یکشنبه ۳ تیر ۱۳۹۷ / Sunday, 24 June, 2018

سمبولیسم و هنر


سمبولیسم و هنر
بحث سمبولیسم در هنر‘ یکی از مهمترین مباحثی است که اندیشه صاحبنظران را همیشه به خود معطوف ومشغول ساخته است .همان گونه که از عنوان بحث بر می آید‘ نخست مقوله هنر و سمبولیسم هر کدام باید به تنهایی مورد شناسایی واقع شوند ودر مرتبه بعد‘ رابطه آن دو با یکدیگر موردمداقه و بررسی قرار گیرد. روش شناخت وکشف حقایق در حوزه مسایل نظری ‘مبتنی بر منطق وعقل است و دوستدار دانش (فیلسوف) ‘ با چون و چرا ونفی و اثبات قضایا‘ بسته به وسع وجودی و طاقت بشری در جستجوی کشف حقیقت بر می آید.
بحر را غواص باید ای پسر بدیهی است که چون عقل بشر دارای محدودیت است ‘ شناخت او از حقایق نیز محدود خواهدبود. عقل جزیی تنها با ارتباط با عقل کل ومعرفت عرفانی مبتنی برشهودحقیقی ‘ که همان شهود معصوم است . به دلالت فطری به اذن الهی و عنایت و رحمت واسعه او‘ به قد رظرف وجودی خود می تواند حصار مدیریت را اندکی فراختر کند. نظربه اینکه قبل از شناخت مقوله سمبولیسم ‘ بحث در ارتباط آن با هنر و چگونگی ظهور سمبول در قالبهای مختلف هنری- که بحث روش شناسی در هنر (متدولوژی) را طلب می کند راه به جایی نخواهد برد‘نخست عنوان سمبولیسم را مطلع بحث قرار می دهیم‘ تا انشاءالله چنانچه مجالی حاصل آمد و توفیق حق همراه شد ‘ در دیگر مباحث مرتبط با سمبولیسم نیز بحث کنیم.
از منابع سودمندموجود در این زمینه ‘ کتاب انسان وسمبولهایش نوشته «کارل گوستاوبونگ» است. یونگ می نویسد: «چون اشیاء بی شماری درورای فهم انسانی قرار دارند ‘ما پیوسته اصطلاحات سمبولیک را به کار می بریم . تا مفاهیمی را نمودار سازیم که نمیتوانیم تعریف کنیم یا کاملا بفهمیم» درفرهنگ معین‘ جلد ۵ (اعلام) ‘ سمبولیسم چنین تعریف می شود: «سمبولیسم شیوه ای است که حدود سال ۱۸۸۰ م.در ادبیات پیدا شد . شاعران سمبولیست معتقد بودند که شعر بایداز راه آهنگ کلمات‘ حالات روحی و احساسات راکه امکان بیان مستقیم آنها نیست به خواننده یا شنونده القاء کند. شیوه سمبولیسم همواره به این سه اصل کلی که عبارت است از :
۱) آهنگ کلام و رمز بیان
۲) هیجان
۳) استقلال ‘ توجه دارد. گروهی در آن اثری از عرفان پیشین شرق وغرب می بینند‘ عده ای آن را راهی برای پدید آوردن زبانی تازه در شعر می شمارند؛ وگروهی نیز وسیله ای برای بیان مطالب یا استفاده های دیگر می دانند‘ چنانکه اغلب سمبولیستها از اینکه می توانند با موسیقی رقابت کنند افتخار می نمایند. در سال ۱۸۸۰م.عده ای از شاعران جوان درعین وابستگی به جریان پارناس از چها رچوب خشک شعر پارناسیان قدم فراتر گذاشتند و هم بر ضد اشعار خشن پارناسیان برخاستند وهم با قاطعیت «فلسفه تحققی»(positivisme) وادبیات رئالیستی (واقع بینی ) و ناتورالیستی (طبیعت گرایی) ستیزه کردند. درآن زمان با اینکه فلسفه تحققی با عنوان مکتب ادبی ناتورالیسم برعرصه رمان و تئاتر فرمانروایی داشت.
عصیان شاعرانه جدید به صورت کاملا تازه ای در برابر آن قد بر افراشت . فلسفه تحققی تنها به واقعیت متکی بود‘ اما سمبولیست ها از واقعیت گریزان و روگردان بودند و در حقیقت منکرواقعیت بودند. در نظر اغلب شاعران سمبولیست بیان واقعیت حال یا گذشته کار نفرت آوری بود.سمبولیست ها آنارشیست بودندو با همه مظاهر هنری‘ادبی وفلسفی گذشتگان سرناسازگاری داشتند .نخستین پیام آور سمبولیسمدرمیان شعرا «بودلر» بود که از طرفداران هنر برای هنر بود ولی با پیدا کردن این راه تازه ‘ شیوه نوی را بنیان گذاشت.
بودلر با انتشار کتاب شعرش به نام گلهای شعر (les fleurs du mal) دنیای شعر را تکان داد ونسلی که درخلال سالهای ۱۸۵۷ تا ۱۸۸۰ م. می زیست ‘ بودلررا پیشوای خودشمرد. آنچه را که سمبولیست ها اساس مکتب خودقرار دادند . بودلر دراشعار کوچکی از قبیل مکاتبات (correspond-dances) وحیات پیشین la vie ) antArirure) بیان کرد. در نظر او دنیا جنگلی است پر ازعلایم و اشارات؛ وحقیقت ا زنظر مردم عادی پنهان است .فقط شاعر باید با قدرت ادراکش به تعبیر وتفسیر این علایم بپردازد . از دیگر پیشوایان بزرگ این شیوه می توان «ورلن» (p.verlaine) ‘«رمبو» (A.Rimbaud) و «مالارمه»(s.Mallarme) را نام برد.

