ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / چهارشنبه ۵ شهریور ۱۳۹۳ / Wednesday, 27 August, 2014 /
کاغذ سازی در ایران‌

کاغذ سازی در ایران‌کاغذ،‌ ورقه‌ نازک‌ و‌ همواری‌ است‌ که‌ به‌ طور‌ معمول‌ از‌ الیاف‌ گیاهی‌ ساخته‌ می‌شود‌ و‌ به‌ طور‌ عمده‌ برای‌ نوشتن‌ و‌ چاپ‌ کردن‌ از‌ آن‌ استفاده‌ می‌شود.
به‌نظر می‌رسد واژه‌ کاغذ‌‌ از‌ زبان‌ سانسکریت‌ وارد‌ زبان‌ فارسی‌ شده‌ باشد.کاغذ‌ از‌ الیاف‌ به‌ هم‌ آمیخته‌ سلولز‌ تشکیل‌ می‌شود‌ که‌ از‌ سال‌ ۱۸۶۰‌ به‌ بعد‌ قسمت‌ عمده‌ کاغذ‌ جهان‌ از‌ چوب‌ و‌ مغز‌ آن‌ بدست‌ می‌آید.
ساخت‌ اولین‌ کاغذی‌ که‌ شبیه‌ کاغذهای‌ امروزی‌ بوده‌ است‌ به‌ فردی‌ چینی‌ بنام‌ تسای‌ لوآ‌ در‌ سال‌ ۱۰۵‌ میلادی‌ ‌ نسبت‌ داده‌ می‌شود.
چینی‌ها‌ در‌ ساختن‌ کاغذ‌ از‌ پوست‌ درخت‌ توت‌ استفاده‌ می‌کردند‌ و‌ بعدها‌ در‌ قرن‌ اول‌ و‌ دوم‌ میلادی،‌ گرد‌ فشرده‌ ساقه‌ خیزران‌ را‌ برای‌ تهیه‌ کاغذ‌ بکار‌ بردند.
در‌ اروپا‌ تا‌ حدود‌ قرن‌ اول‌ میلادی‌ از‌ کاغذ‌ پاپیروس‌ استفاده‌ می‌شد‌ ولی‌ در‌ آن‌ زمان‌ با‌ پیدایش‌ نوع‌ جدیدی‌ از‌ کاغذ‌ که‌ پارشمن‌ ‌ نامیده‌ می‌شد‌ رقابتی‌ بین‌ این‌ دو‌ نوع‌ کاغذ‌ بوجود‌ آمد.
بدین‌ ترتیب‌ تا‌ تهیه‌ کاغذ‌ به‌ صورت‌ امروزی‌ (‌ یعنی‌ تهیه‌ کاغذ‌ از‌ موادی‌ چون‌ الیاف‌ پارچه‌ و‌ چوب‌ )‌ برای‌ نوشتن‌ از‌ پارشمن‌ و‌ پاپیروس‌ استفاده‌ می‌شد.
● تاریخچه‌ کاغذسازی ‌در‌ ایران‌
تاریخ‌ ساخت‌ کاغذ‌ در‌ ایران‌ به‌ سال‌ ۱۳۴‌ هجری‌ قمری‌ (‌ ۷۵۱‌ میلادی‌ )‌ و‌ به‌ زمان‌ هجوم‌ چینیان‌ به‌ سمرقند‌ برمی‌گردد.‌ که‌ طی‌ آن،‌ ایرانیان‌ فن‌ کاغذسازی‌ را‌ از‌ اسیران‌ چینی‌ فرا‌ گرفتند.
طولی‌ نکشید‌ که‌ کاغذ‌های‌ تولیدی‌ ایران‌ به‌ قدری‌ شهرت‌ پیدا‌ کرد‌ که‌ از‌ طریق‌ کاروان‌ هایی‌ از‌ بغداد‌ و‌ دمشق‌ به‌ مصر‌ و‌ از‌ آنجا‌ در‌ امتداد‌ دریای‌ مدیترانه‌ به‌ آسیای‌ مرکزی‌ و‌ سپس‌ به‌ اروپا‌ برده‌ شد.‌
انواع‌ کاغذ‌ هایی‌ که‌ در‌ نسخ‌ خطی‌ ایران‌ بکار‌ می‌رفته‌ و‌ از‌ شهرت‌ خاصی‌ برخوردار‌ بوده‌ است‌ عبارتند‌ از‌ :‌(۱ )
۱)‌ کاغذ‌ آهاری‌
۲)‌ کاغذ‌ ابری‌
۳) کاغذ‌ ابریشمی‌
۴) کاغذ‌ پوست‌ دل‌ آهو‌
۵-) کاغذ‌ بغدادی
‌ ۶)‌ کاغذ‌ حنایی
‌ ۷) کاغذ‌ خراسانی‌
۸)‌ کاغذ‌ مقتایی‌
۹) کاغذ‌ دولت‌ آبادی‌
۱۰) کاغذ‌ عادل‌ شاهی‌
۱۱) کاغذ‌ سمرقندی‌
۱۲)‌ کاغذ‌ هندی‌
۱۳) کاغذ‌ خان‌ بالغ‌
۱۴)‌ کاغذ‌ بخارایی‌
۱۵)‌ کاغذ‌ اصفهانی‌
۱۶)‌ کاغذ‌ کشمیری‌
۱۷)‌ کاغذ‌ مصری‌
۱۸) کاغذ‌ ترکی‌
۱۹)‌ کاغذ‌ ترمه‌
۲۰)‌ کاغذ‌ فرنگی‌ جدید‌
مهم‌ ترین‌ کاغذ‌ هایی‌ که‌ توسط‌ مسلمین‌ ساخته‌ شد:
ـ کاغذ‌ سلیمانی‌ -‌ کاغذ‌ طلحی‌ -‌ کاغذ‌ نوحی‌ -‌ کاغذ‌ فرعونی‌ -‌ کاغذ‌ جعفری‌ -‌ کاغذ‌ طاهری‌ -‌ ‌ کاغذ‌ مامونی‌ -‌ کاغذ‌ منصوری‌
● کاغذ‌ سمرقندی‌
این‌ کاغذ‌ را‌ باید‌ نخستین‌ نمونه‌ کاغذ‌ ایرانی‌ دانست‌ که‌ برابر‌ نیازهای‌ کاتبان‌ ایرانی‌ و‌ شرایط‌ کتابت‌ با‌ قلم‌ نی‌ پدید‌ آمده‌ است.‌ تایید‌ استادان‌ طراز‌ اول‌ خوشنویسی‌ نظیر‌ سلطان‌ علی‌ مشهدی‌ در‌ <صراط‌ السطور>‌ از‌ مرغوبیت‌ خاص‌ این‌ کاغذ‌ خبر‌ می‌دهد.
