جمعه ۱۳ شهریور ۱۳۹۴ / Friday, 4 September, 2015
زندگی و اندیشه آدام اسمیت

زندگی و اندیشه آدام اسمیت● مقدمه :
آدام اسمیت به عنوان بنیان گذار لیبرالیسم اقتصادی و اولین کسی که چهار چوب نظری علم اقتصاد کلاسیک را ارائه نمود،شناخته میشود.دیدگاه کلیدی اسمیت اهمیت تخصص گرایی(تقسیم کار) ، دست نامرئی و مزیت مطلق هستند ؛ و مهم ترین توصیه وی به تجارت آزاد میباشد. در این نوشتار زندگی و اندیشه آدام اسمیت را به اختصار بررسی خواهیم نمود.
● زندگی :
آدام اسمیت ۵ ژوئن ۱۷۲۲ در کرکالدی در اسکاتلند متولّد شد. پس از تحصیل در مدرسه کرکالدی در سال ۱۷۳۷ وارد دانشگاه گلاسگو شد. در سال ۱۷۴۰ با کمک هزینه تحصیلی اسنل در بالیول کالج به آکسفورد رفت تا تحصیلات ۶ ساله تکمیلی را در آن جا شروع کند. در سال ۱۷۴۶ پس از اتمام تحصیل به کرکالدی بازگشت. در سال ۱۷۴۸ برای ایراد سخن رانی های عمومی دعوت شد که این باعث کسب شهرت برای وی گردید. در سال ۱۷۵۱ برای کرسی منطق در دانشگاه گلاسکو برگزیده شد. درسال ۱۷۵۲ به کرسی فلسفه ، اخلاق همین دانشگاه منصوب شد. در این دوران کتاب مهم خود نظریه احساسات اخلاقی را در سال ۱۷۵۹ منتشر کرد. در سال ۱۷۶۱ به لندن بازگشت. در این مدت اثر بزرگ خود پژوهشی در ماهیت علل ثروت ملل که بعدها به ثروت ملل معروف شد را منتشر کرد.در سال ۱۷۸۷ به سمت مامود عالی رتبه گمرک منصوب شد.(رابینز ۱۳۸۵ واگی ۱۳۸۷ )
● ثروت ملل(۱۷۷۶) :
مزایای عمدهء این کتاب چیست که این قدر در تاریخ اقتصاد مورد ستایش واقع شده است ؟ کتاب ثروت ملل دو ویژگی عمده دارد: اول آن که تحلیلی یا الگویی از طرز عمل اقتصادی است.دوم توصیه سیاست تجارت آزاد و آزادی مطلق اقتصادی . وی در پی ایجاد دیدگاهی دربارهء هدف اقتصادی _سیاسی ، علمی که برای او مستلزم ایجاد نظریهء رشد ثروت ملّی بود،تأکید داشت.وی هدف بزرگ و اساسی اقتصادی _سیاسی هر کشوری را افزایش ثروت و قدرت هر کشوری می داند.
● تقسیم کار :
به اعتقاد آدام اسمیت مهم ترین جنبه زندگی اقتصادی ، تقسیم کار است . به نظر وی تقسیم کار سر آغاز رشد اقتصادی ،توسعه ((ثروت )) یا ((فراوانی )) در جامعه یا در دریای وسیع تر تجارت بین المللی است .اسمیت بحث درباره ی تقسیم کار را با مثالی بسیار ساده ی تولید سنجاق ته گرد همراه می کند.ده نفری که با هم در سک کارگاه سنجاق سازی کار می کنند و نزدیک به ۱۸ عمل ساده را میان خود تقسیم کرده اند می توانند روزانه در حدود ۵۰۰۰۰ سنجاق بسازند. اگر قرار بود همهء این اعمال را یک نفر به تنهایی بر عهده بگیرد و از هیچ دستگاهی استفاده نکند،شاید می توانست روزانه اندکی بیش از یک سنجاق بسازد.