نویسنده : علیرضا نوروزی طلب

منبع : نشریه الکترونیکی هنرهای زیبا

مطالب مرتبط

رویاهای سوررآلیسم

رویاهای سوررآلیسم
برای توجه خواننده به ویژگی های فکری مکتب سوررآلیسم یا «فراواقع گرایی»، بهتر است نخست اشاره ای به مکتب ادبی (Dadaisme) شود که قبل از سوررآلیسم در اروپا متولد شد. این مکتب برای ستیز و دهن کجی به مکاتب دیگر رایج اروپایی، در اوایل قرن بیستم به وجود آمد و همانند اغلب مکاتب ادبی اروپا زادگاهش کشور فرانسه بود.
مکتب دادائیسم بر روی خرابه های جنگ جهانی دوم بنا شد و همچون کودکی ناقص الخلقه پس از یک عمر کوتاه هیاهویی برانگیخت و به زودی خاموش شد- این مکتب را باید عکس العملی متأثر از کشتارها، نابه سامانی ها و ویرانی های جنگ دانست که حاکی از روحیه نومیدانه و پر اضطراب و هرج و مرج بود و آن را باید طغیانی بر ضد هنر و اخلاق در روابط اجتماعی آن زمان دانست که می خواست انسان را از زیر بار عقل و منطق آزاد کند. پایه گذار این مکتب جوانی بود به نام تریستان تزارا (T.Tzara) و کسانی مانند آندره برتون (A.Berton)، لوئی آراگون (L.Aragon)، پل الوار (P.Elvard) و فیلیپ سوپو به این مکتب پیوستند.
در سال ۱۹۲۰ پیروان این مکتب، خود گفتند که مکتب «دادا» تخریب کننده ادبیات، اخلاق و جامعه است و بسیاری از بزرگان این مکتب مانند آندره برتون، لویی آراگون، پل الوار، فیلیپ سوپو، رویر دستو، بنژامین و چند تن دیگر، مکتب جدیدی را پایه ریزی کردند، که فراواقع گرایی یا سوررآلیسم نامیده شد.
این مکتب که دادائیسم، راه آن را هموار کرده بود، بر پایه فلسفه برکسون و نظریات فروید نباشد و پیروانش معتقد به هذیان و کشف و شهود و جست و جو در جهان رویا و ضمیر پنهان هستند و طریقه رسیدن به این هدف ها را، توسل به طنز و عرفان و رویا و جنون و نگارش خود به خود می دانند.
محصول کار آنان بر نامفهومی و هذیان و غرابت و ابهام و نفی ادبیات کلاسیک و سنتی قرار گرفت. مکتب سوررآلیسم در قلمرو شعر، نمایشنامه و رومان هم نفوذ کرد و آثاری پدید آورد. در فرهنگ معین زیر عنوان کلمه سوررآلیسم چنین آمده است: «سوررآلیسم [فرrealism-sur ، برتر از واقع] : شیوه ای است ادبی که در سال ۱۹۲۲ در فرانسه پیدا شد و مانند مکتب های دیگر دامنه نفوذ خود را به هنرهای دیگر هم کشاند.
این کلمه را نخستین بار گیوم آپولینر در شمیه یکی از نمایشنامه های خود به نام پستان های تیرزیاس Les Mamelles de Tiresids به کار برد (۱۹۱۶) ولی منظور وی از این لفظ مکتب جدیدی که اکنون به بحث در آن می پردازیم نبوده است. این مکتب با جنبش تازه ای که در قلمرو علم پیدا شد همگام و همصدا می شود و کوشش می کند جبر منطقی و قانون علیت را ویران کند، شکستن سدها و گشودن بندها به عبارت دیگر عصیان در برابر همه چیز محرک باطنی سوررآلیسم است.
