دوشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ / Monday, 23 April, 2018

توانبخشی دانش آموزان کم توان ذهنی


توانبخشی دانش آموزان کم توان ذهنی
مقاله زیر به بررسی تاثیر فعالیتِ‌های جسمی ویژه در سازگاری اجتماعی و عملکرد ادراکی – حرکتی دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی می‌پردازد. این مطلب برگرفته از نشریه تعلیم و تربیت استثنایی شماره‌های ۸۰ و ۸۱ است و خواندن آن می‌تواند برای والدین و معلمانی که با کودکان کم‌توان ذهنی روبرو هستند، موثر واقع شود.
ضرورت توجه به تامین سلامت جسمانی و روانی کودکان دارای نیازهای ویژه ایجاب می‌کند در طرح‌ها و برنامه‌ها به بهبود و درمان و به طور کلی توان‌بخشی این کودکان توجه کافی شود، زیرا آنها همواره برای خود، والدین و مدرسه مسئله‌ساز هستند. از این رو راهبردهای درمانی لازم می‌تواند والدین و مربیان را در توان‌بخشی این کودکان یاری دهد که یکی از آنها توجه به نقش فعالیت جسمی در بهبود و درمان اختلالات خاص رفتاری کودکان است.
فرآیند اجتماعی شدن یکی از جنبه‌های رشد انسان است. ذاتی بودن زندگی جمعی در انسانها ضرورت تماس با دیگران را امری اجتناب‌ناپذیر کرده است. رشد اجتماعی دربردارنده ارتباط سالم و منطبق با موفقیت در افراد است.
بنابراین، مسئله سازگاری اجتماعی به عنوان یکی از زمینه‌های فعالیت نظام آموزش و پرورش همواره مورد توجه بوده است. یکی از پیامدهای ناشی از نقص در مهارت‌های اجتماعی، ناسازگاری اجتماعی است. بررسی موشکافانه‌ی روابط بین فردی برای نخستین بار به وسیله‌ی سالیوان (۱۹۵۳) با عنوان نظریه‌ی «روابط بین فردی» جایگاه خود را در مباحث روانشناسی به دست آورد. هلندون و هوکمن (۱۹۹۲) بازی‌های تخیلی ۱۸ کودک ۵/۴ ساله پیش‌دبستانی را که از نظر هوشی طبیعی بودند با ۵۵ کودک کم‌توان ذهنی ۵ ساله پیش‌دبستانی مورد پژوهش قرار دادند. آنها دریافتند که کودکان طبیعی بیشتر طی بازی به رفتارهای اجتماعی مثل کمک کردن، همکاری و رقابت پرداختند درحالی که کم توان‌های ذهنی بیشتر به تکرار یک رفتار اجتماعی طی بازی پرداختند، در نتیجه از نظر اجتماعی بودن به طور معنی‌داری پایین‌تر از کودکان طبیعی قرار می‌گرفتند.
ماژورک تاچمن و هوسر (۲۰۰۴) تأثیر ورزش را همراه موسیقی روی پنج کودک دارای نارسایی توجه / بیش‌فعالی بررسی کردند. نتایج این پژوهش نشان داد که ورزش همراه با موسیقی روی مشکلات رفتاری و سرعت کاری این کودکان تاثیر مثبتی داشت و در برخی از زمینه‌ها نیز بیش‌فعالی آنها کاهش یافته بود.
میشن (۲۰۰۶) نشان داده است که تمرین‌های آمادگی جسمانی و ورزش یکی از مؤثرترین روش‌های غلبه افراد در خودمانده بر معلولیت‌شان است؛ زیرا به یادگیری مهارت‌های حسی – حرکتی، ارتباطی و اجتماعی شدن کمک می‌کند و باعث افزایش عزت نفس می‌شود.
گابل – هال و باری چونگ (۱۹۹۳) در پژوهشی به این نتیجه رسیدند که تمرینات آیروبیک بر روی وضعیت رفتاری و روان‌شناختی افراد کم‌توان ذهنی و ناتوانی‌های همراه با آن تاثیر مثبت دارد.
