بی‌دفاع است و نه موقعیت نظام بین‌الملل امروز اجازه‌ی عملکردی شبیه آتنی‌ها را به آمریکا می‌دهد. در واقع موقعیت و اهداف راهبردی ایران به‌گونه‌ای است که نمی‌تواند در صحنه‌ی بین الملل بی‌طرف باشد. به عبارت دیگر حتی در صورت تمایل ایران به بی‌طرفی، دیگر بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی اجازه‌ی چنین کاری را به ایران نمی‌دهند.
در مجموع با در نظر گرفتن مسایل مطرح شده، شاید بتوان روابط میان ایران و امریکا را بیش از آنکه به دیالوگ آتن و ملوس شبیه دانست، به رابطه‌ی آتن و اسپارت به عنوان دو دولت شهر مقتدر و مطرح تصور نمود.

سید عبدالمجید زواری، اندیشکده روابط بین الملل

مطالب مرتبط

ایران و پایان بوش

ایران و پایان بوش
در آخرین سفر بوش به منطقه که هفته پیش انجام شد رئیس‌جمهوری آمریکا در جمع سران کشورهای عربی به گونه‌ای سخن گفته که حاضران از این سخنان برداشت به احتمال حمله نظامی به ایران کرده‌اند.
چندان که این تصور جنگ آمریکا با ایران را هم به حساب وارد شدن منطقه به یک جنگ بزرگ فرض کرده اند و در گمانه هایشان سرنوشت نهایی آن را هم نتوانسته اند که رقم بزنند.
درحالی که سران کشورهای منطقه از بروز جنگ احتمالی بیمناک شده و آن را به نفع منطقه نمی‌دانند اسرائیل تلاش می‌کند که آمریکا را وارد جنگ با ایران کند.
روزنامه اورشلیم‌پست چاپ اسرائیل چندی قبل ادعا کرد: بوش موافق حمله به ایران در دوره ریاست‌جمهوری خویش است، اما وزرای خارجه و دفاع آمریکا تاکنون با تردیدهایی که نسبت به نتیجه آن ابراز می‌کنند، مانع این حمله شده‌اند.
پایگاه اینترنتی تابناک ضمن انتشار این خبر از قول اورشلیم‌پست نوشت: بنا بر ارزیابی‌های اسرائیل، ناآرامی‌های اخیر لبنان و در دست گرفتن کنترل لبنان توسط حزب‌الله، طرح حمله به ایران را بیشتر پیش برده است.
به‌دنبال انتشار ادعای واهی اورشلیم پست درباره طرح حمله به ایران، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیه‌ای اعلام کرد: مقاله اورشلیم پست درباره موضع رئیس‌جمهوری در مورد ایران که از منابعی ناشناس نقل قول می‌کند، ارزش کاغذی را که روی آن چاپ شده است ندارد.
دانا پرینو اضافه کرد: «ما به همراه دیگر متحدانمان که خواستار صلح در خاورمیانه هستند همچنان با دستیابی به تسلیحات هسته‌ای مخالفیم... اما مهم‌ترین هدف این است که با تشدید فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک ایرانی‌ها را وادار به تغییر رفتار و توقف غنی سازی اورانیوم نماییم.
روزنامه سانفرانسیسکو کرونیکل درشماره ۱۹ می (۳۰ اردیبهشت) تحلیلی درباره سیاست‌های بوش درماه‌های پایانی ریاست‌جمهوری اش ارائه کرد و نوشت: با فرارسیدن واپسین ماه‌های عمر دولت بوش و درحالی که چیز زیادی برای نمایش دادن در ‏خاورمیانه وجود ندارد، زمزمه‌های جنگ علیه ایران دوباره در واشنگتن بر سر زبان‌ها ‏افتاده است.
‏درحالی که، حمله به سومین کشور مسلمان در ظرف هفت سال می‌تواند عواقب به‌مراتب ‏بدتری نسبت به وضعیت متزلزل کنونی به همراه داشته باشد.تردیدی نیست که پیشرفت‌های ایران از سال ۲۰۰۱ به این سو افزایش یافته است.
سرنگونی ‏صدام و طالبان به حیات بدترین دشمنان ایران پایان داد و به آن کشور اجازه داد روابط ‏دراز مدتی را با هم مذهبان شیعه در عراق و افغانستان پی‌ریزی کند. ایران ضمن برقراری ‏ارتباط با حماس و عمق بخشیدن به مناسبات خود با حزب‌الله، از ناتوانی اعراب و اسرائیل در ‏پایان دادن به اختلافات فی مابین نیز بهره‌مند شده است.
پس از آنکه دولت بوش پیشنهاد ‏مذاکره بدون پیش شرط با ایران را در سال ۲۰۰۳ و ۲۰۰۶ رد کرد، تهران به تشدید روند ‏برنامه هسته‌ای خود دست زد.
این روزنامه افزود: با این حال، توسل به حمله نظامی به‌عنوان پاسخی به این چالش‌ها منجر به تثبیت دستاوردهای ‏ایران، قرار دادن سربازان آمریکایی و سایر متحدان در موقعیت ناگوار در عراق و نیز رشد ‏نجومی بهای نفت منجر خواهد شد.
● تعامل با ایران مشاجره اوباما و مک کین
موضوع نحوه برخورد آمریکا با ایران علاوه بر منطقه خاورمیانه درون آمریکا و در مبارزات انتخاباتی این کشور نیز نمود بارزی یافته است.
باراک اوباما نامزد حزب دمکرات که پیروزی اش بر هیلاری کلینتون تقریبا قطعی شده است با اشراف به ضدیت افکارعمومی آمریکا با بروز یک جنگ جدید که منجر به افزایش فشارهای اقتصادی بر مردم این کشور و تحت فشار قرارگرفتن سربازان آن خواهد شد به طرح شعارهای مذاکره با ایران و پایان دادن به مسائل ۲ کشور از طریق گفت‌وگو روی آورده است.
باراک اوباما و جان مک کین رقیب جمهوریخواه او در اظهارات جداگانه‌ای به مشاجره در مورد سیاست ‏خارجی آینده آمریکا راجع به ایران پرداختند.
مک کین، در بخشی از ‏بحث خود در مورد دیپلماسی خارجی آمریکا از عزم اوباما برای دیدار با رهبران ایران ‏انتقاد کرد و موضع او را ساده لوحانه خواند و گفت سیاست فعلی علیه ایران به درستی ‏معرفی نشده است.
اوباما گفته بود رهبران ایالات متحده حاضر بودند حتی با رهبران اتحاد ‏جماهیر شوروی که تهدید بزرگتری برای آمریکا محسوب می‌شدند نیز گفت‌وگو کنند.
مک کین، مقایسه صوری ‏ایران با شوروی را که توسط اوباما صورت گرفته بود رد کرد و گفت: مسلماً ایران یک ‏ابرقدرت نیست اما به این معنی نیست که تهدید ‏ایران چشمگیر نیست.
او سخنان اوباما را که گفته بود مایل است به‌عنوان یک رئیس‌جمهوری، بدون پیش شرط با ‏رهبران ایران دیدار کند، به‌عنوان نشانی عمیق از بی‌تجربگی و قضاوت بی‌ملاحظه ‏اوباما توصیف کرد.
‏اوباما نیز در یک میتینگ انتخاباتی به مک کین پاسخ داد و گفت: اقدامات بوش در خاورمیانه، ‏تنها به قدرت گرفتن ایران منجر شده و تاکید کرد دیدار با ایرانی‌ها اقدام معقولی است.
اوباما گفت: تهدیدی که از سوی ایران وجود دارد مهم است، اما چیزی که من گفتم این ‏بود که ما نباید تنها با دوستانمان صحبت کنیم، بلکه باید با دشمنانمان هم تعامل کنیم. دیپلماسی ‏یعنی همین.
● ‏‏سناریوهای احتمالی دو رقیب
پیروزی هریک از دو نامزد ریاست‌جمهوری آمریکا تاثیرات خاص خود را بررابطه این کشور با ایران خواهد گذاشت. البته در اساس سیاستهای این کشور در قبال ایران تغییر اساسی صورت نخواهد گرفت.
اگر اوباما رابطه با ایران را مشابه شوروی سابق می‌خواهد و از ایران به‌عنوان دشمن یاد می‌کند این سیاست به معنای ادامه فشار برایران در کنار مذاکره است که درنهایت به پیروزی بر قدرت ایران بیانجامد همان سرنوشتی که شوروی سابق نیز به آن دچارشد. این سیاست خطرفروپاشی از طریق تجزیه را افزایش می‌دهد.
همان کاری که آمریکایی‌ها بارها از طریق دامن زدن به اختلافات قومی و ایجاد تنش میان اقوام ایرانی، درصدد آن بودند.در موضوع هسته‌ای ایران با توجه به این حقیقت که هدف اصلی هر دو حزب یکسان است و آن هدف در واقع جلوگیری از برنامه غنی سازی ایران است، هر دو نامزد درصورت انتخاب سعی خواهند کرد این هدف را با رویکردهای متفاوت دنبال کنند.
اگر اوباما پیروز شود، احتمال مذاکره بی‌قیدوشرط بعید نیست؛ چراکه اوباما معتقد است اصل در مذاکره حل و فصل موضوع است نه پیروزی بر یک طرف و شکست طرف دیگر.
اما مک‌کین درصورت پیروزی سعی خواهد کرد فشارهای سیاسی و اقتصادی را به ایران افزایش دهد تا مقامات تهران را وادارد از موضع ضعف پای میز مذاکره بنشینند و درصورت تسلیم نشدن ایران، چه بسا که گزینه‌های دیگری را در دستور کار قرار دهد درهر صورت هر ۲ نامزد ریاست‌جمهوری آمریکا درگیری نظامی به سبک عراق و افغانستان را که حاصل آن اشغال ۲ کشور بود در مورد ایران تجربه نخواهند کرد.

