یکشنبه ۳ تیر ۱۳۹۷ / Sunday, 24 June, 2018

طاهره صفارزاده، شعر آخر را سرود


طاهره صفارزاده، شعر آخر را سرود
«طاهره صفارزاده»، شاعر و مترجم قرآن، ساعت ۸ صبح دیروز، در بیمارستان ایرانمهر تهران چشم از جهان فروبست و به دیار باقی شتافت. این شاعر و مترجم ارزنده کشور که روز ۶مهرماه مورد عمل جراحی مغز قرار گرفته بود، به دلیل بالا رفتن فشار خون و تغییر حالت از وضعیت استاندارد از حدود ۱۰روز پیش به حالت کما رفت و سرانجام صبح دیروز درگذشت.
«طاهره صفارزاده»، شاعر، نویسنده، محقق و مترجم، در شهرستان سیرجان متولد شد و پس از کسب مدرک لیسانس در رشته زبان و ادبیات انگلیسی، برای ادامه تحصیل به خارج از کشور رفت. او سال۱۳۷۱ از سوی وزارت علوم استاد نمونه معرفی شد و سال۸۰ پس از انتشار ترجمه قرآن کریم به افتخار خادم القرآن نائل آمد. «صفارزاده» ماه مارس۲۰۰۶ همزمان با برپایی روز جهانی زن، از سوی سازمان نویسندگان آسیا و افریقا بعنوان شاعر مبارز و زن نخبه دانشمند مسلمان برگزیده شد. در زمینه زندگی فکری وی یکی از نکات برجسته، ترجمه قرآن مجید و نهج البلاغه به زبان انگلیسی است. این کار نشان از احاطه این بانوی برجسته به شرایط اجتماعی و سیاسی و فرهنگی جهان ما می دهد. جهان ما پس از ماجراهای بحث برانگیز ۱۱ سپتامبر وارد عرصه ای دیگر شد.
در این عرصه تازه، رسانه ها و گستره سیاست مغرب زمین هجمه ای هولناک را علیه آموزه ها و مبانی و دستاوردهای تمدن اسلامی روا داشتند. روشنفکران و پژوهشگران دینی مختلف سعی کردند به انحای مختلف علیه این هجمه بایستند. اگر دکتر نصر در کشورهای غربی به معرفی مجدد تعالیم اسلام به زبان ساده دست زد حنفی و رمضان و ارکون و ابوزید و صدها روشنفکر و پژوهشگر دیگر سعی نمودند از منظرهای مختلف تعارض و کشمکش اسلام و غرب را به بحث بگذارند، این تعارض را تبارشناسی کنند و یا در برخی موارد از شدت آن بکاهند. در این میان یکی از مهمترین کارها را می توان این دانست که کتاب های بنیادین اسلام را به مغرب زمینیان معرفی کرد. تلاش مرحوم صفارزاده برای ترجمه قرآن و نهج البلاغه به زبان انگلیسی صرفا تلاشی فرهنگی نبود و وی در این زمینه صبغه های ادبی امر را هم می جست. او بالاخره شاعری بود که به جنبه های هنری قرآن و نهج البلاغه بها می داد و این جنبه یقینا در این ترجمه ها تاثیرگذار بوده اند. با این همه از آنجا که یک روشنفکر دینی به رابطه دین و مدرنیته بها می دهد این جنبه روشنفکری را هم نمی توان از رویکرد مرحوم صفارزاده گرفت.
● رفتن به سمت مفاهیم قرآنی در شعر
به اعتقاد «سهیل محمودی»، طاهره صفارزاده رویکرد جدیدی را در شعر پس از نیما یوشیج ایجاد کرد که آن رفتن به سمت مفاهیم ایمانی و قرآنی بود. این شاعر یادآور می شود: صفارزاده از اواخر دهه۴۰ و اوایل دهه ۵۰، رویکردی جدی به مفاهیم دینی داشته است و این را سرآغاز یک تحول در ادبیات معاصر ایران می توان دانست. او در واقع، رویکردی جدید را در شعر پس از نیما به وجود آورده و آن رفتن به سمت مفاهیم ایمانی و قرآنی است. محمودی رایحه شعر صفارزاده را رایحه ای انقلابی دانسته و با اشاره به توجه صفارزاده به ائمه اطهار(ع) در سروده هایش، می گوید: او در شعرش به مفاهیمی مانند معارف وحیانی، انسان در هستی، حرکت ها و اهداف انبیا توجه جدی دارد که این ناشی از انس شاعر با کلام وحی، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه است.
● او از پایه گذاران شعر اجتماعی انقلاب است
«عبدالجبار کاکایی» از «طاهره صفارزاده» بعنوان یکی از پایه گذاران شعر اجتماعی موسوم به انقلاب اسلامی یاد کرد و شعر او را مطلوب نخبگان دانست. این شاعر بیان می کند: به اعتقاد من، طاهره صفارزاده; پایه گذار شعر اجتماعی موسوم به انقلاب اسلامی است. در واقع، او را یکی از پایه گذاران این جریان شعری می توان دانست که نگاهش به عدالت اجتماعی، برآمده از مضامین دینی است و این نگاه زمانی در شعر شکل گرفت و تسری پیدا کرد که گرایش به موضوع های اجتماعی، در سیطره جریان چپ بود. بنابراین شعر پس از انقلاب، بخشی از نگاهش را مرهون شعر صفارزاده است.
● نقش محوری در شکل گیری ادبیات انقلاب
مرحوم صفارزاده به قوی ترین شیوه ممکن وارد مبارزات سیاسی و ادبی شد و در شکل گیری ادبیات انقلاب نقش عمده و محوری داشت. «حمید سبزواری»، شاعر پیشکسوت انقلاب، با بیان این مطلب دریاه مرحوک صفارزاده افزوده: صفارزاده بر تن شعر، لباس نویی پوشانده بود و اصولا شاعری نوپرداز بود. او اشعار پرمغز و معناداری را خلق می کرد که نسل جوان را شدیدا تحت تاثیر قرار می داد. در حوزه شعر سپید کمتر کسی را داریم که به قوت طاهره صفارزاده عمل کرده باشد.


