شنبه ۱۳ تیر ۱۳۹۴ / Saturday, 4 July, 2015
کاغذ سازی در ایران‌

کاغذ سازی در ایران‌کاغذ،‌ ورقه‌ نازک‌ و‌ همواری‌ است‌ که‌ به‌ طور‌ معمول‌ از‌ الیاف‌ گیاهی‌ ساخته‌ می‌شود‌ و‌ به‌ طور‌ عمده‌ برای‌ نوشتن‌ و‌ چاپ‌ کردن‌ از‌ آن‌ استفاده‌ می‌شود.
به‌نظر می‌رسد واژه‌ کاغذ‌‌ از‌ زبان‌ سانسکریت‌ وارد‌ زبان‌ فارسی‌ شده‌ باشد.کاغذ‌ از‌ الیاف‌ به‌ هم‌ آمیخته‌ سلولز‌ تشکیل‌ می‌شود‌ که‌ از‌ سال‌ ۱۸۶۰‌ به‌ بعد‌ قسمت‌ عمده‌ کاغذ‌ جهان‌ از‌ چوب‌ و‌ مغز‌ آن‌ بدست‌ می‌آید.
ساخت‌ اولین‌ کاغذی‌ که‌ شبیه‌ کاغذهای‌ امروزی‌ بوده‌ است‌ به‌ فردی‌ چینی‌ بنام‌ تسای‌ لوآ‌ در‌ سال‌ ۱۰۵‌ میلادی‌ ‌ نسبت‌ داده‌ می‌شود.
چینی‌ها‌ در‌ ساختن‌ کاغذ‌ از‌ پوست‌ درخت‌ توت‌ استفاده‌ می‌کردند‌ و‌ بعدها‌ در‌ قرن‌ اول‌ و‌ دوم‌ میلادی،‌ گرد‌ فشرده‌ ساقه‌ خیزران‌ را‌ برای‌ تهیه‌ کاغذ‌ بکار‌ بردند.
در‌ اروپا‌ تا‌ حدود‌ قرن‌ اول‌ میلادی‌ از‌ کاغذ‌ پاپیروس‌ استفاده‌ می‌شد‌ ولی‌ در‌ آن‌ زمان‌ با‌ پیدایش‌ نوع‌ جدیدی‌ از‌ کاغذ‌ که‌ پارشمن‌ ‌ نامیده‌ می‌شد‌ رقابتی‌ بین‌ این‌ دو‌ نوع‌ کاغذ‌ بوجود‌ آمد.
بدین‌ ترتیب‌ تا‌ تهیه‌ کاغذ‌ به‌ صورت‌ امروزی‌ (‌ یعنی‌ تهیه‌ کاغذ‌ از‌ موادی‌ چون‌ الیاف‌ پارچه‌ و‌ چوب‌ )‌ برای‌ نوشتن‌ از‌ پارشمن‌ و‌ پاپیروس‌ استفاده‌ می‌شد.
● تاریخچه‌ کاغذسازی ‌در‌ ایران‌
تاریخ‌ ساخت‌ کاغذ‌ در‌ ایران‌ به‌ سال‌ ۱۳۴‌ هجری‌ قمری‌ (‌ ۷۵۱‌ میلادی‌ )‌ و‌ به‌ زمان‌ هجوم‌ چینیان‌ به‌ سمرقند‌ برمی‌گردد.‌ که‌ طی‌ آن،‌ ایرانیان‌ فن‌ کاغذسازی‌ را‌ از‌ اسیران‌ چینی‌ فرا‌ گرفتند.
طولی‌ نکشید‌ که‌ کاغذ‌های‌ تولیدی‌ ایران‌ به‌ قدری‌ شهرت‌ پیدا‌ کرد‌ که‌ از‌ طریق‌ کاروان‌ هایی‌ از‌ بغداد‌ و‌ دمشق‌ به‌ مصر‌ و‌ از‌ آنجا‌ در‌ امتداد‌ دریای‌ مدیترانه‌ به‌ آسیای‌ مرکزی‌ و‌ سپس‌ به‌ اروپا‌ برده‌ شد.‌
انواع‌ کاغذ‌ هایی‌ که‌ در‌ نسخ‌ خطی‌ ایران‌ بکار‌ می‌رفته‌ و‌ از‌ شهرت‌ خاصی‌ برخوردار‌ بوده‌ است‌ عبارتند‌ از‌ :‌(۱ )
۱)‌ کاغذ‌ آهاری‌
۲)‌ کاغذ‌ ابری‌
۳) کاغذ‌ ابریشمی‌
۴) کاغذ‌ پوست‌ دل‌ آهو‌
۵-) کاغذ‌ بغدادی
‌ ۶)‌ کاغذ‌ حنایی
‌ ۷) کاغذ‌ خراسانی‌
۸)‌ کاغذ‌ مقتایی‌
۹) کاغذ‌ دولت‌ آبادی‌
۱۰) کاغذ‌ عادل‌ شاهی‌
۱۱) کاغذ‌ سمرقندی‌
۱۲)‌ کاغذ‌ هندی‌
۱۳) کاغذ‌ خان‌ بالغ‌
۱۴)‌ کاغذ‌ بخارایی‌
۱۵)‌ کاغذ‌ اصفهانی‌
۱۶)‌ کاغذ‌ کشمیری‌
۱۷)‌ کاغذ‌ مصری‌
۱۸) کاغذ‌ ترکی‌
۱۹)‌ کاغذ‌ ترمه‌
۲۰)‌ کاغذ‌ فرنگی‌ جدید‌
مهم‌ ترین‌ کاغذ‌ هایی‌ که‌ توسط‌ مسلمین‌ ساخته‌ شد:
ـ کاغذ‌ سلیمانی‌ -‌ کاغذ‌ طلحی‌ -‌ کاغذ‌ نوحی‌ -‌ کاغذ‌ فرعونی‌ -‌ کاغذ‌ جعفری‌ -‌ کاغذ‌ طاهری‌ -‌ ‌ کاغذ‌ مامونی‌ -‌ کاغذ‌ منصوری‌
● کاغذ‌ سمرقندی‌
این‌ کاغذ‌ را‌ باید‌ نخستین‌ نمونه‌ کاغذ‌ ایرانی‌ دانست‌ که‌ برابر‌ نیازهای‌ کاتبان‌ ایرانی‌ و‌ شرایط‌ کتابت‌ با‌ قلم‌ نی‌ پدید‌ آمده‌ است.‌ تایید‌ استادان‌ طراز‌ اول‌ خوشنویسی‌ نظیر‌ سلطان‌ علی‌ مشهدی‌ در‌ <صراط‌ السطور>‌ از‌ مرغوبیت‌ خاص‌ این‌ کاغذ‌ خبر‌ می‌دهد.