وبگردی
(ویدئو) پرواز تماشاگران ایرانی از سن پترزبورگ به کازان
(ویدئو) پرواز تماشاگران ایرانی از سن پترزبورگ به کازان - به گزارش ورزش سه، هواداران تیم ملی ایران در جام جهانی روسیه برای حمایت از تیم کشورمان مقابل اسپانیا به شهر کازان رسیدند.
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور
فیلم | مشکل مقبولیت و مشروعیت در کشور - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهوری معتقد است که ما یک بار برای همیشه باید مشکل مشروعیت و مقبولیت را در کشور حل کنیم. این درست نیست که بخشی از نظام هم مشروع باشد هم مقبول اما بخش دیگری که از دل همین نظام در آمده است فقط مقبول باشد.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه
فیلم مهران مدیری در برنامه خندوانه - برنامه کامل خندوانه با حضور مهران مدیری مهمان ویژه برنامه عید فطر برنامه خندوانه بود و این قسمت از مجموعه خندوانه را خاص کرد.
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید!
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید! - بر این اساس، ورزشگاه‌های دستگردی، تختی، معتمدی، آزادی، شیرودی، بوستان‌های گفت‌وگو، طالقانی، ولایت، پردیسان، هنرمندان، پارک شهر و ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی به عنوان محل‌های مناسب تجمع در تهران تعیین شده‌اند و از این پس معترضان می‌توانند در این محل‌ها تجمع کنند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!