کیفیت‌ مناسب‌ این‌ کاغذ‌ سبب‌ رونق‌ تجارت‌ آن‌ شد،‌ به‌ طوری‌ که‌ سمرقند‌ را‌ به‌ مرکز‌ تجارت‌ آن‌ تبدیل‌ کرد.‌ حتی‌ مرغوبیت‌ این‌ کاغذ‌ منجر‌ به‌ گرانی‌ آن‌ گردید،‌ به‌ طوری‌ که‌ از‌ انواع‌ مختلف‌ آن‌ در‌ همه‌ جا،‌ با‌ رغبت‌ و‌ تحسین‌ استقبال‌ می‌شد‌ و‌ در‌ اندازه‌های‌ مختلف‌ کاربرد‌ پیدا‌ کرده‌ و‌ به‌ تمام‌ بلاد‌ اسلامی‌ صادر‌ می‌ شد.‌
کاغذ‌ سمرقندی‌ و‌ کیفیت‌ جهانگیر‌ آن‌ سبب‌ شد‌ تا‌ کشورهای‌ مسلمان‌ آن‌ روزگار،‌ همیشه‌ ترجیح‌ دهند‌ برای‌ خلق‌ آثار‌ ماندگار،‌ از‌ آن‌ استفاده‌ کنند.‌
حتی‌ وقتی‌ بایسنقر‌ میرزا‌ تصمیم‌ به‌ کتابت‌ قرآن‌ معروف‌ و‌ عظیم‌ بایسنقر‌ گرفت،‌ دستور‌ داد‌ تا‌ کاغذگران‌ سمرقندی،‌ تمامی‌ تجربه‌ و‌ همت‌ خویش‌ را‌ به‌ کار‌ بگیرند‌ تا‌ بتوانند‌ صفحاتی‌ عظیم‌ از‌ این‌ کاغذ‌ را‌ پدید‌ آورند‌ و‌ امروز‌ شاهد‌ بقایای‌ این‌ قرآن‌ عظیم‌ بایسنقری‌ در‌ کتابخانه‌ مرکزی‌ آستان‌ قدس‌ رضوی‌ در‌ ابعاد‌ هر‌ صفحه‌ ۱۰۱‌ *۱۷۷‌ سانتی‌متر‌ با‌ مقیاس‌ امروز‌ هستیم‌ که‌ بزرگ‌ تر‌ از‌ کاغذهای‌ صنعتی‌ استاندارد‌ امروزین‌ است.‌
● کاغذ‌ بخارایی‌
دومین‌ کاغذ‌ تولیدی‌ ایرانیان‌ است‌ که‌ در‌ کارگاه‌های‌ کاغذسازی‌ بخارا‌ رواج‌ پیدا‌ کرد‌ و‌ به‌ همین‌ ترتیب،‌ نام‌ گذاری‌ کاغذ،‌ منسوب‌ به‌ مراکز‌ تولیدی‌ آن‌ شد.
● کاغذهای‌ طاهری‌
به‌ دستور‌ طاهر‌ دوم،‌ از‌ امرای‌ نیشابور،‌ و‌ همین‌ طور‌ کاغذ‌ طلحی‌ به‌ دستور‌ طلحه‌ بن‌ طاهر،‌ از‌ امرای‌ طاهری،‌ ساخته‌ شد.
● کاغذ‌ مامونی‌
به‌ نظر‌ می‌ رسد‌ از‌ انواع‌ کاغذهایی‌ است‌ که‌ به‌ دستور‌ فضل‌ برمکی‌ در‌ مرو‌ ساخته‌ می‌شد.
● کاغذ‌ نوحی‌
از‌ انواع‌ کاغذهای‌ خراسانی‌ است‌ که‌ نوح‌ بن‌ منصور‌ سامانی‌ در‌ ساخت‌ و‌ ترویج‌ آن‌ نقش‌ موثری‌ داشته‌ و‌ به‌ همین‌ نام‌ هم‌ شهرت‌ پیدا‌ کرده‌ است.
● کاغذ‌ منصوری‌
در‌ خراسان‌ تاکنون‌ از‌ دو‌ نوع‌ کاغذ‌ منصوری‌ یاد‌ شده‌ است‌ که‌ اولین‌ آن‌ منسوب‌ به‌ منصور‌ سامانی‌ است‌ و‌ دیگری‌ کاغذی‌ است‌ خراسانی‌ که‌ توسط‌ کاغذگر‌ هنرمندی‌ به‌ نام‌ منصور‌ کاغذی‌ ساخته‌ شده‌ است‌ و‌ شاید‌ در‌ زمره‌ معدود‌ نمونه‌هایی‌ از‌ کاغذسازی‌ باشد.
● کاغذ‌ فرعونی‌
برخلاف‌ اسم‌ آن،‌ از‌ انواع‌ کاغذهای‌ خراسانی‌ است‌ که‌ تا‌ سده‌ پنجم‌ هجری‌ رواج‌ داشته‌ و‌ رقیب‌ سرسخت‌ کاغذ‌ مصری‌ بوده‌ است.‌ تاریخ‌ و‌ سابقه‌ ساخت‌ آن‌ را‌ تا‌ نیمه‌ اول‌ سده‌ دوم‌ هجری‌ ذکر‌ کرده‌ اند.