کیفیت‌ مناسب‌ این‌ کاغذ‌ سبب‌ رونق‌ تجارت‌ آن‌ شد،‌ به‌ طوری‌ که‌ سمرقند‌ را‌ به‌ مرکز‌ تجارت‌ آن‌ تبدیل‌ کرد.‌ حتی‌ مرغوبیت‌ این‌ کاغذ‌ منجر‌ به‌ گرانی‌ آن‌ گردید،‌ به‌ طوری‌ که‌ از‌ انواع‌ مختلف‌ آن‌ در‌ همه‌ جا،‌ با‌ رغبت‌ و‌ تحسین‌ استقبال‌ می‌شد‌ و‌ در‌ اندازه‌های‌ مختلف‌ کاربرد‌ پیدا‌ کرده‌ و‌ به‌ تمام‌ بلاد‌ اسلامی‌ صادر‌ می‌ شد.‌
کاغذ‌ سمرقندی‌ و‌ کیفیت‌ جهانگیر‌ آن‌ سبب‌ شد‌ تا‌ کشورهای‌ مسلمان‌ آن‌ روزگار،‌ همیشه‌ ترجیح‌ دهند‌ برای‌ خلق‌ آثار‌ ماندگار،‌ از‌ آن‌ استفاده‌ کنند.‌
حتی‌ وقتی‌ بایسنقر‌ میرزا‌ تصمیم‌ به‌ کتابت‌ قرآن‌ معروف‌ و‌ عظیم‌ بایسنقر‌ گرفت،‌ دستور‌ داد‌ تا‌ کاغذگران‌ سمرقندی،‌ تمامی‌ تجربه‌ و‌ همت‌ خویش‌ را‌ به‌ کار‌ بگیرند‌ تا‌ بتوانند‌ صفحاتی‌ عظیم‌ از‌ این‌ کاغذ‌ را‌ پدید‌ آورند‌ و‌ امروز‌ شاهد‌ بقایای‌ این‌ قرآن‌ عظیم‌ بایسنقری‌ در‌ کتابخانه‌ مرکزی‌ آستان‌ قدس‌ رضوی‌ در‌ ابعاد‌ هر‌ صفحه‌ ۱۰۱‌ *۱۷۷‌ سانتی‌متر‌ با‌ مقیاس‌ امروز‌ هستیم‌ که‌ بزرگ‌ تر‌ از‌ کاغذهای‌ صنعتی‌ استاندارد‌ امروزین‌ است.‌
● کاغذ‌ بخارایی‌
دومین‌ کاغذ‌ تولیدی‌ ایرانیان‌ است‌ که‌ در‌ کارگاه‌های‌ کاغذسازی‌ بخارا‌ رواج‌ پیدا‌ کرد‌ و‌ به‌ همین‌ ترتیب،‌ نام‌ گذاری‌ کاغذ،‌ منسوب‌ به‌ مراکز‌ تولیدی‌ آن‌ شد.
● کاغذهای‌ طاهری‌
به‌ دستور‌ طاهر‌ دوم،‌ از‌ امرای‌ نیشابور،‌ و‌ همین‌ طور‌ کاغذ‌ طلحی‌ به‌ دستور‌ طلحه‌ بن‌ طاهر،‌ از‌ امرای‌ طاهری،‌ ساخته‌ شد.
● کاغذ‌ مامونی‌
به‌ نظر‌ می‌ رسد‌ از‌ انواع‌ کاغذهایی‌ است‌ که‌ به‌ دستور‌ فضل‌ برمکی‌ در‌ مرو‌ ساخته‌ می‌شد.
● کاغذ‌ نوحی‌
از‌ انواع‌ کاغذهای‌ خراسانی‌ است‌ که‌ نوح‌ بن‌ منصور‌ سامانی‌ در‌ ساخت‌ و‌ ترویج‌ آن‌ نقش‌ موثری‌ داشته‌ و‌ به‌ همین‌ نام‌ هم‌ شهرت‌ پیدا‌ کرده‌ است.
● کاغذ‌ منصوری‌
در‌ خراسان‌ تاکنون‌ از‌ دو‌ نوع‌ کاغذ‌ منصوری‌ یاد‌ شده‌ است‌ که‌ اولین‌ آن‌ منسوب‌ به‌ منصور‌ سامانی‌ است‌ و‌ دیگری‌ کاغذی‌ است‌ خراسانی‌ که‌ توسط‌ کاغذگر‌ هنرمندی‌ به‌ نام‌ منصور‌ کاغذی‌ ساخته‌ شده‌ است‌ و‌ شاید‌ در‌ زمره‌ معدود‌ نمونه‌هایی‌ از‌ کاغذسازی‌ باشد.