غباری بناب و نبوی (۱۳۸۲) در پژوهشی تاثیر ورزش صبحگاهی را در کاهش تمایلات پرخاشگرانه‌ی ۶۰ دانش‌آموز کم‌توان ذهنی آموزش‌پذیر مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان داد تمایلات پرخاشگرانه‌ی گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل تحت تاثیر ورزش صبحگاهی به طور معناداری کاهش یافته است.
در پژوهشی که استرونگ (۱۹۹۲) روی ۱۷۴ بچه کودکستانی انجام داد، نتیجه گرفت که بین ضعف در خواندن و ضعف در توانایی‌های حرکتی رابطه مثبت وجود دارد. از سوی دیگر برخی از پژوهش‌ها نیز به بررسی تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سازگاری اجتماعی پرداخته‌اند که نتایج این پژوهش‌ها ضد و نقیض است. نتایج برخی از پژوهش‌ها، بیانگر تفاوت معنی‌دار دختران و پسران در میزان سازگاری اجتماعی است.
ویلیام و آشر در پژوهشی که روی ۶۵ دانش‌آموز کم‌توان ذهنی خفیف انجام دادند، متوجه شدند که پسرها بیشتر از دخترها احساس تنهایی می‌کنند. یکی از عناصر اساسی اجتماعی شدن در هر فرهنگ، کسب مهارت‌های اجتماعی است. شخصی که دارای یکی از مهارت‌های اجتماعی است، می‌تواند به انتخاب و ارایه رفتارهای مناسب در زمان وضعیت معین دست بزند. در رشد مهارت‌های اجتماعی عوامل گوناگونی وجود دارند که می‌توان از آن جمله به تاثیر فعالیت‌های جسمی ویژه در این مهارت اشاره کرد و از آن جمله ورزش‌های دسته‌جمعی نوعی فعالیت‌های جسمی است که فرد در داخل گروه هماهنگ با آنها برای رسیدن به هدف مورد نظر تلاش می‌کند.
همان گونه که کودکان مزه موفقیت را در تربیت بدنی می‌چشند، غالباً ارزیابی از خویش و نیز رشد کلی عاطفی در آنها پیشرفت می‌کند (فیت – دو – ۱۹۹۵، موی ۱۹۶۸، کنیون و مک فرسون – ۱۹۷۳). همچنین حرکت یکی از مهمترین شیوه‌های افزون آگاهی کودکان است که به آنها در کسب مفاهیم پیچیده کمک می‌کند. حرکت در واقع نخستین وسیله‌ای است که به وسیله آن کودک خود و محیط اطراف را درک می‌کند و همواره او را با پدیده یادگیری رو به رو می‌سازد. یکی از عواملی که می‌تواند بر عملکرد شناختی و ذهنی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان تاثیر گذارد فعالیت‌های ادراکی – حرکتی و ورزش و برنامه‌های تمرینی است. گروهی از کودکان که در مهارت‌های اجتماعی و فعالیت‌های ادراکی مشکل دارند، کودکان کم‌توان ذهنی هستند (مجتهدی، ۱۳۷۴ به نقل از کفارت).
از آنجا که بررسی مطالعات انجام گرفته نشان می‌دهد تا زمانی که فرد از رشد اجتماعی برخوردار نباشد نمی‌تواند با دیگر افرادی که به نحوی با او در ارتباط هستند، روابط بهینه و مؤثری داشته باشد از جمله کوشش‌ها در رسیدن به این هدف، تدبیر و فراهم آوردن فرصت‌ها و فعالیت‌هایی است که دانش‌آموز به طور کاملاً فعال و ثمربخش در آن شرکت داشته باشد، به طوری که به خوبی احساس کند که وجود و حضور و تلاش او مفید و باارزش است.
با توجه به این که تعداد زیادی از دانش‌آموزانی که دچار ناتوانی و عقب‌ماندگی هستند، علل کم‌توانی ذهنی‌شان به عوامل ساختاری مربوط می‌شود و چنین کودکانی در مهارت‌های ادراکی – حرکتی و شناختی با مشکل روبرو هستند، بنابراین فعالیت‌های جسمی بر عملکردهای ادراکی – حرکتی فرد کم‌توان ذهنی تاثیر بسیاری دارد.

مرتضی باقری کارشناس ارشد تربیت بدنی
و آذر شهسواری – کارشناس تربیت بدنی

منبع : روزنامه اطلاعات

مطالب مرتبط

۸۴ سال آموزش ناشنوایان در ایران

۸۴ سال آموزش ناشنوایان در ایران
۲۴ تا ۳۰ سپتامبر هر سال از سوی مجامع جهانی به عنوان هفته جهانی ناشنوایان نامگذاری شده است. هدف از این نامگذاری ارتقای فرهنگ ارتباط با ناشنوایان، دانسته هایی از زبان اشاره و آگاهی دولت ها و همچنین عموم مردم از مشکلاتی است که این قشر با آن روبه ر و هستند.
با آن که حدود ۴۰۰ سال به طور پراکنده و ۲۰۰ سال به طور انسجام یافته در دنیا با ناشنوایان کار آموزشی و تربیتی کرده اند در ایران سال ۱۳۰۳ را می توان آغاز آموزش ناشنوایان به طریق علمی به حساب آورد. آغازگر و پیشگام تعلیم و تربیت کودکان ناشنوا در ایران زنده یاد جبار عسگرزاده (باغچه بان) و محل شروع آن تبریز بود.
جبار باغچه بان بدون اقتباس از شیوه آموزش ناشنوایان در خارج از کشور با روش آزمایش و خطا و تجربه، معضل بزرگی را از پیش روی خانواده های دارای کودک ناشنوا برداشت. وی موسس نخستین کودکستان (باغچه اطفال) در تبریز بود. باغچه بان در اواخر سال ۱۳۰۳ در باغچه اطفال با پذیرش سه کودک ناشنوا کار تجربی با ناشنوایان را آغاز کرد و پس از شش ماه موفق شد به سه کودک ناشنوا خواندن و نوشتن بیاموزد.
پس از انحلال باغچه اطفال وی به شیراز رفت و تا سال ۱۳۱۱ در کودکستان شیراز مشغول فعالیت فرهنگی بود. باغچه بان در سال ۱۳۱۱ به تهران بازگشت و نخستین دبستان ناشنوایان را در خیابان ناصرخسرو در خانه ای محقر تاسیس کرد. باغچه بان تا ده سال به عنوان مدیر، معلم و فراش دبستان با ۳۰ نفر دانشآموز، دبستان را اداره کرد. وی در اواخر نخستین سال تاسیس دبستان وسیله ای به عنوان تلفن گنگ اختراع کرد که کر و لال ها با گرفتن میله آن به دندان می توانستند از طریق استخوان فک، ارتعاشات صوتی را دریابند.
در سال ۱۳۲۸ اساسنامه آموزشگاه کرو لال های باغچه بان توسط شورای عالی فرهنگ تصویب شد. هر چند بعد از سال ۱۳۳۲ به بعد در اثر حمایت وزیر فرهنگ وقت و توجه وزارت آموزش و پرورش بخشی از دشواری های دبستان تا حدی حل شد ولی با توجه به افزایش روزافزون مراجعان، کمبود جا و نداشتن مدرسه ویژه کار به طور روزافزونی دشوار بود.
در سال ۱۳۲۴ کلنگ نخستین ساختمان ویژه ناشنوایان در یوسفآباد زده شد و سال ۱۳۲۶ این مدرسه با ظرفیت ۱۲۰ دانشآموز افتتاح و بهره برداری شد. در سال ۱۳۴۱ ساختمان دیگری در ضلع جنوبی آموزشگاه در چهار طبقه با بیست کلاس ضد صوت، کلینیک سنجش شنوایی، سالن اجتماعات، ناهارخوری و کتابخانه آماده بهره برداری شد و تعداد دانشآموزان به ۲۲۰ نفر رسید.متاسفانه زندگی سراسر تلاش استاد باغچه بان در دوران مجموعه آموزشی ناشنوایان باغچه بان، بیش از نه ماه به طول نینجامید و در چهارم آذر ماه ۱۳۴۵ در ۸۰ سالگی چشم از جهان فرو بست و مدیریت مدارس باغچه بان را به فرزند تحصیلکرده و جوان خود سپرد.
گروه آموزش و توان بخشی ناشنوایان همچون سایر گروه های آموزشی از ابتدای تاسیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی آغاز به کار کرد و در طول دوران ۲۳ ساله فعالیت دفتر آموزش کودکان استثنایی، کارآمدترین واحد آموزشی بود. کلینیک سنجش شنوایی باغچه بان در سال ۱۳۵۰ به صورت رسمی کار سنجش دانش آموزان ناشنوا رابه عهده گرفت و در چندین مدرسه ناشنوایان کلینیک سنجش شنوایی دایر شده بود و جذب دانش آموزان ناشنوا از این طریق انجام می شد. با ایجاد مدیریت سنجش و پیشگیری در ساختار تشکیلاتی سازمان، امر سنجش شنوایی دانش آموزان گسترش بیشتری پیدا کرد و با اجرای طرح سنجش کودکان بدو ورود به دبستان بیش از پیش به توسعه آموزش و جذب دانش آموزان ناشنوا کمک کرد.
با تاسیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، گام های علمی برای تالیف کتب درسی خاص گروه های مختلف استثنایی از جمله ناشنوایان برداشته شد که در مرحله نخست برای نوآموزان پیش دبستانی آماده و توزیع شد و مناسب سازی کتب درسی ادامه پیدا کرد. با آنکه شروع آموزش رسمی کودکان استثنایی از جمله ناشنوایان با محور تلفیقی بوده است با این خصوصیت که کلاس خاص درمدارس عادی تشکیل شود اما به خاطر ناآشنایی آموزش عادی با آموزشی استثنایی و فقدان امکانات مناسب و عدم رعایت استانداردهای آموزشی در مدارس، آموزش استثنایی به سوی تمرکز و تجمیع پیش رفت. اینک از آغاز آموزش ناشنوایان به شکل آموزشگاهی آن در ایران حدود ۸۴ سال می گذرد. این مدت در مقابل سابقه این نوع آموزش در جهان که از شروع آن بیش از دویست سال می گذرد زیاد طولانی نیست. گروه آموزش دانش آموزان ناشنوا در سازمان آموزش و پرورش استثنایی اینک با تعداد ۱۸۲۶۶ دانش آموز ناشنوا و نیمه شنوا در ۲۴۳۶ کلاس در کشور مشغول فعالیت است.
به امید روزی که هیچ کودک ناشنوایی بدون تکلم نباشد و هیچ کودک استثنایی بدون آموزش نماند.