● نوآوری های‌ ایرانیان‌ در‌ کاغذ‌ سازی‌
ایرانیان‌ مسلمان‌ در‌ کار‌ بهبود‌ ساختن‌ کاغذ‌ به‌ نوآوری‌های‌ جالبی‌ دست‌ پیدا‌ کرده‌ بودند‌ که‌ به‌ چند‌ مورد‌ اشاره‌ می‌شود:
۱‌) آهار‌ زدن‌ به‌ کاغذ‌ :‌ ایرانیان‌ که‌ در‌ کار‌ ساختن‌ کاغذ‌ پوستی(پارشمن)‌ تجربه‌های‌ زیادی‌ داشتند‌ کوشیدند‌ آن‌ تجربه‌ها‌ را‌ در‌ ساختن‌ کاغذ‌ جدید‌ نیز‌ به‌ کار‌ گیرند.‌ از‌ این‌ رو،‌ به‌ کاغذ‌ نشاسته‌ گندم‌ می‌زدند‌ که‌ سطح‌ کاغذ‌ را‌ برای‌ نوشتن‌ با‌ جوهر‌ مناسب‌تر‌ می‌کرد.
۲)‌ بهره‌گیری‌ از‌ آب‌دنگ‌ :‌ این‌ دستگاه‌ کوبه‌ای،‌ پتک‌ ‌مانند‌ بود‌ که‌ با‌ چرخاب‌ به‌ حرکت‌ در‌ می‌آمد‌ و‌ از‌ آن‌ برای‌ خرد‌ کردن‌ تکه‌های‌ بزرگ‌ چوب‌ بهره‌ می‌گرفتند.‌
۳) بهره‌گیری‌ از‌ قالب‌ خیزران‌ :‌ نوارهایی‌ از‌ چوپ‌ خیزران‌ را‌ مانند‌ حصیر‌ به‌ هم‌ می‌بافتند‌ و‌ برگه‌های‌ کاغذ‌ خیس‌ را‌ ‌ برای‌ آبکشی‌ روی‌ آن‌ می‌گذاشتند‌ و‌ پس‌ از‌ این‌ که‌ آب‌ آن‌ گرفته‌ شد‌ در‌ حالی‌ که‌ ورقه‌ هنوز‌ مرطوب‌ بود،‌ آن‌ را‌ برمی‌داشتند.
این‌ کار‌ به‌ سازنده‌ کاغذ‌ امکان‌ می‌داد‌ به‌ طور‌ پیاپی‌ ورقه‌های‌ کاغذ‌ را‌ روی‌ همان‌ یک‌ قالب‌ آبکشی‌ کند.‌ پیش‌ از‌ آن،‌ ورقه‌ کاغذ‌ را‌ روی‌ پارچه‌ درشت‌ ‌بافی‌ پهن‌ می‌کردند،‌ اما‌ تا‌ زمان‌ خشک‌ شدن‌ ورقه‌ کاغذ،‌ نمی‌توانستند‌ آن‌ را‌ از‌ روی‌ پارچه‌ بردارند.‌
۴) ‌ بهبود‌ کاغذ‌ و‌ بازیافت‌ آن‌ :‌ افزودن‌ موادی‌ مانند‌ بزرک،‌ پنبه‌ و‌ کهنه‌ پاره‌های‌ کتان‌ به‌ ترکیب‌ کاغذ‌ و‌ هم‌چنین‌ بهره‌گیری‌ از‌ خرده‌ پاره‌های‌ کاغذ‌ و‌ پارچه‌های‌ کهنه‌ که‌ در‌ بهبود‌ کاغذ‌ سودمند‌ بود‌ و‌ شیوه‌ای‌ از‌ بازیافت‌ نیز‌ به‌ حساب‌ می‌ آمد.
۵)‌ کاغذ‌ رنگی:‌ در‌ برخی‌ دست‌نوشته‌های‌ نویسندگان‌ مسلمان‌ دستورهایی‌ برای‌ ساختن‌ کاغذ‌ به‌ رنگ‌های‌ قرمز،‌ سبز،‌ آبی،‌ صورتی،‌ زرد،‌ پیازی‌ و‌ ارغوانی‌ وجود‌ دارد‌ و‌ حتی‌ نوشته‌ شده‌ است‌ که‌ چگونه‌ می‌توان‌ کاری‌ کرد‌ که‌ برگه‌های‌ کاغذ‌ کهنه‌ و‌ دیرین‌ به‌ نظر‌ برسند.
● روش‌های‌ الوان‌ سازی‌
الوان‌ سازی‌ کاغذ‌ که‌ از‌ ابداعات‌ هنرمندان‌ ایرانی‌ است،‌ به‌ گونه‌های‌ متفاوت‌ انجام‌ می‌شده‌ است:‌
الف)‌ استفاده‌های‌ خود‌ رنگی‌ در‌ خمیر‌ کاغذ‌
ب) روش‌های‌ افشان‌ یا‌ رنگ‌ افشانی‌
ج)‌ روش‌های‌ غرقابی‌
د)‌ روش‌های‌ ابر‌ و‌ باد‌ یا‌ ابری‌ سازی‌
الف) استفاده‌های‌ خود‌ رنگی‌ در‌ خمیر‌ کاغذ:
‌ استفاده‌ از‌ رنگ‌ گیاه‌ برای‌ کاغذ‌ از‌ تجارب‌ قدیمی‌ ایرانیان‌ است‌ که‌ نمونه‌ آن‌ کاغذ‌ کاهی‌ است‌ و‌ آن‌ استفاده‌ از‌ کاه‌ گیاه‌ گندم‌ برای‌ ماده‌ اولیه‌ خمیر‌ کاغذ‌ است.‌ مواد‌ نشاسته‌ ای‌ و‌ لعابی‌ موجود‌ در‌ ساقه‌ گندم‌ سبب‌ آهاری‌ شدن‌ آن‌ می‌شود.‌
از‌ همین‌ خاصیت‌ استفاده‌ می‌شد‌ و‌ کاغذهایی‌ برای‌ طراحی‌ و‌ نقاشی‌ پدید‌ می‌آوردند‌ که‌ امروز‌ نوع‌ ماشینی‌ آن‌ <کاغذ‌ گراف>‌ نام‌ دارد.‌