● کاغذ‌ فرعونی‌
برخلاف‌ اسم‌ آن،‌ از‌ انواع‌ کاغذهای‌ خراسانی‌ است‌ که‌ تا‌ سده‌ پنجم‌ هجری‌ رواج‌ داشته‌ و‌ رقیب‌ سرسخت‌ کاغذ‌ مصری‌ بوده‌ است.‌ تاریخ‌ و‌ سابقه‌ ساخت‌ آن‌ را‌ تا‌ نیمه‌ اول‌ سده‌ دوم‌ هجری‌ ذکر‌ کرده‌ اند.
● نوآوری های‌ ایرانیان‌ در‌ کاغذ‌ سازی‌
ایرانیان‌ مسلمان‌ در‌ کار‌ بهبود‌ ساختن‌ کاغذ‌ به‌ نوآوری‌های‌ جالبی‌ دست‌ پیدا‌ کرده‌ بودند‌ که‌ به‌ چند‌ مورد‌ اشاره‌ می‌شود:
۱‌) آهار‌ زدن‌ به‌ کاغذ‌ :‌ ایرانیان‌ که‌ در‌ کار‌ ساختن‌ کاغذ‌ پوستی(پارشمن)‌ تجربه‌های‌ زیادی‌ داشتند‌ کوشیدند‌ آن‌ تجربه‌ها‌ را‌ در‌ ساختن‌ کاغذ‌ جدید‌ نیز‌ به‌ کار‌ گیرند.‌ از‌ این‌ رو،‌ به‌ کاغذ‌ نشاسته‌ گندم‌ می‌زدند‌ که‌ سطح‌ کاغذ‌ را‌ برای‌ نوشتن‌ با‌ جوهر‌ مناسب‌تر‌ می‌کرد.
۲)‌ بهره‌گیری‌ از‌ آب‌دنگ‌ :‌ این‌ دستگاه‌ کوبه‌ای،‌ پتک‌ ‌مانند‌ بود‌ که‌ با‌ چرخاب‌ به‌ حرکت‌ در‌ می‌آمد‌ و‌ از‌ آن‌ برای‌ خرد‌ کردن‌ تکه‌های‌ بزرگ‌ چوب‌ بهره‌ می‌گرفتند.‌
۳) بهره‌گیری‌ از‌ قالب‌ خیزران‌ :‌ نوارهایی‌ از‌ چوپ‌ خیزران‌ را‌ مانند‌ حصیر‌ به‌ هم‌ می‌بافتند‌ و‌ برگه‌های‌ کاغذ‌ خیس‌ را‌ ‌ برای‌ آبکشی‌ روی‌ آن‌ می‌گذاشتند‌ و‌ پس‌ از‌ این‌ که‌ آب‌ آن‌ گرفته‌ شد‌ در‌ حالی‌ که‌ ورقه‌ هنوز‌ مرطوب‌ بود،‌ آن‌ را‌ برمی‌داشتند.
این‌ کار‌ به‌ سازنده‌ کاغذ‌ امکان‌ می‌داد‌ به‌ طور‌ پیاپی‌ ورقه‌های‌ کاغذ‌ را‌ روی‌ همان‌ یک‌ قالب‌ آبکشی‌ کند.‌ پیش‌ از‌ آن،‌ ورقه‌ کاغذ‌ را‌ روی‌ پارچه‌ درشت‌ ‌بافی‌ پهن‌ می‌کردند،‌ اما‌ تا‌ زمان‌ خشک‌ شدن‌ ورقه‌ کاغذ،‌ نمی‌توانستند‌ آن‌ را‌ از‌ روی‌ پارچه‌ بردارند.‌
۴) ‌ بهبود‌ کاغذ‌ و‌ بازیافت‌ آن‌ :‌ افزودن‌ موادی‌ مانند‌ بزرک،‌ پنبه‌ و‌ کهنه‌ پاره‌های‌ کتان‌ به‌ ترکیب‌ کاغذ‌ و‌ هم‌چنین‌ بهره‌گیری‌ از‌ خرده‌ پاره‌های‌ کاغذ‌ و‌ پارچه‌های‌ کهنه‌ که‌ در‌ بهبود‌ کاغذ‌ سودمند‌ بود‌ و‌ شیوه‌ای‌ از‌ بازیافت‌ نیز‌ به‌ حساب‌ می‌ آمد.
۵)‌ کاغذ‌ رنگی:‌ در‌ برخی‌ دست‌نوشته‌های‌ نویسندگان‌ مسلمان‌ دستورهایی‌ برای‌ ساختن‌ کاغذ‌ به‌ رنگ‌های‌ قرمز،‌ سبز،‌ آبی،‌ صورتی،‌ زرد،‌ پیازی‌ و‌ ارغوانی‌ وجود‌ دارد‌ و‌ حتی‌ نوشته‌ شده‌ است‌ که‌ چگونه‌ می‌توان‌ کاری‌ کرد‌ که‌ برگه‌های‌ کاغذ‌ کهنه‌ و‌ دیرین‌ به‌ نظر‌ برسند.
