یکشنبه ۳ مرداد ۱۳۹۵ / Sunday, 24 July, 2016

رابطه‌ی ایران و آمریکا از سراب تا واقعیت


رابطه‌ی ایران و آمریکا از سراب تا واقعیتدر خصوص رابطه‌ی میان ایران و آمریکا باید این نکته را مدنظر قرار داد که ویژگی‌ های هر دو کشور موجب شده تا آنها به‌رغم ابراز بیزاری از یکدیگر، به ضرورت اهمیت رابطه با هم به‌خوبی واقف باشند.آمریکا برای موفقیت در خاورمیانه به همکاری ایران نیاز دارد و در مقابل ایران نیز برای آشتی با جامعه جهانی و به ویژه غرب وضعیت مشابهی دارد. این حداقل منافعی است که پس از ترمیم روابط دو کشور می‌توان انتظار داشت.
در حقیقت با اینکه هر کدام از طرفین بازی در تلاش‌اند با بهره‌گیری از دیگر بازیگران منطقه‌ای و جهانی، نقش و اهمیت طرف مقابل را کمرنگ جلوه دهند، اما سیاست‌گذاران هر دو طرف به‌خوبی به این امر واقفند که عدم رابطه با حریف، فقط هزینه‌ها و زمان دسترسی به اهداف را افزایش می‌دهد.
تجربه‌ی تاریخی نیز نشان می‌دهد در شرایط بحرانی ، بیش از هر زمان دیگری می‌توان نسبت به وصول توافق بین دو دولت امیدوار بود. قضیه‌ی مک فارلین یا همکاری ایران در حمله به افغانستان و عراق از جمله مواردی است که در این خصوص می‌توان ذکر کرد.
در شرایط فعلی نیز به‌نظر می‌رسد هر دو طرف به‌رغم اتخاذ موضع تهاجمی علیه یکدیگر، به رابطه با یکدیگر مشتاق بوده و در تلاشند با اتخاذ رویکردهای رئالیستی درصدد ترمیم این روابط برآیند. با این حال به نظر می‌رسد علاوه بر این دو کشور، بازیگران ثالثی نیز که منافع خود را در گروی عدم رابطه دو کشور می‌بینند ، در این زمینه نقش‌آفرینی کرده و از تحقق این موضوع ممانعت کنند. البته برخی مسایل نیز به عنوان موانع اصلی یا به عبارت بهتر، بن‌بست برقراری روابط دو کشور به‌شمار می‌آیند که مهم‌ترین آنها مساله‌ی اسراییل در منطقه است که هر دو طرف حساسیت‌های ویژه‌ای نسبت به آن دارند.
از سوی دیگر به دلیل تنش‌های زیادی که پس از انقلاب بین دو کشور وجود داشته، حتی در صورت عزم جدی دولت مردان هر دو طرف، به‌نظر می‌رسد امکان برقراری ارتباط سریع بین دو کشور وجود ندارد؛ چرا که افکار عمومی هنوز برای پذیرش این موضوع آمادگی لازم را ندارد و باید با گذشت زمان بسترهای لازم در این باره را فراهم نمود.
با توجه به شرایط فعلی به نظر می‌رسد هر دو کشور با اتخاذ نوعی رویکردهای دو جانبه، هم‌زمان علاوه بر تشدید فشارها بر یکدیگر ، در تلاشند تا به تدریج با آمادگی افکار عمومی در شرایط مناسب‌تری نسبت به عادی سازی روابط با یکدیگر اقدام نمایند.
● شباهت روابط ایران و آمریکا با دولت‌-شهرهای یونان باستان
بررسی روابط ایران و آمریکا از این منظر، نگاهی نو به یک موضوع قدیمی است که حدود سه‌دهه ذهن تحلیل‌گران و کارشناسان این حوزه به به خود مشغول کرده است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که فضای جهانی شدن و کمرنگ شدن حاکمیت‌های ملی، شباهت بسیاری با زمان دولت- شهر‌های یونان باستان دارد و با فرض پذیرش این شباهت، رابطه ایران و آمریکا به عنوان دو دولت- شهر مستقل اهمیت شایانی خواهد داشت.
در یونان باستان سه دولت- شهر بیش از سایرین اهمیت داشتند، آتن، اسپارت و ملوس. آتنی‌ها بسیار قدرتمند بوده و از موضع قدرت با دیگران گفتگو می‌کردند و در برخورد با ملت‌ها ضمن طرح مزایای اتحاد با آتن، عواقب و تهدیدهای ناشی از امتناع و سرباز زدن از این درخواست را نیز یادآور می‌شدند. در این میان ملوسی‌ها نیز ظاهراً ملتی صلح‌دوست و بی‌طرف هستند که گرچه خواهان جنگ با دیگران نبودند، اما سلطه کسی را هم نپذیرفته و در دیالوگ خود با آتنی‌ها تاکید می‌کنند که مرگ را بر پذیرش سلطه‌ی دیگران ترجیح می‌دهند.