گاهی‌ در‌ دوران‌ کاغذسازی‌ ایرانیان،‌ از‌ رنگ‌های‌ گیاهی‌ محلول‌ در‌ آب،‌ مانند‌ حنایی‌ و‌ زعفرانی‌ استفاده‌ می‌شد.‌ بدین‌ ترتیب،‌ رنگ‌ به‌ جای‌ سطح‌ کاغذ‌ در‌ متن‌ خمیر‌ قرار‌ داشت‌ و‌ نه‌ تنها‌ بر‌ دوام‌ کاغذ‌ می‌افزود،‌ بلکه‌ از‌ هجوم‌ قارچ‌ها‌ و‌ سایر‌ آفات‌ کاغذ‌ و‌ کتاب‌ جلوگیری‌ می‌کرد.‌
ب)‌ افشان‌ به‌ معنی‌ پراکندن‌ رنگ‌ محلول‌ به‌ صورت‌ ذرات‌ ریز‌ بر‌ روی‌ اجسام‌ است‌ به‌ هر‌ وسیله‌ ای‌ که‌ ممکن‌ باشد.‌
در‌ طول‌ تاریخ‌ از‌ ابزارهای‌ متفاوت‌ مانند‌ قلم‌ موی‌ افشانگر‌ که‌ آن‌ را‌ خامه‌ افشان‌ هم‌ گفته‌ اند‌ و‌ نیز‌ ابزاری‌ به‌ نام‌ فوتک‌ و‌ ابزارهای‌ موسوم‌ به‌ ایربراش‌ استفاده‌ شده‌ است؛‌ اما‌ در‌ کتاب‌ سازی‌ و‌ نگارگری‌ افشانگر‌ باید‌ با‌ همان‌ قلم‌ موی‌ مخصوص‌ باشد‌ و‌ ابزارهای‌ مدرن‌ نظیر‌ فوتک‌ و‌ ایربراش‌ کاربردی‌ نمی‌ توانند‌ داشته‌ باشند.‌
روش‌های‌ رنگ‌ افشانی‌ هم‌ بستگی‌ به‌ نوع‌ کار‌ هنری‌ و‌ همین‌ طور‌ توانایی‌های‌ خاص‌ هنرمند‌ دارد‌ که‌ بهتر‌ است‌ با‌ رنگ‌های‌ گیاهی‌ یا‌ آبرنگ‌ استفاده‌ شود.
علاوه‌ بر‌ انواع‌ رنگ‌های‌ محلول‌ در‌ آب،‌ از‌ طلای‌ حل‌ کرده‌ هم‌ استفاده‌ می‌شود‌ که‌ در‌ این‌ صورت‌ آن‌ را‌ زرافشانی‌ گویند.‌ افشان‌ زر‌ و‌ نیز‌ افشان‌ نقره‌ را‌ هم‌ به‌ تناسب‌ کار‌ در‌ این‌ حوزه‌ به‌ کار‌ ‌ می‌برند.‌
ج) در‌ روش‌های‌ غرقابی،‌ رنگ‌های‌ گیاهی‌ را‌ پس‌ از‌ آماده‌ سازی‌ در‌ ظرفی‌ پهن‌ می‌ریزند‌ و‌ اوراق‌ مورد‌ نیاز‌ را‌ در‌ محلول‌ آماده‌ شناور‌ و‌ سپس‌ آویزان‌ می‌کنند‌ تا‌ خشک‌ شود.‌
د) روش‌های‌ ابری‌ سازی‌ یا‌ ابر‌ و‌ باد‌ :‌ اساس‌ رنگ‌ آمیزی‌ بدین‌ گونه‌ است‌ که‌ در‌ ظرفی‌ بزرگ‌ نشاسته‌ حل‌ شده‌ را‌ می‌ریزند‌ و‌ بر‌ آن‌ از‌ رنگ‌های‌ گیاهی‌ یا‌ جسمی‌ رقیق‌ شده‌ به‌ صورت‌ چند‌ قطره‌ ریز‌ یا‌ درشت‌ می‌افشانند‌ و‌ کاغذ‌ را‌ برای‌ لحظه‌ای‌ کوتاه‌ بر‌ آن‌ قرار‌ می‌دهند‌ و‌ سریعا‌ برمی‌ دارند‌ و‌ در‌ محلی‌ قرار‌ می‌دهند‌ تا‌ خشک‌ شود.‌
بعد‌ از‌ خشک‌ شدن‌ با‌ اتوی‌ نیم‌ گرم،‌ کاغذها‌ را‌ صاف‌ می‌کنند.‌ ابری‌ سازی‌ هم‌ انواع‌ مختلفی‌ دارد‌ که‌ نتیجه‌ تجربه‌ و‌ ابتکارات‌ هنرمندان‌ است.‌
● صنعت‌ کاغذ‌ سازی‌ در‌ دوران‌ معاصر
در‌ دوره‌ قاجار‌ به‌ دلایل‌ مختلف‌ نظیر‌ رقابت‌ روسیه‌ و‌ انگلیس‌ بر‌ سر‌ منافعی‌ که‌ در‌ ایران‌ داشتند‌ و‌ بی‌لیاقتی‌ و‌ بی‌کفایتی‌ دولت‌ وقت،‌ صنعت‌ کاغذسازی‌ رونقی‌ نداشته‌ است.
در‌ زمان‌ سلطنت‌ رضا‌ خان‌ نیز‌ کاغذ‌ مورد‌ نیاز‌ از‌ کشور‌های‌ روسیه،‌ سوئد،‌ آلمان‌ و‌ رومانی‌ خریداری‌ می‌ شد.
کوشش‌ برای‌ احداث‌ یک‌ کارخانه‌ کاغذسازی‌ در‌ ایران‌ کم‌ و‌ بیش‌ ادامه‌ یافت‌ تا‌ در‌ سال‌ ۱۳۴۴‌ هجری‌ شمسی‌ مقدمات‌ ایجاد‌ اولین‌ کارخانه‌ کاغذسازی‌ به‌ منظور‌ تولید‌ کاغذ‌ چاپ‌ و‌ تحریر‌ با‌ استفاده‌ از‌ تفاله‌ نیشکر‌ در‌ هفت‌ تپه‌ خوزستان‌ به‌ ظرفیت‌ ۱۰۰‌ تن‌ در‌ روز‌ فراهم‌ گشت‌ و‌ سر‌ انجام‌ شرکت‌ کاغذ‌ پارس‌ در‌ سال‌ ۱۳۴۶‌ هجری‌ شمسی‌ تاسیس‌ شد.