● روش‌های‌ الوان‌ سازی‌
الوان‌ سازی‌ کاغذ‌ که‌ از‌ ابداعات‌ هنرمندان‌ ایرانی‌ است،‌ به‌ گونه‌های‌ متفاوت‌ انجام‌ می‌شده‌ است:‌
الف)‌ استفاده‌های‌ خود‌ رنگی‌ در‌ خمیر‌ کاغذ‌
ب) روش‌های‌ افشان‌ یا‌ رنگ‌ افشانی‌
ج)‌ روش‌های‌ غرقابی‌
د)‌ روش‌های‌ ابر‌ و‌ باد‌ یا‌ ابری‌ سازی‌
الف) استفاده‌های‌ خود‌ رنگی‌ در‌ خمیر‌ کاغذ:
‌ استفاده‌ از‌ رنگ‌ گیاه‌ برای‌ کاغذ‌ از‌ تجارب‌ قدیمی‌ ایرانیان‌ است‌ که‌ نمونه‌ آن‌ کاغذ‌ کاهی‌ است‌ و‌ آن‌ استفاده‌ از‌ کاه‌ گیاه‌ گندم‌ برای‌ ماده‌ اولیه‌ خمیر‌ کاغذ‌ است.‌ مواد‌ نشاسته‌ ای‌ و‌ لعابی‌ موجود‌ در‌ ساقه‌ گندم‌ سبب‌ آهاری‌ شدن‌ آن‌ می‌شود.‌
از‌ همین‌ خاصیت‌ استفاده‌ می‌شد‌ و‌ کاغذهایی‌ برای‌ طراحی‌ و‌ نقاشی‌ پدید‌ می‌آوردند‌ که‌ امروز‌ نوع‌ ماشینی‌ آن‌ <کاغذ‌ گراف>‌ نام‌ دارد.‌
گاهی‌ در‌ دوران‌ کاغذسازی‌ ایرانیان،‌ از‌ رنگ‌های‌ گیاهی‌ محلول‌ در‌ آب،‌ مانند‌ حنایی‌ و‌ زعفرانی‌ استفاده‌ می‌شد.‌ بدین‌ ترتیب،‌ رنگ‌ به‌ جای‌ سطح‌ کاغذ‌ در‌ متن‌ خمیر‌ قرار‌ داشت‌ و‌ نه‌ تنها‌ بر‌ دوام‌ کاغذ‌ می‌افزود،‌ بلکه‌ از‌ هجوم‌ قارچ‌ها‌ و‌ سایر‌ آفات‌ کاغذ‌ و‌ کتاب‌ جلوگیری‌ می‌کرد.‌
ب)‌ افشان‌ به‌ معنی‌ پراکندن‌ رنگ‌ محلول‌ به‌ صورت‌ ذرات‌ ریز‌ بر‌ روی‌ اجسام‌ است‌ به‌ هر‌ وسیله‌ ای‌ که‌ ممکن‌ باشد.‌
در‌ طول‌ تاریخ‌ از‌ ابزارهای‌ متفاوت‌ مانند‌ قلم‌ موی‌ افشانگر‌ که‌ آن‌ را‌ خامه‌ افشان‌ هم‌ گفته‌ اند‌ و‌ نیز‌ ابزاری‌ به‌ نام‌ فوتک‌ و‌ ابزارهای‌ موسوم‌ به‌ ایربراش‌ استفاده‌ شده‌ است؛‌ اما‌ در‌ کتاب‌ سازی‌ و‌ نگارگری‌ افشانگر‌ باید‌ با‌ همان‌ قلم‌ موی‌ مخصوص‌ باشد‌ و‌ ابزارهای‌ مدرن‌ نظیر‌ فوتک‌ و‌ ایربراش‌ کاربردی‌ نمی‌ توانند‌ داشته‌ باشند.‌
روش‌های‌ رنگ‌ افشانی‌ هم‌ بستگی‌ به‌ نوع‌ کار‌ هنری‌ و‌ همین‌ طور‌ توانایی‌های‌ خاص‌ هنرمند‌ دارد‌ که‌ بهتر‌ است‌ با‌ رنگ‌های‌ گیاهی‌ یا‌ آبرنگ‌ استفاده‌ شود.
علاوه‌ بر‌ انواع‌ رنگ‌های‌ محلول‌ در‌ آب،‌ از‌ طلای‌ حل‌ کرده‌ هم‌ استفاده‌ می‌شود‌ که‌ در‌ این‌ صورت‌ آن‌ را‌ زرافشانی‌ گویند.‌ افشان‌ زر‌ و‌ نیز‌ افشان‌ نقره‌ را‌ هم‌ به‌ تناسب‌ کار‌ در‌ این‌ حوزه‌ به‌ کار‌ ‌ می‌برند.‌
ج) در‌ روش‌های‌ غرقابی،‌ رنگ‌های‌ گیاهی‌ را‌ پس‌ از‌ آماده‌ سازی‌ در‌ ظرفی‌ پهن‌ می‌ریزند‌ و‌ اوراق‌ مورد‌ نیاز‌ را‌ در‌ محلول‌ آماده‌ شناور‌ و‌ سپس‌ آویزان‌ می‌کنند‌ تا‌ خشک‌ شود.‌
د) روش‌های‌ ابری‌ سازی‌ یا‌ ابر‌ و‌ باد‌ :‌ اساس‌ رنگ‌ آمیزی‌ بدین‌ گونه‌ است‌ که‌ در‌ ظرفی‌ بزرگ‌ نشاسته‌ حل‌ شده‌ را‌ می‌ریزند‌ و‌ بر‌ آن‌ از‌ رنگ‌های‌ گیاهی‌ یا‌ جسمی‌ رقیق‌ شده‌ به‌ صورت‌ چند‌ قطره‌ ریز‌ یا‌ درشت‌ می‌افشانند‌ و‌ کاغذ‌ را‌ برای‌ لحظه‌ای‌ کوتاه‌ بر‌ آن‌ قرار‌ می‌دهند‌ و‌ سریعا‌ برمی‌ دارند‌ و‌ در‌ محلی‌ قرار‌ می‌دهند‌ تا‌ خشک‌ شود.‌
بعد‌ از‌ خشک‌ شدن‌ با‌ اتوی‌ نیم‌ گرم،‌ کاغذها‌ را‌ صاف‌ می‌کنند.‌ ابری‌ سازی‌ هم‌ انواع‌ مختلفی‌ دارد‌ که‌ نتیجه‌ تجربه‌ و‌ ابتکارات‌ هنرمندان‌ است.‌
● صنعت‌ کاغذ‌ سازی‌ در‌ دوران‌ معاصر
در‌ دوره‌ قاجار‌ به‌ دلایل‌ مختلف‌ نظیر‌ رقابت‌ روسیه‌ و‌ انگلیس‌ بر‌ سر‌ منافعی‌ که‌ در‌ ایران‌ داشتند‌ و‌ بی‌لیاقتی‌ و‌ بی‌کفایتی‌ دولت‌ وقت،‌ صنعت‌ کاغذسازی‌ رونقی‌ نداشته‌ است.