اسمیت می کوشد تا به ما نشان بدهد که رشد اقتصادی با استفاده از تقسیم کار ،در جوامع پیشرفته در مقایسه با جوامع سنتی و قبیله ای تا کجا پیش رفته است . لازمهء رشد اقتصادی تقسیم کار و میزان تقسیم کار وابسته به وسعت بازار است و تداوم رشد اقتصادی مستلزم بازاری است که پیوسته گسترش یابد و این یکی از دلایل هواداری اسمیت از تجارت آزاد است.
● معایب تقسیم کار :
اما اسمیت این را نیز دریافته بود که همهء پیامد های این فرآیند خوشایند نیست . تقسیم کار امتیازات مادی را بیشتر می کرد . اما در عمل رشد شخصیت بسیاری از کارگران را باز می داشت. انسانی که تمامی وقت اش را صرف کار تکراری می کرد به چند عمل ساده محدود می شود فرصتی ندارد که نیروی ادراکی خود را به کار اندازد و معمولا چندان کند ذهن و کودن می شود . اسمیت در ثروت ملل می گوید: درمان این درد این است که مقامات دولتی در هر ناحیه امکان تحصیلات را فراهم کنند و در این باره چندان پیش می رود که پیشنهاد می کند این تحصیلات اجباری شود.
● علل افزایش کارآیی :
وی علل افزایش کارآیی در اثر تقسیم کار را در ۳ رویداد مختلف بیان می کند :
۱) افزایش مهارت کارگر خاص
۲) صرفه جویی در وقت
۳) اختراع تعداد زیادی دستگاه که کار را تسهیل می کند و مختصر می سازد و یک فرد را قادر به انجام کار افراد بیشتری می کند.
● دست نامرئی :
طبق عقیده ی آدام اسمیت اگر در بازار رقابت کامل وجود داشته باشد و افراد آزادانه به مبادله ی کالاهای خود مبادرت ورزند و حضور دولت به حداقل ممکن تقلیل یابد،مکانیسم قیمت ها در قالب عرضه و تقاضا به گونه ای اقتصاد را سامان می دهد که گویی ((دست نامرئی )) اقتصاد را به سوی یک تعادل پایدار هدایت می کند .
● تجارت آزاد و مزیت مطلق :
اسمیت اعتقاد دارد تجارت خارجی فروش محصولات مازاد بر مصرف داخلی را میسّر می سازد . به نظر وی تجارت خارجی برای همهء کشورهای داد و ستد کننده دارای مزایای متقابل است . اما اعتقاد ندارد که از تجارت بین الملل کشورهای فقیر بدون استثناء سود می برند . تجارت آزاد بین کشورها باعث تقسیم کار شده و عوامل تولید کشورها بر تولید کالایی متمرکز خواهد شد که آن کالا در مقایسه با کالاهای سایر کشورها ارزان تر تولید می شود . مزیّت مطلق یعنی هر کشوری می تواند در تولید کالایی تخصص پیدا کند که آن کالا را با کارایی بیشتر نسبت به دیگر کشورها تولید کند.
● لیبرالیسم اقتصادی :
تعریف اسمیت از لیبرالیسم اقتصادی بر یک فرض خاص از طبیعت و ذات بشر استوار می باشد و آن این اندیشه است که در حیطه علم اقتصاد بشر بوسیلهء غریزه ،منفعت طلبی خود تحریک می شود یا همان فرض اساسی منفعت طلبی شخصی . در نظر اسمیت افراد به دلیل آن که ذاتاً خود خواه هستند به دنبال منافع شخصی خود هستند که این امر منافع دیگران را نیز در پی خواهد داشت.در واقع اسمیت بین منافع شخصی و منافع اجتماعی پیوند برقرار می کند و چنین استدلال می کند که تعقیب منافع شخصی به منافع اجتماعی منجر می شود که دیگران به آن نیاز دارند. (شاو باملا ۱۳۸۷)
● خلاصه :
۱) آدام اسمیت ( ۱۷۲۳-۱۷۹۰) متولد اسکاتلند ؛تحصیل کردهء دانشگاه گلاسگو و آکسفورود استاد منطق و فلسفهء اخلاق؛ آثار مهم وی نظریهء احساسات اخلاقی (۱۷۵۹) و ثروت ملل ۱۷۷۶ .