سوررآلیسم خودکاری ذهنی است که می خواهد، با زبان یا قلم و وسیله دیگر جریان واقعی عمل تفکر را بیان کند. سوررآلیسم بیان و تثبیت تفکر دور از فرمان عقل است و رابطه ای با قوانین زیبا شناسی و اصول اخلاق ندارد و طرفداران این مکتب برای برانگیختن و بیرون کشیدن «واقعیت جامع» که در اعماق «ضمیر پنهان» آدمی مدفون شده است، چند وسیله عمل پیشنهاد می کند، که ساده ترین آن ها «نوشتن خود به خود» است، یعنی نویسنده، پس از آنکه خود را به رویا سپرد، هرچه به ذهنش رسید باید بی تأمل یادداشت کند. اولین جمله خود به خود می آید و به دنبال آن جملات دیگر – که با ذهن هوشیار رابطه ای ندارد – جاری می شود. منشأ این مکتب را بیش از هرجای دیگر در شعر جست و جو باید کرد، زیرا سوررآلیست ها می کوشند تا از راه شعر بر اذهان تسلط پیدا کنند.
نخستین ریشه های سوررآلسیم را در رمانتیسم می بینیم، سوررآلیسم زبان قرن بیستم و نابسامانی ها و آشفتگی های روزگار ما را بازگو می کند. از بازرسی عقل و منطق به دور است. پاداش هنر را خود هنر می داند و می گوید: سود هنر در آن است که بی سود باشد.
رویا را از قلمرو واقعیت برتر می داند و برای حل مسایل اساسی زندگی از آن کمک می گیرد. چون در عالم رویا همه چیز سهل و ساده می نماید و همه چیز طبیعی جلوه گر می شود، زیرا مشکل آشفته کننده «امکان» در آن مطرح نیست. اصول این مکتب عبارتند از:
۱) هزل
۲) رویا
۳) دیوانگی........»
(فر، معین، ج ۵، اعلام، ص ۸۲۰_۸۱۹) همانطور که در بالا اشاره شد، این مکتب از فرانسه آغاز گردید و به تدریچ به همه اروپا و آمریکا سرایت کرد. در سال ۱۹۲۴ فعالیت و آوازه سورآلیست ها به اوج قدرت خود رسید و در پاریس مجله ای به نام «انقلاب سوررآلیسم» به قلم «اندره برتون» منتشر شد، این مجله تا سال ۱۹۲۹ انتشار می یافت و عقاید سوررآلیست ها در آن مطرح می گردید، که از جمله گزارش هایی درباره «رویا» و نخستین نمونه های «نگارش خود به خود» بود، که خلاصه آن چنین است: نویسنده، پس از آنکه ذهن خود را در حال نیمه هوشیاری رویا مانندی قرار می دهد، اختیار اندیشه را به دست قلم می سپارد تا هر کجا که میلش باشد او را ببرد. بر این اساس، اندره برتون در «نخستین بیانیه سوررآلیسم» دستور زیر را به نویسندگان می دهد: «در نقطه ای بنشینید که کاملاً برای تمرکز افکارتان مساعد باشد، آنگاه کاغذ و قلم را به دست بگیرید.