منبع : روزنامه ابتکار

مطالب مرتبط

پیوست

پیوست
حامد حسین ‌خانی ، شاعر جوان کرمانی در وبلاگ«بخواب فروردین» ما را به جشن غزل ‌های خویش می‌برد.
به شهادت وبلاگ، او متولد ۱۳۵۹، دانش آموخته ادبیات فارسی و صاحب مجموعه‌های مرا که برگ شدم، یکشنبه صبح، بخواب فروردین، از این بهشت موازی و نیز کتاب زیر چاپ جستاری در غزل تاثیرگزار امروز است.
شعر حسین‌خانی، شعری تصویرگراست. شاعر علاقه زیادی به کشف‌های نو در عرصه مضمون و تصویر دارد و قدرتمندترین خصیصه شعری او نیز همین است. از سوی دیگر، زبان در کلیت آثار شاعر، زبانی یگانه نیست و شاعر در هر غزل به فراخور دنیای تصاویرش، لحن و زبانی خاص را برگزیده است. این طیف زبانی از آرکائیسم نسبی زبان تا گفتاری شدن لحن شعر را در برمی‌گیرد؛ اما نکته اینجاست که در یک غزل همیشه یکدستی زبان حفظ شده است و دوپارگی به چشم نمی‌خورد. در حقیقت شاعر به واسطه احاطه‌اش بر ادبیات کلاسیک، بر آن بوده است که از هر ظرف زبانی برای خلق یک موقعیت تازه استفاده کند و حاصل کار معمولا روح‌نواز بوده است.
نکته دیگر در اشعار او، طولانی بودن و تعدد ابیات است. این تعدد ابیات به خودی خود، خوب یا بد نیست؛ بلکه مهم این است که آیا حرف شاعر و تصویرهای او قابلیت تسری به همه این ابیات را داشته‌اند یا خیر. به نظر نگارنده، در برخی غزل‌های حسین‌خانی می‌شود به ایجاز نگاهی دوباره داشت، هرچند در بسیاری نیز هیچ بیتی، بی‌حذف زیبایی، قابل حذف نیست. نکته آخر این‌که حسین‌خانی هرچند در قالب‌های دیگر نیز طبع‌آزمایی دارد، اما ذاتا غزلسراست و در قالب‌های دیگر مگر غزل مثنوی که قرابت شورانگیزی با غزل دارد اوج‌‌های غزلش را تاکنون تکرار نکرده است.
برای نمونه ابیاتی زیبا از او را می‌خوانیم:
تو زیبایی و می‌خواهم خود زیباترینت را
من یلدا نشین دارم هوای فرودینت را
من آن شهرم که می‌تازند بر ویرانه‌های او
نمی‌خواهی به لبخندی، بسازی سرزمینت را؟
عروس آب‌هایی تو، به جشن ماهیان برگرد
که ساحل دوست می‌دارد، تن دریا نشینت را
تو قصر از رقص می‌سازی، بچرخ از روم تا یونان
و در ایران به رقص آور، شبی دیوار چینت را
صدای شهرزاد امشب هزارو یکشبین بار است
که نجوا می‌کند با خود، چنانت را، چنینت را
خسوف گاه گاه ماه، شادم می‌کند، زیرا
تجسم می‌کند در من، دو چشم آتشینت را...
● شعرها
بی‌شک وبلاگ شاعر جوان، محسن رَزوان درخور نامی ‌ویژه‌تر است، چرا که دنیای شعری او شایان توجه است. حتی می‌تواند نام کتابش را بر وبلاگش بگذارد: پیوست.