۲) تقسیم کار منجر به کار آیی و افزایش تولید که با وجود بازارهای گسترده ، فروش بیشتر را باعث می شود و در نتیجه در آمد افزایش می یابد که در نهایت رشد اقتصادی را در پی دارد.
۳) تجارت آزاد بین کشورها باعث می شود کشورها کالاهایی را که در آن تخصص دارند با کارآ یی بیشتر نسبت به دیگر کشورها تولید کنند.(مزیّت مطلق) و از طرفی هم باعث فروش محصولات مازاد مصرف داخلی را فراهم می کند.
۴) هر کشوری کالایی را صادر می کند که با کمترین هزینه تولید می کند و نفع هر کشور در آن است که کالاهایی را که هزینهء تولید آنها در خارج کمتر است از کشورهای دیگر خریداری کند.(مزیّت مطلق)
● انتقاد :
۱) مزیّت مطلق آدام اسمیت مورد انتقاد دیوید ریکاردو قرار گرفت. سوالی که اسمیت نتوانست به آن جواب دهد این بود که اگر کشوری بتواند همهء محصولات مئرد نیاز خود را به قیمت ارزان در داخل تولید کند از داد و ستد هایی که در تولید تمامی کالاها دارای مزیّت مطلق هستند برقرار می باشد یا خیر ؟
۲) اسمیت رشد اقتصادی را به تقسیم کار ،تولید بیشتر و وجود بازارهای گسترش یابنده مربوط می دانست و برای فروش بیشتر محصولات به تجارت آزاد توصیه می کرد. یعنی تولید بیشتر، فروش و مصرف بیشتر. در نتیجه رشد اقتصادی را به همراه خواهد آورد.آیا این روحیهء مصرف گرایی و اسراف گرایی بیشتر را دامن نخواهد زد؟
۳) بر اساس نظریهء (( اقتصاد اطلاعاتی )) جوزف استیگلیتز که چگونه توزیع نامناسب اطلاعات می تواند یک بازار را تحت تاثیر قرار دهد . در دنیای واقعی اطلاعات اغلب نا کافی و بازار غالباً همراه با کاستی است ، دست نامرئی آدام اسمیت ناقص عمل می کند.

تهیه و تنظیم : محمد خو جم لی
منابع :
۱. رابینز ،لایونل (۱۳۸۵) تاریخ اندیشهء اقتصادی ، غلامرضا آزاد ارمکی ،انتشارات نشر نی
۲. رافائل،د.د (۱۳۸۷) آدام اسمیت ، عبد ا... کوثری ،انتشارات طرح نو.
۳. واگی ،جانی و پیتر گروئن و گن (۱۳۸۷) تاریخ مختصر اندیشهء اقتصادی ، غلامرضا آزاد ارمکی ، نشر نی
۴. شاو؛باملا (۱۳۸۷) آدام اسمیت و لیبرالیسم اقتصادی ، محمد رضا پیشوائی ، روزنامه ی دنیای اقتصاد ، ۲۷ دی ماه . و در سایت آفتاب
۵. دادگر ، ید ا... و تیمور رحمانی (۱۳۸۶) اصول و کلیات علم اقتصاد ،انتشارات دانشگاه باقر العوم قم

مطالب مرتبط
جهان در غم مرگ دردناک کودک سوری / تصاویر - آیلان کردی، کودک سه ساله سوری اهل کوبانی جهان را در غم و اندوه فرو برده است. آیلان به همراه والدین خود قصد مهاجرت به اروپا را داشت اما متاسفانه جسد وی در بدروم ترکیه از آب گرفته شد.
دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
کشف ضدانقلاب جدید توسط آقای وزیر ! - این روزها وزیر صنعت و خودروسازان در حالی بر طبل توخالی گرانی خودرو می‌کوبند و ضد انقلاب را منشاء نارضایتی‌ها از قیمت و کیفیت خودروها عنوان می‌کنند که افراد زیادی به دلیل پایین بودن کیفیت خودروهای صفر برای خرید دست نگه داشته‌اند و همین مسئله باعث انباشت خودرو در پارکینگ‌های خودروسازان شده است.
گلزار و آمیتاباچام در روی جلد مجله / عکس - این روزها شایعاتی در مورد بازی محمد رضا گلزار هنرپیشه صاحب نام کشورمان در یک فیلم مشترک هندی ایرانی منتشر شده است که هنوز مشخص نیست که این طرح به کجا می انجامد.در همین حال محمد رضا گلزار در یک اقدام پیش دستانه عکسی منتشر کرده است که یکی از طرفدارانش ساخته و اورا کنار آمیتا باچان بر روی یک مجله ساختگی نشان می دهد....
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
پربازدیدها
در جنوب هند رخ داد: خارج شدن واگن‌های قطار از ریل - در پی خارج شدن تعدادی از واگن‌های یک قطار اکسپرس از ریل در جنوب هند دست‌کم 42 مسافر مجروح شدند.
نگاهی به تحولات امروز اقتصاد/ از وعده امتیاز خاص به خارجی‌ها تا عملکرد منفی در صدور مجوز فعالیت آنها - اقتصاد جهان، ایران و بازارهایش در 13 شهریورماه چه وضعیتی داشتند؟ در گزارش‌‌های خواندنی اقتصادنیوز به مسائل مهم روز اقتصادی پرداخته شده است.
توجیهات کرار برای ترک اردو بهانه است و سوابقش را برای صدور رأی در نظر می‌گیریم - معاون حقوقی باشگاه استقلال گفت: توجیه کرار برای ترک اردو بهانه است و ما طبق گزارش کادر فنی به این موضوع رسیدگی خواهیم کرد.
الشرق الاوسط: هادی به زودی «خالد بحاح» را برکنار می‌کند - روزنامه عربستانی الشرق الاوسط به نقل از یک منبع آگاه از تصمیم رئیس جمهور مستعفی یمن برای برکناری خالد بحاح و تعدادی از وزرایش خبر داد.
«دو به دو» رقابتی برای زوج‌های جوان - مسابقه رادیویی «دو به دو» کاری از گروه جوان و جامعه رادیو جوان با تغییرات جدیدی در ساعت پخش به روی آنتن می‌رود.
تساوی سردار و علی دایی؛ 11 بازی و 7 گل - آزمون یازدهمین بازی خود برای تیم ملی را انجام داد و مثل علی دایی نتیجه ای کاملا مشابه با کارنامه او را به دست آورد؛ 11 بازی و 7 گل.
پوتین: بحران پناهجویان در اروپا نتیجه سیاست‌های اشتباه غرب در خاورمیانه است - رئیس‌جمهور روسیه غرب را متهم کرد که با سیاست‌های غلط در خاورمیانه، اروپا را گرفتار بحران پناهجویان کرده است.
مذاکرات ایران و ژاپن درباره پیمان سرمایه گذاری دوجانبه در تهران - ژاپن اعلام کرد که توکیو و تهران اولین نشست جدی خود در خصوص پیمان سرمایه گذاریهای مشترک دوجانبه بعد از توافق وین را هفته آینده ادامه...
بازگشت طوفانی جهانبخش به میدان عشق! - علیرضا جهانبخش پس از پایان دوران نقاهت، بازگشتی توفانی به فوتبال داشت. او در بازی دوستانه مقابل اوس، سه پاس گل برای هم تیم های خود ارسال کرد تا آمادگی اش برای حضور در ترکیب آلکمار را نشان بدهد.
رئال بالاتر از بارسلونا؛ باارزش ترین تیم دنیا - ارزش رئال مادرید با 30 میلیون یورو افزایش نسبت به سال گذشته، از مرز 700 میلیون یورو نیز گذشت و کهکشانی ها، عنوان باارزش ترین باشگاه فوتبال دنیا را همچنان حفظ کردند.