‌ این‌ شرکت‌ با‌ ظرفیت‌ اولیه‌ ۳۵‌ هزار‌ تن‌ کاغذ‌ در‌ سال‌ ۱۳۴۹‌ آغاز‌ به‌ کار‌ کرد‌ و‌ در‌ این‌ سال‌ به‌ تولید‌ ۱۲۳۰۰‌ تن‌ کاغذ‌ چاپ‌ و‌ تحریر‌ دست‌ یافت.
در‌ سال‌ ۱۳۵۲،‌ بزرگ‌ترین‌ کارخانه‌ کاغذسازی‌ ایران‌ به‌ نام‌ مجتمع‌ صنایع‌ چوب‌ و‌ کاغذ‌ ایران(چوکا)‌ با‌ مشارکت‌ وزارت‌ صنایع‌
(۶۰‌ درصد‌ سهام)‌ وزارت‌ کشاورزی‌ و‌ عمران‌ روستایی(۴۰‌ درصد‌ سهام)‌ در‌ کیلومتر‌ شش‌ جاده‌ رضوان‌شهر‌ به‌ تالش‌ بنیان‌گذاری‌ شد‌ و‌ در‌ سال‌ ۱۳۵۷‌ کار‌ خود‌ را‌ آغاز‌ کرد.‌
اوج‌ گیری ‌ انقلاب‌ اسلامی‌ به‌ بسته‌ ‌شدن‌ بسیاری‌ از‌ ‌ کارخانه‌ها‌ از‌ جمله‌ همین‌ کارخانه‌ کاغذسازی‌ انجامید‌ که‌ بیش‌تر‌ از‌ سوی‌ خارجی‌‌ها‌ اداره‌ می‌شد.‌
از‌ سال‌ ۱۳۶۱‌ تلاش‌های‌ برنامه‌ریزی‌ شده‌ای‌ برای‌ راه‌ اندازی‌ دوباره‌ تولید‌ کاغذ‌ آغاز‌ شد‌ و‌ با‌ تحویل‌ کارخانه‌ به‌ سازمان‌ صنایع‌ ملی‌ ایران‌ در‌ سال‌ ۱۳۶۴،‌ این‌ تلاش‌ها‌ به‌ بار‌ نشست‌ و‌ فعالیت‌ این‌ کارخانه‌ آغاز‌ شد.‌
بعدها‌ مراکز‌ دیگری ‌ از‌ جمله‌ شرکت‌ صنایع‌ چوب‌ و‌ کاغذ‌ مازندران‌ در‌ سال‌ ۱۳۷۶‌ راه‌ اندازی‌ شد‌ که‌ به‌ عنوان‌ تولید‌ کننده‌ کاغذ‌ در‌ ایران‌ با‌ ظرفیت‌ ۱۷۵۰۰۰‌ تن‌ (‌ شامل‌ ۹۰۰۰۰‌ تن‌ کاغذ‌ روزنامه‌ و‌ چاپ‌ و‌ تحریر‌ و‌ ۸۵۰۰۰‌ تن‌ کاغذ‌ فلوتینگ‌ )‌ ‌ فعالیت‌ دارد.‌
‌ کاغذ‌ به‌ طور‌ عمده‌ از‌ الیاف‌ بافته‌ شده‌ سلولزی‌ تشکیل‌ شده‌ است.‌ این‌ الیاف‌ از‌ چوب‌ و‌ منابع‌ گیاهی‌ دیگر‌ تهیه‌ می‌شود.
به‌ جز‌ الیاف‌ سلولزی‌ بیش‌ از‌ ۳۰‌ درصد‌ وزن‌ کاغذ‌ از‌ افزودنی‌هایی‌ مانند‌ :‌ مواد‌ معدنی،‌ مواد‌ شیمیایی‌ و‌ مواد‌ سفید‌ کننده‌ تشکیل‌ می‌شود.‌
احداث‌ کارخانه‌ صنایع‌ چوب‌ و‌ کاغذ‌ مازندران‌ در‌ سال‌های‌ اخیر‌ و‌ وجود‌ کارخانجاتی‌ نظیر‌ نئوپان،‌ فیبر،‌ ...‌ نیاز‌ به‌ چوب‌ را‌ روز‌ به‌ روز‌ افزایش‌ داده‌ است.‌ منبع‌ اصلی‌ تولید‌ چوب‌ کشورمان‌ همان‌ ۹/‌۱‌ میلیون‌ هکتار‌ جنگل‌ های‌ شمال‌ کشور‌ است‌ که‌ درصد‌ قابل‌ توجهی‌ از‌ آن‌ دارای‌ وضعیت‌ مخروبه‌ و‌ نیمه‌ مخروبه‌ است.‌
در‌ چنین‌ شرایطی‌ ناگزیر‌ باید‌ منابع‌ دیگری‌ را‌ جستجو‌ کرد‌ تا‌ بتواند‌ جایگزین‌ گونه‌های‌ بومی‌ شمال‌ کشور‌ شود‌ و‌ فشار‌ وارده‌ به‌ جنگل‌های‌ طبیعی را‌ کاهش‌ دهد.
کاغذ‌ و‌ مقوای‌ باطله‌ مهم‌ ترین‌ بخش‌ مواد‌ اولیه‌ را‌ در‌ صنعت‌ کاغذسازی‌ تشکیل‌ می‌دهند.
کاغذ‌ باطله‌ از‌ نظر‌ اقتصادی‌ برای‌ صنعت‌ کاغذسازی‌ از‌ اهمیت‌ ویژه‌ای‌ برخوردار‌ است‌ و‌ نقش‌ عمده‌ای‌ در‌ حفظ‌ محیط‌ زیست‌ و‌ جلوگیری‌ از‌ قطع‌ درختان‌ به‌ عنوان‌ مواد‌ اولیه‌ ایفا‌ می‌کند.