شیوه‌ی برخورد آتنی‌ها با دیگر دولت- شهر‌ها، یادآور یکجانبه‌گرایی آمریکا در قبال مسایل جهانی است که با هدف برپایی نظام تک قطبی، در تلاش است تا دیگران را با خود همراه نماید. دیدگاه ملوسی‌ها نیز تقریباً شبیه مواضع سوئیس در نظام بین‌الملل معاصر است که با تعهد به حفظ صلح و رعایت اصل بی‌طرفی در قبال مسایل جهانی، چهره‌ای آرام را از خود به نمایش می‌گذارد.
در مقام مقایسه دیالوگ ملوسی‌ها و آتنی‌ها دارای شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با روابط ایران و آمریکا‌ی پس از انقلاب دارد. از منظر تعهد به حفظ صلح شاید بتوان ایران را به ملوسی‌ها شبیه دانست؛ چرا که رهبران ایران در سال‌های پس از انقلاب همواره از صلح دفاع کرده و اظهار داشته‌اند که فقط حفظ استقلال، آزادی و پیشرفت همه‌جانبه‌ی کشور را دنبال می‌کنند. با این حال با مرور عملکرد جمهوری اسلامی در سال‌های اوایل انقلاب، از جمله بحث صدور انقلاب، حمایت از جنبش‌های آزادی بخش در سراسر جهان و انتقادهای گسترده از مجامع بین‌المللی، و حکام کشورهای عربی و اسلامی، تفاوت‌های ایران فعلی با ملوسی‌ها آشکار می‌شود. ملوسی‌ها ظاهراً در مقابل تهدیدهایی که از سوی آتنی‌ها مطرح میشد از قدرت چانه‌زنی زیادی برخوردار نبودند، اما در مورد ایران هرچند قدرت و امکانات کمتری نسبت به حریف دارد، ولی آن‌چنان هم بی‌دفاع نیست و قدرت زیادی برای چانه‌زنی با طرف مقابل خود دارد.
موقعیت استراتژیک ایران، منابع سرشار انرژی، تاریخ و تمدن کهن و فرهنگ تأثیر گذار در منطقه، نفوذ بر شیعیان عراق، سوریه و لبنان، و بهره‌مندی از حمایت نیروهای مقاومت حزب‌الله در همسایگی اسراییل، از جمله فاکتورهایی است که رهبران ایران به عنوان برگ برنده در مقابل تهدیدهای نیروهای‌ آمریکایی، از آن بهره می‌برند. با این حال عملکرد آمریکا در قبال ایران شباهت زیادی به آتنی‌ها دارد و رهبران آمریکایی در سال‌های پس از انقلاب به شیوه‌های گوناگون در صدد بوده‌اند تا با اعمال سیاست چماق و هویج، موقعیت خود را در ایران تقویت نمایند. پرونده‌ی هسته‌ای ایران و موضع آمریکا در قبال آن نمونه‌ی خوبی برای این مدعاست.
در مجموع به‌رغم شباهت‌های میان موضع آمریکا با برخورد آتنی‌ها از یکسو و پافشاری ایران بر تعهد به حفظ صلح از سوی دیگر نمی‌توان روابط میان این دو کشور را کاملاً شبیه دیالوگ آتنی‌ها و ملوسی‌ها دانست؛ چرا که نه ایران مانند ملوسی‌ها کاملاً بی‌دفاع است و نه موقعیت نظام بین‌الملل امروز اجازه‌ی عملکردی شبیه آتنی‌ها را به آمریکا می‌دهد. در واقع موقعیت و اهداف راهبردی ایران به‌گونه‌ای است که نمی‌تواند در صحنه‌ی بین الملل بی‌طرف باشد. به عبارت دیگر حتی در صورت تمایل ایران به بی‌طرفی، دیگر بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی اجازه‌ی چنین کاری را به ایران نمی‌دهند.
در مجموع با در نظر گرفتن مسایل مطرح شده، شاید بتوان روابط میان ایران و امریکا را بیش از آنکه به دیالوگ آتن و ملوس شبیه دانست، به رابطه‌ی آتن و اسپارت به عنوان دو دولت شهر مقتدر و مطرح تصور نمود.