در‌ زمان‌ سلطنت‌ رضا‌ خان‌ نیز‌ کاغذ‌ مورد‌ نیاز‌ از‌ کشور‌های‌ روسیه،‌ سوئد،‌ آلمان‌ و‌ رومانی‌ خریداری‌ می‌ شد.
کوشش‌ برای‌ احداث‌ یک‌ کارخانه‌ کاغذسازی‌ در‌ ایران‌ کم‌ و‌ بیش‌ ادامه‌ یافت‌ تا‌ در‌ سال‌ ۱۳۴۴‌ هجری‌ شمسی‌ مقدمات‌ ایجاد‌ اولین‌ کارخانه‌ کاغذسازی‌ به‌ منظور‌ تولید‌ کاغذ‌ چاپ‌ و‌ تحریر‌ با‌ استفاده‌ از‌ تفاله‌ نیشکر‌ در‌ هفت‌ تپه‌ خوزستان‌ به‌ ظرفیت‌ ۱۰۰‌ تن‌ در‌ روز‌ فراهم‌ گشت‌ و‌ سر‌ انجام‌ شرکت‌ کاغذ‌ پارس‌ در‌ سال‌ ۱۳۴۶‌ هجری‌ شمسی‌ تاسیس‌ شد.
‌ این‌ شرکت‌ با‌ ظرفیت‌ اولیه‌ ۳۵‌ هزار‌ تن‌ کاغذ‌ در‌ سال‌ ۱۳۴۹‌ آغاز‌ به‌ کار‌ کرد‌ و‌ در‌ این‌ سال‌ به‌ تولید‌ ۱۲۳۰۰‌ تن‌ کاغذ‌ چاپ‌ و‌ تحریر‌ دست‌ یافت.
در‌ سال‌ ۱۳۵۲،‌ بزرگ‌ترین‌ کارخانه‌ کاغذسازی‌ ایران‌ به‌ نام‌ مجتمع‌ صنایع‌ چوب‌ و‌ کاغذ‌ ایران(چوکا)‌ با‌ مشارکت‌ وزارت‌ صنایع‌
(۶۰‌ درصد‌ سهام)‌ وزارت‌ کشاورزی‌ و‌ عمران‌ روستایی(۴۰‌ درصد‌ سهام)‌ در‌ کیلومتر‌ شش‌ جاده‌ رضوان‌شهر‌ به‌ تالش‌ بنیان‌گذاری‌ شد‌ و‌ در‌ سال‌ ۱۳۵۷‌ کار‌ خود‌ را‌ آغاز‌ کرد.‌
اوج‌ گیری ‌ انقلاب‌ اسلامی‌ به‌ بسته‌ ‌شدن‌ بسیاری‌ از‌ ‌ کارخانه‌ها‌ از‌ جمله‌ همین‌ کارخانه‌ کاغذسازی‌ انجامید‌ که‌ بیش‌تر‌ از‌ سوی‌ خارجی‌‌ها‌ اداره‌ می‌شد.‌
از‌ سال‌ ۱۳۶۱‌ تلاش‌های‌ برنامه‌ریزی‌ شده‌ای‌ برای‌ راه‌ اندازی‌ دوباره‌ تولید‌ کاغذ‌ آغاز‌ شد‌ و‌ با‌ تحویل‌ کارخانه‌ به‌ سازمان‌ صنایع‌ ملی‌ ایران‌ در‌ سال‌ ۱۳۶۴،‌ این‌ تلاش‌ها‌ به‌ بار‌ نشست‌ و‌ فعالیت‌ این‌ کارخانه‌ آغاز‌ شد.‌
بعدها‌ مراکز‌ دیگری ‌ از‌ جمله‌ شرکت‌ صنایع‌ چوب‌ و‌ کاغذ‌ مازندران‌ در‌ سال‌ ۱۳۷۶‌ راه‌ اندازی‌ شد‌ که‌ به‌ عنوان‌ تولید‌ کننده‌ کاغذ‌ در‌ ایران‌ با‌ ظرفیت‌ ۱۷۵۰۰۰‌ تن‌ (‌ شامل‌ ۹۰۰۰۰‌ تن‌ کاغذ‌ روزنامه‌ و‌ چاپ‌ و‌ تحریر‌ و‌ ۸۵۰۰۰‌ تن‌ کاغذ‌ فلوتینگ‌ )‌ ‌ فعالیت‌ دارد.‌
‌ کاغذ‌ به‌ طور‌ عمده‌ از‌ الیاف‌ بافته‌ شده‌ سلولزی‌ تشکیل‌ شده‌ است.‌ این‌ الیاف‌ از‌ چوب‌ و‌ منابع‌ گیاهی‌ دیگر‌ تهیه‌ می‌شود.
به‌ جز‌ الیاف‌ سلولزی‌ بیش‌ از‌ ۳۰‌ درصد‌ وزن‌ کاغذ‌ از‌ افزودنی‌هایی‌ مانند‌ :‌ مواد‌ معدنی،‌ مواد‌ شیمیایی‌ و‌ مواد‌ سفید‌ کننده‌ تشکیل‌ می‌شود.‌
احداث‌ کارخانه‌ صنایع‌ چوب‌ و‌ کاغذ‌ مازندران‌ در‌ سال‌های‌ اخیر‌ و‌ وجود‌ کارخانجاتی‌ نظیر‌ نئوپان،‌ فیبر،‌ ...‌ نیاز‌ به‌ چوب‌ را‌ روز‌ به‌ روز‌ افزایش‌ داده‌ است.‌ منبع‌ اصلی‌ تولید‌ چوب‌ کشورمان‌ همان‌ ۹/‌۱‌ میلیون‌ هکتار‌ جنگل‌ های‌ شمال‌ کشور‌ است‌ که‌ درصد‌ قابل‌ توجهی‌ از‌ آن‌ دارای‌ وضعیت‌ مخروبه‌ و‌ نیمه‌ مخروبه‌ است.‌
در‌ چنین‌ شرایطی‌ ناگزیر‌ باید‌ منابع‌ دیگری‌ را‌ جستجو‌ کرد‌ تا‌ بتواند‌ جایگزین‌ گونه‌های‌ بومی‌ شمال‌ کشور‌ شود‌ و‌ فشار‌ وارده‌ به‌ جنگل‌های‌ طبیعی را‌ کاهش‌ دهد.