وبگردی
دادستانی که به قانون تمکین نکرد
دادستانی که به قانون تمکین نکرد - نکته دیگری که برای شخص من در ماجرای مرتضوی بسیار مهم‌تر از شرایط او در زندان است، عدم تمکین ایشان به قانون است. مرتضوی به عنوان یک دادستان و شخصیت‌های برجسته و بانفوذ قوه قضائیه حاضر نشد به قانون تمکین کند. حالا دیگر اهمیتی ندارد که مرتضوی در بند 241 باشد یا 309 یا چقدر به مرخصی بیاید، مهم این است که اتفاقات اخیر نشان داد که او هیچ پایبندی به قانون نداشته و ندارد
معنی و مفهوم "به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده"؟
معنی و مفهوم "به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده"؟ - بعد از انقلاب، به واسطه تنیده شدن حکومت و دین بسیاری از پست‌ها و سمت‌های سیاسی با هاله‌ای رو به رو شد که اجازه نمی‌داد صاحب آن منصب مورد نقد قرار بگیرد....
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر - سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر از 30 فروردین با حضور فیلم سازانی از ایران و نمایندگانی ازسینمای 78 کشور جهان تا 7 اردیبهشت در پردیس سینمایی «چارسو» برگزار می شود.
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک!
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک! - کتک خوردن دختری که جز التماس دوستانش هیچ فریادرسی ندارد از یک پلیس زن عضو گشت ارشاد که ماموران مرد هم آنها را همراهی می کردند، آنقدر دردناک است که کمتر وجدان بیداری به آن واکنش نشان نداده است.
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها - بررسی حضور زنان در ورزشگاه ها با حضور نرگس آبیار، لاله افتخاری، حمید رسایی، حجت الاسلام محسن غرویان و فائزه هاشمی.
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس - بازیگر سریال "تعطیلات رویایی" از حمله افراد ناشناس به خود خبر داد. مریم معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفت.
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت - سعید مرتضوی که در روزهای گذشته خبری از او نبود و حتی سخنگوی دستگاه قضایی گفته بود حکم جلبش صادر شده اما گیرش نیاورده‌اند، به گفته همسرش در تهران است.
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد - «احمد مهران فر» بازيگر نقش «ارسطو عامل» در سريال پايتخت ۵ در اینستاگرام خود از ازدواجش با «مونا فائض پور» خبر داد.
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی - صحبت های جنجالی رییسی پیرامون استفاده روحانی از نام امام رضا در انتخابات
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند!
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند! - محمد غرضی می‌گوید: زمانی که به عنوان وزیر در وزارت حضور یافتم بیش از ۵۰۰ نفر را دیدم نامه‌هایی که از داخل به خارج و از خارج به داخل کشور ارسال می‌شدند را چک می‌کردند و به صورت سه شیفت فعالیت می‌کردند و نامه‌ها را می‌خواندند.
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟ - در قسمت های اخیر سریال پایتخت بازیگر جدیدی به جمع خانواده معمولی پیوسته است؛ نیلوفر رجایی فر نقش الیزابت را در سریال پایتخت ۵ ایفا می کند ؛ این بازیگر با جلب اعتماد سیروس مقدم این فرصت ط بازی در سریال پر طرفدار پایتخت را به دست آورد .
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم - ویدیوهایی از نسیم نجفی اقدم در شبکه های اجتماعی به زبان های انگلیسی و فارسی موجود است که در آن ها وی از حذف ویدیوهای خود توسط یوتیوب شکایت دارد.
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟ - بگذارید اینطور بپرسم: مگر کیروش، مربی تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران عرق نمی‌خورد؟ نمی‌رقصد؟ مگر برانکو و شفر نمازشب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و اصولگرا و ارزشی و انقلابی هستند؟!