سید عبدالمجید زواری، اندیشکده روابط بین الملل

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
فرامرز پایور , نویسنده نمایش , مصاحبه ظریف , پذیرش مهاجران , ائتلاف وسیع تر با حضور روسیه , شیوا کریمی , آلرژی‌ها , ایران جوان , نوروفیدبک , زن و مرد مسلمان , برنا , فیلم سازان کوتاه , bot , تولید ۳۰ ثانیه‌ای , تصاویر استثنایی , تحصیلات ابتدایی , خط آبی , اضطراب و پریشانی , جبهه نینوا , صدم , رئیس کمیته هسته‌ای مجلس شورای اسلامی , صندوق سرمایه گذاری , تسلیحات , حزب همبستگی , جولیا , استان جیزه , حزب محافظه کار , شاهزادگان سعودی , ادگار داویدز , صنعت بازی های رایانه ای , جشن چهار سالگی , کارکنان ناسا , خیانت در سلامت , پایگاه بهداشتی , پلیس روسیه , برادران شهید شهریاری , زلاتان ایبراهیموویچ , تحریکات پوستی , منصور هنرور , ری ویلکینز , دهه اول , تعریق کف دست , ترانزیت ریلی , پدر نیمار , چهار راه مولوی , فرودگاه آتاتورک ترکیه , رئیس جمهور لبنان , تجاری سازی , Security , فناوري ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
ارتباطات , ویروس ایدز , وله ایضا در فوت منصوری شاعر , یافته‌های آزمایشگاهی , تغییرات رشدی در مهارت لی‌لی کردن , رودخانهٔ جاجرود، تهران , چند نکته در مورد هپاتیت B , حوزه‌های دینی و مجامع مذهبی , یافته‌های بالینی , نظریهٔ شناختی - رشدی (۲) , میکروفن دستی , تار , خوش آن بیداد کز فریاد من جانان برون آید , ایزومورفیزم , قلعه‌ها , درمان , منوچهر مطیعی تهرانی , الکترولیت‌ها توان اسید و باز , تغذيه با شير مادر (۲) , ما گدایان بعد از این از کار و بار آسوده‌ایم ,

برخی منابع مهم خبری
didban.ir دیدبان , ensafnews.com انصاف نیوز , baztaab.com بازتاب امروز , piroozionline.ir روزنامه پیروزی , arshnews.ir عرش , salamatnews.com سلامت , rasekhoon.net راسخون , itiran.com آی تی ایران , nasimonline.ir نسیم , iribnews.ir واحد مرکزی خبر , karyab.net کاریاب , rooyeshnews.com رویش , imna.ir ایمنا , iranbalkan.net ایربا , arw.ir دیده بان حیوانات , sarihnews.com صریح , ebrat.ir عبرت , 2daylink.com تودی لینک , hamshahrionline.ir همشهری آنلاین , asianews.ir روزنامه آسیا , rasad.org رصد , goftarnews.ir گفتار نیوز , taghribnews.ir تقریب , khordadnews.ir خرداد نیوز , seratnews.ir صراط نیوز , eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , telna.ir تلنا , migna.ir میگنا , pcparsi.com پی سی پارسی , presstv.ir پرس تی وی ,

وبگردی
روایتی از خواب آلودگی 60 میلیارد تومانی مرتضوی در معامله با زنجانی! - ترک همدانی وکیل شاکیان تامین اجتماعی در گفت و گویی به جزئیات مهمی از پرونده مرتضوی در تامین اجتماعی اشاره کرده است.حال با توجه به رفع نقص این پرونده و اعاده آن به دادگاه باید دید که سرنوشت این پرونده به کجا ختم خواهد شد.
ویدیوهایی از زندگی جوان ایرانی آلمانی که در مونیخ شلیک کرد - ویدیوی حرف های مردی که با عامل حملات نیس جنگید! / ویدیوی لحظه انفجار خودروی مخالف پوتین / ویدیوی نقش آفرینی ترامپ در انیمیشن سیمپسون‌ها / ویدیوی آمارسازی برای محدود کردن اینترنت / ویدیویی از لباس خنده دار المپین های ایران؛ یک ترور شخصیت بامزه از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است.
مراسم برترین های لیگ برتر فوتبال / فیلم و تصاویر - مراسم برترین های لیگ برتر فوتبال با حضور چهره های ورزشی در برج میلاد آغاز شد.