کاغذ‌ و‌ مقوای‌ باطله‌ مهم‌ ترین‌ بخش‌ مواد‌ اولیه‌ را‌ در‌ صنعت‌ کاغذسازی‌ تشکیل‌ می‌دهند.
کاغذ‌ باطله‌ از‌ نظر‌ اقتصادی‌ برای‌ صنعت‌ کاغذسازی‌ از‌ اهمیت‌ ویژه‌ای‌ برخوردار‌ است‌ و‌ نقش‌ عمده‌ای‌ در‌ حفظ‌ محیط‌ زیست‌ و‌ جلوگیری‌ از‌ قطع‌ درختان‌ به‌ عنوان‌ مواد‌ اولیه‌ ایفا‌ می‌کند.
در‌ اغلب‌ کارخانه‌های‌ کاغذسازی‌ از‌ خمیر‌ کاغذ‌ بازیافتی‌ به‌ عنوان‌ بخشی‌ از‌ خمیر‌ تهیه‌ شده‌ برای‌ تولید‌ کاغذ‌ و‌ مقوا‌ استفاده‌ می‌کنند.‌ برای‌ مثال‌ بیش‌ از‌ نیمی‌ از‌ مجموع‌ الیاف‌ مورد‌ استفاده‌ در‌ صنعت‌ کاغذسازی‌ انگلستان‌ را‌ کاغذ‌های‌ باطله‌ و‌ بازیافتی‌ تشکیل‌ می‌دهند.‌
‌ پی‌نوشت:
۱-‌ خبرنامه‌ فرهنگستان‌ هنر.‌ شماره‌ ۴۸
‌ منابع‌ :
‌ ۱-‌ دهخدا،‌ علی‌اکبر.‌ لغت‌نامه(واژه‌ کاغذ،‌ توز‌ و‌ خدنگ)،‌ انتشارات‌ دانشگاه‌ تهران،‌ ۱۳۷۷
۲-‌ هونکه،‌ زیگرید.‌ فرهنگ‌ اسلام‌ در‌ اروپا،‌ ترجمه‌ مرتضی‌ رهبانی،‌ دفتر‌ نشر‌ فرهنگ‌ اسلامی،‌ چاپ‌ چهارم‌ ۱۳۷۳
۳-‌ یوسف‌حسن،‌ احمد/‌‌هیل،‌ دانالد.‌ تاریخ‌ مصور‌ تکنولوژی‌ اسلامی.‌ ناصر‌ موفقیان.‌ انتشارات‌ علمی‌ و‌ فرهنگی،‌ ۱۳۷۵
۴-‌ ذکاء،‌ یحیی.‌ هنر‌ کاغذبری‌ در‌ ایران(قطاعی)‌ نشر‌ و‌ پژوهش‌ فرزان‌ روز،‌ ۱۳۷۹
۵-‌ محمد‌ بن‌ اسحاق‌ (ابن‌ الندیم)،‌ <الفهرست>،‌ ترجمه‌ مرحوم‌ محمدرضا‌ تجدد،‌ به‌ کوشش‌ مهین‌ جهانبگلو‌ (تجدد)،‌ تهران،‌ انتشارات‌ امیرکبیر،‌ ۱۳۶۶
۶-‌ حبیبی،‌ عبدالحی،‌ <هنر‌ عهد‌ تیموریان>،‌ انتشارات‌ بنیاد‌ فرهنگ‌ ایران‌ (سابق)،‌ تهران،‌ ۱۳۵۵
۷-‌ خبرنامه‌ فرهنگستان‌ هنر.‌ شماره‌ ۴۸
منبع : مجله صنعت چاپ

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
تجارسازی , امور دفاعی , دوسالانه , بنتلی کانتیننتال , جوش‌شیرین , نای , مسایقات , خرم آبادی , ابوالفضل قناعتی , تصرف ایران , هیدروژن اتمی , آروند , ویرگول , نکیر , رژگونه , خونه مادربزرگه , ارابه مرگ , مسکن حمایتی , صتایع دستی , موج بیداری , المقدس , دیدار با هنرمندان , فرشته ها با هم می ایند , محمد فیلی , سرزمین مقاومت , دومنیکن , استارت آپ , شریف پور , نیروی تروریستی , حساب های کاربری , نقدینیگی , وزیر اخراجی , میر سیدعلی , تهرانپارس , حرکتی , زانو درد , کالی ایرانی , هوا فضای ایران , تصویرگر , تولید شیر , قزوینی , راننده مصدوم , هدر رفتن , سگ نگهبان , محمد بهشتی , میدان نبرد , بازی مرگ , zoom , حجت الاسلام ملکیان , ضد داعش , کاپشن , ابراهیم شکوری , تلویزیون ورقه ای , جوادی , موزه هنرهای معاصر , طلیه , قرص اعصاب , مسائل ظهور , مهدی عبوری , پوما , پترووشیمی , راه‌رفتن , فواید پس انداز , سفید , مسئولان عالی , کم کردن , اولویت , کاهش خشونت , پارسیان , جزایر دور افتاده , وحشت , تولد یک ملت , لیگ اسپانیا , هتل ترانسیلوانیا , کلیپس , آلودگی , واحدهای صنعتی , کفی کفش , تجار سازی , ریئس جمهور , آی کن , تراکنش , دانش افزایی , جام جم , اثبات , آفتاب هشتم , راهها , دفاتر دیپلماتیک , تکمیل مجتمع ابرسانی , آسمان؛ , پرواز شبانه , فروشندگان , نوازندگی با سبزیجات , رازداری , گردهمای , کیتا بالده , انتقام جویی، , سفر به دبی , سید سعید حسن پور , سعید عزت‌اللهی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