از نام که بگذریم، شعرهای رزوان شعر تداعی‌هاست. تداعی‌هایی که بیشتر حاصل همنشینی کلمات و البته تداعی‌های زبانی است. به عبارت بهتر، شاعر با بهره‌گیری از یک اصطلاح، ترکیب یا مَثَل به خوانش‌های دو یا چندگانه از یک جمله می‌رسد و کلیت شاعرانه خود را بر روی همین ابعاد معنایی چندگانه بنا می‌کند. به کارگیری تداعی‌های زبانی و اصولا حرکت‌های زبانی، حرکت بر لبه تیغ شاعرانگی است. حال آن که تداعی‌های تصویری به دلیل خیالمندی افزون‌تر، راه مطمئن و البته دیریاب‌تری به نظر می‌رسد. تخیل تصویرمداری که می‌تواند در ذهن مخاطب و با همراهی خوانش خلاقانه او به گسترشی افزون‌تر نیز برسد؛ اما به هر حال، رزوان در بیشینه کارهایش اجرای قابل قبولی از تداعی زبانی دارد؛ هر چند همچنان فکر می‌کنم می‌تواند بر ظرفیت‌های دیگر خلق شاعرانگی و حتی همین تداعی، بیشتر درنگ کند. مثل تداعی بیت معروف استاد بهمنی«شب‌های شعرخوانی ما بی‌فروغ نیست...» در این غزل و دیگرگونه دیدنش:
وقتی که در شب‌های شعر ما چراغی نیست
تنها صدایی که نمی‌ماند صدای ماست‌
در عین حال، همین تداعی‌های زبانی امکان شکل‌گیری نوعی از طنز را نیز ایجاد می‌کند که شعر رزوان نیز از آن بی‌بهره نیست، اما با توجه به زبان و ویژگی‌های شعر او، می‌تواند کارکردهایی بیش از این در شعرش داشته باشد.
نکته دیگر تجربه‌ورزی شاعر در قالب‌های گوناگون است، از سپید تا غزل و جالب اینجاست که حاصل کار در هر دو شیوه قابل تامل است، هر چند کفه کیفیت به سمت سپید سنگینی می‌کند. چرا که زبان شاعر در سپیدها به لحن طبیعی کلام بیشتر نزدیک می‌شود حال آن که در غزل‌ها گهگاه وزن و قافیه سبب شده‌اند این لحن که ویژگی بنیادین شعر اوست به هم بخورد که البته کمی ‌سختگیری بیشتر در غزل می‌تواند این مشکل را نیز برطرف کند.
با هم شعری از محسن رزوان می‌خوانیم:
دور نصف جهان را خط می‌کشم‌
استوا همین کار را با زمین کرد
داغ کرده‌ام‌
باران، سیل می‌بارد
و خرماهایی که از ارتفاع نمی‌ترسند
زودتر می‌رسند
مثل بزرگراه‌ها
که سریع‌تر از من.
حالا تو هی دست و پا بزن‌
تا تمام طول این بزرگراه را
شنا کرده باشی‌
این همه خودشان را به آب زدند
دلشان دست توست‌
این همه به درد غرق شدن نمی‌خورند
زاینده‌رود باید فکری به حال خودش بکند
دارد همین طور آب می‌رود.

وبگردی
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!