ویدیویی از کنسرت خاص ترین دختر ایران - ویدیویی از کنسرت خاص ترین دختر ایران/اراده ای که جهانی شد/مریم و میترا به بزرگ ترین آرزوی زندگیشان رسیدند
مراسم شانزدهمین دوره جشن حافظ / فیلم و تصاویر - مهران مدیری؛ بهترین چهره تلویزیونی/ علی نصیریان تندیس بهترین بازیگر درام تلویزیونی را برد
رویارویی جالب مهران مدیری و فراستی در هفت - آنقدر عصبانی شدم که شیشه نوشابه را روی سرم شکاندم/حالم اصلا خوب نیست/طرف بخاطر خصومت شخصی اش کار من را ترکاند/کمدین محبوب ایران مهمان برنامه هفت
استندآپ کمدی از امیر مهدی ژوله در خندوانه - تصمیم امیرمهدی ژوله برای سفر به ترکیه؛ انتقاد ژوله از طرفدارانش: من را به بچه هایتان نشان ندهید؛ استندآپ کمدی باحال از امیر مهدی ژوله در خندوانه
گفتگوی سحر دولتشاهی با زنی که مورد آزار جنسی قرار گرفته / یک داستان واقعی - گفتگوی سحر دولتشاهی با زنی که مورد آزار و اذیت جنسی قرار گرفته است
تجمع اعتراضی اهالی سینما در مقابل بیمارستان «جم» - تجمع اعتراضی اهالی سینما با عنوان «تجمع سکوت کمپین مدافعان عباس» مقابل بیمارستان «جم» بعد‌ از ظهر امروز (جمعه) برگزار شد.
تمام فیلم‌های حادثه نیس فرانسه - لحظه ی حمله کامیون به ازدحام جمعیت در نیس فرانسه با 130 کشته و زخمی
مهرجویی: قاتل کیارستمی را باید کُشت / فیلم - داریوش مهرجویی کارگردان سینمای ایران در مراسم بزرگداشت عباس کیارستمی که به همت خانواده اش برگزار شد، ناگهان خونش به جوش آمد و از کسانی که قصور پزشکی شان باعث مرگ کیارستمی شد به شدت انتقاد کرد و خواست مسئولان آنها را به سزای اعمال شان برسانند.
شبی که ستاره های سینمای ایران اشک ریختند / فیلم - گزارش مراسم بزرگداشت عباس کیارستمی، برجسته ترین کارگردان ایران/شبی که ستاره های سینمای ایران اشک ریختند و شمع روشن کردند و فاتحه خواندند
روایت فرزند کیارستمی از آنچه پزشکان با عباس کردند / فیلم - جنگ علنی جاسوس‌های روس و آمریکا / این محموله موشک های آمریکایی، قاتل هلی کوپترهای روسی و سوری شدند / ویدیوهای تاثربرانگیز از زجرکش کردن گاوها؛ از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است.
جزئیات تکان دهنده از مرگ کیارستمی - دکتر میر هم اشتباهاتش را مخفی می‌کند و به گردن نمی‌گیرد، هم راست نمی‌گوید. چون آزمایشات پاتولوژی مشخص می‌کند که آقای کیارستمی اصلا سرطان نداشتند. پزشکی که به این راحتی دروغ می‌گوید، چطور قسم پزشکی خورده است؟ ایشان فیلمی را منتشر کردند که بتوانند خودشان را بی‌تقصیر نشان دهند. این فیلم آقای کیارستمی را به حدی ناراحت کرده که به ما معترض شدند چرا اجازه ادامه درمان به این دکتر داده‌ایم
فیلم/ ماجرای تصادف بازیگر زن با خودروی مهران مدیری - مهران مدیری در برنامه شب گذشته «دورهمی» ماجرای تصادف گلاره عباسی با ماشین جدیدش را تعریف کرد.
تصاویر/ چهره‌ها در افطاری لیلا بلوکات - ضیافت افطاری خیریه لیلا بلوکات دوشنبه شب، همزمان با بیست و هشتمین شب ماه مبارک رمضان در موزه طبیعت و حیات وحش دارآباد با حضور هنرمندان و ورزشکاران و افراد خیر برای کودکان معلول، بیماران سرطانی و کودکان بی‌سرپرست برگزار شد.
مهران مدیری دلایل مجرد ماندن خانم بازیگر را کشف کرد! - الهام حمیدی بازیگر زن سینما و تلویزیون ایران مهمان برنامه دورهمی مهران مدیری شد تا گپ و گفت متفاوت و البته بامزه ای میان او و مجری برنامه اتفاق بیفتد.
افطار رییس جمهور با اصحاب فرهنگ و هنر - ضیافت افطار رییس جمهور با اصحاب فرهنگ و هنر در سالن اجلاس برگزار شد.
پربازدیدها