در‌ اغلب‌ کارخانه‌های‌ کاغذسازی‌ از‌ خمیر‌ کاغذ‌ بازیافتی‌ به‌ عنوان‌ بخشی‌ از‌ خمیر‌ تهیه‌ شده‌ برای‌ تولید‌ کاغذ‌ و‌ مقوا‌ استفاده‌ می‌کنند.‌ برای‌ مثال‌ بیش‌ از‌ نیمی‌ از‌ مجموع‌ الیاف‌ مورد‌ استفاده‌ در‌ صنعت‌ کاغذسازی‌ انگلستان‌ را‌ کاغذ‌های‌ باطله‌ و‌ بازیافتی‌ تشکیل‌ می‌دهند.‌
‌ پی‌نوشت:
۱-‌ خبرنامه‌ فرهنگستان‌ هنر.‌ شماره‌ ۴۸
‌ منابع‌ :
‌ ۱-‌ دهخدا،‌ علی‌اکبر.‌ لغت‌نامه(واژه‌ کاغذ،‌ توز‌ و‌ خدنگ)،‌ انتشارات‌ دانشگاه‌ تهران،‌ ۱۳۷۷
۲-‌ هونکه،‌ زیگرید.‌ فرهنگ‌ اسلام‌ در‌ اروپا،‌ ترجمه‌ مرتضی‌ رهبانی،‌ دفتر‌ نشر‌ فرهنگ‌ اسلامی،‌ چاپ‌ چهارم‌ ۱۳۷۳
۳-‌ یوسف‌حسن،‌ احمد/‌‌هیل،‌ دانالد.‌ تاریخ‌ مصور‌ تکنولوژی‌ اسلامی.‌ ناصر‌ موفقیان.‌ انتشارات‌ علمی‌ و‌ فرهنگی،‌ ۱۳۷۵
۴-‌ ذکاء،‌ یحیی.‌ هنر‌ کاغذبری‌ در‌ ایران(قطاعی)‌ نشر‌ و‌ پژوهش‌ فرزان‌ روز،‌ ۱۳۷۹
۵-‌ محمد‌ بن‌ اسحاق‌ (ابن‌ الندیم)،‌ <الفهرست>،‌ ترجمه‌ مرحوم‌ محمدرضا‌ تجدد،‌ به‌ کوشش‌ مهین‌ جهانبگلو‌ (تجدد)،‌ تهران،‌ انتشارات‌ امیرکبیر،‌ ۱۳۶۶
۶-‌ حبیبی،‌ عبدالحی،‌ <هنر‌ عهد‌ تیموریان>،‌ انتشارات‌ بنیاد‌ فرهنگ‌ ایران‌ (سابق)،‌ تهران،‌ ۱۳۵۵
۷-‌ خبرنامه‌ فرهنگستان‌ هنر.‌ شماره‌ ۴۸
منبع : مجله صنعت چاپ

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
ارتباطات    جامعه شناسی    انسان شناسی فرهنگی    انسان شناسی پیش از تاریخ    عصر پارینه سنگی   
ارتباطات    ارتباطات انسانی    ارتباط    اشکال ارتباط    ارتباط جمعی    جوامع جدید و تکنولوژی های نوین ارتباطی    تکنولوژی های نوین ارتباطی   
جامعه شناسی    جمعیت شناسی و مردم شناسی    حرکت های جمعیتی   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های تاریخی    دروازه ها   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    محصول    محصولات دام و طیور - چهارپایان    تک معده ای ها و تک سمیان    اسب    بیماری های اسب    بیماری های ویروسی اسب   
دارو و درمان    درمان    چشم پزشکی(افتالمولوژی)    یووه آ و اسکلرا    یووئیت    انواع یوئیت    یووئیت خلفی    تشخیص و یافته های بالینی   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های طبیعی    ارتفاعات و قله ها   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    محصول    محصولات کشاورزی - محصولات باغی    سبزی    سبزی های میوه ای    گوجه فرنگی   
اطلاعات ضروری    تقویم    گاه شماری ایران    کبیسه گیری و طول سال در بعضی از مهمترین گاە شماری های جهان    گاه شماری جدید ایرانی    بهترین قاعده کبیسه گیری برای گاه شماری رسمی ایران   
شعر و ادب    مسعود سعد    گزیده اشعار    قطعات   


کلمات در حال جستجو
آمریکا    داعش    طالبان    القاعده    فولی    عافیه صدیقی    سوریه    عراق    اوباما    آمریکایی    داگلاس مک کین    آذربایجان    پهپاد    اسرائیل    خودکشی    ولیعصر    زن    طلا    سکه    ارز    بازار    قاضی شهریاری    شهرداری    قاتل    ارتباط    تصادف    پراید    زانتیا    زاهدان    شاهین علوی    گرمای پاییز    موسیقی   



هواپیمای بدون سرنشین صهیونیست‌ها چه تکنولوژی‌هایی داشت؟ - آذربایجان در سال 2011 از این هواپیما برای جاسوسی از ارمنستان استفاده می‌کرد که ارمنستان موفق به ساقط کردن یکی از این پهپادها شد و میگ 29 روسیه نیز یکی از این مدل پهپادها را که گرجستان خریده بود ساقط کرد. حال نیروی هوایی سپاه پاسداران یک فروند هواپیمای بدون سرنشینی از این نوع را سرنگون کرد. تصاویر و اینفوگرافی «تابناک» را در این باره مشاهده کنید
تیم بسکتبال جوانان ایران جهانی شد/ سومین قهرمانی در انتظار ایران - تیم بسکتبال جوانان ایران با پیروزی مقابل کره جنوبی درمرحله نیمه نهایی رقابتهای بسکتبال زیر 18 سال آسیا، ضمن حضور در دیدار پایانی جواز حضور در رقابتهای جام جهانی 2015 ...
طرح ساماندهی سفرهای خارجی از سفرهای 100 هزار دلاری می کاهد؟ - عدم بررسی سفرهای خارجی مسئولان و نمایندگان باعث می شود که این گونه سفرها دستاوردی برای کشور نداشته باشد و سفرها به سفرهای تشریفاتی و غیر کاربردی تبدیل شود. جالب این که از دوره‌های قبل روالی نیز مرسوم شده است مبنی بر اینکه وزارت‌خانه‌ها - برای به اصطلاح تعامل - برخی از نمایندگان را همراه خود به سفر می‌برند.
نخست‌وزیر جدید سوریه کابینه را تشکیل داد - منابع رسانه ای در سوریه از تشکیل کابینه جدید توسط "وائل الحلقی" نخست وزیر این کشور خبر می دهند.