خود را به حالت تأثیر پذیری در آورید درباره هنرهای خودتان و هنرهایی که دیگران دارند فکر نکنید و آن ها را به باد فراموشی بسپارید، پیش خود تکرار کنید که ادبیات یکی از راه های خطرناکی است که آدمی را به همه جا می کشاند، بی آنکه پیشاپیش موضوعی را در نظر داشته باشید، به سرعت شروع به نوشتن کنید، بدون درنگ با چنان شتابی بنویسید که فرصت بازخواندن آنچه را که نوشته اید، نداشته باشید. جمله اول به خودی خود می آید و به دنبال آن جملات دیگری که با ذهن هوشیار رابطه ای ندارند، بلکه در اعماق ضمیر پنهان در هم فشرده و مدفون شده اند و فقط انتظار لحظه ای را می کشند که در عالم خارج تجلی کنند.
پشت سر هم و به طور خودکار روی کاغذ خواهند آمد. معلوم است که در چنین نوشته ای احتیاج به نقطه گذاری نیست، حتی استعمال آن زیان آور است، زیرا موجب مانع در جریان فکری و درونی نویسنده می شود. اگر تصادفاً دچار اشکال و تردید شدید و کلمه ای به نظرتان مشکوک آمد، به دنبال آن کلمه یا حرف تصادفی مثلاً حرفI را پشت سر هم تکرار کنید. کلمه ای که باید به طور خودکار به دنبال آن بیاید عاقبت از راه سر می رسد و بدین طریق نثر یا شعر شما ادامه یا پایان می یابد.» (مکتب های ادبی، ج ۲، ص ۴۳۰) بالاترین وسیله ای در دست نویسنده سوررآلیسم است «رویا» است که آماده و مهیا در طبیعت وجود دارد.
رویا تظاهر و تجلی پنهان است که بهترین وسیله شناسایی موقت به کار می رود به شرط آنکه پس از بیداری آن را بتوان در ذهن زنده و مرور کرد. وسیله دیگری که می تواند دست مایه نویسنده سوررآلیسم باشد، امراض روانی است، به ویژه امراضی که هذیان ذهن بر می انگیزد و بدین طریق مطالب منطقی را که با اندیشه های جنون آمیز که از ذهن ناشی شده در هم می آمیزد و واقعیت جدیدی را خلق می کند. این وسیله ای است که خود طبیعت در اختیار نویسندگان سوررآلیسم گذاشته است.
سوررآلیسم در پایه و اساس با شیوه های زیبا شناسی تباین دارد، زیرا پژوهنده سوررآلیست چون عمیقاً در زندگی روانی اشخاص فرو می رود در آنجا همه چیز را مبهم و آشفته و نا مفهوم می بیند، بنابراین به نظر او ارزش ها و روابط میان امور مفهوم عادی خود را از دست می دهند از این رو نویسنده سوررآلیست روشی برای کاوش در اعماق مخفی و ضمیر پنهان خود ابداع می کند و آن را وسیله حقیقی شناخت می داند و در واقع این وسیله دیوار حایلی بین عقل و جنون است که می خواهد از آن بهره بگیرد.
به طور خلاصه باید گفت: سوررآلیسم عبارت است از بیان اندیشه ها و افکار نهانی آدمی بدون دخالت فرد و ملاحظات اخلاقی، هنری، ادبی و سیاسی یعنی اراده آزاد تخیلات بدون قید و بند، همانطور که به هنگام خواب و رویا برای انسان پیش می آید و مسلم است منبع این گونه احساسات جز ضمیر پنهان نمی تواند چیز دیگری باشد، یعنی همان چیزی که زیگموید فروید روانشناس معروف اعلام کرده بود و دانستیم که اساس این احساسات پنهانی بر رویا نهاده شده است.

وبگردی
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!