آژانس‌های سازمان ملل و سایر سازمان‌های بین‌المللی , بخش‌های مختلف اقتصادی (۲) , تماشای خشونت , جشن تیرماه سیزده، استان مازندران , مواد آرایشی و زیبایی , موقعیت اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و استراتژیک (۲) , ریتم برش , آیینه‌خانهٔ مفخم، بجنورد , مرثیه , بند اندازی یا نخه‌کردن عروس , برجسته کردن عناصر در ”لید“ , نقره‌سازی، استان آذربایجان شرقی , پیشنهادهایی برای کنترل فشارخون در کشور , حمل و نقل و ارتباطات (۳) , بخش قانونگذاری , سیاست , جدول خلاصهٔ اجزاء اقدام‌های کنترل با توجه به سه بخش عمدهٔ زنجیرهٔ عفونت بیمارستانی , گل انچوزا , منیزم , قصاص فرمودن داود علیه السلام خونی را بعد از الزام ح... ,

ضیافت لیلا بلوکات با حضور هنرمندان و ورزشکاران / فیلم - لیلا بلوکات بازیگر خوش قلب سینما و تلویزیون ایران، در روزهای زیبای ماه رمضان، ضیافت باشکوهی را به نفع کودکان معلول بی سرپرست و مبتلا به بیماری سندرم دان برپا کرد و از ستاره های سرشناسی دعوت به عمل آورد تا با حضورشان باعث دلگرمی این بچه های نازنین شوند. علی کریمی، اکبر عبدی، سعید معروف، پوریا پولیلا بلوکات بازیگر خوش قلب سینما و تلویزیون ایران، در روزهای زیبای ماه رمضان، ضیافت باشکوهی را به نفع…
فیلم/ علیخانی : دستمزدم 45 میلیون تومان است. - احسان علیخانی مجری برنامه ماه عسل شب گذشته ضمن توضیح دباره شایعه دستمزد میلیاردی، درخصوص دعوت از میهمانان حاشیه‌ساز از مردم عذرخواهی کرد.
پیام ویدیویی ظریف به غرب منتشر شد / فیلم - هزار سال پیش، فردوسی شاعر ایرانی گفت: بکوشید نیکی به کار آورید / چو دیدید سرما بهار آورید. من جواد ظریف هستم و این همواره پیام ایران بوده است.
ششمین جشن کانون کارگردانان - ششمین جشن کانون کارگردانان عصر چهارشنبه با حضور جمعی از کارگردانان ودست اندر کاران سینما در پردیس سینمایی ملت برگزار شد.
انتشار توبه نامه بهرام رادان پس از 100 ساعت سخت - بهرام رادان بازیگر سینمای ایران پس از گذشت چند روز از توئیتش که حمایت از قانونی شدن ازدواج همجنس‌بازان در آمریکا تعبیر شد، در نامه‌ای رسماً عذرخواهی کرد اما آنچه از اصل نامه جالب‌تر بود، مخاطب این نامه بود.
محسن کیایی و همسر / تصاویر - سام درخشانی چمدان‌ها را بسته و به همراه تازه عروسش راهی ماه عسل است. عکس جدید مهناز افشار و همسر و ...
حضور جنجالی پزر عروس در ماه‌عسل! / فیلم - برنامه ماه‌عسل امسال که با برنامه جنجالی اثبات عشق یک پسر به دختر آغاز شد، در قسمت یازدهم میزبان یک پزر عروس شد تا حاشیه‌ها کماکان دامن‌گیر این برنامه باشد.
نخستین مصاحبه همسر مهناز افشار / عکس - ...آقازاده بودن یک سری ویژگی‌ها، محدودیت‌ها و چارچوب‌ها دارد که به درست و غلط بودن آن کارى ندارم اما وقتی از آنها عبور کنى به تو می‌گویند "آقازاده خاص".
ورود همسر ظریف به محل مذاکرات / تصاویر - عکس های منتشر شده از محل برگزاری گفتگوها نشان می‌دهد همسر ظریف نیز همراه با گروه ایرانی وارد وین و هتل کوبورک محل برگزاری نشست ها شده است. حسین فریدون برادر رئیس‌جمهور و نماینده ویژه او در مذاکرات هسته‌ای و جان کری وزیر امور خارجه آمریکا نیز دقایقی پیش وارد هتل کوبورگ شدند.
شب پُر ستاره اکران خصوصی «عصر یخبندان» / فیلم - جدیدترین ساخته مصطفی کیایی این روزها با بازی بهرام رادان، مهتاب کرامتی، سحر دولتشاهی، آناهیتا نعمتی، فرهاد اصلانی و محسن کیایی اکران عمومی شده و پیش بینی می‌شود با استقبال بسیار زیادی روبرو شود.
لیلا اوتادی: من گرانقیمت‌ترین بازیگر زن شدم / فیلم - لیلا اوتادی بازیگر زن سینما و تلویزیون ایران مهمان ویژه برنامه ماه رمضان تی وی پلاس که در رستوران ژیلمو سعادت آباد تهران ضبط می شود، شد تا با او گفتگویی انجام بدهیم که شاید تا امروز در هیچ رسانه‌ای به زبان نیاورده بود.
تیپ جدید مهناز افشار و همسرش / عکس - محمد یاسین رامین، فرزند محمدعلی رامین، نظریه پرداز هلوکاست در دولت احمدی نژاد به همراه همسرش مهناز افشار
تنابنده و عطاران در مراسم اکران فیلم گینس / فیلم - محسن تنابنده و رضا عطاران دو ستاره محبوب و پرفروش این روزهای سینما و تلویزیون ایران که برای اکران عمومی فیلم گینس، اولین ساخته محسن تنابنده به سینما قدس میدان ولیعصر تهران آمده بودند، در میان استقبال شدید طرفدارانشان روبروی دوربین های تی وی پلاس نشستند.
اکران خصوصی فيلم عصر یخبندان / تصاویر - بازیگران این فیلم عبارتند از :مهتاب کرامتی، بهرام رادان، آنا نعمتی، سحر دولت شاهی، مینا ساداتی، محسن کیایی، بابک بهشاد، علی میلانی، پوریا رحیمی سام، صدف طاهریان، علی کوچکی، فرهاد اصلانی، ژاله صامتی و ... . نویسنده و کارگردان : مصطفی کیایی .
رونمایی مهران غفوریان از همسرش / تصاویر - جشن حافظ اولین جایی بود که مهران غفوریان همراه با همسرش در آن جا حاضر شد و به عبارت دیگر از همسر خود رونمایی کرد!
بازاری که داعش در آن زنان را می‌فروشد / فیلم - "نخاسة"؛ بازاری که داعش در آن زنان را می فروشد
نیوشا ضیغمی در فستیوال فیلم مسکو / تصاویر - نیوشا ضیغمی و همسرش در فستیوال فیلم مسکو شرکت کرده اند . نیوشا ضیغمی با فیلم «دریا و ماهی پرنده» به کارگردانی مهرداد غفارزاده را در این جشنواره شرکت کرده است.
پوشش متفاوت مهتاب كرامتی در شانگهای / تصاویر - در جشنواره شانگهای مهتاب کرامتی و مصطفی زمانی در یک فیلم مشترک به نام جامه درآن حضور دارند و به همین دلیل سفری به شانگهای کرده اند.
جشن زادروز رضا کیانیان / تصاویر - جشن زادروز رضا کیانیان بازیگر سینما تئاتر و تلویزیون عصر یکشنبه با حضور هنرمندان سینما برگزار شد.
الناز شاکردوست در مراسم اکران فیلم آتیش بازی - تصاویری از الناز شاکردوست و سایر هنرمندان را در مراسم اکران خصوصی فیلم آتیش بازی مشاهده می کنید.
پربازدیدها
معادل فارسی کلمات «پیش فاکتور»، «تکنوگرات» و «دوپینگ» چیست؟ - فرهنگستان زبان و ادب فارسی معادل کلمات «پیش فاکتور»، «تکنوگرات» و «دوپینگ» را «پیش برگ»، «فن سالار» و «زور افزایی» قرار داده است.
نهایت تلاش خود را در مدت کوتاه باقی مانده به کار خواهیم بست - وزیر امورخارجه آمریکا از تلاش تمامی طرف‌های مذاکره‌کننده برای دستیابی به توافق هسته‌ای بین ایران و شش قدرت جهانی خبر داد.
رسایی: دستی که توافق بد را به تهران بیاورد می شکنیم - درحالی که خبرهایی حاکی از بازگشت وزرای خارجه به پایتخت‌ها وجود دارد حمید رسایی، ظریف را تهدید کرد
جیغ های حقوق‌بشرانه / محکومیت رژیم صهیونیستی - بعد از قطعنامه روز گذشته سازمان ملل درباره جنایات جنگی رژیم صهیونیستی، انتقادها به کمیسیون حقوق بشر آغاز شد.
توافق بزرگ نزدیک شد/ آمانو به وین امید داد / pmd حل شد - لحظه به لحظه با مذاکرات هسته‌ای در وین
چرا به انجام توافق هسته‌ای امیدواریم؟ - ساده انگارانه است اگر این چنین به پرونده هسته‌ای ایران بنگریم و ادعا کنیم که تنها ایران است که به توافق نیاز مبرم دارد و دیگر کشورها ...
هومان مجد: توافق 80درصد قطعی است/ اروپایی‌ها هم با کنگره لابی خواهند کرد/ اوباما امضا کند، تمام است - هومان مجد: توافق 80درصد قطعی است/ اروپایی‌ها هم با کنگره لابی خواهند کرد/ اوباما امضا کند، تمام است هومان مجد نویسنده و روزنامه نگار ایرانی ساکن آمریکا در گفتگو با خبرآنلاین می گوید به رسیدن به توافق بسیار امیدوار است اما در عین حال نباید فراموش کرد که توافق در آمریکا مخالفان سرسختی دارد. اختلافات شش گانه کاسته شدند/ سه مورد از اختلافات چگونه حل شدند؟ وقتی خبرنگاران را از چادر بیرون کردند ظریف: سخت کار می کنیم/ کری: در حال پیشرفت هستیم
تاثیر 90 درصدی سیگار و تنباکو در بروز سرطان دهان/ مردان دو برابر زنان دچار این سرطان می‌شوند - سیگار با از بین بردن مولکول‌های موجود در بزاق دهان و تبدیل آن به ترکیبی خطرناک از مواد شیمیایی، خطر ابتلا به سرطان دهان را افزایش می‌دهد.
روحانی در نامه‌ای خطاب به تیم اقتصادی دولت: رونق بخشی به اقتصاد هدف اصلی دولت در دو سال دوم - رییس جمهوری در نامه مهمی به دکتر اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهوری با تاکید بر اینکه باید برنامه جامع اصلاح نظام بانکی و ادامه...
خدمات شبانه روزی مترو تهران در لیالی قدر - مدیرعامل شرکت بهره برداری مترو تهران و حومه از خدمات شبانه روزی مترو تهران در لیالی قدر خبر داد.