جشن پیروزی غزه همراه با تظاهرات اعلام همبستگی با مردم مظلوم فلسطین - شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی با صدور بیانیه ای از عموم مردم شریف ایران اسلامی دعوت کرد تا در تظاهرات ضد صهیونیستی اعلام همبستگی با مردم مظلوم فلسطین که پس از اقامه نماز ...
سرنگونی پهپاد صهیونیستی "هرمس" در نزدیکی فرودگاه بغداد/ لاشه هواپیما توسط آمریکایی‌ها مخفی شد - منابع امنیتی در عراق از سقوط یک فروند هواپیمای بدون سرنشین وابسته به رژیم صهیونیستی در نزدیکی فرودگاه بغداد خبر می دهند.
خبرسازی رسانه‌های غربی درباره چالش مهم توافق هسته‌ای - مهلت بیست و پنجم اوت برای اجرایی شدن بخشی از توافق ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی احتمالا از دست رفته و این موضوع ممکن است بر گزارش هفته آینده آژانس درباره برنامه هسته‌ای ایران تاثیر بگذارد. در ماه‌های منتهی به پایان مهلت شش ماهه مذاکره هسته‌ای که سرانجام به نتیجه نهایی رسید، دو رویکرد کلی در باره این ادعاها وجود داشت و پیش‌بینی می‌شود این اختلافات ایران و آژانس همچنان بر آینده مذاکرات هسته‌ای تاثیر جدی داشته باشد.
دولت به فعالیت شرکت‌های نیمه‌دولتی پایان دهد/ انتقاد شدید از نحوه واگذاری نیروگاه‌ها - رئیس مجلس شورای اسلامی با انتقاد از واگذاری نیروگاه ها به وزارت دفاع یا پتروشیمی ها به سازمان تامین اجتماعی خواستار خاتمه فعالیت شرکت های نیمه دولتی در کشور شد و گفت: ...
توصیه رئیس پارلمان ایران به آمریکایی‌ها/ بمباران هوایی چاره مقابله با داعش نیست - رئیس مجلس شورای اسلامی با هشدار به وجود برخی از مشاجره‌های سیاسی در بین برخی از سیاسیون که منجر‌ به سایش می شود، از ایران به عنوان مستقل‌ترین کشور منطقه و حتی جهان یاد ...
روش ابداعی محققان «شریف» برای طراحی رباتهای پوشیدنی هماهنگ با ویژگی‌های کاربران - پژوهشگران دانشگاه صنعتی شریف برای کنترل ربات‌های پوشیدنی روشی را توسعه داده‌اند که بر اساس آن ربات پس از مدتی حرکات فرد را یاد گرفته و متناسب با ویژگی‌های وی عکس‌العمل نشان می‌دهد.
شمخانی: امنیت و توسعه مستمر در ایران دستاورد وحدت ملی است - رئیس و نمایندگان عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی عصر روز گذشته با علی شمخانی، نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار و گفت‌وگو کردند.
شناسایی نقاط آفت زده شالیزارهای کشور از فضا/ایجادسامانه‌ ماهواره‌یی هشدارحریق جنگلهای شمال - رییس سازمان فضایی ایران گفت: با همکاری سازمان جنگل‌ها، سامانه فعال و پویایی را در زمینه شناسایی رخداد یا احتمال وقوع آتش‌سوزی در عرصه های جنگلی کشور طراحی کرده ایم که بر اساس دود، احتمال رخداد آتش سوزی در هر منطقه را از طریق ارسال پیام های هشدار به محیط بانان منطقه و سازمانهای ذی ربط اعلام می کند.
آتش زیر خاکستر فراموش می‌شود؟! - یکی از ۵۰ ذخیره‌گاه زیست‌محیطی کره زمین که پناهگاهی کم‌نظیر برای حیات‌وحش با بیش از 1300 گونهٔ گیاهی و بیش از 300 گونهٔ جانوری در مساحتی با ۹۰۰ کیلومتر مربع در پارکی در شمال ایران است؛ یک‌هشتم گونه‌های گیاهی، یک‌سوم گونه‌های پرندگان و بیش از ۵۰ درصد از گونه‌های پستانداران کشور در این پارک زندگی می‌کنند؛ البته این شرح حال پارک ملی گلستان در زمان‌های قبل بود زمانی که این میراث قربانی جاده و شکارچی نشده بود.
آغاز بازطراحی قلب راکتور اراک - رییس سازمان انرژی اتمی از شروع بازطراحی قلب راکتور اراک خبر داد.
برنامه تولید 20 هزار مگاوات برق اتمی/ ایجاد 2 واحد جدید تولید برق هسته‌ای - رئیس سازمان انرژی اتمی ایران با اشاره به اینکه قیمت تولید برق به ازای هر کیلووات ساعت در نیروگاه هسته‌ ای 10 سنت است گفت: ایجاد دو واحد نیروگاهی به ظرفیت 2 هزار مگاوات ...
حذف دهک‌های پردرآمد را با اطلاع قبلی آغاز کرده‌ایم - معاون اجرایی رئیس جمهور با بیان اینکه طبق قانون دولت موظف است دهک‌های پردرآمد متقاضی دریافت یارانه را حذف کند، گفت: از ابتدای شروع این قانون این کار صورت گرفته و ما به ...
۱۵ توصیه رهبر انقلاب به دولت روحانی - احزاب و شخصیت‌ها - رئیس جمهور و اعضای هیأت دولت به مناسبت هفته دولت با حضرت آیت‌الله خامنه‌ای دیدار کردند.
اشتغال و حل مشکل بیکاری از دغدغه های دولت است/ جبران کسری بودجه 14 هزار میلیارد تومانی ناشی از پرداخت یارانه نقدی - رییس جمهور در دیدار اعضای هیئت دولت با رهبر انقلاب دو مسئله اشتغال و حل مشکل بیکاری را دغدغه دولت خواند و گفت: دولت باید برای حل این مشکل اقداماتی فوری در بستر افزایش ...
اجازه تلاطم در بازار ارز را نمی‌دهیم/ هشدار درباره تبلیغات وام فوری - رئیس کل بانک مرکزی با اعلام اینکه برنامه اصلاح صورت هاي مالی بانک های دولتی در دستور کار قرار گرفته است به تدوین نقشه راه حرکت از بانکداری بدون ربا به بانکداری اسلامی ...
وضعیت تکان دهنده کودکان عراقی/ نونهالانی که فرش آنها سنگ است - منابع حقوق بشری آمار تکان دهنده ای از وضعیت کودکان در عراق پس از حملات گروه موسوم به دولت اسلامی عراق و شام به مناطق شمالی این کشور منتشر کردند.
اهدای 31 تندیس در اختتامیه جشنواره فیلم «یاس» - مدیر اجرایی دومین جشنواره بین‌المللی فیلم یاس از اهدای 31 تندیس در اختتامیه این دوره از جشنواره خبر داد.
بزرگترین نیروگاه خورشیدی کشور افتتاح شد - با حضور معاون اجرایی رئیس جمهور بزرگترین نیروگاه خورشیدی کشور در شهرستان ملارد افتتاح شد.
منطقه "الحمره" در بیجی از لوث داعش آزاد شد - منابع عراقی از آزادی منطقه الحمره در منطقه بیجی در شمال تکریت از لوث تروریستهای وابسته به گروه موسوم به دولت اسلامی عراق و شام خبر دادند.
سکولارها را نباید در سمت های مدیریتی قرار داد / معاون اول جانشین رئیس قوه قضاییه در امور اجرایی است - رئیس قوه قضائیه رفع مشکلات اقتصادی کشور و بویژه مشکلات معیشتی مردم را مهمترین وظیفه دولت در وضع کنونی دانست و گفت: فراهم کردن بستر پیشرفت و تعالی کشور، خصوصاً برای ...
اولویت لبنیات بر مسائل فرهنگی در دولت/ مصلحت دین و دنیای اصولگرایان در وحدت است - دبیر کل حزب موتلفه اسلامی در گفتگو با خبرگزاری مهر در ارزیابی اش ازعملکرد دولت معتقد است که دولت با موضوع فقدان فصل الخطاب نهایی در بعد اقتصادی مواجه است. اگر همان ...
بازگشت معترضین به خیابان های میسوری/پلیس قاتل را بازداشت کنید - مردم منطقه سنت لوئیز شهر فرگوسن ایالت میسوری شب گذشته بار دیگر در اعتراض به کشته شدن یک نوجوان سیاه پوست بدست پلیس دست به تظاهرات زده و خواستار بازداشت قاتل وی شدند.
«چ» تنها فیلم گرانی است که ساخته ام/عده‌ای معتقدند فیلم ارزشی نمی‌فروشد - مراسم تقدیر از دست‌اندرکاران فیلم «چ» سه شنبه چهارم شهریورماه با حضور رئیس سازمان سینمایی، مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی و ابراهیم حاتمی‌کیا کارگردان فیلم در سالن ...
عمو مهربان و خاله رویا با سنجد به مدرسه می‌روند - پرونده نوشت افزارهای ایرانی اسلامی امشب، 5 شهریورماه با حضور مجتبی ظریفیان و آزیتا رضایی از مجریان محبوب تلویزیون در «کافه سوال» بسته می شود .
اپل به دنبال انتقام از مایکروسافت در 2015 - گویا این اقدام اپل را باید بیش از همه شروعی برای انتقام گیری از مایکروسافت تلقی کرد. مایکروسافت که در سال 2014 به شدت اپل را آزار داد و جریانات بزرگ پشت انتشار Surface برای مدتی برای اپل به یک کابوس تبدیل شده بود. اکنون شاید اپل با توپ پر تری به میدان بیاید.
معجزه دستان هنرمند يزدي و خلق سبك جديد قائم/ اينجا هنر با اعتقاد پيوند خورده است - يزد - خبرگزاري مهر: در طول دوره هاي مختلف هنرمنداني با خلق آثار در حوزه هاي متعدد ظهور كرده اند ولي كمتر هنرمندي بدون انگيزه مالي و تنها و تنها به عشق ائمه اطهار (ع) و ...
مسئله فتنه از خطوط قرمز است که وزرا باید بر آن پایبند باشند - در موضوع جناح بندی های سیاسی همواره تأکید بر رفاقت و اُنس با یکدیگر است اما در برخی موارد هم مسئله متفاوت است و باید حتماً خطوط قرمز و خطوط فاصل رعایت شوند. آقای رئیس جمهور از برخی انتقادها ناراحتند که البته در برخی موارد هم واقعاً حق با ایشان است و برخی انتقادها، تند و گاهی غیرمنصفانه هستند.
جزئیات نشست شورای 3 جانبه ملی کار/ رونمایی از مدل امنیت شغلی کارگران - رئیس کارگروه تخصصی مزد و بهره وری وزارت کار از برگزاری سومین نشست نمایندگان کارگران، کارفرمایان و دولت در قالب شورای 3 جانبه ملی خبر داد و گفت: 3 سیاست و 5 هدف در مدل ...
تصویربرداری «کپی برابر اصل» تمام شد - تصویربرداری سریال «کپی برابر اصل» به کارگردانی سیدجلال‌الدین دری برای پخش از شبکه یک سیما به پایان رسید.
فاصله کوتاه اروپا تا کمک خواستن از حزب‌الله در مقابله با داعش - کابوس سلفی‌های جهادی بالای سر اروپایی‌ها و شبح جهادیون انتحاری بر سر خیابانهای آنها است. اگر چه این تهدید هنوز علنی نشده و مردم عادی به زندگی روزمره خود مشغولند ولی سازمان‌های اطلاعاتی اروپایی خطر ناشی از اوضاع این روزهای خاورمیانه را جدی می‌دانند. داعش مناطقی را در عراق و سوریه به کنترل خود در آورده و هزاران نن از شهروندان اروپایی به صفوف آن پیوسته‌اند.
مفاد توافق آتش بس فراگیر در غزه و دستاوردهای مقاومت - پس از هفته ها مذاکره، آتش بس فراگیر میان گروههای مقاومت و تل آویو برقرار شد و این در حالی است که مقامات فلسطینی اعلام کردند که توافقنامه این آتش بس بر پایه توافقنامه ...


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر


Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved